مقدمه
تنوع مؤسسات و گوناگونی فعالیتهای مختلف اقتصادی در پهنه جهان ، دانش و حرفه حسابداری را بر آن داشته تا در قالب مبانی و اصول عمومی، راه حلهای متناسبی را براینگهداری حسابهای فعالیتهای گوناگون، به نحوی فراهم آورد که صورتهای مالی مؤسسات تصویر گویاتری از نتایج عملیات و وضعیت مالی ارائه دهند.

ارجاع طرحهای ساخت و ساز ابنیه، تأسیسات و تجهیزات بزرگ از طرف کارفرمایان عمومی و خوصی به پیمانکاران مختلف، انعقاد قراردادهای بلند مدت پیمانکاری برای اجرای طرحهای یاد شده و انجام دادن فعالیتهای ساخت و ساز در قالب این قراردادها توسط پیمانکاران، یکی از فعالیتهای عمده اقتصادی است که نیازمند روشهای مناسب ثبت و ضبط معاملات و فعالیتهای مالی، تهیه و تنظیم گزارشهای درون سازمانی، اندازه گیری و شناخت درآمد و در نهایت تهیه و ارایه صورتهای مالی متناسب برای پیمانکاران و کارفرمایان است.

حسابداری پیمانکاری یکی از مقولاتی است که مراجع حرفه ای، پژوهشگران و مؤلفان حسابداری در کشورهای پیشرفته و همچنین در سطح بین المللی استانداردهای حسابداری خاصی برای آن وضع شده است در کشور ما نیز از سالها پیش مبحث حسابداری پیمانکاری در کتابها و نشریات گوناگونی مورد بحث قرار گرفته و کوشش شده است در چار چوب روشها و رویه های متداول و استانداردهای حسابداری کشورهای پیشرفته، راه حلها و روشهای مناسبی برای نگهداری حسابها، شناسایی و اندازه گیری سود عملیات پیمانکاری و تهیه و ارائه صورتهای مالی مؤسسات پیمانکاری در قالب مناسبات حقوقی، ساز و کارها و الزامات محیطی حاکم بر این فعالیت عمده اقتصادی عرضه شود.

 

ویژگیهای صنعت و قراردادهایبلند مدت پیمانکاری
مؤسسات بخش عمومی و خصوصی، اجرای عملیاتی نظیر سد سازی، راه سازی، اسکله و بندر سازی، نصب خطوط پستهای فشار قوی و انتقال نیرو، کشتی سازی، هواپیما سازی، ساختن فیلمهای سینمایی و قطعات پیچیده وسایل و تجهیزات را با قرارداد به مؤسسات پیمانکاری واگذار می کنند:
ارکان اصلی پیمانکاری
در هر نوع پیمانکاری سه رکن اصلی وجود دارد:
کارفرما
کارفرما، شخص حقیقی یا حقوقی است که اجرای عملیات معینی را به پیمانکار واگذار می کند. کارفرما که تأمین کننده منابع مالی طرح است برای مطالعه، طراحی و نظارت بر اجرای عملیات موضوع پیمان معمولا از خدمات مهندسان مشاور بهره می گیرند جانشینان یا نمایندگان قانونی کارفرما در حکم کارفرما محسوب می شوند.
پیمانکار
پیمانکار، شخصی حقیقی یا حقوقی است که مسئولیت اجرای کامل عملیات موضوع پیمان را تا تکمیل نهایی آن به عهده می گیرد .پیمانکار معمولا به منظور آسان کردن اجرای قسمت یا قسمتهای خاصی از عملیات موضوع پیمان قراردادهایی را با پیمانکاران جزء منعقد می کند.
قرارداد
قرارداد، رابطه ای حقوقی بین پیمانکار و کارفرما است که منشاء تعهد و التزام برای طرفین می باشد کارفرما برای انجام دادن موارد زیر معمولا قراردادهایی را با مؤسسات مشاوره ای یا پیمانکاری منعقد می کند.
الف- مطالعات بنیادی و تحقیقاتی طرح
ب- تهیه طرح
ج- اجرای طرح
د- نظارت بر اجرای طرح
طول مدت اجرای قراردادهالی پیمانکاری معمولا بیش از یکسال است، یعنی تاریخ شروع و تکمیل فعالیت موضوع آن در دوره های مالی متفاوتی قرار می گیرد اما طول مدت اجرای قرارداد نباید به عنوان عامل مشخصه یک قرارداد بلند مدت پیمانکاری محسوب شود .در قراردادهایی که طی مدتی کمتر از یکسال تکمیل می شود. اگر فعالیت انجام شده آنقدر اهمیت داشته باشد که عدم شناسایی درآمد و هزینه در یک دوره مالی، نتایج عملیات را مخدوش کند قرارداد باید بلندمدت به شمار آید، مشروط بر آنکه در طول دوره های مالی مختلف رویه یکنواختی در اجرا به کار گرفته شود.

 

انواع قراردادهای پیمانکاری
• قرارداد براساس واحد بها
درقرارداد براساس واحد بها، پیمانکار تعهد می کند عملیات موصوع پیمان را براساس مبلغ معینی که برای واحد هرکار پیشنهاد کرده است انجام دهد. در این قرارداد برای محاسبه ضریب پیمان، مبلغی را که پیمانکار براساس قیمتهای واحد مورد نظر برای مجموع کار محاسبه و پیشنهاد کرده است با برآورد مصوب مقایسه می کنند و اختلاف آن را به عنوان اضافه یا تخفیف در نظر می گیرند با اعمال این درصد تخفیف یا اضافه بر روی برآورد مصوب، هزینه کار قیمتهای واحد قرارداد بدست می آید.

• قرارداد مقطوع
در مواردی ممکن است کار مورد نظر یا قسمتی از آن به صورت مبلغ قطعی به پیمانکار واگذار شود در قرار داد مقطوع پیمانکار توافق می کند عملیات موضوع پیمان را در برابر مبلغی به عنوان بهای کل کار انجام دهد.

• قرارداد امانی
در این نوع قرارداد مخارج مجاز یا تعیین شده در قرارداد به پیمانکار پرداخت می شود و در ازای خدماتی که انجام داده است درصد معینی از مخارج یا حق الزحمه ای ثابت دریافت می کند.

• قرارداد براساس مواد و دستمزد
این نوع قرارداد مشابه قرارداد امانی است و طبق آن پیمانکار توافق می کند عملیات موضوع پیمان را در ازای دریافت دستمزد با نرخ ساعتی معین و قیمت مواد و مصالح و سایر مخارجی که کرده است انجام دهد پیمانکار نرخ ساعتی دستمزد را براساس بازیافت دستمزد و هزینه های غیر مستقیم و سود مورد انتظار تعیین می کند.
• قرارداد مدیریت اجرا
در این نوع قرارداد پیمانکار دربرابر دریافت حق الزحمه معمولا مقطوع، مدیریت اجرای طرح را به عهده می گیرد در قراردادمدیریت اجرا تأمین مصالح، ماشین آلات و تجهیزات و نیروی انسانی مستقیم و سایر نیازهای انجام کار، به استثنای هزینه مدیریت کار بر عهده کارفرما است.
در هر یک از قرارداد ها می توان )الف( مبلغ قرارداد را براساس تغییر شاخص قیمتها تعدیل کرد، )ب( در طول اجرای طرح شرایط قرارداد را با توجه به تغییر مقادیر کار یا نوع مصالح، مدت پیمان یا بنابرتراضی طرفین قرارداد تغییر داد، )ج( برای ایجاد انگیزه و تشویق پیمانکار به اتمام کار قبل از موعد مقرر، پاداش و برای جلوگیری از تأخیر در اجرای عملیات جرایمی در نظر گرفت.
ویژگیهای صنعت پیمانکاری
– ۱اجرای عملیات موضوع پیماناز طریق عقد قرارداد به پیمانکار واگذار می شود و مدت اجرای طرح معمولا به بیش از یک دوره مالی تسری می یابد.
– ۲عملیات اجرایی پیمان مستلزم خدمات مشاوره است که معمولا کارفرما یا خود به تنهایی آن را انجام می دهد و یا به مهندسان مشاورواگذار می کند.
– ۳فعالیتهای پیمانکاری برخلاف سایر فعالیتهای تولیدی که معمولا در فضای کارخانه انجام می شود در محل اجرای طرح که کارفرما در اختیار پیمانکار قرار می دهد، صورت می گیرد.
– ۴قرارداد پیمانکاری معمولا به ساختن یک دارایی خاص می انجامد.
– ۵قرارداد پیمانکاری پس از انجام تشریفات مناقصه و در مواردی از طریق ترک مناقصه یا توافق قیمت، به پیمانکار واگذار میشود.
– ۶مبلغ قرارداد بتدریج در طول دوره اجرای طرح از طریق تنظیم صورت وضعیت به پیمانکار پرداخت می شود.
– ۷اگرچه پرداخت مخارج اجرای طرح به عهده پیمانکار است اما کلیه کارها و تدارکاتی که بهای آنها پرداخت شده است در طول اجرای طرح به کارفرما تعلق دارد.
– ۸مخارج پیمان و مبلغ صورت وضعیت های تأیید شده، در طول اجرای طرح انباشته می شود و این امر مدیریت، حسابداری و حسابرسی قراردادهای پیمانکاری را دشوار می سازد.
– ۹کارفرما برای جبران خسارتهای احتمالی و اطمینان از مسئولیت پذیری پیمانکار، علاوه بر پوششهای بیمه ای معمولا ضمانتنامه های متعددی نیز از پیمانکار می گیرد.
– ۱۰موضوع عملیات پیمان در دو مرحله موقت و قطعی به کارفرما تحویل می شود.
– ۱۱پیمانکار در طول اجرای طرح، به ویژه در قراردادهای مقطوع، با خطرات ذاتی از جمله حوادث قهری و غیر مترقبه مواجه است.
انواع خدمات مورد پیمان
خدمات مشاوره ای شامل مطالعه، طراحی و نظارت فنی بر اجرای طرح
پیمانکاری اجرا شامل عملیات ساخت، نصب و راه اندازی طرح، کارهای خدماتی و عملیات اجرایی یاد شده را می توان به سه روش زیر به مؤسسات پیمانکاری واگذار کرد:
الف – اجرای طرح . در این روش، پیمانکار بدون آنکه موظف به انجام مطالعه و تهیه طرح باشد، اجرای عملیات موضوع پیمان را تعهد می کند.
ب – مشاوره و اجرای طرح. در این روش، که در اصطلاح کلید در دست نامیده می شود پیمانکار اجرای مجموعه خدمات مشاوره، طراحی و ساخت را به عهده می گیرد. یعنی، علاوه بر عملیات اجرایی تعهد می کند که تمام یا بخشی از خدمات مطالعه و تهیه طرح را نیز انجام دهد.
ج – مدیریت اجرای طرح. در این روش، پیمانکار تنها مدیریت اجرای طرح را به عهده می گیرد. یعنی، تأمین مصالح، ماشین آلات و تجهیزات و نیروی انسانی مستقیم و سایر هزینه های انجام کار در طول اجرای طرح به عهده کارزفرما است.

مراحل اجرای طرح
مراحل اجرای طرحهای بلند مدت پیمانکاری در مؤسسات بخش عمومی و خصوصی تفاوت ماهوی ندارد و مؤسسات بخش خصوصی در اجرای عملیات پیمانکاری کمابیش از تشریفات مورد عمل در بخش عمومی پیروی می کنند. طرحهای بلند مدت پیمانکاری معمولا در سه مرحله مطالعات مقدماتی، مطالعات تفصیلی و اجرا و نظارت انجام می شود.
مرحله اول: مطالعات مقدماتی طرح
– ۱مطالعات شناسایی طرح
مطالعات این مرحله شامل تحقیقات و بررسی های مربوط به تعیین هدف طرح، شناخت اجزای تشکیل دهنده، داده ها و ستانده ها همچنین امکانات فنی و اجرایی طرح با توجه به نوع مصالح ساختمانی، ماشین آلات و تجهیزات، نیروی انسانی، سایر امکانات و محدودیتها و بالاخره حجم سرمایه گذاری، طول مدت اجرای طرح، تشخیص و بررسی اجمالی گزینه های احتمالی و توجیه فنی، اقتصادی، اجتماعی و زیست محیطی طرح است.
– ۲تهیه طرح مقدماتی
پس از اتمام و تصویب گزارش شناخت طرح، اقدامات مربوط به تهیه طرح مقدماتی بوسیله کارفرما آغاز می شود. مطالعات این مرحله شامل تحقیقات، بررسیها و آزمایشهای لازم به منظور طراحی و تهیه نقشه های مقدماتی و مشخصات کلی طرح و انجام مطالعات برای گزینه یابی، انتخاب مناسبترین گزینه و توجیه پذیری آن است.
مرحله دوم: مطالعات تفصیلی طرح
– ۱تهیه نقشه های تفصیلی
طراحی تفصیلی و اجرایی طرح شامل بررسیها، تحقیقات، کاوشهای سطحی وزیر سطحی، نقشه برداریها، طراحیهای دقیق و آزمایشهای لازم به منظور تعیین مشخصات فنی طرح، مقادیر دقیق کار، برنامه زمانی اجرای کار، منابع تهیه مصالح و تهیه نقشه های تفصیلی و اسناد و مشخصات اجرایی طرح برای گزینه انتخابی است که در مرحله طرح مقدماتی پیشنهاد و توجیه شده است.
– ۲تهیه اسناد و مدارک مناقصه
اسناد مناقصه شامل شرایط عمومی و خصوصی پیمان، مشخصات فنی عمومی و خصوصی، مقادیر کار و برآورد هزینه اجرای طرح یراساس آخرین فهرست بها، استعلام یا بوسیله مشاور از روی نقشه های کلی و تفصیلی است. اسناد و مدارک مناقصه باید به شکلی تنظیم و فراهم شود که پیمانکار در صورت تمایل به شرکت در مناقصه، بدون هیچ گونه ابهامی بتواند براساس آنها، مبلغ پیشنهادی خود را برای اجرای طرح به سادگی و دقت محاسبه کند.
مرحله سوم: اجرای طرح
دعوت از پیمانکاران برای اجرای طرح
پس آماده شدن اسناد و مدارکمناقصهو اطمینان از مهیا بودن زمین یا محل اجرای طرح، به یکی از راههای زیر از پیمانکاران برای اجرای طرح دعوت می شود:
مناقصه عمومی در این روش، با چاپ آگهی در روزنامه ها از پیمانکاران برای اجرای طرح دعوت می شود
مناقصه محدود در این روش، دعوتنامه شرکت در مناقصه برای پیمانکارانی فرستاده می شود که صلاحیت آنها برای شرکت در مناقصه قبلا تعیین و نام آنها در فهرست واجدین شرایط شرکتهای پیمانکاری درج شده باشد. مقررات مربوط به مناقصه عمومی درصورتی که با مقررات مناقصه محدود مغایر نباشد در مناقصه محدود نیز باید رعایت شود.
ترک مناقصه در صورتی که به علت وجود شرایط خاص، براساس گزارش توجیهی کارفرما و بنا به تشخیص هیئت ترک مناقصه، انجام مناقصه میسر و یا به مصلحتنباشد پیمانکار از طریق ترک مناقصه انتخاب می شود.
– ۲ – ۱فروش یا توزیع اسناد و مدارک مناقصه
دردعوتنامه شرکت در مناقصه محل فروش و یا توزیع اسناد مناقصه مشخص می شود. هر یک از پیمانکاران که براساس مراتب یاد شده واجد شرایط و مایل به شرکت در مناقصه باشند اسناد و مدارک مناقصه را از کارفرما یا مهندسان مشاور خریداری می کنند و برای بررسی و مطالعه در اختیار کادر فنی خود قرار می دهند.
– ۳ – ۱شرکت در مناقصه
چنانچه کادر فنی پیمانکار پس از مطالعه اسناد و مدارک مناقصه، اجرای طرح را با توجه به امکانات پیمانکار، عملی و اقتصادی تشخیص دهد و پیمانکار تمایل به شرکت در مناقصه داشته باشد قیمت کل کار را از روی نقشه ها محاسبه و با افزودن سود مورد انتظار به آن پسشنهاد می کند. قیمت پیشنهادی نباید به صورت تخفیف یا افزودن بر ارقام برآوردی مندرج در اسناد و مدارک مناقصه باشد . هریک از پیمانکاران برای تضمین اجرای طرح به قیمتی که پیشنهاد کرده اند باید ضمانتنامه ای از بانک دریافت و به کارفرما تسلیم کنند. قیمت پیشنهادی پیمانکار برای اجرای طرح، همراه با سایر اسناد ذکر شده در آگهی مناقصه، در دو پاکت جداگانه، پاکت الف حاوی اسناد مناقصه از جمله ضمانتنامه شرکت در مناقصه و پاکت ب حاوی قیمت پیشنهادی، در موعد مقرر به دستگاه مناقصه گزار تسلیم می شود.
– ۴ – ۱انتخاب پیمانکار
دستگاه مناقصه گزار پس از اتمام مدت مناقصه، کمیسیون تعیین برنده مناقصه را تشکیل می دهد. این کمیسیون هنگام گشودن پیشنهادها نخست پاکت الف را باز می کند و پس از بررسی چنانچه مدارک این پاکت کامل باشد و پیمانکار تمامی شرایط مندرج در آگهی مناقصه را رعایت کرده باشد . کلیه مدارک را ارسال کرده باشد پاکتهای ب را که حاوی برگ پیشنهاد قیمت است باز می کند. پس از گشودن پاکتهای ب قیمت پیشنهادی پیمانکار واجد شرایط مشخص می شود. آنگاه این قیمتها از مبلغ کمتر به بیشتر مرتب شده و در جدول مقایسه پیشنهادها درج می شود.
کمیسیون مناقصه با رعایت مفاد آیین نامه تعیین برنده مناقصه و سایر مقررات و دستور عمل ها، پس از ارزیابی پیشنهادهای رسیده از بین پیشنهادهایی که تمامی شرایط مناقصه را دارا باشند و از لحاظ قیمت خارج از اعتدال نباشد، مناسبترین پیشنهاد را از نظر مالی و سایر شرایط انتخاب و به عنوان برنده مناقصه معرفی می کند.
– ۲انعقاد قرارداد پیمانکاری
پس از آنکه پیمانکار از طریق مناقصه عمومی، مناقصه محدود و یا ترک مناقصه انتخاب شد قرارداد پیمانکاری براساس قیمت پیشنهادی او تنظیم می شود و عملیات اجرایی پیمان به ترتیب زیر انجام می گیرد:
-۱-۲گرفتن ضمانتنامه حسن انجام تعهدات
پیمانکار قبل از بستن قرارداد، باید برای تضمین حسن انجام تعهدات خود معادل پنج درصد(%۵)مبلغ اولیهپیمان، ضمانتنامه از بانک بگیرد و یا سپرده نقدی به حساب کارفرما واریز کند.بانک برای صدور ضمانتنامه انجام تعهدات علاوه بر وثیقه و کارمزد معمولا ده درصد (%۱۰) مبلغ ضمانتنامه را به عنوان سپرده نقدی از پیمانکار مطالبه می کنند.
– ۲ – ۲تنظیم قرارداد پیمانکاریپس از آنکه ضمانتنامه انجام تعهدات به کارفرما تسلیم شد قرارداد پیمانکاری بین کارفرما و پیمانکار بسته می شود. هزینه تنظیم قرارداد پیمانکاری در دفتر اسناد رسمی به عهده پیمانکار است. مهمترین نکاتی که در قرارداد پیمانکاری نوشته می شود شامل نکات زیر است:
مشخصات طرفین قرارداد چنانچه پیمانکار شخص حقیقی باشد مشخصات فردی و در صورتی که حقوقی باشد نام و شماره و تاریخ ثبت آن در اداره ثبت، نام دارندگان امضای مجاز برای اسناد تعهدآور در قرارداد نوشته می شود.
موضوع پیمان عبارت است از اجرای کامل عملیات موضوع پیمان براساس مفاد پیمان و مدارک و مشخصات فنی و نقشه های پیوست به آن که کلا به رویت و مهر و امضای پیمانکار می رسد و جزو لاینفک پیمان تلقی می شود و پیمانکار با اطلاع از کمیت و کیفیت آنها تعهد را پذیرفته است.
مبلغ پیمان مبلغی است که پیمان براساس آن بسته می شود و با توجه به شرایط عمومی پیمان مبلغی به آن اضافه یا از آن کسر می گردد.
تغییر مقادیر کار و کارهای جدید
مدت پیمان مدتی است که پیمانکار تعهد می کند طی آن موضوع عملیات پیمان را اجرا کند. مدت پیمان شامل دو بخش زیر است:
الف – مدت تشکیل و تجهیز کارگاه
ب – مدت اجرای عملیات که از پایان مدت تشکیل کارگاه آغاز می شود
شروع پیمان عبارت است از تاریخ اولین صورت مجلس تحویل کارگاه که پس از مبادله پیمان تنظیم می شود.
تأییدات و تعهدات پیمانکار
تعهدات و اختیارات کارفرما
دوره تضمین کارها حسن انجام عملیات موضوع پیمان از تاریخ تحویل موقت برای مدتی که در قرارداد مشخص شده تضمین می شود. هزینه بهره برداری و نگاهداری عملیات موضوع پیمان در دوره تضمین به عهده کارفرماست.
نظارت در اجرای عملیات
تعدیل آحادبها در صورتی که به قیمتهای پیمان تعدیل آحاد و مابه التفاوت تعلق گیرد قیمتهای واحد مربوط به عملیات پیمان براساس تغییرات شاخص هر دوره تعدیل می شود.
پیش بینی آموزش نیروی انسانی
جبران خسارت اگر کسی به انجام دادن امری یا خودداری از انجام دادن امری تعهد کند در صورت تخلف مسئول جبران خسارت طرف مقابل است مشروط بر اینکه جبران خسارت تصریح شده باشد و یا بر حسب قانون موجب ضمان باشد.
– ۳ – ۲ ابطال ضمانتنامه شرکت در مناقصه
پس از امضای قرارداد، کارفرما به بانک دستور می دهد که ضمانتنامه شرکت در مناقصه را آزاد کند. در صورتی که ضمانتنامه در مناقصه قبل از تاریخ سررسید آزاد شود، بانک ضامن با توجه به تاریخ سررسید، بخشی از هزینه کارمزد را به حساب پیمانکار برگشت می دهد.
– ۴ – ۲تسلیم ضمانتنامه پیش پرداخت
کارفرما طبق قرارداد موافقت می کند به منظور تقویت بنیه مالی و تکمیل تجهیزات پیمانکار درصدی از مبلغ اولیه پیمان را در مقابل ضمانتنامه بانکی به وی پیش پرداخت کند. بانکها معمولا برای صدور ضمانتنامه پیش پرداخت علاوه بر وثیقه و کارمزد ده درصد (%۱۰) مبلغ ضمانتنامه را به عنوان سپرده نقدی از پیمانکار مطالبه می کنند.
– ۵ – ۲تأدیه پیش پرداخت
پس از آنکه ضمانتنامه پیش پرداخت به کارفرما تسلیم شد پیمانکار پیش پرداخت را از کارفرما می گیرد و با منابع مالی خود تلفیق و عملیات اجرایی پیمان را شروع می کند. میزان پیش پرداخت متعلق به کارهای پیمانکار در حال حاضر بیست درصد (%۲۰) مبلغ اولیه پیمان است.

– ۳عملیات اجرایی
پیمانکار موظف است کارها را طبق پیمان و دستورهای دستگاه نظارت در حدود مشخصات اسناد و مدارک پیوست پیمان انجام دهد. مراحل عملیات اجرایی پیمان به شرح زیر است:
– ۱ – ۳ ایجاد کارگاه
دفتر مرکزی مؤسسات پیمانکاری عموما در تهران یا مراکز استانها قراردارد. پس از بستن قرارداد معمولا کارگاهی در محل اجرای هر طرح احداث می شود که عملیات اجرایی پیمان را به عهده دارد.
– ۲ – ۳ تخصیص تنخواه گردان به کارگاه
پس از تأسیس و ایجاد کارگاه، بخشی از مخارج اجرای طرح از محل تنخواه گردانی که پیمانکار به هر کارگاه تخصیص می دهد پرداخت می شود. بدین منظور معمولا حساب بانکی در نزدیکترین شعبه بانک در محل اجرای طرح گشایش می یابد که برداشت از آن معمولا با امضای رئیس کارگاه یا شخص معینی که پیمانکار انتخاب می کند مجاز خواهد بود.
– ۳ – ۳مخارج اجرای طرح
دوره ای که طی آن مخارج مربوط به قرارداد شناسایی می شود با امضای قرارداد آغاز می شود و با تکمیل آن پایان می یابد. مخارج قبل از انعقاد قرارداد در صورتی که قابل تشخیص و شناسایی باشد به حساب پیمان انتقال می یابد، در غیر اینصورت، جزو هزینه های دوره وقوع محسوب خواهد شد.
– ۴ – ۳مخارج اجرای طرح بوسیله کارگاه
مخارجی که کارگاه به انجام آن مجاز است بتدریج از محل تنخواه گردانی که در اختیار رئیس کارگاه قراردارد پرداخت می شود. در پایان ماه یا هر زمان مشخص دیگری گزارش مخارج کارگاه همراه با اسناد مخارج به دفتر مرکزی فرستاده می شود.

– ۵ – ۳مخارج اجرای طرح بوسیله دستگاه مرکزی
مخارج اجرای طرح پس از تجهیز کارگاه بوسیله دفتر مرکزی و کارگاه پرداخت می شود. مخارجی که کارگاه مجاز به انجام دادن آن نیست یا امکان انجام دادن آن در محل اجرای طرح وجود ندارد از طریق دفتر مرکزی انجام می گیرد.مخارج انجام شده در یک واحد پیمانکاری را می توان به شرح زیر تفکیک کرد:
– ۱مخارجی که مستقیم به یک پیمان خاص مربوط می شود.
– ۲مخارج سربار یا بالاسری که بین پیمانها مشترک است و مستقیم به فعالیت پیمانکاری مربوط نمی شود.
– ۳هزینه های غیر مرتبط با پیمانها.
– ۴تنظیم و پرداخت صورت وضعیت کارها
در مؤسسات پیمانکاری برخلاف سایر مؤسسات تولیدی مبلغ قرارداد هنگام پایان و تحویل کار به پیمانکار پرداخت نمی شود بلکه در فواصل معینی از کارهای انجام شده صورت وضعیت تهیه و برطبق شرایط پیش بینی شده در قرارداد، وجه آن بوسیله کارفرما به پیمانکار پرداخت می شود.
– ۱ – ۴تنظیم صورت وضعیت موقت کارها
دستگاه نظارت معمولا در فواصل معینی با کمک نماینده پیمانکار بر مبنا پیشرفت واقعی کارها، صورت وضعیت تمام کارهایی را که پیمانکار از شروع کار تا تاریخ تنظیم صورت وضعیت انجام داده است و همچنین وضعیت مصالح پای کار را تعیین و پس از تأییدبراساس نرخهای پیمان تقویم و تسلیم کارفرما می کند.
– ۲ – ۴پرداخت وجه صورت وضعیت کارها
کارفرما پس از رسیدگی صورت وضعیت و وضع مبالغ زیر که بر طبق قانون یا قرارداد ملزم به کسر آن است تتمه قابل پرداخت را با تنظیم سند حداکثر ظرف ده روز با صدور چک به پیمانکار پرداخت می کند.
– ۱وجوهی که بابت صورت وضعیت قبلی پرداخت شده است.
%۱۰ -۲وجه الضمان یا سپرده حسن انجام کار.
– ۳اقساط پیش پرداخت
%۵ -۴مالیات تکلیفی موضوع ماده ۱۰۴ قانون مالیاتهای مستقیم
%۶ -۵حق بیمه قرارداد طرحهای عمرانی
%۳ -۶مالیات بر ارزش افزوده
– ۷سایر کسور بر طبق قانون یا قرارداد
– ۵تحویل موقت
پیمانکار پس از آنکه حداقل ۹۷ درصد از عملیات موضوع پیمان را طبق مشخصات و نقشه ها و سایر اسناد و مدارک منضم به پیمان را انجام داد در صورتی که باقیمانده و یا نقایص کارهای مربوط به قسمت عمده ای از یک کار، اساسی و یا به صورتی نباشد که استفاده از کار انجام شده را غیر ممکن سازد می توان از طریق دستگاه نظارت تقاضای تحویل موقت کرده و نماینده خود را برای عضویت در کمیسیون تحویل موقت معرفی کند و در عین حال انجام دادن کارهای جزیی باقیمانده را نیز تقبل کند.
– ۱ – ۵ برچیدن کارگاه
پیمانکار موظف است پس از تحویل موقت کلیه ماشین آلات و مصالح اضافی متعلق به خود را طی مدت مناسبی که مورد قبول دستگاه نظارت باشد از محل خارج کند. همچنین پیمانکار باید نسبت به برچیدن و تخریب کارگاه و خارج کردن مواد حاصل از آن اقدام کند. هزینه های مربوط به برچیدن کارگاه کلا به عهده پیمانکار است و مصالح حاصل از تخریب نیز به وی تعلق دارد.
– ۲ – ۵ابطال ضمانتنامه انجام تعهدات
حداکثر تا پانزده روز از تاریخ تحویل موقت، صورت وضعیت موقتی بدون منضور داشتن هیچ نوع مصالح پای کار تنظیم می شود. هرگاه براساس این صورت وضعیت پیمانکار بدهکار نباشد و یا جمع بدهی او از نصف کسور وجه الضمان کمتر باشد ضمانتنامه انجام تعهدات بلافاصله پس از تصویب صورت مجلس موقت آزاد می شود.
– ۳ – ۵ابطال ضمانتنامه پیش پرداخت
ضمانتنامه پیش پرداخت تا پایان مدت پیمان معتبر است و مبلغ آن با پرداخت صورت وضعیتها به تدریج کاهش می یابد به نحوی که کل پیش پرداخت با آخرین صورت وضعیت موقت مستهلک می شود.
– ۴ – ۵ تهیه صورت وضعیت قطعی
به محض آنکه تحویل موقت کارها انجام گرفت دستگاه نظارت با همکاری پیمانکار به اندازه گیری و تهیه صورت وضعیت قطعی کارهای انجام شده خواهد پرداخت.
– ۵ – ۵تهیه صورتحساب قطعی پیمان
صورتحساب قطعی پیمان براساس صورت وضعیت قطعی تهیه می شود و مبلغ آن شامل مبلغ صورت وضعیت قطعی و مبالغی است که براساس قرارداد و اسناد و مدارک پیوست به آن به مبلغ مزبور اضافه و یا از آن کسر شده است.
صورتحساب قطعی که به ترتیب بالا تنظیم می شود مأخذ تصفیه حساب نهایی پیمانکار خواهد بود و پس از امضای آن از طرف کارفرما و پیمانکار برای طرفین قطعی بوده و هرگونه اعتراضی نسبت به آن بلااثر خواهد بود.
هرگاه براساس صورتحساب قطعی، پیمانکار بستانکار یا بدهکار باشد در مدت یک ماه از تاریخ امضای صورتحساب قطعی این بدهی یا طلب باید تصفیه شود.
– ۶ – ۵تعیین سود پیمان و بهای تمام شده دارایی تکمیل شده
در این مرحله یا مرحله دیگری که کل قرارداد یا بخش عمده ای از آن تکمیل شده و دارایی آماده بهره برداری است سود یا زیان پیمان در دفاتر پیمانکار و بهای تمام شده دارایی تکمیل شده در دفاتر کارفرما محاسبه و تعیین می شود.