سكته قلبي

مقدمه
بيماري شريانهاي كرونري در طي چندن سال ايجاد مي‏شود و مي‏تواند منجر به بروز آنژين قلبي، سكته قلبي و مرگ ناگهاني شود. بيماري كرونري قلب، شايع‏ترين علت مرگ و مير در انگلستان مي‏باشد اكثر افراد، در اطراف خود كساني را مي‏شناسند كه دچار سكته قلبي شده‏اند و بعضي ا زآنها هيچگونه علامتي از قبل نداشته‏اند. بيماري كرونري قلب در طي ۵۰ سال گذشته شيوع بيشتري پيدا كرده كه ما بعضي ا زعلل اين افزايش را مي‏دانيم. هدف از تأليف اين كتاب دادن اطلاعاتي در مورد اين بيماري به شما مي‏باشد تا اگر به اين بيماري دچار هستيد، چه كارهايي را مي‏توانيد انجام دهيد و يا براي پيشگيري از آن، چه اقداماتي بايد صورت پذيرد.

براي توصيف و شرح بيماري كرونري قلب و اثرات آن بر روي قلب، از اصطلاحات مختلفي استفاده مي‏شود. اين اصطلاحات عبارتند از : بيماري ايسكميك قلب، ترومبوز كرونري، آنفاركتوس ميو‏كارد MI ) ) و سكته قلبي.

بيماري كرونري قلب مي‏تواند باعث انواع مختلفي از مشكلات شود كه مام اين مشكلات به علت عدم اكسيژن رساني كافي به عضله قلب ايجاد مي‏شوند. شايع‏ترين اين مشكلات عباتند از :

• آنژين : درد سينه در هنگام انجام فعاليت ايجاد مي‏گردد. هر گونه فعاليتي مي‏تواند باعث روز اين درد سينه (آنژين) شود. وقتي فرد استراحت مي‏كند، اين درد سينه بهبود مي‏يابد.
• سكته قلبي : درد شديد سينه كه براثر مرگ يك قسمت عضله قلب در هنگامي كه خون‏رساني به آن قسمت به طور كامل متوقف شده است، در سكته قلبي رخ مي‏دهد.

• نارسايي قلبي : تنگي نفس و ورم كردن مچ پاها به علت عدم تلمبه كردن مناسب قلب و نارسايي قلب ايجاد مي‏شود.
• نامنظم شدن ريتم قلب (آريتمي) : بي‏نظمي در ضربانهاي قلب مي‏تواند سبب تنگي نفس و طپش قلب شود.
بيماري كرونري، تنها بيماري‏اي نيست كه باعث گرفتار شدن قلب مي‏شود، اما مهم‏ترين بيمار‏ي‏‏اي است كه قلب را دچار مشكل مي‏سازد. ساير مشكلات قلب عبارتند از:

• بيماري‏هاي مادرزادي قلب : غير طبيعي بودن شكل قلب كه از لحضه تولد در كودك وجود دارد.
• كـارديوميوپاتي‏ها : بيماريهايي هستند كه عضلات قلب را دچا رمشكل مي‏سازند.
• بيماريهاي دريچه‏اي قلب : اختلال در هر يك از چهار دريچه‏اي كه در قلب وجود دارد مي‏تواند منجر به مشكلاتي گردد كه به آنها بيماريهاي دريچه‏اي قلب گفته مي‏شود.

تعداد افرادي به بيماري كرونري قلب دچار هستند در كشورهاي مختلف،فرق مي‏كند. اين بيماري در كشورهاي پيشرفته اروپايي، آمريكايي و استراليا از شيوع زيادي برخوردار است اما در كشورهاي عقب مانده جهان سوم، تعداد افراد مبتلا به بيماري كرونري قلب بسيار كمترمي‏‏باشد. به نظرمي‏رسد كه اين وضعيت به علت نحوه زندگي اين افراد ايجاد مي‏شود به طوري كه افرادي كه از كشورهاي عقب مانده جهان سوم به كشورهاي پيشرفته مهاجرت مي‏كنند نسبت به ساير افراد كشور مادرشان، بيشتر دچار بيماري كرونري قلب مي‏شوند. براي مثال، هنديهاي كه به انگلستان مهاجرت كرده‏اند بيشتر به بيماري كرونري قلب مبتلا مي‏شود.

