شرکت ذوب و نورد خلیج فارس

گزارش تکمیلی
مدیریت زیست محیطی شرکت ذوب و نورد خلیج فارس

فصل اول
مطالعات مقدماتی

مقدمه :
محیط زیست مجموعه بسیار عظیم و درهم پیچیده ای از اجزاء و عوامل فعال گوناگونی است که بر اثر یک روند و تکامل تدریجی موجودات زنده و اجزای سازنده سطح زمین شکل گرفته است . این مجموعه که از آب ، هوا ، انرژی حیات زیستی و غیره تشکیل شده اند . طبیعت و کلیه موجودات زنده را در برگفته ، بر فعالیتهای انسان تاثیر می گذارد و در ضمن از آنها متاثر می شود .

نگرشی گذرا به وضعیت محیط زیست جهان در دهه های اخیر نشان می دهد که نه فقط اثرات مخرب انسان بر محیط زیست کاهش نیافته بلکه مساله ساده و بغرنج جدید مانند آلودگی شدید جو ، کاهش تنوع زیستی ، کاهش لایه ازن ، پدیده گلخانه ای در کره زمین افزایش سطح آب اقیانوسها و اثرات مختلف و متعدد آنها بروز نموده است .
موثرترین و مهم ترین عامل تغییرات زیست محیطی را می توان خود انسان دانست که با موجودیت یافتن در آن و یا فعالیتهایی که برای تداوم زندگی در محیط زیست انجام میدهد اعم از کشاورزی ، صنعت ، بهره برداری از منابع و امکانات ، ضمن ایجاد تغییرات مفید و مناسب سبب آلودگی و تخریب آن نیز می شود .
بدیهی است که فعالیتهای انسان در راستای توسعه به هر طریقی که باشد اثرات مختلفی بر محیط زیست خواهد داشت . نمی توان این فعالیتها را که جنبه حیاتی برای بقایای انسان دارد محدود کرد بلکه برعکس باید متناسب با نیازهای حال و آینده هر چه بیشتر در توسعه و تکامل آن تلاش شود ، مشروط بر آنکه به بهای نابودی محیط زیست و منابع طبیعی نباشد .
بنابراین با توجه به این که هر فعالیتی مستلزم بر گرفتن موادی از طبیعت و دفع موادی دیگر در آن است ، کلیه فعالیتها در راستای هر هدفی باید در چهارچوب ظرفیت های محدود محیط زیستی مورد بررسی قرار گیرد تا به بقاء و پایداری محیط زیست لطمه ای وارد نگردد . در حقیقت با توجه به اینکه محیط زیست و توسعه دو موضوع جدایی ناپذیر می باشند ، ضروری است که با دستیابی و استفاده از ابزارهای مدیریت محیط زیست در کلیه برنامه های توسعه ، حداقل خسارت به منابع و محیط زیست وارد آید .

در همین راستا شرکت ذوب و نورد خلیج فارس با اهداف توسعه صنعتی و دستیابی به رشد اقتصادی و ایجاد اشتغال در شهرستان ابهر تاسیس گردیده و همواره جلوگیری از تخریب محیط زیست مد نظر مدیریت این مجموعه می باشد و آماده هر گونه اقدام متناسب با ظرفیتهای موجود کارخانه در جهت کاهش اثرات محیطی بوده و خواهد بود .
شرکت ذوب و نورد خلیج فارس براساس نامه شماره ۸۱۳۲-۳- مورخ ۱۳/۷/۸۴ مدیر کل محترم وقت اداره حفاظت محیط زیست استان زنجان مبنی بر تهیه و ارایه طرح مدیریت زیست محیطی اقد

ام به تهیه گزارش حاصل نموده است و امید دارد که منجر به همکاری مشترک بین ازگانهای متولی حفاظت از محیط زیست و این صنعت گردد و تداوم اثرات مثبت اقتصادی در منطقه را نیز سبب شود.

الف – وضعیت شهر ابهر
۱- جمعیت ، نیروی انسانی و اشتغال
۱-۱ تعداد و حجم جمعیت و روند تحولات آن
براساس نتایج سرشماری عمومی نفوس و مسکن سال ۱۳۷۵ ، جمعیت شهرستان ابهر برابر ۱۴۸۶۲۴ نفر می باشد . لازم به ذکر است در سال ۱۳۶۵ جمعیت شهرستان ابهر ۱۳۲۷۳۳ نفر بوده است .
در طی سالهای ۷۵-۱۳۶۵ سالانه به طور ۱۴/۱ درصد به جمعیت شهرستان ابهر افزوده شده

است .
سهم جمعیت شهرستان ابهر در سال ۱۳۷۵ به کل استان حدود ۵/۱۶ درصد می باشد .
متوسط نرخ رشد سالیانه نقاط شهری و روستایی در دوره ۷۵-۱۳۶۵ به ترتیب ۴۳/۲ درصد و ۲/۰ درصد می باشد . متوسط نرخ رشد سالیانه شهرستان ، در مناطق شهری و روستایی در دوره ۷۵-۱۳۴۵ به ترتیب ۷/۱ درصد ، ۶/۳ درصد و ۳/۰ درصد بوده است . متوسط نرخ رشد سالانه در استان و در مناطق شهری و روستایی طی دهه ۷۵-۱۳۶۵ به ترتیب ۳۶/۱ درصد ، ۹۶/۲ درصد و ۰۷/۰

درصد بوده است ( جدول -۱-۱ ) .
متوسط نرخ رشد سالانه استان ، نقاط شهری و روستائی در دوره ۷۵-۱۳۴۵ به ترتیب ۲/۲ ، ۵ و ۸ درصد بوده است .

برآورد جمعیت شهرستان در سالهای ۱۳۷۶ ، ۱۳۷۷ ، ۱۳۷۸ به ترتیب ۱۵۰۴۷۰ نفر ، ۱۵۲۳۶۶ نفر و ۱۵۴۳۱۷ نفر می باشد و بر آورد جمعیت در سطح استان زنجان طی همین سالها ۹۱۵۱۷۹ نفر ، ۹۲۹۰۰۶ نفر و ۹۴۳۲۹۱ نفر می باشد ( جدول ۱-۲ )
در مقایسه با دهه های قبل در سطح شهرستان و استان ، متوسط نرخ رشد سالانه روند نزولی داشته که این آهنگ کاهش ، حاصل دگرگونیهای مثبت ، یعنی عواملی چون رشد اقتصادی و اجتماعی و فرهنگی می باشد .
۱-۲ تعداد خانوار و بعد آن
از مجموع ۳۰۵۸۳ خانوار شهرستان ابهر در سال ۱۳۷۶ تعداد ۱۷۵۶۱ خانوار در مناطق شهری و بقیه در مناطق روستایی می زیسته اند .
تعداد خانوار در سال ۱۳۷۶ در سطح استان و در مناطق شهری و روستایی به ترتیب ۱۷۹۵۸۲ ، ۹۴۲۲۳ ، ۸۵۳۵۹ خانوار بوده است . از کل خانوارهای استان تنها ۱۷ درصد در این شهرستان زندگی می کنند . میانگین تعداد افراد در خانوار در سطح شهرستان و نقاط شهری و روستایی به ترتیب ۹۲/۴ نفر ، ۷۲/۴ نفر و ۵۱۹ نفر می باشد و این ارقام در سطح استان و در مناطق شهری و روستایی طی همین سال به ترتیب ۵۱ نفر ، ۴۸ نفر ، ۵۴ نفر می باشد .

( جدول ۱-۳ )

۱-۳ ساخت سنی جمعیت و هرم سنی آن
جمعیت شهرستان ابهر در سال ۱۳۷۵ ، ۱۴۸۶۲۴ نفر می باشد که حدود ۵۴/۳۹ درصد در گروه سنی کمتر از ۱۵ سال ( جمعیت جوان ) و حدود ۲۲/۵۶ درصد در گروه سنی ۱۵ تا ۶۴ سال ( جمعیت میانسال یا گروه سنی فعال ) و بقیه در گروه سنی ۶۵ ساله و بالاتر ( جمعیت سالخورده ) قرار داشته اند . ( جدول ۱-۴ )
این نسبت ها در سطح استان به ترتیب ۳۹/۴۱ درصد ، ۹۲/۵۳ درصد ، ۶۹/۴ درصد بوده است . توزیع سنی برحسب گروهها و به تفکیک مرد و زن در جدول ۱-۵ مشاهده می شود .
۱-۴ ساخت جنسی جمعیت

نسبت جنسی پس از تولد تحت تاثیر دو عامل مرگ و میر عمومی و مهاجرت ها تغییر می یابد و معمولا تعداد مردان در هنگام تولد بیش از زنان است ولی پس از تولد به تدریج از تعداد مردان کاسته می شود و این نسبت تا سنین خاصی به نفع زنان تغییر می یابد . عامل دیگری که می تواند برای تغییرات موثر واقع شود مهاجرت می باشد . در سال ۱۳۷۶ از ۱۵۰۴۷۰ نفر جمعیت شهرستان ۷۵۷۲۱ نفر مرد و ۷۴۷۴۹ نفر زن بوده اند که در نتیجه نسب جنسی برابر ۱۰۱ به دست آمده است .

به عبارت دیگر در این شهرستان در مقابل هر ۱۰۰ نفر زن ۱۰۱ نفر مرد وجود داشته است . نسبت جنسی در نقاط شهری و روستایی شهرستان به ترتیب ۱۰۳ و ۹۹ می باشد .
نسبتهای مذکور برای استان و نقاط شهری و روستایی استان به ترتیب ۱۰۱ ، ۱۰۴ و ۹۹ می باشد ( جدول ۱-۶ )

۱-۵ جمعیت و پراکندگی آن
در سال ۱۳۷۶ جمعیت شهرستان برابر ۱۵۰۴۷۰ نفر بوده است که از این تعداد ۸۲۸۸۶ نفر در مناطق شهری و بقیه در مناطق روستایی سکونت داشته اند .
نسبت شهرنشینی و روستانشینی در سطح استان در همین سال به ترتیب ۵/۴۹ درصد و ۵/۵۱ درصد می باشد . لازم به ذکر است میزا شهرنشینی در سطح شهرستان و استان زنجان روند افزاینده ای را نشان می دهد ( جدول ۱-۷ )
۱-۶ تراکم نسبی جمعیت
توزیع جمعیت در داخل استان بخصوص در شهرستان ها متعادل صورت نگرفته .
در بعضی از مناطق غیر مسکونی تراکم جمعیت کم بوده و یا سکونتگاهها بصورت بسیار متفرق و پراکنده قرار گرفته اند .
مناطق دیگری نیر دارای تراکم جمعیتی شدیدی را نشان می دهند .

بر این اساس در سال ۱۳۷۶ تعداد ۶/۶۵ نفر در هر کیلومتر مربع از خاک شهرستان می زیسته اند که رقم مشابه در سطح استان ۳/۴۸ نفر در کیلومتر مربع بوده است .
میزان تراکم نسبی در نقاط شهری و روستایی شهرستان به ترتیب ۶/۳۲۱۲ و ۸/۲۹ نفر در هر کیلومتر مربع می باشد و این نسبتها در نقاط شهری و روستایی استان به ترتیب ۵۰۸۳ نفر و ۲۱ نفر در هر کیلومتر مرع می باشند .

با آگاهی از میزان تراکم جمعیت و جستجوی عواملی که موجب این توزیع نا برابر شده اند می توان در رفع آنها اقدام نمود .
برای مثال شاید لازم باشد که به توسعه زمین های زیر کشت پرداخت یا با ایجاد شبکه های آبیاری صحیح و ایجاد واحدهای صنعتی درصد فراهم آوردن تسهیلات آموزشی ، پزشکی ، رفاهی و بطور کلی استقرار عواملی که موجب جذب جمعیت می شود و از این طریق به توزیع دوباره جمعیت اقدام نمود ( جدول ۱-۸ ) .

 

۱-۷ میزان باسوادی و برآورد جمعیت لازم التعلیم
کل جمعیت شش ساله و بالاتر شهرستان ابهر ۱۳۰۳۴۳ نفر می باشد که تعداد ۱۰۳۴۴۲ نفر باسواد ( ۴/۷۹ درصد ) و بقیه بی سواد بوده اند .
میزان باسوادی در نقاط شهری و روستایی شهرستان در سال ۱۳۷۵ به ترتیب ۲/۸۴ درصد و ۲/۷۳ درصد می باشد و این میزان ها در سطح استان و در مناطق شهری و روستایی به ترتیب ۵۲/۷۴ درصد ، ۸۳/۸۲ درصد و ۱۷/۶۶ درصد بوده است ( جدول ۱-۹ )
بطور تقریب از کل جمعیت شهرستان ابهر حدود ۰۵/۱۵ درصد در مقطع ابتدایی ( ۱۰-۶ ساله ) و ۵۳/۹ درصد در مقطع راهنمایی ( ۱۳-۱۱ ) ساله و ۸/۱۰ درصد در مقطع متوسطه ( ۱۷-۱۴ ساله ) بوده اند . این درصدها در مقطع استان برای مقاطع سه گانه به ترتیب ۵۵/۱۵ درصد ۰۶/۹ درصد و ۸/۱۰ درصد می باشد ( جداول ۱-۱۰ ، ۱-۱۱ و ۱-۱۲ )

۱-۸ فعالیت و مشارکت اقتصادی
میزان فعالیت جمعیت شهرستان ابهر ، بیانگر تمایل نسبی مردم در مشارکت در فعالیتهای اقتصادی است . بالا بودن میزان باروری و جوانی جمعیت عوامل افزاینده و اشتغال به تحصیل و اقزایش سن شروع فعالیت از عوامل کاهنده فعالیتهای اقتصادی می باشند .
براساس نتایج سرشماری سال ۱۳۷۵ از کل ۱۱۲۹۱۵ نفبر جمعیت ۱۰ ساله و بالاتر شهرستان ابهر ، ۳۶۵۱۱ نفر را جمعیت فعال ( ۳۴/۳۲ درصد ) تشکیل داده اند . از کل جمعیت فعال حدود ۸۱/۹۲ درصد شاغل و بقیه بیکار بوده اند .
از تعداد ۶۶۳۶۹۵ نفر جمعیت ده ساله و بالاتر استان تنها ۲۳۲۹۳۵ نفر فعال می باشد که از این طریق جمعیت فعال حدود ۲۱۸۳۳۷ نفر شاغل و بقیه بیکار هستند ( جدول ۱-۱۳ )
۱-۹ شاخصهای نیروی انسانی
نرخ فعالیت در سطح شهرستان ابهر و در مناطق شهری و روستایی به ترتیب ۳۴/۳۲ درصد ، ۱۳/۳۲ درصد ، ۶/۳۲ درصد می باشد .
این نسبت ها در سطح استان به ترتیب ۱/۳۵ درصد ، ۸۶/۳۳ درصد و ۵/۳۶ درصد بوده است .
نرخ اشتغال در سطح شهرستان و در مناطق شهری و روستایی به ترتیب ۸۱/۹۲ درصد ، ۴۱/۹۴ و ۸۶/۹۰ درصد بودعه و در سطح استان در مناطق شهری و روستایی به ترتیب ۷۳/۹۳ درصد ۹۱/۹۲ درصد و ۵۳/۹۴ درصد می باشد .

در مقابل نرخ بیکاری در سطح شهرستان ابهر و در مناطق شهری و روستایی به ترتی

ب ۱۹/۷ درصد ، ۵۹/۵ درصد و ۱۴/۹ درصد بوده در حالی که این نسبت ها در سطح استان و در مناطق شهری و روستایی به ترتیب ۳/۶ درصد ، ۹/۶ درصد و ۷/۵ درصد می باشد .
ضریب تکفل ( بار تکفل ) در سطح شهرستان ابهر ۱/۳ نفر و در سطح استان حدود ۱/۳ نفر می باشد ( یعنی هر فرد شاغل بار معیشت ۱/۳ نفر دیگر را علاوه بر خود عهده دار است ) ( جدول ۱-۱۴ )

۱-۱۰ گروه های عمده فعالیت و توزیع شاغلان به تفکیک بخشهای عمده اقتصادی
توزیع نسبی شاغلان ۱۰ ساله و بیشتر در شهرستان و استان بیانگر این مطلب است ک

ه در مناطق شهری گروه عمده خدمات و در مناطق روستائی گروه عمده کشاورزی بیشترین تعداد افراد شاغل را به خود اختصاص داده است .
به عبارت دیگر اهمیت نسبی بخش کشاورزی در نظام اشتغال شهری بسیار کم می باشد .
در حالی که در اقتصاد مناطق روستائی دارای نقش برتری است . در مقابل صنعت و بخصوص خدمات در نظام شهری بیشترین سهم اشتغال را دارا می باشد .

در صورتی که در بازار نیروی کار نقاط روستایی از اهمیت کمتری در مقایسه با دو بخش دیگر برخوردرا است .
براساس نتایج سرشماری سال ۱۳۷۵ از ۳۳۸۸۵ نفر جمعیت شاغل شهرستان ۹۶/۳۹ درصد در بخش کشاورزی ۸۶/۲۷ درصد در بخش صنعت و ۱۸/۳۲ درصد در بخش خدمات فعالیت داشته اند .
میزان اشتغال افراد در بخش های کشاورزی ، صنعت و خدمات در مناطق شهری به ترتیب ۱۹/۱۷ درصد ، ۳۴/۳۵ درصد ، ۴۷/۴۷ درصد و در مناطق روستایی به ترتیب ۷۳/۶۸ درصد ، ۴۰/۱۸ درصد و ۸۷/۱۲ درصد بوده است .
این نسبتها در استان به ترتیب ۰۰/۳۸ درصد ، ۷۳/۲۹ درصد ، ۲۷/۳۲ درصد و در مناطق شهری استان به ترتیب ۶۹/۷ درصد ، ۸۱/۳۸ درصد ، ۵/۵۳ درصد و در مناطق روستایی استان به ترتیب ۵۵/۶۶ درصد ، ۱۵/۲۱ درصد و ۳۰/۱۲ درصد می باشد ( جدول ۱-۱۵ )

۱-۱۱ توزیع شاغلان بر حسب سواد و وضع شغلی
براساس اطلاعات سال ۱۳۷۵ از مجموع ۳۳۸۸۵ نفر جمعیت شاغل شهرستان تعداد ۸۳۹۴ نفر را شاغلین بخش عمومی ۸/۲۴ درصد و بقیه را شاغلین بخش خصوصی و سایر ( کارفرمایان ، کارکن مستقل مزد حقوق بگیر بخش خصوصی ، کارکن فامیلی بدون مزد ، مزد و حقوق بگیر

بخش تعاون اظهار نشده ) تشکیل داده اند .

این نسبتها در استان به ترتیب ۶۸/۲۱ درصد ، ۳۲/۷۹ درصد بوده است .
کل شاغلان با سواد در سطح شهرستان و استان به ترتیب ۲/۷۸ درصد و ۷۳ درصد بوده است .
از کل باسوادان شهرستان و استان به ترتیب ۹/۹ درصد و ۶/۹ درصد دارای مدرک فوق

دیپلم و بالاتر بوده اند که سهم کمی در بخش عمومی داشته و عمدتا در بخش خصوصی مشغول به کار بوده اند ( جدول ۱-۱۶ )

جدول ۱-۱ تعداد و متوسط نرخ رشد سالیانه جمعیت شهرستان ابهر در سالهای ۱۳۶۵ و ۱۳۷۵ و مقایسه آن با استان
شرح تعداد جمعیت در سالهای متوسط نرخ رشد سالیانه(۱۳۷۵-۱۳۶۵ )
۱۳۶۵ ۱۳۷۵
استان زنجان ۷۸۷۳۶۹ ۹۰۱۷۲۴ ۳۶/۱
نقاط شهری ۳۲۸۶۷۱ ۴۳۹۹۰۱ ۹۶/۲
نقاط روستایی ۴۵۸۶۹۸ ۴۶۱۸۲۳ ۰۷/۰
کل شهرستان ۱۳۲۷۳۳ ۱۴۸۶۲۴ ۱۴/۱
نقاط شهری ۶۳۶۱۴ ۸۰۹۰۵ ۴۳/۲
نقاط روستایی ۶۹۱۱۹ ۶۷۷۱۹ ۲۰/۰
ماخذ : نتایج تفصیلی سرشماری عمومی نفوس و مسکن ۱۳۶۵ و ۱۳۷۵
جدول ۱-۲ برآورد تعداد جمعیت شهرستان ابهر در سالهای ۱۳۷۶ لغایت ۱۳۷۸ و مقایسه آن در استان

شرح ۱۳۷۶ ۱۳۷۷ ۱۳۷۸
استان زنجان ۹۱۵۱۷۹ ۹۲۹۰۰۶ ۹۴۳۲۹۱
نقاط شهری ۴۵۳۰۳۷ ۴۶۶۵۹۱ ۴۸۰۵۸۲
نقاط روستایی ۴۶۲۱۴۲ ۴۶۲۴۱۵ ۲۶۲۷۰۹
شهرستان ابهر ۱۵۰۴۷۰ ۱۵۲۳۶۶ ۱۵۴۳۱۷
نقاط شهری ