چکیده:

پدافندغیرعامل شهری بیش ازآنکه ازقواعد مربوط به استحکام بنا و سازه های شهری پیروی نماید, مدافع قواعد مربوط به تقویت ساختارهای استراتژیک شهری است. بازار اصلی کرمان علاوه بر آنکه در مرکز بافت تاریخی کرمان واقع شده است، تمام اقتصاد خرده فروشی های شهر وابسته به این مکان بوده است. همچنین صنعت گردشگری را با قدمت ۳۰۰ ساله خود مدیریت می نماید. هدف از این مقاله تقویت ساختار بازار براساس مولفه های پدافند غیرعامل به روش توصیفی تحلیلی تعیین شد. این مکان زیستگاه فعالیت های مختلف فرهنگی- اقتصادی است. تجمع خرده فرهنگ های مختلف با اهداف یکسان تجاری و سود مشترک سبب شده است تا رونق تجاری و سرعت انتشار فرهنگ و اطلاعات در این مکان بسیار بالا باشد. هر نوع اقدامی که بتواند نقاط تاثیرگذار و استراتژیک شهری را در زمان بحران بیمه نماید و در مواقع غیر بحران باعث ایجاد بهترین عملکرد و بازده در آنها شود، به نوعی مدیریت مبتنی بر پدافند غیرعامل محسوب می گردد. از جمله مهمترین نقاط ضعف این منطقه که در مواقع بحران خطر پذیری این ساختار را افزایش می دهد،و نیاز به مدیریت و برطرف سازی دارند، قراگیری کاربری های ناسازگار در مجاورت یکدیگر، تغییر کاربری ها به صورت غیر هوشمندانه ،عدم حفاظت ساختار تاریخی بازار،مسدود سازی مسیر های ارتباطی و تبدیل آنها به کاربری های غیر متعارف کسب و کار می باشد. تقویت بافت تاریخی بازار کرمان به لحاظ مقابله با خطرات پیش رو چون زلزله ,آتش سوزی ,بالا آمدن آبهای سطحی و مبارزه با تغییر کاربری های موثر به غیر موثر از جمله عواملی است که می تواند این ساختار بزرگ و مهم اقتصادی را بیمه سازد.

کلمات کلیدی: پدافند غیرعامل، بازار تاریخی، تقویت ساختار، پدافند شهری

۱

دومین همایش ملی معماری پایدار و توسعه شهری
با رویکرد پدافند غیر عامل در معماری و شهرسازی

قـــــــم ۱۷ اسفند ماه ۱۳۹۳ www.saud.ir

-۱ مقدمه

مساله شهرسازی دفاعی و نقش پدافند غیرعامل در حیات مراکز ثقل شهری از مباحث بنیادین مطالعات شهرسازیست.در این راستا شناخت اصول مرتبط با شهرسازی دفاعی در ساختارهای اصلی شهر و مولفه های شهرسازی دفاعی جز مهمترین فاکتور های ایجاد فضاهای شهری با حداقل ریسک ممکن است. هدف این پژوهش، واکاوی پیرامون راههای تقویت ساختار بازار کرمان در راستای ارتقای ویژگی طراحی شهری با رویکرد پدافند غیر عامل در آن است.بدین منظور در روشی توصیفی، تاریخی و کمی,ابعاد و اجزای بازارکرمان مرور و تحلیل شده است.تحلیل تاریخی و کمی این تحقیق نشان می دهد که گرچه عنصر بازار به عنوان شاخصه شهر اسلامی در شهر کرمان همچنان اعتبار کالبدی و اجتماعی مناسبی را در خود نهفته دارد ,اما جلوه گاه فعالیت های مدرن تجاری نیست.این مهم حتی در صنوف تخصصی بازار کرمان مانند بازارهای مسگری و کفاشها و زرگری نیز درخششی نداشته و همین شرایط,رکود عملکردی رو به رشدی را بر چهره این بازارنمایان ساخته است(سرایی, .(۱۳۸۹این عامل خود زمینه ساز روش تحقیق مقاله توصیفی – تاریخی است.جمع آوری اطلاعات به شیوه کتابخانه ای و میدانی است.محدوده مورد مطالعه بازار سنتی شهر کرمان بوده است.شاخص های ساختاری عملکردی بازار کرمان ,مهمترین شاخص های گزینش شده این تحقیق هستند. در این پژوهش در خصوص مطالعه ساختار اصلی شهر کرمان که همان بازار سنتی گنجعلیخان می باشد،به مجموعه گزارشات طرح جامع و حوزه نفوذ شهر کرمان تهیه شده توسط مهندسین مشاور شارستان استناد گردیده است.