درخود قاره اروپا هم از شيوع بيماري كرونري قلب، تفاوتهايي بين كشورهاي مختلف آن وجود دارد. در جنوب اروپا، معمولاً اين بيماري كمتر از كشورهاي شمال اروپا ( اسكانديناوي ) و انگلستان است كه يك علت آن، نحوه رژيم غذايي مديترانه‏اي مي‏باشد. بسياري از افراد عقيده دارند كه رژيم غذايي مديترانه‏اي كه حاوي مقادير زيادي سبزيجات تازه، سالاد، ميوه، ماهي و مقدار نسبتاً كمي گوشت قرمز و لبنيات مي‏باشد، مي‏تواند در مقابل بروز بيماريهاي قلبي، اثر حفظتي داشته باشد. گر چه توصيفاتي از بيماري كرونري قلب در گذشته‏هاي دور توسط پزشكان بيان مي‏شد، اما تا بعد از جنگ جهاني دوم به عنوان يك بيماري شايع مطرح

نبود. از بعد از جنگ جهاني دوم ، ميزان بيماري كرونري قلب بخصوص در مردان جوان افزايش يافت. در ايالات متحده آمريكا ، حداكثر اين افزايش درسال ۱۹۷۰ رخ داد و سپي ميزان آن تا امروز درحال پايين آمدن است.
همچنين در استراليا، نيوزيلند و بريتانيا، اين ميزان در حال كاسته شده است. متأسفانه دركشورهاي بلوك شرق سابق و روسيه، ميزان شيوع بيماري كرونري قلب به طور سريعي امروزه در حال افزايش مي‏باشد.

گفتن اين مطلب، غلو نمي‏باشد كه امروزه اكثر تخت‏هاي بيمارستاني در بريتانيا توسط بيماراني كه به نحوي به تصلب شرايين (سفت شدن رگها) دچار هستند،پرشده است وشايع‏ترين نوع اين بيماري نيز بيماري كرونري قلب مي‏باشد.بيماري كرونري قلب از مجموع‏تمام انواع سرطان‏ها شيوع بيشتري دارد. اين بيماري در افراد مسن بيشتر شايع است و در مردها نيز چها برابر بيشتر از زن‏ها شيوع دارند. در مردان جوان ، بعد از تصادفات، بالاترين علت مرگ، بيماري كرونري قلب مي‏باشد.
چرا بيماري كرونري قلب اين قدر دركشورهاي پيشرفته شايع مي‏باشد؟ هيچ كسي به طور مطمئن علت اين موضوع را نمي‏داند، اما رژيم غذايي، استعمال دخانيات، عدم تحرك كافي و محروميتهاي به نظر مي‏رسد كه از عوامل مهم شيوع زياد اين بيماري در جوامع غربي باشد.

درمان هاي جديد :
در طي ۱۰ سال گذشته، پيشرفتهاي زيادي در درمان بيماري كرونري قلب پديد آمده است.
داروهاي جديدي مثل داروهاي از بين برنده لخته خون كه بعد از سكته قلبي استفاده مي‏شود

ساخته شده است. همچنين داروهاي خوبي براي آنژين و پايين آوردن كلسبرول خون بوجود آمده است و نيز مطالب بيشتري در مورد داروهاي قديمي مثل بتابلوكرها و آسپيرين كشف شده است. اين داروها نه تنها مي‏توانند براي تسكين علايمي مثل درد استفاده شوند بلكه باعث بهبود تغييرات بيماري نيز مي‏شوند.
با اين حال بزرگترين پيشرفت، در جراحي قلب و آنژيو پلاستي ايجاد شده است. جراحي باي‏پَس ( CABG يا پيوندي باي پس شريان كرونري ) مي‏تواند باعث تغيير

در زندگي بيمارن دچار آنژين قلبي شده و در تبعصي موارد همچنين موجب كاهش خطر ايجاد سكته‏هاي قلبي بعدي مي‏گردد. آنژيوپلاستي روشي است كه با استفاده از يك بالون (بادكنك) كوچك، رگهاي باريك شده و يا مسدود شده، گشاد مي‏گردند. اين روش مي‏تواند بسيار مؤثر باشد، بخصوص امروزه كه از استنت‏هاي سيمي باريك براي باز باقي ماندن شريانها استفاده مي‏گردد.

تمام اين مطالب،خبرهاي خوبي هستند براي كساني كه دچار مشكلات قلبي شده‏اند،اما هدف ما بايد پيدا كردن علل شيوع زياد بيماري كرونري قلب و سعي در جلوگيري از ابتلاء به آن باشد.

