خودکشی،یک معضل اجتماعی رو به رشد

خودکشی یکی از معضلات جدی رو به رشد جوانان در ایران امروز است.هر روز از گوشه و کنار این سرزمین پهناور خبر هایی مبنی بر خود سوزی در زنان ، حلق آویز در مردان،سقوط از برج و بلندی و … منتشر میشود.”دختری بر اثر تجاوز ، مردی بر اثر نداشتن مایحتاج زندگی،پسری در اثر شکست در تحصیل و قبول نشدن در دانشگاه ، دختری در اثر آلوده شدن به ایدز، و دختر و پسری در اثر اختلافات خانوادگی و …

خودکشی میکنند.قطار سریع السیر زندگی در تصادمات روزمره بحران های اجتماعی از ریل طبیعی خارج شده و ارزش های انسانی را در لابلای چرخ های حرکت روزانه خود له کرده و به پیش می تازد تا به یک بحران لاعلاج تبدیل گردد!راستی چرا؟بر اساس تحلیلی که سازمان بهداشت جهانی در مورد بیلان خودکشی از ایران ارائه داده ، “ایران جزو کشورهای در بدو ورود به مرحله صنعتی شدن است که در جدا شدن و بریدن از سنت ها و بافت سنتی و در ورود به جهان صنعتی دچار دوگانگی و تضاد فرهنگی و اجتماعی و اقتصادی گردیده است.

این دوران گذار به دلیل ایجاد تضادهای شدید بین باورها و واقعیت ها ، انگیزه خودکشی را در افراد زیاد کرده است و به همین دلیل آمار خودکشی در ایران بالا است!
اما این بحرن اجتماعی فقط به ایران مربوط نمیشود و حتی در کشورهای صنعتی پیشرفته و سرمایه داری نیز چنین بحران های اجتماعی وجود داشته و وجود د ارد .حال در عالم قیاس و درنمونه های جهانی، بهتر است که این بحران را از زبان آمار و ارقام بررسی کنیم؛

از زبان آمار و ارقام رسمی:
آمار جهانی نشان می دهد که بالاترین میزان خودکشی در دنیا مربوط به کشورهای ژاپن، آمریکا و برخی از کشورهای اروپای شرقی و پایین ترین آن نیز متعلق به اسپانیا وپرتغال و ایرلند است.
خودکشی در آمریکا ، هشتمين عامل مرگ است و سومين عامل مرگ در بين جوانان ۱۵ تا ۲۴ سال است. در کشور آمريکا مردان ۴ برابر بيشتر از زنان بر اثر خودکشی کشته می‌شوند در حالی که تعداد تلاش زنان برای خودکشی بيشتر از مردان است.

بر اساس يک تحقيق که حدود ده سال پيش در سطح حدود ده هزار دبيرستان در کشور امريکا انجام شد ۲۴٫۱% دانش‌آموزان بطور جدی به خودکشی فکر می‌کنند، ۱۷٫۷% برای اقدام به خودکشی برنامه دارند و تصميم‌ گرفته‌اند، ۸٫۷% تاکنون خودکشی را تجربه کرده‌اند و ۲٫۸% بر اثر خودکشی آسيب‌های جسمی يا روحی ديده‌اند و تحت مراقبت‌های خاص قرار دارند. با اين حال آمارها نشان می‌دهد خودکشی در بين نوجوانان آمريکايی در طول دهه گذشته ۲۵ درصد کاهش داشته است.

از جمعيت ۱،۳ ميلياردی چين ۲۶ ميليون به افسردگی مبتلا هستند و از اين تعداد بين ۱۰ تا ۱۵ درصدشان دست به خودکشی می‌زنند. سالانه حدود پنج ميليون خودکشی در چين اتفاق می‌افتد که تنها بخشی از آنها موفقت آميز است. خودکشی روزانه به طور ميانگين ۶۸۵ نفر از جمعيت کشور چين کم می‌کند.

هندی‌ها بيشترين خودکشی را در بين جوانان در سطح جهان دارند.
از هر ۱۰۰هزار زن جوان ۱۴۸ نفر و از هر ۱۰۰هزار مرد جوان ۵۸ نفر اقدام به خودکشی میکنند که ۱۴ درصد از آمار خودکشی جهان را شامل میشود.علل بررسی شده در هند؛ اختلافات خانوادگی، خشونت علیه همسران و بیماریهای روانی در جنوب هند بيشترين عامل خودکشی در جوانان هندی است.
در بين کشورهای عضو اتحاديه اروپا فنلاند رتبه اول و پرتغال رتبه آخر را از لحاظ آمار خودکشی دارا هستند. از هر ۱۰۰ هزار جوان فنلاندي بين ۱۵ تا ۲۴سال، ۴۵ نفر دست به خودکشي می‌زنند اما در پرتغال از هر ۱۰۰ هزار جوان حدود ۸ نفر خودکشي مي کنند.

خودکشی در ژاپن ششمين عامل مرگ‌ومير است و از هر یکصد هزار نفر در ژاپن ۲۷ نفر اقدام به خودکشی می کنند. مشکلات جسمانی و فشار اقتصادی علل اصلی خودکشی در ژاپن هستند. بر اساس فرهنگ ژاپنی خودکشي به عنوان يک شيوه افتخار آميز برای قبول شکست شناخته می‌شود و به همين خاطر آمار خودکشی در اين کشور نسبت به ديگر کشورها در سطح بالاتری قرار دارد.
در ژاپن باشگاه های خودکشی بصورت اينترنتی تشکيل شده‌اند که افراد از طريق آنها يکديگر را پيدا می‌کنند و دست به خودکشی دسته‌جمعی می‌زنند. گسترش روزافزون اين نوع خودکشی پليس ژاپن را به فکر راه‌اندازی پليس اطلاعات برای کنترل پيام‌های اين نوع انجمن‌ها و چت‌روم‌های اينترنتی انداخته است. در سال ‌٢٠٠٤ در کشور ژاپن حدود ۳۲ هزار ژاپنی از اين طريق خودکشی کرده‌اند و حدود ۷۰ باشگاه فعال خودکشی اينترنتی شناسايی شده است.

همچنین در بیلانی دیگر ، سازمان بهداشت جهانی (World Health Organization ) تخمين زده است در هر سال حدود يک ميليون انسان خودکشی می‌کنند. آمار خودکشی در جهان ۱۶ نفر به ازای هر صدهزار نفر است و بطور متوسط در هر ۴۰ ثانيه يک ‌نفر خودکشی می‌کند. پيش‌بينی می‌شود در سال ۲۰۲۰ اين تعداد به ۱،۵ ميليون نفر در سال برسد.
اما در ایران؛

ایران در بین کشور های دنیا در زمینه خودکشی توسط برخی از ارائه دهندگان آمار رتبه ۴۸ و برخی دیگر رتبه ۵۸ را دارد.طبق آمار منتشر شده توسط وزارت بهداشت جمهوری اسلامی ، استان لرستان اولین رتبه و استان های مازندران و گلستان در رتبه های بعدی قرار دارند و همچنین کمترین آمار خودکشی در استان سیستان و بلوچستان است. بر اساس آمار دیگری، معاون اجتماعی سازمان بهزیستی کشور جمهوری اسلامی ازافزایش آمار خودکشی در ایران طی سال ۱۳۸۲ خبر داد. یکی از عمده ترین دلایل خودکشی در ایران فقر و افسردگی اعلام شده است. استان های ایلام، مازندران و گلستان دارای بیشترین میران خودکشی در سال ۱۳۸۲ بودند و از میان خودکشی ها نیز بیشترین آمار مربوط به زنان و دختران ستمدیده است. در استان گلستان که از نظر خودکشی سومین استان کشور است، تنها در سال گذشته ۱۰۴۱ زن اقدام به خودکشی کردند. اکثر این افراد بین سنین ۱۵ تا ۱۹ سال هستند. بر اساس آمار سازمان بهداشت جهانی، میزان خودکشی در مردان ۱۶ و در زنان ۴ مورد در هر میلیون نفر در سال ۱۹۹۷ بوده است در حالیکه در ایران ۲۰۰ مورد برای هر ۱۰۰ هزار نفر است.

در استان ایلام خودکشی در بین زنان به پدیده ای رایج تبدیل شده است . بنا به اعلام مشاور استاندار ايلام – که بیشترین آمار خودکشی در ایران را دارد- در سال حدود ۴۰۰ مورد خودکشی در استان ۵۸۰ هزار نفری ایلام اتفاق می‌افتد که سهم زنان از اين تعداد ۲۲۰ نفر است. اکثریت این زنان نیز خودسوزی را انتخاب می کنند.
اما از طرف دیگر در حالی که آمارهای ارائه شده به سازمان بهداشت جهانی میزان خودکشی در ایران را سه در ۱۰۰ هزار برای زنان و یک در ۱۰۰هزار برای مردان نشان می‌دهد شواهد گوناگون این آمارها را نزدیک به واقعیت نمی‌داند. .

از طرف دیگر آمار سازمان مدیریت و برنامه ریزی کشور جمهوری اسلامی، در سال ۱۳۸۲ خودکشی ۲۴۸۶ زن و ۱۴۸۱مرد را نشان می‌دهد و آمار وزارت بهداشت از انجام حداقل ۱۳ خودکشی در روز با میانگین سنی ۲۹ سال خبر می‌دهد. طبق این آمار نسبت خودکشی مردان به زنان ۵/۲ به یک و گاه ۵/۴ به یک است.
خبر گزاری مهر در مقاله ای که منتشر کرده بر یکی از واقعیت های تلخ جامعه ایران اشاره کرده است و بیان نموده ، “خودکشی یکی از معضلات اجتماعی است که امروزه با توجه به پیچیده تر شدن تعاملات و ارتباطات در بیشتر جوامع روبه افزایش است . آمارها نشانگرآن است که نابسامانی های اجتماعی، ناملایمات زندگی وعدم توانایی مقابله با مشکلات از جمله دلایلی است که بویژه مردان را در معرض بسیاری از آسیب های روانی و میل به خودکشی قرار می‌دهد.

خارج از اینکه خبرگزاری مهر با یک کلی گویی ، مانوور مشخصی را در برابر یکی از معضلات جدی اجتماعی در ایران نشان داده است باید اذعان کرد که چنین معضل اجتماعی نیاز به حل و تغییرات بنیادین در ساختار فرهنگی ،اقتصادی و اجتماعی ایران را دارد.
در بیلان دیگری که توسط خبرنامه گویا منتشر شده است چنین آمده است؛ آخرین آمار اعلام شده درباره میزان خودکشی درایران مربوط به ماه می سال ۲۰۰۳ است که در سایت who سازمان بهداشت جهانی منتشر شد؛

این آمار از مرگ سه درصد زنان از هر ۱۰۰ هزارنفر و یک درصد مردان از هر۱۰۰هزارنفر درسال از طریق خودکشی خبر می دهد.
همچنین آمار دیگری از این سایت در سال ۱۹۹۱ ایران را پس از کلمبیا، برزیل، چین و هند پنجمین کشور و در سال ۲۰۰۱ میلادی پس از کلمبیا و هند سومین کشور دارای بالاترین آمار خودکشی می داند.
اگرچه دفتر امور آسیب دیدگان اجتماعی سازمان بهزیستی با استناد به آمار سازمان بهداشت جهانی،ایران را پنجاه و هشتمین کشور جهان از نظر خودکشی می داند اما برخی از جامعه شناسان این آمار را غیرواقعی می دانند.

بنابر این، واقعیت هر چه که باشد به کسی سر بالا و پایین بودن بیلان خودکشی دسته گلی داده نمیشود .مهم این است که چه راه حلی در برابر چنین معضل نفرت انگیز اجتماعی وجود دارد؟ و این همان چیزی است که دست اندرکاران حل و فصل مسائل اجتماعی بطور جدی با آن برخورد نکرده و تا بحال از آن فرار کرده اند

تعاریف:
تعریف خودکشی؟
خودکشی از دو لغت داراي ريشه لاتين Sui به معنی ?خود? و Caedere به معنی ؟کشتن؟ مشتق شده است و در حال حاضر نه به صورت ?خودکشتن? که به‌صورت خودکشی استفاده می‌شود. اولين با اين اصطلاح در سال ۱۷۳۷ توسط دفونن فرانسوی به‌کار گرفته شد. (منبع سایت هفت سنگ)
بر اساس تعريف مورد توافق جهانی خودکشی تنها راه و آخرين راه از بين بردن خودآگاهی فرد در مورد خود است.
علل خودکشی از نظر اجتماعی:

فقر،بیکاری،طلاق ، فقدان حمایت خانوادگی و فشارهای روز افزون اجتماعی بر زندگی افراد، شکست ها ،سوء استفاده جنسی ،عشق های ناسر انجام در جوانان ، و ….
علل خودکشی از نظر روانشناسی :
پوچی،نا امیدی،احساس شکست،بحران های عاطفی، احساس گناه، افسردگی، اعتياد،بیماری های روانی و جسمی مانند ایدز و سرطان و هپاتیت و …
اشخاصی که بیشتر از بقیه در معرض خودکشی قرار دارند:

افرادی که در اثر ناهنجاری های خانوادگی طلاق گرفته و یا پدر و مادرشان طلاق گرفته باشند.
افرادی که سابقه اقدام به خودکشی دارند یا اینکه سابقه خودکشی در یکی از اعضای خانواده آنها وجود داشته باشد.
فقر و فحشا.

افرادی که افسرده بوده و از همه چیز قطع امید کرده اند.
حادثه های ناگوار و غیر قابل قبول
اختلافات و درگیری های خانوادگی
شکست در زندگی ،تحصیل و عشق
بیماری های مزمن و لاعلاج
اعتیاد به مواد مخدر

مشکلات قانونی در زندگی افراد
سوء استفاده های عاطفی و جنسی
و سایر عوامل ……

علاوه بر بیلان ها و آمار و ارقام و بررسی علل و بحران های اجتماعی که کاتالیزور مناسبی برای رشد نرخ خودکشی در ایران است ، بایستی خاطر نشان شد که در فرهنگ اجتماعی ، بدعت نادرست و غلطی بنام خود کشی در اندیشه و افکار جای گرفته است تا هر کسی که در گذار زندگی خود با یکی از مسائل و بن بست های روزمره مواجه شود ، ناامید از همه جا ولی به راحتی دست به خودکشی زده و خود را از شر واقعیت های تلخ زندگی دور کند!

تا آنجا که به کارگزاران حکومتی بر میگردد مسئله بسیار روشن است ولی از آنجا که مسئله انسانی و پویایی فرهنگ ایران در کار است بایستی که مسئول بوده وکاری کرد تا آگاهی افراد در این زمینه به رشد کافی برسد تا شاید در گذار از این مسیر فردی آمار مرگ و میر های تنفر انگیز خودکشی کاهش یابد!در همین راستا اگر به تاریخ گذشته بشری مراجعه شود این بدعت، قرن های متمادی است که جریان دارد.و البته که این بدعت بیشتر و بیشتر از قوانین طبیعت و در اوج ضعف و ناامیدی مطلق نشات گرفته شده است.بر اساس قوانین غریزی طبیعت ، اگر عقربی در درون آتش محاصره شده باشد و راه برون رفت از این آتش را نداشته باشد سر خود را نیش میزند تا از لمس حرارت و دیدن سوختن خود خلاصی یابد.

در مطالعه و بررسی زندگی حیوانات که توسط زیست شناسان ارائه شده است، مواردی از خودکشی وجود دارد که البته بیشتر جنبه دفاعی برای آن حیوان و یا پرنده داشته است!
سامورایی های وفادار به پادشاه ژاپن سالیان سال بود که هاراگیری می کردند .هاراگیری یعنی نشان دادن شرف و اعتماد مطلق به سلطان و شاه در برابر اعاده حیثیت! اگر سامورایی ای مورد اتهام قرار میگرفت و یا به هر دلیلی از دربار شاه رانده میشد در برابر شاه شکم خود را با شمشیرش می درید تا جان کندن اش را همه به چشم ببینند و به این شکل وفاداری اش را نشان داده و اعاده حیثیت میکرد.

در برخی از سازمان ها و احزاب که بصورت فرقه ای اداره میشوند و دارای رهبری دگم و منحصر به فرد و تام الاختیار هستند، مانند ببر های تامیل ،گروه های مافیایی مختلف در جهان ، سازمان مجاهدین در ایران و عراق حق دستگیری و یا حق انتخاب راهی بجز راهی که رهبر فرقه نشان میدهد برای اعضاء وجود ندارد.یعنی اگرفردی در چنبره دستگیری یا تغییر عقیده و مرام خود قرار گرفته باشد بایستی با شکستن شیشه سیانور در دهان خود و خوردن زهر سیانور خودکشی کند در غیر اینصورت مجازات دردناکتر از خودکشی های معمول در انتظار آن فرد می باشد.
گسترش خودکشی های جمعی آن هم به فجیع ترین شکل ممکن را تا کنون از رادیوها وتلویزیون ها شنیده و یا دیده اید! مانند خودکشی گروهی در آمریکا، کانادا، آلمان و …
بنابر این مشاهده میکنیم که مقوله خودکشی از فرد و افکار ذهنی یک فرد در جامعه خارج شده و لباس گروهی و جمعی نیز به خود پوشانیده است.