فضای سبز درون شهری

مقدمه

یکی از موارد بسیار حساس در برنامه ریزی شهری، چگونگی برنامه ریزی برای فضاهای آزاد و نیز نحوۀ برخورد با فضاهای سبز درون شهری می باشد. فضای سبز درون شهری با توجه به اثرات متنوع آن در محیط می تواند به عنوان بخشی از مجموعه راه حل های مسائل و مشکلات شهری در فضاهایی که تاثیر آن محرز گردیده است، مورد استفاده واقع شود.

در شهرهای امروزی با توجه به گسترش وسعت آنها و به خاطر جلوگیری از اتلاف وقت شهروندان و جلوگیری از ایجاد تردٌد وسایل نقلیه در سطح شهر، پارک های محله ای اهمیت ویژه ای دارند. به علاوه این پارک ها به دلیل محله ای بودن جنبۀ خصوصی تری دارند و قابل دسترسی تر هستند.
بنابراین طراحی این پارک ها از اهمیت به سزایی برخوردار هستند. دانستن عوامل جذب موجود در این پارک ها، ما را در طراحی هر چه بهتر این فضاها یاری می دهد.

این تحقیق تلاشی است برای دانستن عوامل جذبی که در یک پارک محله ای برای ساکنین همان محله مورد توجه است.
دلیل انتخاب پارک شفق به این خاطر بوده که با وجود محله ای بودن آن، دارای انواع مختلف امکانات از قبیل فرهنگسرا، کتابخانه، چایخانه و … است.
در این تحقیق سعی شده با نمونه گیری تصادفی و پاسخ به پرسشنامه و مصاحبه با مراجعین به پارک و مسئولین و محاسبۀ آمار این پاسخ ها به تجزیه و تحقیق پرداخته شود.

۲ پارکها و فضای سبز در شهرها

۲-۱ لزوم وجود پارک و فضای سبز مشجر در شهرها

پارک سازی تنها هنری زیبا نیست. بلکه مانند معماری تابع اصول و قواعد فنی می باشد که انحراف از آن به زیبایی طرح نیز لطمه شدید وارد می سازد. این اصول و قواعد نیز به نوبۀ خود تابع شرایط زندگی مردم شهرنشین و علل احتیاج ایشان به فضای سبز می باشد که در زیر به طور اجمالی بررسی می شود.

۲-۱-۱ اثرات بهداشتی

با پیشرفت علوم و صنایع ماشینی هوای شهرها روز به روز آلوده تر و برای زندگی بشر نامساعدتر می شوند و همه می دانند که نباتات از بهترین عوامل تصفیه هوا هستند. زیرا در روز عمل تنفس گیاه بر خلاف حیوانات بوده و گازهای خطرناک کربن را جذب و اکسیژن خالص که مایۀ حیات بشر است، پس می دهند و از این رو تا حد زیادی به صحت و سلامت بشر کمک می کنند.

۲-۱-۲ اثرات روانی

زندگی و فعالیت روزانه شهرنشینان در وضع اجتماعات پیشرفته امروزی طوری است که اعصاب و روحیه ایشان بیش از جسمشان دچار خستگی و فرسایش می شود. خاصه که مقررات اجتماعی و نظم شهری قیودی را ایجاد می کند که با غریزه طبیعی و آزاد بشر مغایرت زیاد دارد.
خیابانهای شلوغ و پر رفت و آمد با خط کشیهای راهنمایی و جمعیت پیاده روها، تمام حواس و فکر شخص را بیش از کارهای فکری به خود مشغول داشته و موجب خستگی روح می گردد.

از این رو گردش در خیابان ها نه تنها برای اعصاب تمددی ایجاد نمی کند، بلکه اثر معکوس و خسته کننده دارد. خاصه آن که گردش وقتی ایجاد راحتی می کند که شخص در حرکت آزاد بوده و بدون هدف خاصی به هر طرف که بخواهد برود. حال آنکه در خیابان های راست که دو طرف آن را ساختمان های بلند محدود نموده اند، آزادی را از شخص سلب می کند.

۲-۱-۳ اثرات اجتماعی

برخورد به دوستان و آشنایان در محیط خارج از منازل و ادارات، همیشه ایجاد طرب و شادی می کند، مشروط به اینکه بتوان لحظه ای با آرامش و بی سر و صدا با ایشان به صحبت پرداخت، متأسفانه در حاشیۀ خیابانها یا داخل مغازه ها و کافه ها، چنین محیطی فراهم نیست، همچنین خروج از محیط منازل و فراغت از قیود و مشکلات روزانه خانوادگی در خیابان ها و اماکن ایجاد نشاط نمی کند. در صورتی که این هر دو در محیط باز و آزاد پارک ها و فضای سبز، جایی که بچه ها می توانند بدون قید و شرط به هر طرف بروند و بزرگسالان می توانند در گوشه ای بنشینند یا آزادانه قدم بزنند، به راحتی فراهم است.

۲-۲ پارک و ساختار مطلوب آن

۲-۲-۱ تعریف پارک

پارک فضای سبز عمومی است که استفاده از آن برای هر شهروند آزاد است. پارک ها به صورت شبکه ای زنجیره ای در مقیاسهای مختلف طراحی می شوند. پارک کودک، پارک محله، پارک ناحیه، پارک شهر، پارک جنگلی یا حاشیه ای، پارک منطقه ای و پارک ملی اجزای سلسله مراتب پارک ها را تشکیل می دهند.

شعاع عملکرد مفید بعضی از این پارک ها به ترتیب، پارک کودک ۱۶۰۰ متر، پارک محله دو تا سه کیلومتر، پارک ناحیه سه کیلومتر و پارک شهر پنج تا شش کیلومتر است. اگر چه تاریخ شهرسازی نشان می دهد که تا قبل از قرن چهارم بشر به احداث باغ و فضای سبز نمی پرداخت، اما به نوشتۀ دایرةالمعارف بریتانیا ، اولین پارک طراحی شده به مفهوم امروزی که دارای فضای سبز عمومی و امکانات جنبی تفریحی- ورزشی بوده است، در قرن نوزدهم پدید آمده است.

۲-۲-۲ طراحی پارک با شیوۀ آزاد

از زمانی که انسان با زندگی در شهرهای بزرگ از طبیعت فاصله گرفت، هر چه بیشتر نیاز به بودن در طبیعت و گذراندن اوقاتی از زندگی خود در فضاهای طبیعی را حس کرد. او هر چند که می توانست با رفتن به فضاهای طبیعی بکرِ دور از شهرها (جنگل ها، دشت ها، …) این نیاز را برآورده کند، ولی به علت دوری مسافت و کمبود وقت، همواره نیاز به ایجاد فضاهایی شبیه به طبیعت و قابل دسترس را حس کرده است. می توان گفت وجود پارک ها با شیوۀ آزاد یکی از راه حل های پاسخ به این نیاز در شهرها بوده است.

در شیوۀ آزاد هر چه بیشتر سعی می شود که فضاهای طراحی شده شبیه به طبیعت آزاد و بکر و دست نخورده باشد. در طراحی این گونه پارکها توجه به نکاتی ضروری است که به چند مورد از آنها در زیر اشاره می شود :
۱- از آنجا که طبیعت محکوم به خطوط راست و منظم هندسی نشده و حدود نمی شناسد، سعی می شود در این پارک از خطوط غیر مستقیم و اشکال به دور از نظم هندسی استفاده شود.
۲- رعایت چشم انداز و هدایت بصری و نه با اجبار استفاده کنندگان پارک به نقاط جالب و دیدنی.
۳- وجود فضاهای سبز و گشوده.

۴- باید در نظر داشت که ورود ناگهانی به محیط پارک با شیوۀ آزاد در قلب شهر ممکن است برای چند لحظه غیر منتظره برسد و از این رو شاید بهتر باشد که تغییر محیط قدری تدریجی صورت گیرد. بطوریکه به نظر نیاید پارک قطعه ای جدا و محصور شده توسط فضاهای خشک شهری است.
۵- پارک باید به گونه ای باشد که هنگام گردش داخل آن چشم اندازهای اطراف و رو به خارج پارک تا حد امکان به فضاهای طبیعی باشند و از هر نقطه دید و منظر به طبیعت خارج پارک باشد و نباید اجازه داد تا با دیدن فضاهای خشک شهری،حس در طبیعت بودن را از بیننده بگیریم.
۶- رعایت تناسب در ارتفاع درختان به گونه ای که مانند آنچه در طبیعت آزاد به علت شرایط حیات طبیعی وجود دارد، درخت هایی که در دره ها و گودالها میرویند، معمولاً کشیده تر و بلندتر از درختان ارتفاعات می باشد.
۷- اغلب توده های انبوه اشجار از یک نوع و گونه خاص هستند و در عین اختلاط بطور دسته جمعی زیست می کنند. اگر در جنگل گردش کنیم، خواهیم دید که نواع اشجار از محلی به محل دیگر، هرگز بطور ناگهانی تغییر نمی کند بلکه بین دو گروه از گونه های مختلف، مقداری از هر دو گروه موجود میباشد.
۸- برای این که پارک در طول مدت سال از پوشش سبز گیاهی برخوردار باشد، خوب است از انواع مختلف درختان اعم از درختان همیشه سبز و درختان برگ ریز در پارک استفاده شود.

۹- آب که از مهمترین عوامل متحرک طبیعت است، در پارک سازی نقش چنان مهم بازی می کند که از وجود آن نمی توان صرفنظر نمود. در ساختمان مجاری و آب نماها باید دقت نمود که تصنعات بیش از خود آب، جلب نظر نکند و از بکار بردن مصالح سنگین و اشکال زیاد جالب، خودداری شود. زیرا آب خود یکی از عناصر حاکم بر طبیعت است و از خود دارای مشخصات جالبی است.

 

۱۰- هماهنگی با محیط و اقلیم، بهتر است که ساختار پارک با طبیعت همان ناحیه سازگار باشد. به عنوان مثال، خوب از گونه های گیاهی بومی همان ناحیه در پوشش سبز پارک استفاده شود.

۲-۲-۳ امکانات دیگر مخصوص پارک ها

لازم است در پارک ها و یا اطراف آن تأسیسات و امکاناتی مستقر گردد تا پارک به راحتی مورد استفاده اقشار و گروههای مختلف قرار گیرد و محیط متنوع تر و جذاب تری بوجود آید. اما سطوح ساخته شدۀ داخل پارک نباید بیش از پنج درصد سطح پارک را اشغال کند. بعضی از این تأسیسات و امکانات به شرح زیر هستند :
۱- تأسیسات فضای بازی کودکان
۲- زمین بازی برای انواع فعالیت های ورزشی (زمین والیبال- فوتبال-…)
۳- وجود غذاخوری و اغذیه فروشی و چایخانه درون پارک
۴- وجود کتابخانه، فرهنگسرا، سالن نمایش تئاتر و … در درون پارک
۵- وجود پارکینگ عمومی در اطراف پارک
۶- پیش بینی دسترسی های مناسب با توجه به نوع پارک (محله ای- منطقه ای- شهری – …)
۷- احداث سرویس های بهداشتی مناسب برای استفاده کنندگان

۳ فضای سبز تهران

گفتگو در زمینۀ فضای سبز تهران نمی تواند به صورت منفک از سیر تکوین و همچنین جدا از ساخت و بافت هم اکنون شهر به انجام رسد. زیرا فضای سبز شهری می بایست به عنوان بخشی جاندار ساخت کالبدی شهر تلقی شده و از همین دیدگاه نیز مورد ارزشیابی قرار گیرد.

۳-۱ کیفیت محیطی تهران

در تهران بار آلودگی هوا بسیار سنگین است، به طوری که در مورد برخی از
آلاینده ها، مانند اکسیدهای ازت، نشانگر یک بحران جدی می باشد. وضعیت پستی و بلندی ها و نیز ساخت و بافت شهری نیز به تشدید آلودگی هوای تهران دامن
می زند.
فقدان شبکه دفع فاضلاب تهران و نیز ضعف شبکه جمع آوری آبهای سطحی، تخلیه بخش متنابهی از زباله و خاکروبه شهری به شبکۀ آبها و بسیاری دیگر از این قبیل عوامل موجبات آلودگی آبهای سطحی و زیرزمینی این شهر را فراهم آورده اند.
در تهران روزانه حدود ۵۰۰۰ تن زباله توسط شهرداری جمع آوری می شود و بقیه آن در گوشه و کنار شهر،پخش می گردد. نظافت شهر هنوز به روش های سنتی، توسط رفتگران، اغلب در ساعات صبح به هنگام سر کار رفتن مردم شهر صورت می گیرد که این امر موجبات غیر بهداشتی شدن محیط را فراهم می آورد.
در تهران در زمینۀ آلودگی صوتی هنوز مطالعه جامعی صورت نگرفته و تراز صوتی تهران هنوز به طور کامل تعیین نشده است. لیکن از مطالعات پراکنده موجود می توان میانگین آلودگی صوتی این شهر را در حدود ۸۰ دسی بل فرض نمود و این در حالی است که تاثیر آلودگی صوتی ۸۰ دسی بل آ و بیش از آن منجر به ناراحتی های مختلف جسمی و روحی در انسان می گردد.

۳-۲ گسترش شهر تهران و اثرات آن بر فضای سبز

در تهران طراحی و معماری فضای سبز به “شیوۀ چشم انداز سازی” یعنی طراحی فضای سبز در فضایی وسیع و به نحوی که کل ساخت شهری را متأثر سازد، هرگز وجود نداشته است. از متون تاریخی نیز چنین بر می آید که در تهران احداث فضای سبز، بیشتر به صورت باغ سازی، آن هم نه در همه نقاط شهر، بلکه تنها در
محله های اشراف نشین مرسوم بوده است.
مقطعی از تاریخ شکل گیری و گسترش شهرها، همواره با تخریب طبیعت و چشم اندازهای طبیعی و شبه طبیعی بهمراه است، زیرا بستر هر شهری از طبیعت و یا حداقل اراضی زراعی و مرتفعی تشکیل یافته است.
تهران نیز از این قاعده کلی مستثنی نیست. لیکن آنچه در مورد این شهر حائز اهمیت و توجه است، تخریب مداوم و بدون توقف فضاهای سبز مصنوعی است که نسلی بوجود می آورد و نسلی دیگر آن را نیست و نابود می سازد.

۳-۳ میزان فضای سبز موجود در تهران

میانگین آماری که از منابع مختلفی مانند نشریه شهرداری تهران در سال ۱۳۶۴،مطالعات پارک داری سازمان حفاظت محیط زیست در دانشگاه تهران، روزنامه کیهان شمارۀ ۱۳۷۸۷ مورخ بیست و شش آذر شصت و هشت، به دست آمده است، نشان می دهد که سرانه فضاهای باز و سبز شهری تهران در بین سالهای هزار و سیصد و شصت و چهار تا هزار و سیصد و شصت و هشت، حدود ۸/۱ متر مربع و سرانه فضای پارکها حدود یک ممیز یک دهم متر مربع است. از این میزان منطقه ۵ با سرانه فضای سبز شصت متر مربع بیشترین و منطقه ده با سرانه فضای سبز یک دهم متر مربع کمترین میزان فضای سبز را دارا هستند.
لازم به ذکر است که سرانه فضای سبز مورد نیاز برای هر نفر براساس استانداردهای جهانی حدود پانزده متر مربع تا بیست متر مربع و نسبت به سطح فضای شهر ۱۰ درصد کل شهر می باشد.
۴ پارک شفق

پارک شفق با مساحت کلی ۱۸۱۴۵ مترمربع در منطقۀ ۶ شهرداری تهران واقع شده است. نزدیک ترین خیابان اصلی به پارک، خیابان سیدجمال الدین اسد آبادی (یوسف آباد) است. پارک از چهار طرف مسیر ماشین رو دارد که دوتای آنها فرعی، و دو تای دیگر نیمه فرعی هستند.
کل فضای سبز این پارک محله ای چهارده هزار مترمربع و فضای غیر سبز آن چهارده هزار و صد و چهل پنج مترمربع می باشد.
امکانات و تأسیسات پارک :
– زمین بازی ۱۰۰۰ متر مربع -آب نما ۵/۵۴ مترمربع
– سالن تئاتر، نگارخانه و فرهنگسرا ۷۶۹ متر مربع – امور اداری پارک ۱۶ متر مربع
– کتابخانه ۱۵ متر مربع – تعداد نیمکت ها ۵۹ متر مربع
– بوفه ۱۱ متر مربع – سرویس بهداشت ۱۲ متر مربع
– غرفه فروش ۲۰ متر مربع

درختانی که در پارک وجود دارند :
۱- بید مجنون ۱۷ اصله ۲- بید برگ ۱ اصله
۳- افرای معمولی ۸۹ اصله ۴- ابلق ۳ اصلهله
۷- چنار ۹۷ اصله ۸- نارون ۱۵۳ اصله
۹- ون ۱۶ اصله ۱۰- کاتالیا ۱ اصله
۱۲- سیب گل ۲۱ اصله ۱۳- کاج تهران ۱۳۰ اصله
۱۴- کاج نوئل ۳ اصله ۱۵- کاج کاندولا ۲ اصله
۱۶- ماگنولیا ۸ اصله ۱۷- سماق گل ۹ اصله
۱۸- هلوگل ۱ اصله ۱۹- زالزالک گل ۴ اصله
۲۰- گوجه گل ۵۳ اصله ۲۱- درخت سیب ۱ اصله

۲۲- براغ ۲ اصله ۲۳- سرو نقره ای ۴ اصله
۲۴- زیتون ۵ اصله ۲۵- درخت پر ۲ اصله
۲۶- ابریشم ۲ اصله ۲۷- سرو حفره ای ۱۰ اصله
۲۸ – ازگیل ۲ اصله ۲۹- داغداغان ۱ اصله
۳۰- گر ۱ اصله ۳۱- یاس شیروانی ۱۲ اصله
۳۲- یاس کاووسی ۱۷ اصله ۳۳- خرزهره ۱۴ اصله
۳۴- توری ۸ اصله ۳۵- بداغ ۱۷ اصله
۳۶- ختمی درختی ۱۸ اصله ۳۷- ارغوان ۴۸ اصله
۳۸- به ژاپنی ۶ اصله ۳۹- یاس زرد ۳۰ اصله
۴۰- مروارید ۱ اصله

۴-۱ شرح تحقیقات در مورد عوامل جذب مردم پارک شفق

این تحقیق در چهار مرحلۀ جمع آوری اطلاعات از طریق پرسشنامه در سطح پارک، مصاحبه با مسئول کتابخانه، مصاحبه با مسئول فرهنگسرا و جمع آوری اطلاعات آماری از فرهنگسرا، صورت گرفته است.

۴-۱-۱ جمع آوری اطلاعات از طریق پرسشنامه

پرسشنامه تهیه شده با بیست سوال تشریحی و غیر تشریحی بصورت تصادفی در سطح پارک توزیع شد که در پرسشنامه سن، جنسیت، میزان تحصیلات، محل تولد، دوری یا نزدیکی محل زندگی در پارک و نوع محل سکونت افراد در ابتدا سوال شده است.
پاسخگویان بعد از آن، به این سوالها پاسخ دادند : – به چه قصدی به پارک
می آیند؟
– کدام قسمت پارک به نظرشان زیباتر است؟
– نواقص و برنامه های مناسب برای آینده پارک چیست؟
– از کدامیک از امکانات پارک استفاده می کنند؟
– پارک تا چه حد جوابگوی نیاز اقبشار و سنین مختلف بوده است؟
– به چه پارک های دیگری می روند و دلیل رفتنشان به آن پارک ها چیست؟

جدول شمارۀ ۱ – پاسخگویان پرسشنامه به تفکیک جنسیت و سن
سن

جنسیت کمتر از ۱۸ سال ۱۸ تا ۲۰ سال ۲۰ تا ۳۰ سال ۳۰ تا ۵۰ سال بالاتر از ۵۰ سال جمع
زن ۵/۲ درصد ۵/۱۲ درصد ۱۰ درصد ۵/۷ درصد ۰ ۵/۳۲ درصد
مرد ۱۰ درصد ۲۰ درصد ۱۵ درصد ۵/۲ درصد ۲۰ درصد ۵/۶۷ درصد
جمع کل ۵/۱۲ درصد ۵/۳۲ درصد ۲۵ درصد ۱۰ درصد ۲۰ درصد ۱۰۰ درصد

اطلاعات این جدول از پرسشنامه ها استخراج شده است.
نتیجه بدست آمده از این جدول نشان می دهد که بیشتر مراجعه کنندگان به پارک را حدود سنی ۱۸ تا ۳۰ سال به خصوص هجده تا بیست سال یعنی جوانان تشکیل می دهند. بعد از آن، بیشترین استفاده کنندگان را افراد بالاتر از پنجاه سال تشکیل می دهند و بعد از آن به ترتیب کودکان و افراد بین سی تا پنجاه سال
استفاده کنندگان زا پارک هستند.
– به علاوه این جدول نشان می دهد که مردان استفاده کننده از پارک حدوداً دو برابر زنان مراجعه کننده به پارک هستند.

– در جواب پرسش دوری یا نزدیکی افراد به پارک، مشاهده شد که هفتاد و پنج درصد از پاسخگویان محل سکونتشان نزدیک به پارک بوده (بطوریکه می توانستند پیاده به پارک بیایند) که با توجه به این درصد بالا نشان می دهد که استفاده کنندگان پارک معمولاً محلی بودند.
– در مورد نوع محل سکونت افراد، هفتاد و دو و نیم درصد آپارتمان نشین، ده درصد ساکن مجتمع مسکونی و دوازده و نیم درصد در خانه های ویلایی ساکن بودند. این آمار نشان می دهد که بیشتر استفاده کنندگان پارک ساکنین آپارتمانها هستند که کمبود فضای سبز در محل سکونتشان معمولاً وجود ندارد.

– در مورد مراجعه زیاد یا کم افراد، هفتاد و پنج درصد پاسخگویان اظهار کردند که زیاد به پارک می آیند و بیست و پنج درصد به صورت تصادفی و به ندرت و کم به پارک می آیند. این درصد نشان می دهد که اکثر استفاده کنندگان از پارک ثابت و دائمی هستند.

جدول شمارۀ ۲- پارکهای دیگری که پاسخگویان پرسشنامه به آنها می رفتند (ارقام به درصد است)
پارکهای دیگر
جنسیت ساعی ملت لاله جمشیدیه نظامی روستان صبا بعثت نیاوران
زن ۵/۱۷ ۱۰ ۵/۱۲ ۱۰ ۰ ۰ ۰ ۰ ۵/۲
مرد ۵/۴۲ ۲۵ ۵/۷ ۵ ۵/۲ ۵/۲ ۵ ۵/۲ ۰
جمع کل ۶۰ ۳۵ ۲۰ ۱۵ ۵/۲ ۵/۲ ۵ ۵/۲ ۵/۲

اطلاعات این جدول از پرسشنامه ها استخراج شده است.
اکثراً دلیل استفاده از پارکهای دیگر را بزرگی ان پارکها و وجود امکانات بیشتر به خصوص برای بازی کودکان مطرح کرده اند.
پارک ساعی بیشترین درصد استفاده کنندگان را دارد که دلایل آن از این قبیل است:
۱- نزدیکی به پارک

۲- وجود امکانات بیشتر جهت تفریح بچه ها
۳- وجود آب نما ها و حیوانات
۴- وجود امکانات وسیع تر کتابخانه ای
بعد از آن پارک ملت به دلیل بزرگی و تنوع، وجود زمینهای بازی از قبیل اسکیت و … بیشترین استفاده کنندگان را دارد. سایر پارک ها به علت دوری راه ،کمتر مورد استفاده قرار میگیرند و مراجعه به آنها به ندرت و تفننی است.

جدول شماره۳- میزان استفاده مراجعه کنندگان به پارک از امکانات و تأسیسات وفضاهای پارک
امکانات پارک کتابخانه مطالعه فرهنگسرا تئاتر زمین بازی بچه ها چایخانه بوفه
زن ۵/۱۲ ۵/۷ ۱۰ ۵/۷ ۰ ۵ ۵/۷
مرد ۵ ۵/۱۲ ۱۵ ۱۰ ۱۰ ۵/۳۷ ۵/۳۲

مجموع ۵/۱۷ ۲۰ ۲۵ ۵/۱۷ ۱۰ ۵/۴۲ ۴۰
امکانات پارک کتابفروشی قدم زدن فضای سبز میز شطرنج تفریح تفریح کودکان طراحی کلاسهای فرهنگسرا
زن ۵/۷ ۵/۷ ۲۵ ۵ ۵/۱۲ ۵/۲ ۰ ۵/۷
مرد ۲۵ ۱۵ ۵/۵۲ ۵/۳۲ ۵/۱۷ ۵ ۵/۱۲ ۵/۷
مجموع ۵/۳۲ ۵/۲۲ ۵/۷۷ ۵/۳۷ ۳۰ ۵/۷ ۵/۱۲ ۱۵

اطلاعات این جدول از پرسشنامه ها استخراج شده است.
طبق آنچه جدول نشان می دهد، بیشترین امکانات مورد توجه و استفاده مراجعه کنندگان به پارک شفق، فضای سبز آن است و بعد از آن به ترتیب چایخانه و بوفه بیشتر مورد استفاده قرار می گیرند. این نتایج نشان می دهد که پارک بیشتر از لحاظ تفریحی مورد توجه است.

بر طبق جواب هایی که پاسخگویان به سؤال دلیل آمدنشان به پارک دادند، مشخص شد که چهل و پنج درصد آنها برای تفریح، قدم زدن و استفاده از فضای سبز به پارک می آیند، سی و پنج درصد برای استفاده از کتابخانه و فرهنگسرا به پارک می آیند، دوازه و نیم درصد برای طراحی و کارهای هنری و بقیه برای استفاده های متفرقه می آیند.

جدول شمارۀ ۴- اطلاعاتی در مورد پاسخگویان به سؤالهای پرسشنامه
پاسخگویان محل تولد در تهران محل تولد غیر تهران تحصیلات دانشگاهی تحصیلات غیر دانشگاهی
زن ۲۰ درصد ۱۰ درصد ۵/۱۷ درصد ۱۵ درصد
مرد ۴۵ درصد ۱۵ درصد ۳۰ درصد ۲۵ درصد
جمع کل ۶۵ درصد ۲۵ درصد ۵/۴۷ درصد ۵۰ درصد

اطلاعات این جدول از پرسشنامه ها استخراج شده است.
مکان هایی که به عنوان زیباترین قسمت پارک و محلی که بین تمام نقاط پارک آنجا را ترجیح می دهند با درصد افراد پاسخگو از این قبیل است.
تمام پارک بیست و پنج درصد، سمت جنوب یازده و یک دهم درصد، حوض و فواره یازده و یک دهم درصد، قسمت شرقی هشت و سه دهم درصد، کتابخانه هشت و سه دهم درصد، فضای سبز بیست و دو و دو دهم درصد، میز شطرنج دو و هفت دهم درصد.

نسبت به قسمت های مختلف پارک عدۀ بیشتری نیمه جنوبی پارک را ترجیح
می دادند. وقتی که به نقشۀ پارک شفق (نقشۀ شماره ۲) توجه می کنیم، می بینیم قسمت شمالی شامل تأسیسات و امکانات کتابخانه و فرهنگسرا و بطور کلی ساختمان های پارک است. اما به طرف نیمه جنوبی که می رویم، فضای سبز و درخت کاری بیشتر شده و منظرۀ غالب که به چشم می خورد فضای سبز پارک است. (عکس شمارۀ ۷ و ۱۲) نسبت به قسمت های غرب و

شمال غرب، استفاده کنندگان معمولاً سمت شرقی را ترجیح می داند. (عکس ۵ و ۶). قسمت شرقی پارک با مسیرهای پیچ در پیچ طبیعی به گونه ای ساخته شده که به طبیعت واقعی نزدیک تر است. این ترجیح ناشی از نیاز و علاقه فطری انسان به طبیعت است. این قسمت پر درخت بوده و نسبت به سایر قسمت ها سایه دارتر و به نسبت وسعت، خلوت تر و آرامش بخش تر است و هوای بهتری دارد.