قلب يك تلمبه عضلاني است كه در سينه قرار دارد و بطور مداوم در حال كار كردن و تلمبه زدن است. قلب بطور شبانه‏روزي خون را به سرتاسر بدن تلمبه مي‏كند در حدود ۱۰۰٫۰۰۰ بار در روز قلب ضربان مي‏كند. براي اينكه قلب بتواند اين كار سنگين را انجام دهد، نياز دارد كه توسط شريانهاي كرونري، به عضله خودش هم خونرساني مناسبي صورت پذيرد.

قلـب چگونـه كـار مي‏كنـد؟
عملكرد اصلي قلب،تلمبه كردن خون قرمز و روشن كه حاوي مقادير زيادي اكسيژن و مواد غذايي است از طريق شريانها يبزرگ به سرتاسر بدن مي‏باشد. وقتي اكسيژن اين خون توسط بافتها برداشته شد، وريدها خون فاقد اكسيژن كافي را كه به رنگ تيره‏تري در آمده است ار دوباره به قلب بر مي‏گردانند. قلب داراي دو قسمت مي‏‏باشد كه هر قسمت آن به صورت يك تلمبه جداگانه عملب مي‏كند.

ساختمان داخلي قلب
اين شكل نشان دهنده دوجفت حفره قلب مي‏باشد (يعني دهليز و بطن راست و چپ ). هر جفت حفره به صورت يك تلمبه مجزا عمل مي‏كند. يك دريچه در قسمت خروجي هر حفره وجود دارد كه از برگشت خون درمسير غلط جلوگيري مي‏كند.

را كه اصطلاحاً “ دهليز“ مي‏نامند، به صورت جمع كننده خون ورودي به قلب عمل مي‏كنند و حفره‏هاي پاييني كه به آنها “بطن“ گفته مي‏شود، با انقباض خود باعث مي‏شوند كه خون از قلب به بيرون تلمبه شود قسمت راست قلب، خونهايي را كه از وريدهاي تمام بدن مي‏آيد را گرفته وبه سمت ريه‏ها تلمبه مي‏كند تا اكسيژن ريه‏‏ها بتوانند وارد اين خون شوند. قسمت چپ قلب، خوني را كه از ريه‏ها خارج مي‏شود راگرفته و سپس آن را به تمام قسمتهاي بدن مي‏فرستد تا نيازهاي اكسيژن آنها را بر طرف نمايد.

براي اينكه به همه اعضاء و عضلات بدن برسد، بايد با فشار زيادي تلمبه گردد. شما وقتي يك شريانتان بريده مي‏شود، مي‏بينيد كه خون با چه فشاري به بيرون فوراه مي‏زند. براي اينكه اين تلمبه زدن با قدرت كافي انجام شود، عضلات قلب بايد خيلي قوي باشند و هيچگاه مثل ساير عضلات ( مثلاً عضلات پاها ) دچار خستگي نگردند. بنابراين، عضلات قلب نياز دارند كه خودشان به خوبي خونرساني خود عضلات قلب، توسط شريانهاي كرونري و شاخه‏هاي آنها صورت مي‏پذيرد.

تصلب شرايين ( سفت شدن شريان‏ها)، آترواسكلروز و آتروما (Atheroma) همگي يك چيز هستند. وقتي كه شما به دنيا مي‏آييد، رگهاي خوني شما قابليت ارتجاعي و الاستيك خوبي داشته و خون مي‏تواند به راحتي از داخل آنها عبور نمايد. اما بعد از چند سال، چربي‏ها شروع به رسوب كردن درديواره رگهاي شريان‏ها مي‏كنند اين رسوبها كم‏كم خود را به صورت توده‏اي ايجاد كرده، شريانها را تنگ نموده و باعث مي‏شوند كه جريان خون شريان‏ها كاهش يابد.
وسعت اين تغييرات و ميزان بروز آنها، بستگي به مقدار چربي كه در خون وجود دارد ( بويژه كلسترول LDL ) در افراد مختلف، متفاوت مي‏باشد افرادي كه داراي ميزان بالايي از كلسترول LDL درخونشان هستند، احتمال بيشتري دارد كه به آتروماي شديد دچار شوند،اما بعضي از تغييرات ممكن است وقتي كه سن ما به ميانسالي مي‏رسد در همه ما ايجاد شوند.

همچنان كه قطعات آتروما افزايش مي‏يابد، ديواره شريانها ضخيم‏تر و ضعيف‏تر شده و به تدريج باعث كاهش عبور جريان خون از آنها مي‏شود اين روند مي‏تواند درهر عضوي از بدن ايجاد شود، بنابراين آتروما شريانهاي مغز ممكن است منجر به بروز سكته مغزي شود، آتروماي شريانهاي دست و پا مي‏توانند موجب قانقاريا و قطع عضو گردند و نيز آتروماي شريانهاي كرونري قلب مي‏تواند منجر به سكته قلبي شود.

روند سفت شدن شريانه ( تصلب شرايين ) به طور تعجب انگيزي مي‏توانند به صورت تكه‏تكه در سراسر بدن و بخصوص در شريانهاي كرونري ايجاد شوند. باريك شدن مي‏تواند فقط در تمام يك شريان يا قسمتي از يك شريان ايجادشود و اين موضوع مي‏تواند در نحوه تصميم‏گيري براي درمان آن بسيار اهميت داشته باشد.
در بيماري كرونري قلب، پزشكان اغلب به بيمارن خود مي‏گويند كه يك، دو يا سه رگ قلب آنها دچار مشكل شده است. درمواردي كه آنها مي‏گويند سه رگ دچار مشكل شده است منظور اين است كه دو شاخة اصلي شريان كرونري چپ به همراه شريان كرونري راست گرفتار شده است. معمولاً گرفتاري يك يا دو شريان كرونري را مي‏توان با استفاده از داروها با آنژيوپلاسي درمان نمود، اما وقتي كه هر سه شريان كرونري دچار مشكل هستند، معمولاً نياز به عمل جراحي “باي پَس“ مي‏باشد.

تـرومبـوز

ترومبوز يك اصطلاح پزشكي است كه به معني “لخته“ مي‏باشد لخته يك فرايند طبيعي بدن است كه درهنگامي كه ما زخمي مي‏شويم و خونريزي مي‏كنيم، باعث مي‏گردد كه خونريزي ما متوقف شود. در مواقعي كه لخته‏هاي ناخواسته در بدن ايجاد مي‏شود، ضد انعقادها و رقيق كننده‏هاي طبيعي خون كه درگردش خون وجود دارند، اين لخته‏ها را به طور طبيعي از بين مي‏برند.

وقتي كه يك رگ خوني آسيب مي‏بيند، يك مجموعه از مواد شيميايي در بدن ترشح مي‏شوند كه باعث تشكيل يك لخته و بند آمدن خون از رگ مي‏گردد. دربيماي كرونري قلب، يك لخته خون تشكيل مي‏شود كه علت آن آسيب خارجي به رگ نمي‏باشد بلكه بر اثر صدماتي كه چربي‏ها به ديواره داخلي رگ وارد مي‏كنند، لخته تشكيل مي‏شود.

بطور طبيعي، ديواره داخلي پوشاننده رگها صافل بوده و باعث ايجاد لخته نمي‏گردد. وقتي كه آتروما ايجاد مي‏شود ديواره رگها ديگر صاف نبوده و د رسطح آن شكافهايي ايجاد مي‏گردد.

سلولهاي كوچك خون به نام “پلاكتها“ به اين شكافها چسبيده و به پرُ كردن آنها كمك مي‏كند. اگر اين شكافها كوچك باشند هيچ مشكلي پيدا نخواهد شد،اما وقتي شريانها باريك مي‏شوند حتي يك لخته كوچك هم مي‏تواند در جلوگيري از عبور جريان خون مؤثر باشد. امروزه ما مي‏دانيم كه چنين فرايند، باعث بدتر شدن ناگهاني آنژين‏ها مي‏شود كه اصطلاحاً به آن “آنژين ناپايدار“ گفته مي‏شود. در يك سكته قلبي يك فرايند نسبتاً متفاوت باعث ايجاد مشكل مي‏گردد.

رسوبات چربي در شريان‏ها فقط حاوي چربي نمي‏باشند، بلكه توسط بافتهاي آسيب ديده كه بوسيله خود كلسترول ايجاد شده نيز محاصره شده‏اند. به همين دليل در بالاي رسوبات چربي ،يك كلاهك سفت فيبروز ايجاد مي‏شود. هرگونه استرس يا فشار ناگهاني مي‏تواند باعث جدا شدن اين كلاهك شده و موجب يك منطقه وسيع‏ترِ آسيب ديده در ديواره شريان شود. اين وضعيت مي‏تواند باعث