چکیده:

اساساً یک سازمان برحسب نیازی عمومی و اجتماعی بوجود میآید و مبنای ایجاد سازمان نیاز به تولید کالا و یا ارائه خدمت به جامعه است. لذا نه سازمان میتواند خود را از جامعه جدا بداند و نه جامعه میتواند بدون سازمان به حیا ت خود ادامه دهد. از نتایج این رابطه لاینفک این است که هر تصمیم و عمل سازمان به نحوی روی جامعه تأثیر میگذارد.تأثیرگذاری فوق باعث میشود که آحاد جامعه، خود را در عملکرد سازمان سهیم دانسته و از سازمان درارتباط با رعایت مسئولیت های اجتماعی خواستار پاسخ خواهی باشند.

در این مقاله از منظر فرایند پاسخگویی و پاسخ خواهی که بین شرکت و جامعه در مورد مسئولیت های اجتماعی وجود دارد، به حسابداری اجتماعی نگریسته می شود.ابتدا بحث حسابداری اجتماعی را با تعریف و تشریح دومفهوم اساسی در این زمینه، “جامعه آگاه” و “شرکت های پاسخگو” آغاز شده “جامعه آگاه” به عنوان جامعه ای که بدرستی حقوق اجتماعی خود را می شناسد و رعایت آنها را از جانب شرکت ها خواستار است و “شرکت های پاسخ گو”، به عنوان شخصیت های حقوقی که بقاء خود را در گرو جامعه و خود را ملزم به پاسخگویی به این جامعه در مورد رعایت مسئولیت های اجتماعی می دانند، معرفی می شوند و پس از آن به تبیین نقش حسابداری اجتماعی در این فرایند پاسخ گویی و پاسخ خواهی پرداخته خواهد گرفت ، و این موضوع نیز مورد تاکید قرار می گیرد که حسابداری به عنوان یک دانش اجتماعی باید به موازات تغییرات به وجود آمده در نیاز ها و ترجیحات اجتماعی ، تغییر کند، در غیر این صورت مغلوب سیستم های اطلاعاتی رقیب شده و با آینده ای پر ابهام مواجه می شود.

واژگان کلیدی: حسابداری اجتماعی، مسئولیت های اجتماعی، جامعه پاسخ خواه، شرکت های پاسخ گو

مقدمه:

حسابداری یک قرارداد اجتماعی است بنابر این بسط وتکامل شخصیت حسابداری و ونیاز ها و ترجیحات اجتماعی باید همسو و همزمان حرکت کنند. تغییرات شدید اجتماعی در دو دهه اخیر موید این مطلب است که شخصیت حسابداری نیازمند تغییر است،حسابداران بایستی دیدگاههای تنگ و محدود گذشته را کنار گذاشته و نگاهی جدید در زمینه توجه به سایر استفاده کنندگان(کلیه ذینفعان ) داشته باشند و استفاده از معیار های غیر پولی و اثرات خارجی فعالیت واحد تجاری را مد نظر قرار دهند.

۲

به عبارت دیگر گزارشگری مالی به خودی خود هدف نیست بلکه ابزاری است تااطلاعاتی سود مند را برای انجام تصمیم گیری های اقتصادی توسط استفاده کنندگان فراهم آورد. باتوجه به افزایش تقاضا برای درجات مختلف پاسخگویی مدیران در سال های اخیر حسابداری باید بتواند پاسخگوی این تقاضا ها باشد در غیر این صورت سیستم های رقیب این کمبود را جبران می کنند و این امر موجب سست شدن پایه های حسابداری و کم رنگ شدن نقش آن می شود.

جامعه پاسخ خواه

محدود بودن منابع اجتماعی، رشد بی رویه شرکت ها ، استفاده بیش از اندازه آنها از این منابع از سویی، ایجاد تحولات اجتماعی در ارتباط با رعایت مسئولیت های اجتماعی توسط شرکت ها و تشکیل اتحادیه ها و سازمان های مختلف دراین زمینه از سوی دیگر، منجر به افزایش سطح پاسخ خواهی جامعه از شرکت ها در این رابطه شده است در این راستا جامعه ابزار های مختلفی را به منظور تشویق و ترغیب شرکت ها به رعایت مسئولیت های اجتماعی به کار می برد، که در قالب عوامل تأثیر گذار بر رعایت و گزارشگری مسئولیت های اجتماعی در ادامه توضیح داده خواهد شد .

شرکت های پاسخ گو:

شرکتهای پاسخ گو به عنوان شخصیت های حقوقی که بقاء خود را در گرو جامعه می بینند و خود را ملزم به پاسخگویی به این جامعه در مورد رعایت مسئولیت های اجتماعی می دانند معرفی می شوند. شرکت ها به منظور تامین مالی طرح های مختلف خود به بازار های سرمایه متوسل می شوند و این بازار های سرمایه متشکل از جامعه ای آگاه است که خواستار پاسخ گویی شرکت ها در مورد رعایت مسئولیت های اجتماعی است. بنابراین شرکت ها به منظور ادامه بقا ناچارند خواسته های جامعه را برآورده کنند.دستیابی به نظام پاسخگویی مناسب به دلیل مفهوم پیچیده آن، از اهداف کلی اکثر اصلاحات سازمانی است نتایجی که هر صاحب نظری به فراخوربرداشت،تجربه ومعلومات خود،جنبه های مشخص از آن رامورد تجزیه وتحلیل قرارمی دهد . پاسخگویی نیروی پیش برنده ای است که بر بازیگران کلیدی فشار وارد می آورد تا در قبال عملکرد خود، مسئول باشند و ازآن دفاع کنند. امروزه مفهوم پاسخگویی اجتماعی سازمان، مردم پسند شده و بگفته”مورفی” صحیح تر و مثبت تر از مسئولیت پذیری اجتماعی می باشد و آن شرکتهایی

۳

که نگران نقش خود در اجتماع اند برحسب مسئولیت های خود، پاسخگویی اجتماعی مناسبی را انجام می دهند(آرلو۲، .(۱۹۸۲مسئولیتهای اجتماعی سازمانها عبارت است از الزام به پاسخگویی به کلیه آحاد جامعه در قبال مجموعه وظایف و تعهداتی است که سازمان باید در جهت حفظ و مراقبت وکمک به جامعهای که درآن فعالیت میکند،انجام

دهد.

عوامل تأثیر گذار بر رعایت و گزارشگری مسئولیت های اجتماعی:

امروزه تحولات بسیاری باعث افزایش رعایت و گزارشگری مسئولیت های اجتماعی توسط شرکت ها و پاسخ خواهی جامعه از شرکت ها در ارتباط با این مسئولیت ها شده استکه ًبه توضیح اجمالی برخی از این عوامل می پردازیم:

جهانی شدن:

طی دهه گذشته اندازه شرکتها از طریق ادغام ویا خرید سایر شرکتها به میزان قابل ملاحظه ای رشدیافته وگستره عملیات خودرا به کشورهای بیشتری توسعه داده اند .این روند رشد ،قدرت وتوانمندی شرکتها را در تاثیر گذاری بر محیط های اجتماعی ،سیاسی وزیست محیطی کشورهایی که درآنها فعالیت می کنند افزایش داده است. از طرفی این امر بر انتظارات جامعه از این شرکتها برای رعایت مسئولیتهای اجتماعی افزوده است.

بررسی وتحقیق به عمل امده در سال ۲۰۰۲به منظور تعیین سطح مطلوب واستانداردهای رعایت مسئولیتهای اجتماعی نتیجه گیری می کند که امروزه از بنگاه ها انتظار می رود که برای کارکنان ، حقوق انسانی ،ایمنی وبهداشت ،برای مشتریان رعایت حقوق ومنافع آنان ،برای جامعه رعایت مسائل زیست محیطی دردستور کار سیاستهای شرکت قرار گیرد.

سیاست های صندوق باز نشستگی:

۲arlow

۴

صندوق های بازنشستگی در انگلستان سیاست خود را بر پایه” سرمایه گذاری مبتنی بر رعایت مسئولیت های اجتماعی” قرار داده اند و عدم رعایت مسئولیت های اجتماعی و موازین اخلاقی و حقوق جامعه توسط شرکتها موجب خروج سرمایه های این صندوق از این نوع شرکتها می شود

تهدیدات تحریم از سوی مصرف کنندگان و اقدامات انجمن های مستقل :

تحریم مصرف کنندگان و اقدامات سازمانهای مستقل غیر دولتی نظیر حزب سبز یا سازمان های فعال در زمینه حقوق بشر،نقش بسزایی در رعایت مسئولیت های اجتماعی و حقوق بشر توسط شرکت ها دارد.

تدبیر اتحادیه های صنفی و صنعتی:

اتحادیه های صنفی می توانند به صورت مشترک به تعریف و تعیین استاندارد های ایمنی ، بهداشتی و مسئولیت های زیست محیطی بپردازند. تبادل تجارب در جهت بهبود این ضوابط و استاندارد ها و همچنین آموزش های لازم برای رعایت مسئولیت های اجتماعی و حفظ ایمنی محیط کار و مانند آنها می توانند از جمله تدابیر و اقدامات مشترک در سطح صنعت باشد .

جوایز و گواهی نامه ها:

دو نهاد بین المللی۳GRI و” انستیتوی مسئولیت سنجی اخلاقی و اجتماعی “(ISEA4) چندین سال قبل تاسیس یافتند و رهنمود ها و استاندارد های جدیدی برای گزارشگری پایداری شرکت ها ابداع کردند که بر اساس ارزیابی و حسابرسی کیفیت این گزارشگری جوایز و گواهینامه هایی را یه شرکت ها اعطا می کنند.

قوانین و مقررات:

کشور های دانمارک، هلند، نروژ و سوئد در تدوین واعمال قوانینی که شرکت ها را ملزم به رعایت گزارشگری اجتماعی می کنند پیشگامند . بورس اوراق بهادار در آمریکا، قانون شرکت ها در انگلستان و بورس اوراق بهادار کانادا

۳Global Reporting Initiative

۴ institute social ethical accountability

۵

مقرراتی را برای گزارشگری مسئولیت های اجتماعی تدوین کرده اند . اتحادیه اروپا طی سندی با عنوان “بیانیه سبز اتحادیه اروپا”در سال ۲۰۰۱ رهنمود ها و ضوابط گزارشگری مسئولیت های اجتماعی توسط شرکت ها را مطرح کرده است.

کاهش نقش دولت در اعمال نظارت بر شرکت ها:

کاهش نقش وقدرت دولت در اعمال نظارت برشرکتها برای رعایت مسئولیتهای اجتماعی وامتناع دولت از دخالت در امور داخلی شرکتها ،موجب شده است که سازمانهای غیر دولتی ومستقل در برخی از شرکتها حضور یابند وشرکتها را وادار به رعایت مسئولیتهای اجتماعی کنند. .(فخاریان ،(۱۳۸۳

دلایل و توجیهات شرکت ها:

در دهه۱۹۸۰ هدف گزارشگری مسئولیت های اجتماعی عمدتا ناشی از فشارهای جامعه ،سیاستمداران وقوانین ومقررات برای افشا موارد مرتبط با حفظ محیطزیست ،کاهش ضایعات و… بود. اما از دهه ۱۹۹۰ هدف گزارشگری مسئولیتهای اجتماعی از رعایت الزامات قانونی ویا کاهش فشار جامعه به ارتقاءنام واعتبار شرکت نزد مشتریان ومراجع دولتی وسایرنهاد های اجتماعی تغییر پیدا کرد. حسابداری اجتماعی راهی را فراهم میکند که نشان دهد یک سازمان تا چه حد از نظر اقتصادی، اجتماعی و زیست محیطی خوب عمل می کند.

دسته بندی مسئولیت های اجتماعی: کارول، در مطالعه ای که باعنوان “هرم مسئولیت اجتماعی بنگاه ” منتشر شده برای هربنگاه چهاردسته مسئولیت اجتماعی قایل شده است . به تعبیر دیگر، او مسئولیت اجتماعی هربنگاه را برآیند چهار مولفه زیرمی باشد:

-۱ نیازهای اقتصادی

-۲ رعایت قوانین و مقررات عمومی
-۳رعایت اخلاق کسب و کار

-۴ مسئولیتهای بشردوستانه.
در مورد اول بنگاهها موظفند نیازهای اقتصادی جامعه را برآورده کنند و کالاها و خدمات مورد نیاز آن را تامین کنند و انواع گروههای مردم را از فرآیند کار بهره مند سازند.در مورد دوم آنها وظیفه دارند. به بهداشت وایمنی کارکنان و مصرف کنندگان خود توجه کنند.محیط زیست را نیالایند، از معاملات درون سازمانی بپرهیزند، دنبال انحصار نروند ومرتکب تبعیض نشوند “تبعیض قومی، تبعیض جنسی.”… سومین مولفه مسئولیت بنگاه، اخلاق کسب و کار است. در

۶

این قلمرو اصولی چون صداقت ،انصاف و احترام جای دارد. چهارمین مولفه ،مسئولیتهای بشردوستانه است. تعبیر دیگرکارول از این مولفه ، “شهروند خوب ” بودن است، یعنی مشارکت بنگاه در انواع فعالیتهایی که معضلات جامعه راکم کند و کیفیت زندگانی آن را بهبود بخشد.

به طور کلی سه نظریه در مورد مفهوم مسئولیت اجتماعی شرکتها وجود دارد که به شرح زیر قابل تبیین می باشند:

نظریه اول از تئوریهای کلاسیک اقتصادی منشا می گیرد. طبق این مفهوم شرکت فقط و فقط یک هدف دارد و آن هم به حداکثر رساندن سود و به تبع آن حداکثر نمودن ثروت سهامداران است. البته این مفهوم تا جایی پذیرفته شده و قابل حمایت است که در جهت تلاش برای رسیدن به هدف چارچوبی اخلاقی و حقوقی وجود داشته باشد. این مفهوم توسط فریدمن۵در سال ۱۹۹۴ میلادی ارائه شد.

نظریه دوم در دهه ۱۹۷۰ میلادی ارائه گردیده است و بر اساس آن اهداف اجتماعی در رابطه با به حداکثر رسانیدن سود مورد توجه قرار می گیرد . طبق این نظریه مدیران شرکتها بایستی تصمیماتی اتخاذ کنند که بین حقوق سهامداران ، کارکنان ، مشتریان و عامه مردم تعادل ایجاد کنند.در نتیجه بایستی یک ائتلاف و همبستگی بین منافع و ملاحظات متعدد ایجاد شود و این ائتلاف تنها راهی است که شرکت را از هدف حداکثر نمودن سود در بلند مدت مطمئن می سازد. براساس نظریه سوم سود نقطه پایانی اهداف موسسات نیست و مدیران اجرایی شرکتها پس از کسب سود با مشکل خواسته های کارکنان برای افزایش دستمزد ، لزوم اجرای طرح های توسعه ، درخواست قیمتهای پایین تر از جانب مشتریان ،سود سهام بیشتر برای سهامداران مواجه می شوند. در این حالت تصمیم گیری های سازمانی لازم است به جای تلاش در جهت حداکثر نمودن سود به دنبال کسب سطح مناسبی باشد که هم طی آن سود کسب شود و هم سطح مطلوبی از اهداف اجتماعی تامین شود.

با توجه به سیر تکاملی نظریه های بالا متوجه می شویم که هدف شرکت از یک هدف تک بعدی که به حد اکثر رساندن ثروت سهامداران بود تغییر کرده وبه این موضوع متمرکز شده است که باید به دنبال کسب سطح مناسبی از سود باشد و دراین راه به گونه ای عمل می کند که منافع سایر ذینفعان (مانند مشتریان،کارکنان و عامه مردم) را نیز در تامین نماید.

۵freedman

۷

شرکت ها هم با انگیزه ای داوطلبانه و هم به الزام محدودیت ها و مشوق های جامعه خودرا ملزم به رعایت مسئولیت های اجتماعی می دانند. که در زیر این دو مورد مورد بحث قرار می گیرند.

انگیزه های افشا داوطلبانه شرکت ها:

دلیل اصلی در تاکید بر افشای داوطلبانه و شفافیت این است که این دو زیربنای اصلی برای حفظ منافع سهامداران محسوب میشوند. رویکردهای افشای کامل به همراه شفافیت در گزارشگری مالی میتواند شرایط مطمئنی را پدید آورد و اطمینان از حمایت از منافع سرمایهگذاران را افزایش دهد. در بررسیهای گذشته مشخص شد که افشای اطلاعات در سطوح بالا، ریسک مرتبط با تصمیمگیریها را کاهش میدهد. ریسک پایین نیز منجر به افزایش ارزش شرکت میشود و برخی شرکتها بدانجا میرسند که در قبال افشای اطلاعات شفاف، به شهرت مطلوبی دست پیدا میکنند. در نتیجه، رویکردهای مدیریتی آنها منجر به: اتکاپذیری بالاتر، نرخ بالاتر نسبت قیمت به درآمد (P/E)، افزایش در میزان نقدشوندگی و کاهش در هزینه سرمایه سهام عادی میگردد.( مدهانی.(۲۰۰۹ ,۶

محدودیت ها و مشوق های جامعه برای رعایت مسئولیت های اجتماعی از جانب شرکت ها:

که این محدودیت ها و مشوق های جامعه برای رعایت مسئولیت های اجتماعی در سرفصل عوامل تأثیر گذار بر رعایت و گزارشگری مسئولیت های اجتماعی (در قالب مباحثسیاست های صندوق باز نشستگی، تهدیدات تحریم از سوی مصرف کنندگان و اقدامات انجمن های مستقل ، تدبیر اتحادیه های صنفی و صنعتی ، جوایز و گواهی نامه ها و قوانین و مقررات) بیان شد.

×مفروضات حسابداری اجتماعی :

×

× چهار فرض اساسی سیستم حسابداری مسئولیتهای اجتماعی عبارت اند از:

× – ۱ هر واحد تجاری در قبال جامعه پیرامونی خود تعهداتی دارد که پایبند به انجام آنهاست.

– ۲ منابع اقتصادی اجتماع کمیاب و محدود است ، پس ضرورت دارد در به کارگیری و استفاده از آنها

۶Madhani

۸

حداکثر بهره وری حاصل آید، به گونه ای که منافع اجتماعی حاصل از مصرف آنها بیش از هزینه های اجتماعی ×شود.

– ۳ کالاهایی که قبلا رایگان بوده اند، دیگر اینچنین رایگان در دسترس قرار نمی گیرند . مثلا آب و هوای پاکیزه اغلب نیازمند مخارج سنگین ناشی از مقررات مربوط به کنترل آلودگی محیط زیست و عملیات خود پالایی × است، پس واحد تجاری باید در ازای استفاده از آنها منافعی را در اختیار اجتماع قرار دهد.

– ۴ از حقوق مسلم جامعه است که از میزان تعهدات اجتماعی، واحد تجاری نسبت به خود و همچنین مقدار ×انجام شده آنها آگاهی یابد و این آگاهی لازم است براساس اصول و مبانی گزارشگری حسابداری صورت گیرد.

– حسابداری اجتماعی با تأمین اهداف و مفروضاتی که در بالا توصیف شد به تکمیل و توسعه حسابداری فعلی کمک نموده و اطلاعات کافی مربوط و مناسب برای کلیه استفاده کنندگان فراهم می کند.(عسگری،(۱۳۸۶

با توجه به مطالبی که در بالا عنوان شد، حسابداری اجتماعی مجرایی است که از طریق آن سیستم حسابداری خواهد توانست ارتباط بین جامعه پاسخ خواه و شرکت های پاسخ گو را فراهم نماید.

نقش حسابداری در فرایند پاسخگویی و پاسخ خواهی میان جامعه و شرکت ها:

امروزه با رشد و توسعه صنایع و واحد ها تجاری مختلف، مسائل و مشکلات جدیدی به وجود آمده است که ناشی از عواقب و تأثیرات فعالیت های واحد های تجاری بر روی محیط زیست و اجتماع است. به این ترتیب،چگونگی ارزیابی عملکرد و معیارهای آن دگرگون شده است و حرکت در مسیر مسئولیت ها اجتماعی و زیست محیطی عاملی ضروری

æ حیاتی برای تداوم فعالیت سازمان در بلند مدت شده است، به طوری که نیاز به ارائه اطلاعات مرتبط با تأثیرات متقابل عملکرد واحد های تجاری و جامعه برای تصمیم گیری هر چه بهتر استفاده کنندگان از صورت های مالی بیش از پیش احساس می شود. اصول حسابداری سنتی، همچون مربوط بودن، فرض تعهدی، عینیت محافظه کاری،تفکیک شخصیت

æ بهای تمام شده تاریخی در پاسخ گویی برای هزینه های اجتماعی و نگرانی برای رفاه بشر ناتوان هستند(سیکا۷، .(۲۰۱۱

۷Sikka, Prem(2011)

۹

دیدگاه غالب در حسابداری سنتی بر این مورد پافشاری می کند که حسابداری یعنی تشخیص، جمع آوری، اندازه گیری، خلاصه کردن و تجزیه و تحلیل داده های مالی جهت پشتیبانی از تصمیم گیری های اقتصادی. و این در حالی است که با توجه به تغییر نیاز ها و ترجیحات اجتماعی ، پیچیده شدن ارتباط شرکتهای موجود در جامعه با یکدیگر، دولت و افراد حاضر در جامعه شرایطی بوجود آمد که شرکتها می بایست نه تنها به ذینفعان بلکه به آحاد مردم پاسخگو باشند. هیچ شرکتی نمی تواند مدعی شود که فقط او حق دارد از منابع اجتماعی استفاده نماید چرا که همگان در این حق سهیم اند. با توجه به مشترک بودن در استفاده از منابع اجتماعی، شرکتها می بایست در ارتباط با استفاده صحیح از این منابع پاسخگو باشند.

اما دیدگاه حسابداری سنتی با توجه به اینکه بر چارچوب نظری مبتنی بر تصمیم گیری استوار است و هدف آن ارائه اطلاعاتی سود مند برای پیش بینی; زمانبندی، میزان و عدم اطمینان مربوط به جریان های نقدی آتی است و تأکید گزارشگری بر سرمایه گذاران و سهامداران است قادر به انجام این مسئولیت نمی باشد و این نوع پاسخ گویی در حسابداری اجتماعی پیش بینی شده است.

پروفسور یوجی ایجیری۸ در سال ۱۹۸۳ اعلام کرد که “استفاده از چارچوب نظری مبتنی بر مسئولیت پاسخ گویی بر چارچوب نظری مبتنی بر تصمیم گیری برتری دارد”، وی معتقد است که مزیت استفاده از چارچوب نظری مبتنی بر مسئولیت پاسخ گویی ناشی از تشخیص ماهیت اجتماعی رابطه بین شهروندان و دولت و رابطه بین عموم استفاده کنندگان و هیئت مدیره است همچنین ایشان اینگونه بیان می کنند که در چار چوب نظری مبتنی بر مسئولیت پاسخ گویی، هدف حسابداری ایجاد یک سیستم مناسب جریان اطلاعات بین پاسخ گو و پاسخ خواه یا صاحبان حق است که بر پایه یک ارتباط دو طرفه بنا نهاده شده است و بر اساس آن به موازات آنکه پاسخ خواه حق دارد بداند پاسخ گو نیز حق دارد یک حریم قانونی برای خود حفظ نماید.

گزارشگری اجتماعی شرکت ها فرایندی است که از طریق چارچوب پاسخگویی می تواند برای بسط و توسعه جریان آزاد اطلاعات مورد استفاده قرار گیرد.

مضمون اصلی این گزارشگری عبارت از انعکاس آثار فعالیت های اقتصادی شرکت بر گروههای مختلف اجتماعی و جامعه در کل می باشد.بدین گونه دامنه گزارشگری از انعکاس نتایج مالی فعالیت های شرکت برای سهامداران فراتر

۸Ijiri،Yoji

۱۰

می رود و این امر از این فرض اساسی ناشی می شود که امروزه بنگاه ها مسئولیتی فراتر از وظیفه ساده پول ساختن برای سهامداران بر عهده دارند.

در چارچوب نظری مرتبط با بحث حاکمیت شرکتی طیف وسیعی از تئوری ها مطرح هستند که در یک طرف این طیف، تئوری نمایندگی و در طرف دیگر آن، تئوری ذینفعان وجود دارند. تئوری نمایندگی پس از جدایی مالکیت از مدیریت و به وجود آمدن یک مشکل سازمانی مشهور به نام “مشکل نمایندگی” مطرح شد در این تئوری موارد ی که موجب کاهش تضاد منافع بین سهامداران و مدیران می شود و همچنین مواردی که مدیران راملزم به ایجاد ارزش برای سهامداران می کند، مطرح می شود. در این تئوری سهامداران به عنوان تها ذینفعان شرکت ها مورد توجه قرار می گیرند. اما تئوری ذینفعان ناشی از یک دیدگاه اجتماعی بر این اساس است که رشد شرکت ها و تاثیر آنها بر جامعه آنچنان عمیق است که، شرکتها علاوه بر سهامداران بایستی به بخش های دیگری از جامعه توجه کرده ودر مقابل آنها نیز پاسخ گو باشند. این موضوع خود بیانگر نیاز به سیستم حسابداری می باشد که به موجب آن بتوان زمینه پاسخ گویی مدیران به کلیه ذینفعان را فراهم آورد.

حسابداری اجتماعی به صورت پیش فرض روی سه جزء مرتبط با هم شامل اقتصاد، جامعه (اجتماع) و محیط زیست متمرکز شده است:

– اقتصاد :که با تولید، توزیع و مصرف کالاها و خدمات در ارتباط است.
– جامعه : که با جامعه انسانی، تقابل فرد و گروه و رفاه انسان به عنوان اعضای جامع در ارتباط است.
– محیط زیست که مجموعه فیزیکی، شیمیایی و فاکتورهای بیوتیک ( آب و هوا،جو،خاک و چیز های زنده) است و به صورت یک ارگانیسم عمل کرده سرانجام بقاء و شکل خود را تعیین می کند . (مووک۹، (۲۰۰۷

مزایای گزارشگری مسئولیت های اجتماعی

شرکت هایی که رعایت مسئولیت های اجتماعی را در دستور کار و عمل خود قرار می دهند، از منافع و مزایای گوناگونی برخوردار می شوند که البته لزوماً همه این منافع و مزایا را نمی توان با معیار های مادی سنجید. برخی از این منافع به قرار زیر است:

۹Mook

۱۱

• جذب و نگهداری نیروهای ارزشمند و بهبود بهره وری نیروی انسانی:

تحقیقات وبررسی ها نشان می دهد که ۸۸درصد از شرکت های انگلیسیبر این عقیده اند که رعایت مسئولیت های اجتماعی یکی از عوامل مهم در جذب و حفظ نیروی انسانی است و عدم رعایت این مسئولیت ها تأثیرات نامطلوبی بر روحیه و نگرش کارکنان نسبت به یک بنگاه بر جا می گذارد(فخاریان، .(۱۳۸۳صاحبنظران باور دارند که اگر کارکنان بر این باور باشند که با آنان رفتاری عادلانه و منصفانه میشود، تمایل بیشتری برای تحمل بار کاری دارند. همچنین، وجود ارزشهای اخلاقی در محیط کار، موجب مشروعیت اقدامات مدیریتی شده، انسجام و تعادل فرهنگ سازمانی را تقویت می کند، اعتماد در روابط بین افراد و گروهها را بهبود میبخشد و با پیـروی بیشتر از استانداردها، موجب بهبــود کیفیت محصولات و در نهایت افزایش سود سازمان میشود.در این شرایط است که شرکت ها از طریق فراهم کردن محیط مناسب کار و و ایجاد انگیزه در کارکنان باعث افزایش بهره وری نیروی انسانی می شود.