پدیده رادیواکتیو در سال ۱۸۹۶ توسط ‹‹ هنری بکرل›› کشف شد. تاقبل ازآن تمام منابع تولید پرتوهای رادیواکتیو طبیعی بودند(مثل پرتوهای کیهانی و سنگهای رادیواکتیو ضعیف و…) ولی در سال ۱۹۳۴ اولین موادپرتوزای مصنوعی جهت مصارف تحقیقاتی ساخته شدند ، ولی متاْسفانه سران کشورهای قدرتمند از این پدیده عظیم استفاده بسیار نابجایی کردند. آلمانی هادر آغاز جنگ دوم جهانی برای تولید بمب اتمی تلاش می کردند. متفقین وبخصوص انگلیسیها متوجه این منظور شدند ومخازن آب سنگین(D2O که به عنوان نرم کننده نوترون در رآکتور هسته ای مصرف دارد) آنهارا در سوئد ونروژ نابود کردند ومانع دستیابی آنها به بمب اتمی شدند . آمریکایی هابالاخره در سال ۱۹۴۵ در مرکز محرمانه ‹‹ لوس آلاموس ›› موفق به ساخت بمب اتمی شدند و به تبع آن انگلیسی ها ، فرانسوی هاوچندی بعد چینی هاوهندی ها، پاکستانی ها و اسرائیلی ها هم به این سلاح خطرناک دست یافتند .

آمریکا در سال ۱۹۴۵با یک بمب اورانیومی(به نام پسرکوچک)باقدرت ۵/۱۲تن T.N.T به هیروشیما حمله کرد که ۱۵۰۰۰۰ نفررا کشته شدند وسه روز بعد بایک بمب پلوتونیومی(به نام مردچاق) باقدرت ۲۵تن به ناکازاکی حمله کرد که تلفات آن ۷۵۰۰۰ نفربودند . جدا از خطر انفجار بمبهای اتمی ، خطر نشت یا انفجار نیروگاه های هسته ای نیز وجود دارد . بطور مثال : حادثه نیروگاه اتمی ‹‹ویندسکال›› انگلستان در ۱۹۵۱ باوسعت آلودگی ۵۰۰ کیلومتر مربع باتعدادی بیمار وکشته. و حادثه نیروگاه اتمی ‹‹ تری میل آیلند›› امریکا در ۱۹۷۹ با وسعت آلودگی چندصد کیلومتر مربع که هیچ گاه اسرار وآمار تلفات آن را فاش نکردند . وحادثه نیروگاه اتمی ‹‹ چرنوبیل ›› روسیه در ۱۹۸۶ که حدود ۶۷۰۰۰۰ نفر را آلوده وبیمارکرد وتعداد زیادی ازآنان راکشت.
کمبود آگاهی های عمومی در این زمینه موجب می شود که برخی نکات ایمنی و پیش بینی های لازم رعایت نشود. علاوه بر این، به دلیل عدم شناخت کافی از روشهای دفاع و ایمنی در بین مردم ترس و نگرانی به وجود می آید.
پس بهترین روش دفاع اتمی، بالا بردن سطح اطلاعات دفاعی مردم است.
یک انفجار اتمی چه مشکلاتی را بوجود می‌آورد ؟

۱- نور سفید خیره کننده : اولین عارضه پیش آمده از انفجار اتمی نور سفید خیره کننده ای است که همه جا را روشن می کند ( چیزی شبیه به نور رعد وبرق ، ولی چندین برابر قویتر ) این نور از تمام پرتوهای مرئی و نامرئی تشکیل شده که موقع نگاه کردن به آن سریعاً افراد را نابینا می کند .
۲- گرمای فوق العاده زیاد : یک بمب اتمی معمولی می تواند در موقع انفجار چندین میلیون درجه گرما ایجاد کند (چند برابر گرمای کره خورشید ) این گرمای فوق العاده زیاد می تواند همه چیز را به خاکستر سفید تبدیل کند ، تمام اشیاء را سوزانده و تمام فلرات را ذوب میکند و تا مسافت چند کیلومتر دورتر ایجاد سوختگی های بسیار شدید درانسان میکند .
۳- موج انفجار فوق العاده قوی : این موج بصورت یک طوفان بسیار بسیار قوی با سرعتی معادل ۳۴۰۰ متر در ثانیه حرکت کرده که فشار هوای آن به چند صد اتمسفر می رسد . این موج انفجار طوفانی همه اشیاء و اجسام را تا مسافت چند کیلومتر به هوا پرتاب می کند .
۴- تشعشعات رادیواکتیو : این تشعشعات فوق العاده خطرناک و مرگ آور ، به محض ایجاد انفجار در همه جهات پخش شده و تا مدتهای طولانی در محیط باقی میمانند و در همه چیز ذخیره می شوند ، خاک و هوا را آلوده کرده و یا وارد بدن موجودات زنده از جمله انسانها شده و باعث بروز بیماریهای مرگ آور یا سرطانهای مختلف می شود .
۵- باران اتمی : چنانچه در هنگام انفجار اتمی ، منطقه ابری باشد ، تشعشعات رادیواکتیو درون ابرها ذخیره می شوند و اگر این ابر در سرزمین دیگری ببارد، تمام قطرات آب باران حاوی رادیواکتیو بوده و آن مکان را هم آلوده می کند .
۶- خاکستر اتمی : تمام ذرات گرد و خاکی که بعد از انفجار اتمی به هوا می رود و یا روی زمین می نشیند حاوی مقادیر زیادی رادیواکتیو می باشند ؛ که اگر این ذرات گرد وغبار روی هر شی یا جانداری بنشیند آنها را آلوده میکند و باعث بروز بیماریهای متعدد در انسان و حیوانات و گیاهان می شود .
۷- زمستان اتمی : خاکسترها وذرات گرد و غبار ایجاد شده از انفجارات ، درهواپراکنده شده و نور خورشید را به خارج از جو زمین منعکس می کنند، بطوریکه تقریباً وضعیت تاریکی برقرار خواهد شد و در نتیجه کره زمین سرد می شود . اولین تأثیر زمستان اتمی بر روی گیاهان وکشاورزی خواهد بود و بعد ازآن مرگ سریع پرندگان و افزایش بیش از حد حشرات است.

« زنم بصورت مشتی استخوان سوخته سفید درآمده بود که در ویرانه های خانه ام همه را جمع کردم همه آنها روی هم به اندازه یک بسته کوچک پستی وزن نداشت»
نقل از کتاب صدای انسان ، خاطرات دکتر ناگای ساکن ناکازاکی که خودنیز چند روز بعد از نوشتن این مطالب در اثر عوارض تشعشعات رادیو اکتیو در گذشت . .
مراحل گسترش یک انفجار اتمی :
وقتی یک سلاح اتمی معادل ۲۰ هزار تن ماده منفجره T.N.T در هوا منفجر شود ، مراحل انفجار به ترتیب زیر است ؛ ( لازم به ذکر است در حال حاضر بمبهای اتمی موجود تا ۱۵۰ میلیون تن T.N.T یا بیشتر قدرت دارند )
۱- در لحظه انفجار که جرم بحرانی فرا می رسد ناگهان درجه حرارت به چند میلیون درجه میرسد و تشعشعات رادیو اکتیو صادر می شوند .
۲- پس از چند میلیونم ثانیه گوی آتشینی تشکیل می شود که شدیدتر از خورشید است و نور آن تا فاصله ۱۰۰ کیلومتری قابل رؤیت است . فشار هوای اطراف آن به ۵۰۰۰۰۰ اتمسفر می رسد ، تشعشعات حرارتی نیز خیلی شدیدتر است . در ثانیه های اول وقتی از دور نظاره کنیم ظاهراً انفجار در سکوت مطلق توسعه می یابد ، زیرا صدای انفجار کمی دیرتر شنیده می شود .

۳- پس از چند صدم ثانیه قطر گوی آتشین به ۲۰۰ متر و درجه حرارت به ۵ الی ۷ هزار درجه میرسد .
۴- پس از ۲۰ الی ۳۰ ثانیه گوی آتشین ۳۰۰ متر قطر پیدا کرده و امواج ضربه ای انفجار، تشکیل می شود .
۵- بعد از ۵ الی ۶ دقیقه پس از بالا رفتن و سرد شدن ، گوی شکل ابر قارچی بخود می گیرد که قطر آن حدود ۲ تا ۳ کیلومتر و قطر ستون آن ۳۰۰ الی ۵۰۰ متر است و ارتفاع آن به ۱۲ کیلومتر میرسد .
۶- بالاخره باد و جریانهای ناشی از انفجار ابر را پراکنده کرده و در هوا نفوذ می کند .

علائم بیماری پرتو :
اشعه رادیو اکتیو چیزی نیست که قابل دیدن باشد و یا بویی ندارد که آنرا حس کنید و یا علائم خاصی که سریعاً متوجه آن شوید ، فقط بعد از مدتی علائم آن در موجودات زنده آشکار می شود . در انسان نیز پس از مدتی سرطانهای مختلفی مثل سرطان پوست – خون – ریه – نای – معده – روده و … آشکار می شود . بطور مثال :
چنانچه میزان دریافت پرتوهای رادیواکتیو به بدن کم باشد (بین ۱۰۰ الی ۲۰۰ رَنتِگَن ) فرد در هفته های دوم و سوم دچار آب مروارید چشم – ریزش مو – کم اشتهایی – کوفتگی عمومی – گلو درد –عدم علاقه به کار – رنگ پریدگی – خونریزی زیر پوستی – اسهال – لاغری و رشد سریع بیماریهای عفونی می گردد

در لحظه انفجار اتمی چه باید کرد ؟
۱- هرگز به محل انفجار و نور سفید آن نگاه نکنید ، چشمانتان را بسته و بازوان خود را جلوی آنها بگیرید .
۲- جان پناه یا حفاظ وقتی مؤثر و با ارزش است که در یک یا دو قدمی شما باشد البته دویدن به سمت آن اصلاً منطقی نیست ، پس خیلی سریع پشت به محل انفجار روی زمین بخوابید و به زمین بچسبید و گرنه همراه موج انفجار به هوا پرتاب شده و در کمتر از یک ثانیه خواهید سوخت.
۳- پشت تپه ها ، پشت دیوارها ، داخل شیار ها ، کنار جدولها ، داخل جویها و گودیها ، زیر پل ها و یا داخل تونلها ، پشت کیوسکها واتاقکهاو… ، محلهای مناسبی جهت پناه گرفتن موقت می باشند، زیرا بخش اعظمی از موج گرما و تشعشع را بخود می گیرند .
۴- حتی یک میز یا صندلی یا یک تکه چوب یا لباس یا چندکتاب و … میتواند مقداری از اثرات گرما و تشعشع اولیه را کم کند .
۵- هر چه محل پناه گرفتن شما از سطح زمین پائین تر باشد ایمن تر است .
۶- چند لحظه در همین وضعیت باقی بمانید تا موج انفجار و تشعشعات گرمایی عبور کنند ، بعد سریعاً بلند شده و خیلی زود آنجا را ترک کنید .
بعد از انفجار اتمی چه باید کرد ؟

۱- دقت کنید که تمام محیط و اشیاء اطراف شما آلوده به رادیواکتیو هستند پس هیچ وسیله ای را با خود از محل بیرون نیاورید ، زیرا موجب گسترش آلودگی در مناطق دیگر می شوید ( این مطلب را به دیگران نیز یادآوری کنید ) .
۲- حتی ذرات گرد و غبار روی لباسها و بدن شما هم کاملاً آلوده هستند (خاکستر اتمی) ، پس لباس خود را تکان ندهید و هنگامیکه آنها را تعویض می کنید کاملاً مواظب باشید که وارد دهان یا مجاری تنفسی شما یا دیگران نشود .
۳- هیچگونه آشامیدن ویا خوراکی را تا خارج شدن از منطقه و کم شدن آلودگی محل مصرف نکنید . این مواد به راحتی ذرات پرتودار را به درون بدن برده و شما را بیمار می کنند .
۴- از تمام قسمتهای باز بدن خود کاملاً محافظت کنید زیرا تا مدتها در معرض تابش پرتوهای مرگ آور هستید ، حتی یک کلاه و یا دستمال و لباس اضافی نیز بسیار مؤثر است .
۵- از زخمها و یا سوختگی های خود شدیداً مراقبت کنید و روی آنها را سریعاً بپوشانید ، زیرا یکی ازراههای سریع انتقال پرتوهای رادیواکتیو به بدن هستند .
۶- برای جلوگیری از استنشاق خاکهای آلوده به رادیواکتیو در صورت موجود بودن حتماً ماسک گذاری کنید و در غیر اینصورت از دستمال یا پارچه خشک جلوی دهان وبینی استفاده کنید .
۷- دست به چشمان خود نکشید و در اسرع وقت با مقداری آب سالم چشم ها و دهان وبینی خود را بشوئید و با پارچه های تمیز خشک کنید ، این کار کمک مؤثری به از بین بردن پرتوگیری داخلی بدن شما می کند .
۸- درون منطقه آلوده لباسهای خود را بیرون نیاورید زیرا با این کار جذب پرتو ها را به بدن خود سریعتر می کنید .
۹- پوشیدن لباسهای کاملا سفید بسیار مؤثر و مفید است ، زیرا بخش اعظمی از پرتوهای رادیواکتیو را منعکس می کنند .
بخش تیره کیمونوی زنان هیروشیما کاملاً سوخته و مانند فلزی داغ روی بدن آنها نقش بسته ولی قسمتهای سفید آنها و پوست زیر آن سالم است
نقل از کتاب صدای انسان ، خاطرات دکتر ناگای ساکن ناکازاکی که خودنیز چند روز بعد از نوشتن این مطالب در اثر عوارض تشعشعات رادیو اکتیو در گذشت
۱۰- بهترین مکان ماندن، محلی سقف دار است که شما را از ریزش خاکسترهای اتمی و تشعشعات رادیواکتیو حفظ کند ، حتی یک تکه پارچه برزنتی سفید و یا یک چتر سفید یا یک ملحفه شما را از آلوده شدن به خاکسترهای اتمی حفظ می کند .

۱۱- هیچگاه به محل انفجار نزدیک نشوید و هر چه می توانید از آن محل دور شوید ، زیرا مقدار اشعه دریافتی بدن شما کمتر می شود .
۱۲- به تابلوها و علائم مخصوص منطقه آلوده توجه کرده و در این مکانها حتی برای مدت کوتاهی هم توقف نکنید .
۱۳- به توصیه ها و دستورات رادیو و یا گروههای تخصصی کاملاً گوش فرا دهید ، زیرا آنها از مناطقی که تحت تأثیر بارش اتمی و یا خطرات احتمالی دیگر قرار دارند خبر داده و روشهای مناسب را آموزش میدهند .
بعد از کم شدن آلودگی یا خارج شدن از منطقه آلوده چه باید کرد؟
۱- کلیه لباسها را با احتیاط بیرون آورده ودرون یک کیسه پلاستیکی ریخته و سر آنرا ببندید .
۲- مواد آلوده را نسوزانید زیرا این کار فقط مواد رادیواکتیو را بوسیله دود و خاکستر در محیط پخش خواهد کرد .