چکیده

تحقیقات بسیاری در جهان در بررسی انواع سیستم های تولیدی و ارتباط آنها با تولید سبز انجام شده است. تحقیق حاضر با بررسی تعدادی از این تحقیقات و جمع بندی نتایج به دست آمده از آنها سعی در بیان ارتباط بین استفاده از سیستم تولید ناب در شرکت های تولیدی با تولید سبز دارد. بسیاری از شرکت های پیشرو برنامه های تولید ناب را که افزایش بهره وری، کاهش هزینه ها، بهبود زمان پاسخ به مشتری و بسیاری مزایای دیگر را در بر می گیرد، اجرا کرده اند. با مطرح شدن نگرانی های زیست محیطی، برخی دیگر از سازمان ها برنامه های تولید سبز پایدار را که نتایجی از جمله کاهش مصرف انرژی، کاهش تولید ضایعات و نیز کاهش استفاده از مواد خطرناک را در پی دارد، اتخاذ کرده اند. ادبیات تحقیق نشان می دهد که تولید ناب برخی از اهداف تولید سبز را به همراه دارد و شباهت های غیر قابل انکاری بین مدل های ناب و سبز وجود دارد. هم افزایی بین این دو سیتم به اثبات رسیده است و نتایج کارایی ابزار های ناب را در کاهش اثرات زیست محیطی تایید می کنند. فرهنگ سازمانی کاهش ضایعات که در سیستم ناب مطرح می شود همان فرهنگی است که توسط سازمان حفاظت محیط زیست مطرح گشته است. از آنجا که تولید ناب و تولید سبز پایدار هر دو نیازمند تعهد مدیریت و مشارکت کارکنان، شناسایی و کاهش ضایعات سازمانی، و بهبود مداوم سازمان هستند، اجرای سیستم تولید ناب در واقع ممکن است اجرای برنامه تولید سبز پایدار را آسانتر نماید. به طور کلی کارخانجاتی که از سیستم تولید ناب استفاده می کنند به مراتب سبزتر از سایرین می باشند.

واژگان کلیدی: تولید ناب، تولید سبز، محیط زیست، بهره وری

.۱ مقدمه

مدل ها برای افزایش اثربخشی و بهره وری سیستم تولیدی یک شرکت از طریق اجرای تولید ناب چند نقطه مشترک دارند. براین اعتقاد هستند که تعهد مدیریت ارشد به سیستم تولید ناب برای شکل دادن به فرهنگ سازمانی بهبود مستمر و برای توانمند سازی کارگران در جهت اقدام به بهبود سیستم، لازم و ضروری می باشد. ضایعات باید مشخص شده و تکنیک های مناسب برای کاهش یا از بین بردن این ضایعات از سیستم تولید به کار گرفته شود.

مدل ها برای کاهش اثرات منفی فعالیت های سازمانی بر محیط زمین از طریق اجرای طرح های سبز در ساختار به طور مشابه سازگار هستند. همه مدل های سبز براین اصل توافق نظر دارند که ضایعات باید مشخص شده و تکنیک های مناسب برای کاهش یا از بین بردن این ضایعات به کار گرفته شود. جدیت، پایبندی طولانی مدت به چنین برنامه ای به بهبود نتایج زیست محیطی و کسب و کار منجر خواهد شد. نتایج سیستم های “سبز” گاهی اوقات کاهش شگفت انگیزی در

.۱ نویسنده مسئول

۱

مصرف انرژی، تولید ضایعات و مواد خطرناک استفاده شده را به وجود آورده اند در حالی که تصویری از شرکت به عنوان یک سازمان مسئول اجتماعی ایجاد کرده است.

تعدادی از تلاش های تحقیقاتی نشان می دهند که شرکت های ناب بهبود زیست محیطی قابل توجهی را با داشتن کارائی بالاتر در منابع و انرژی به نمایش می گذارند. برخی مطالعات نیز نشان می دهند که چگونه سیستم های ناب و سبز بسیاری از بهترین شیوه های مشابه برای کاهش ضایعات مربوطه را به اشتراک می گذارند.

این تحقیق بر آن شده است که با مطالعه مدل های مختلف از سیستم تولید ناب و سیستم تولید سبز و بررسی ارتباط میان این دو سیستم و اثرات آنها به درک روشنی دست یابد. بنابراین با شرح مدل های برجسته ناب و سبز و مطالعات انجام شده در این زمینه، تاثیرات تولید ناب بر محیط زیست و ارتباط آن با تولید سبز را به تفصیل بیان کرده است.

.۲ روش تحقیق

شباهت های ساختاری در مدل های اجرای سیتم تولید ناب و سیستم تولید سبز واضح و جالب هستند. این مطالعه به منظور ارائه درک درستی از ارتباط بین سیستم تولید ناب و سیستم تولید سبز نتایج برخی از مطالعات انجام شده در این زمینه را جمع آوری کرده است. در این مقاله ابتدا شرح مختصری از سیستم های تولید ناب و تولید سبز بیان می گردد و در ادامه به بررسی ارتباط بین تولید ناب و تولید سبز و یا ارتباط برخی از عناصر این دو سیستم از دیدگاه های مختلف مورد بحث و بررسی قرار خواهد گرفت.

.۳ سیستم تولید ناب

در این مطالعه مدل سیستم تولید ناب که توسط محققان برجسته در طول دهه گذشته پیشنهاد شده است، بررسی می گردد. در اینجا مختصری از مهم ترین مدل های سیستم ناب موجود بیان می گردد.

مطالعه ووماک و جونز (۱۹۹۶) شیوه های تولید کنندگان ژاپنی خودرو را که پیشگام سیستم تولید ناب بودند با شیوه های تولید کنندگان آمریکایی و اروپایی مقایسه می کند. در این مطالعه پنج هسته اصلی تولید ناب شناخته شده است که عبارتنداز: (۱ مشخص کردن ارزش، (۲ شناسایی جریان ارزش، (۳ جریان، (۴ کشش، و (۵ کمال. ارزش توسط مشتری تعریف می شود و محصولات و / یا خدماتی است که مشتری خریداری می کند. هر چیزی که به طور مستقیم به ایجاد ارزش کمک نمی کند در فلسفه ناب ضایعات در نظر گرفته می شود. جریان ارزش مجموعه ای از تمام اقدامات خاص مورد نیاز برای فراهم کردن محصولات یا خدمات به مشتری می باشد. نقشه برداری جریان ارزش کمک می کند تا شرکت ها مراحل ارزش افزوده را در مقابل مراحلی که فاقد ارزش هستند، شناسایی کنند. سیستم های کشش هر مرحله از تولید را کنترل می کنند به گونه ای که تنها زمانی اجازه می دهد عملیات قبلی تولید را انجام دهد که عملیات بعدی نیاز به قطعات داشته باشد. این سیستم ناب ایده آل پس از آن زمانی به کمال خواهد رسید که تولید محصولات یا خدمات مورد نیاز مشتریان را در زمانی که آنها به آن نیاز دارند بدون تولید ضایعات، تولید کند.

در سال ۱۹۹۹ انجمن مهندسان خودرو (SAE) مشخصات بهترین شیوه های عملیات های ناب را با عنوان J4000 منتشر کردند. J4000 شامل دسته بندی بهترین شیوه های ناب است که در مطالعه پانیزولو (۱۹۹۸) مشخص شده اند و دارای یک بخش کامل اختصاص داده شده به تعهد مدیریت است. به طور خاص، J4000 نشان می دهد که تولید کنندگان ناب پیشرو بهترین شیوه های تعهد مدیریت را مانند در نظر گرفتن ناب به عنوان یک ابزار استراتژیک برای رقابت، تهیه بیانیه ی سیاست ناب، اهداف و مقاصد، آموزش کارکنان، نگه داشتن مدیران پاسخگو برای نتایج ناب، و بالا بردن پایبندی به اصول ناب بر روی اهداف عاملیاتی کوتاه مدت به نمایش می گذارند.

پس از مطالعه سیستم تولید تویوتا برای بیست سال با دسترسی کامل به مدیران، کارکنان، و کارخانه های تویوتا، هم در ژاپن و هم در ایالات متحده، لیکر (۲۰۰۴) نشان می دهد که سیستم تولید ناب شامل چهارده اصل می شود. وصف او از

۲

سیستم ناب شبیه به ووماک است، اما جزئیات بیشتری در تمام جنبه های سیستم تولید فراهم می کند. چهارده امتیاز لیکر (۲۰۰۴) که در “مدل “۴P او سازماندهی شده اند، به شرح زیر هستند: