دوپینگ

تاريخچه – تعريف
واژه دوپينگ از زبان آفريقاي جنوبي مشتق شده است.اشاره به يک نوشيدني الکلي باستاني دارد که به عنوان محرک در مراسم رقص استفاده مي گرديد.بتدريج اين واژه استقاده گسترده تري کرد و در ورزش امروز به معضلي تبديل شده است.اين واژه در دنياي امروز به معناي استفاده ورزشکار از مواد يا روش هايي است که به قصد افزايش کارآيي در ورزش انجام مي شود.

دوپينگ به معناي استفاده از مواد متعلق به گروه داروهاي ممنوع،محدود شده و يا استفاده از روشهاي گوناگون غيرمجازي ميباشد.به قول خوان آنتونيو سامارانش رييس کميته بين المللي المپيک،دوپينگ نوعي تقلب است که از جنبه هاي مختلف منجر به انحطاط و مرگ ميشود:
مرگ فيزيولوژيک چرا که دستکاري غيرقانوني در فرايند طبيعي باعث تغييرات شديد و گاهاً برگشت ناپذيري در بدن ميشود.

مرگ جسمي نظير برخي موارد اسف بار مرگ ورزشکاراني که در سالهاي اخير مشاهده شده است.انحطاط روانيو شخصيتي ناشي از رضايت شخص به تقلب،ناديده انگاشتن توانايي ها و ظرفيت هاي شخصي و بزرگ کردن ناتواني ها و معايب.و بالاخره انحطاط اخلاقي به واسطه تعدي فرد از قوانيني که تمام جامعه بشري پايبند آن هستند.

از رخدادهاي مهم در تاريخ دوپينگ مي توان به موارد ذيل اشاره کرد:
اولين مورد مرگ ورزشکاران در سال۱۸۸۶ رخ داد که يک دوچرخه سوار به نام لينتون در اثر استفاده بيش از حد داروي تري متيل درگذشت.
در مسابقات المپيک يک دونده ماراتن به نام توماس هيکس در اثر مصرف برندي و استريکلين در شرف مرگ قرار گرفت.
دهه ۱۹۵۰-روس ها از هورمون هاي مردانه براي افزايش قدرت و نيرو استفاده نمود و آمريکايي ها نيز استروييدها را به اين منظور استفاده نمودند.

۱۹۶۰-دوچرخه سوار دانمارکي در المپيک رم به علت مصرف بيش از حد آمفتامين ها فوت کرد.
۱۹۶۴-افزايش قابل توجهي در ظاهر عضلان ورزشکاران در المپيک ديده شد که شک در مصرف داروها را برانگيخت.
۱۹۶۷-کميته بين المللي المپيک بعد از مرگ تامي سيمپسون به علت مصرف غير از آمفتامين ها واکنش نشان داد.
۱۹۶۸-اين کميته با تعريفي از دوپينگ ليست داروهاي غيرمجاز را ارايه داد و بدين ترتيب انجام آزمايش در بازيهاي المپيک شروع شد.

۱۹۸۸-در المپيک سئول،تست بن جانسون از نظر مصرف استروئيد هاي آنابوليزان خلع و از ورزش محروم گرديد. همچنين دو وزنه بردار بلغاري که به مقام نخست المپيک دست يافته بودند به علت دوپينگ محروم شدند.
۱۹۹۴-ديه گو مارادونا فوق ستاره فوتبال آرژانتين در مسابقات جام جهاني ۱۹۹۴ آمريکا به علت مصرف داروهاي محرک از همراهي با تيمش محروم گرديد و بدين ترتيب آرژانتين بدون مارادونا از آن دوره مسابقات حذف گرديد.

۲۰۰۰-براي مبارزه هر چه شديدتر با اين پديده شوم،کميته مبارزه با دوپينگ تشکيل شده و آماده برخورد جدي با متخلفين در مسابقات المپيک ۲۰۰۰ سيدني مي باشد.

 

علل مخالفت با دوپينگ
اصولاً چرا علي رغم آنکه دوپينگ با افزايش کارآيي ورزشکاران همراه است با آن مخالفت ميشود؟
مبارزه بر عليه دوپينگ بر سه اصل استور است:
احترام به اخلاق پزشکي و ورزشي
محافظت از سلامت ورزشکاران
فراهم آوردن محيطي برابر براي تمامي ورزشکاران

داروهاي دوپينگي
چه طبقاتي از داروها جزو موارد دوپينگ محسوب ميشوند؟
اين داروها معمولاً در پنج گروه دارويي طبقه بندي مي شوند:
الف)داروهاي محرک سيستم عصبي مرکزي:از اين رده ميتوان

آمفتامين،کوکائين،افدرين،پسودو افدرين،فليل پروپانولامين و …را نام برد.
ب)داروهاي مخدر:از اين داروها ميتوان از هروئين،مورفين،متادون و … نام برد.
ج)استروئيدهاي آنابوليک:داروهايي نظير ناندرولون،تستوسترون،اکسي متولون،استانوزولول و … در اين گروه جاي ميگيرند.

د)داروهاي ادرارآور:در اين گروه ميتوان از فوروسمايد،تيازيد،اسپيرونالاکتون و … نام برد.
ه)هورمونهاي پپتيدي وگليکوپروتئيني و آنالوگهاي آنها:داروهايي مثل هورمون رشد اريتروپويتين و … در اين دسته جاي ميگيرند.

با اين حال برخي از داروها نيز موجودند که مصرف آنها تا حد خاصي بلامانع است ولي استفاده بيش از حد مجاز آنها دوپينگ تلقي مي شود.از اين ميان مي توان از الکل،ماري جوآنا(حشيش)،داروهاي بيحس کننده
موضعي،کورتيکوستروئيدها و بتابلوکرها نام برد.

 

قوانين و مجازاتهاي دوپينگ
در صورت استفاده از استروئيدهاي آنابوليک،داروهاي ادرارآور، هورمونهاي پپتيدي وگليکوپروتئيني و آنالوگهاي آنها يا دستکاري فيزيکي،شيميايي يا دارويي ادرار محروميت هاي زير اعمال ميگردد:
در اولين ارتکاب جرم:۴-۲ سال تعليق
در دومين ارتکاب جرم:تعليق مادام العمر
در صورت استفاده از مواد و روشهاي غير مجاز بجز مواردي که در بالا ذکر شد:
در اولين ارتکاب جرم به مدت۳-۶ ماه
در دومين بار به مدت ۲سال
در سومين ارتکاب به صورت مادام العمر محروم ميشود.

به هنگام استفاده از مواد محدود شده حکم محروميت بر حسب مورد صادر خواهد شد.در نهايت فدراسيون ملي هر کشور مسوول شرکت سالم و عاري از دوپينگ ورزشکاران در مسابقات است.به همين جهت در صورت احراز دوپينگ توسط ورزشکار مجازاتها و جريمه هايي نيز براي فدراسيون مربوطه در نظر گرفته مي شود.

در دوران محروميت ورزشکار:
صلاحيت انتخاب براي مسابقه در هيچکدام از مسابقات بين المللي به رسميت شناخته شده و يا هر مسابقه اي که تحت نظارت فدراسيون ملي باشد را ندارد.

محروم از شرکت در سمينار يا همايش است.
صلاحيت انتخاب بازي يا هر موقعيت شغلي نظير
داوري،مربيگري،مسئوليت،رياست،مشاوره و… را ندارد.

هرگونه ترفيع،مدال،عناوين و مقامهايي که در هنگام يا پس از تاريخ دوپينگ کسب کرده است از وي سلب خواهد شد.

هر ورزشکار،مربي،داور،رئيس،مشاور يا هر شخصي که در رابطه با مواد ممنوعه يا روشهاي ممنوعه مجرم شناخته شود،در همان اولين ارتکاب جرم به طور مادام العمر محروم ميگردد.

 

روش انتخاب ورزشكاران براي آزمايش دوپينگ
در مسابقات بين المللي بر چه مبنايي جهت آزمايش دوپينگ انتخاب مي شوند؟
روش انتخاب ورزشکاران براي انجام آزمايش،مطابق با قوانين جاري کنترل دوپينگ در هر رويداد ورزشي است.در بازيهاي المپيک،بطور معمول مقامهاي اول تا چهارم در هر رشته،به علاوه يک يا چند نفر که به صورت اتفاقي انتخاب ميگردند،

براي تست در نظر گرفته مي شوند.دررشته هاي ورزشي رکوردي نظير دو وميداني،وزنه برداري،شنا،نتيجه منفي آزمون براي ثبت رکورد ورزشکاران الزامي است.بنابراين در هر مکان و در هر زماني اين احتمال وجود دارد که هر ورزشکار براي آزمايش دوپينگ انتخاب شود.هر چند که در آن مسابقه موفقيتي کسب نکرده باشد.

دوپينگ با داروهاي معمولي
آيا دوپينگ تنها از طريق تزريق داروهاي پيچيده و يا کمياب صورت مي گيرد؟
خير،بسياري از داروها و فراوردههاي ساده اي که حتي نياز به نسخه پزشک ندارد(نظير داروهاي ضدسرفه،ضدسرماخوردگي و…)ممکن است حاوي موادي باشد تست دوپينگ را مثبت نمايد.به همين جهت قبل از مصرف هر گونه داروو توسط ورزشکار بايد با پزشک مشورت شود.

عوارض
از عواض جانبي استروئيدهاي آنابوليک (نظير تستوسترون،ناندرولون و …)که گاهي توسط ورزشکاران مورد سوءاستفاده قرار ميگيرد چه ميدانيد؟

اين داروها داراي عوارض جانبي بسياري هستند که برخي از آنها برگشت پذير و بعضي ديگر غيرقابل برگشت مي باشند از جمله ميتوان موارد ذيل را نام برد
الف)عوارض قلبي و عروقي:احتباس آب و نمک،افزايش حجم خون،ازدياد فشار خون،افزايش چربي هاي خون،بي نظمي ريتم قلب،تغيير ابعاد قلب،انفارکتوس فلبي و سکته مغزي
ب)عوارض کبدي:اختلال کبدي،اختلال در عملکرد کبدي،افزايش آنزيم هاي کبدي،يرقان و سرطان کبد.

ج)عوارض جانبي خاص مردان:کاهش تعداد اسپرم ها،تحليل رفتن بيضه ها،عقيمي،بزرگ شدن پستان ها،احساس دفع فوري و مکرر ادرار،کاهش توانايي جنسي.

د) عوارض جانبي خاص زنان:اختلال در قاعدگي،هيرسوتيسم(رشد زياد مو در نواحي غير طبيعي مثلاً در صورت خانم ها)،تاسي،کلفت شدن صدا،تحليل پستانها،سرکوب شيردهي،پوست چرب و آکنه.

ه)عوارض جانبي در پسران نابالغ:بسته شدن زودرس غضروف هاي رشد و توقف رشد قدي،رشد غيرطبيعي مو،تيرگي پوست
و)عوارض رواني:افسردگي،هيجان بيش از حد،پرخاشگري،بي ثباتي عاطفي،حالت تهاجمي و خشونت،بي خوابي،اضطراب،اختلالات شخصيت و وابستگي رواني به دارو.