خلاصه
در این تحقیق رفتار دینامیکی دال هاي بتن مسلح یک طرفه و دو طرفه تحت اثر بارهاي ناشی از انفجار به کمک مدلسازي در نرم افزار ANSYS AUTODYN بررسی می شود. سپس پاسخ دینامیکی دال ها تحت اثرات الگوهاي انتشار امواج فشار انفجار با ایجاد تغییرات در شبیه سازي شامل ضخامت دال، فاصله مواد منفجره از سطح دال، مقدار خرج انفجاري و اثرات مقاوم سازي دالها با استفاده از صفحات پلیمري FRP مورد بررسی قرار می گیرد. نتایج نشان می دهد افزایش ضخامت FRP در کاهش میزان خرابی، افزایش مقاومت خمشی، افزایش سختی و در نتیجه کاهش خیز دال بسیار موثر است. اما نکته مهم این است که افزایش ضخامت FRP تا حد معینی این آثار را به دنبال دارد و پس از آن حد، افزایش ضخامت FRP هیچ تاثیري ندارد.

کلمات کلیدي: دال بتنی مسلح، بارگذاري انفجاري، پلیمر مسلح به الیاف، نرم افزار .AUTODYN

۱٫ مقدمه

تحلیلهاي انفجاري سابقه اي در حدود چندین قرن دارد. تحلیل هاي ابتدایی که با روش هاي تقریبی انجام می گرفت به قرن هاي ۱۳ و ۱۴ میلادي باز می گردد. در سال ۱۹۱۹ قانون مقیاس براي انفجارهاي ساده توسط هاپکینسون ارائه شده که پایه ریاضی نداشت ولی از نظرکاربردي بسیار با اهمیت بود. هوراس لمب ریاضیدان دانشگاه منچستر تحقیقات بسیاري را در مورد هیدرودینامیک و پدیده انتشار امواج انجام داد. تیلور دانشمندي بود که مطالعاتش بر روي دینامیک موج هاي انفجار ناشی از مواد منفجره نقش بسیار زیادي در پیشرفت مرکز تحقیقات وزارت دفاع بریتانیا در سال هایبین ۱۹۳۶ تا ۱۹۵۰ داشت. اولین آئین نامه طرح شده در بارگذاري انفجاري با نام TM5-855-1 در سال ۱۹۸۶ توسط دپارتمان تحقیقات نظامی ارتش آمریکا براي سازه هاي مقاوم در برابر انفجارهاي غیر اتمی تهیه شد. پس از آن آئین نامه TR-87-57در سال ۱۹۸۹ توسط بخش مهندسی نیروي هوایی آمریکا و آئین نامه TM5-1300 در سال ۱۹۹۰ تهیه شده که جامعیت بیشتري داشته است .[۱] باترا و حسن [۲] به بررسی عددي پاسخ دال هاي بتن مسلح تحت بار هاي انفجاري پرداختند. نتایج حاصل از مدلسازي نشان داد استفاده از ورق هاي کامپوزیتی مرکب با کائئوچو باعث بهبود عملکرد دال و کاهش تغییر شکل ها و همچنین کاهش بروز ترك در دال می گردد. لاو و هائو [۳] قابلیت اطمینان دال هاي بتن مسلح در برابر بارهاي انفجاري را با استفاده از مدل سازي عددي بررسی نمودند و نشان دادند که تاثیر انفجار بر روي عضو سازه اي پهنه وسیعی ازشرایط را در بر می گیرد و قابلیت پیش بینی چندانی ندارد. با این وجود در محدوده هاي خاصی از بار انفجار می توان وضعیت رفتار دال را پیش بینی نمود. مسلم [۴] نتایج مطالعات خود بر روي دال هاي بتن مسلح تقویت شده تحت اثر بار انفجار را گزارش کردند. با استفاده از مدل اجزا محدود پارامترهاي مسئله ارزیابی شده و رفتار دال هاي بتن مسلح معمولی و دال هاي تقویت شده توسط صفحات CFRP مورد بررسی قرار گرفت که کاهش ۸۵ درصدي فرکانس ارتعاش در دال هاي بتنی معمولی بر اثر بارگذاري انفجاري، در دال هاي تقویت شده تنها تا حد ۵۰ درصد می باشد. لوسیونی و لوئگ [۵] به بررسی رفتار دال هاي روسازي بتنی تحت بارهاي انفجار پرداختند. هدف از انجام آزمایش سنجش میزان خرابی و ترك هاي احتمالی در روسازي هاي بتنی بر اثر بار شوك ناشی از انفجار در بالاي آن بود. ژو و همکاران [۶] به

١عضو هیات علمی دانشگاه ٢کارشناس ارشد عمران

ارزیابی پاسخ دال هاي بتنی در برابر بار انفجار پرداختند. در این بررسی پاسخ دال هاي بتنی با استفاده از مدل خرابی پلاستیک دینامیکی بدست آمد و صحت نتایج با مقایسه با مقادیر توصیه شده توسط استاندارد TM5-1300 ارزیابی شد. وو و همکاران [۷] به بررسی آزمایشگاهی تاثیر بار انفجار بر روي دال بتنی تقویت شده توسط چند نمونه از الیاف صنعتی شامل NRC, FRP, UHPFC پرداختند. نتایج به دست آمده نشان داد که مقادیر بدست آمده در مرکز دال و لبه ها داراي تفاوت چشمگیري با روابط پیشنهاد شده در استاندارد TM5-1300 دارد. کیا و یانگ [۸] در تحقیقی تاثیر سرعت انهدام را در بهبود مقاومت دال هاي بتنی یک طرفه در برابر بار انفجار واقعی مورد بررسی تجربی قرار دادند. نتایج نشان داد مقاومت دال هایی که در یک طرف خود تقویت گردیده اند چندان تغییري نکرده ولی در دال هایی که در دو طرف خود تقویت گردیده بودند افزایش چشمگیري در مقاومت دال مشاهده شد. پاندي و همکاران [۹] خرابی محتمل صفحات نازك بتنی را در برابر بار انفجار را مورد بررسی قرار دادند. در این تحقیق اثر به زوال رسیدن مصالح منظور گردید و همچنین حالت خرابی جدیدي پیشنهاد شد و توسط نتایج حاصل از مدل هاي عددي به تایید رسید. ویرهیجم و همکاران [۱۰] به بررسی پاسخ دینامیکی دال هاي بتنی تحت بارهاي جانبی و خرابی هاي محتمل آن پرداختند. در تحقیق یاد شده روشی جهت پیش بینی اثرات مخرب بارهاي انفجاري بر روي اعضاي بتنی بدست آمد. نام و همکاران [۱۱] به ارزیابی رفتار دال هاي بتنی مقاوم سازي شده توسط GFRP در برابر بارهاي انفجاري پرداختند. با استفاده از روش اجزاء محدود، مدل مصالح داراي نرخ کرنش بالا، رفتار دینامیکی دالمورد ارزیابی قرار گرفت. و نتایج با نتایج حاصل از تست هاي آزمایشگاهی پیشین مقایسه و تطابق مطلوبی مشاهده شد. همچنین تحقیقات متعدد دیگري بر روي رفتار دال هاي مسلح تحت بارگذاري انفجاري انجام شده است .[۱۵-۱۲]

تقویت و مرمت سازه ها از دیرباز یکی از زمینه هاي پویا در کارهاي ساختمانی محسوب می ¬شده است. ضرورت انجام تقویت از دو جنبه ي اساسی مورد توجه قرار می¬گیرد: (۱ افزایش ظرفیت باربري و یا بهبود شرایط بهره برداري بدون تغییر در آیین نامه ¬ها و (۲ تغییرات در آیین نامه ¬ها و استانداردهاي ساختمانی. یکی از مصالحی که در سال¬هاي اخیر جهت بهسازي و تقویت سازه¬هاي مختلف مورد استفاده¬ي فراوان قرار گرفته است، کامپوزیت¬هاي FRP (پلاستیک-هاي مسلح به الیاف) می ¬باشند. مزایاي گوناگون این نوع کامپوزیت نظیر مقاومت بالا، وزن کم، سهولت نصب، مقاومت در مقابل خوردگی و ایجاد تغییرات جزئی در هندسه و شکل سازه¬هاي تقویت شده، باعث شده که این نوع الیاف در تقویت و مرمت انواع سازه¬ها به خصوص سازه¬هاي بتن آرمه به کار گرفته شوند. از جمله مسائلی که در نصب کامپوزیت¬ها مورد توجه قرار می¬گیرد، فراهم نمودن بستري مناسب جهت اتصال کامپوزیت و سطح مورد نظر می¬باشد. آماده سازي سطح بتن که خود شامل مراحل مختلفی است، باعث پیوستگی بیشتر در اتصال شده و گسیختگی را به تعویق می¬اندازد. استفاده از ورق هاي FRP بصورت گسترده اي در مقاوم سازي اعضاي بتن آرمه تحت بارهاي انفجاري استفاده شده است .[۲۰-۱۶]

تحلیل پاسخ دینامیکی دال هاي بتن آرمه تحت اثر انفجار پیچیده می باشد. روش هاي اجزا محدود براي مدل سازي چنین رفتار قابل کاربرد است. اما دستیابی به دقت قابل قبول نیازمند صرف هزینه و زمان زیاد است. با توجه به تحقیقات صورت گرفته درباره نحوه تاثیر انفجار بر پاسخ دال بتنی به طور کلی در تحقیقات انجام شده همگی بر مبناي پاسخ کلی دال بحث کرده اندو در مورد چگونگی پاسخ قسمت هاي مشخص شده از دال و ایجاد تمرکز در نحوه پاسخ آنها کمتر بحث نموده اند و هنوز خلاء تحقیقات وجود دارد که در این تحقیق سعی شده است که با استفاده از روابط موجود و با بررسی پارامترهاي خاص بتوان عملکرد و پاسخ قسمت هاي مشخص شده و تعیین شده از سازه دال بتن مسلح دا در برابر بارهاي انفجاري را مورد مطالعه قرار داد.

در این مقاله رفتار دال هاي بتن مسلح به صورت هاي دال هاي یک طرفه و دو طرفه که در ساخت و سازها کاربرد وسیع تري دارند، در برابر بارهاي انفجاري بررسی می شوند. براي این منظور با استفاده از نرم افزار تخصصیANSYS AUTODYN، دال بتن مسلحی با یک دهانه به صورت یک طرفه و دو طرفه را تحت بارگذاري انفجاري، مورد تحلیل قرار داده و اثرات الگوهاي انتشار امواج فشار انفجار را بر روي دال با ایجاد تغییرات در ضخامت دال، فاصله مواد منفجره و شماره میلگرد هاي مورد استفاده و همچنین مقاوم سازي در دال بررسی می گردد.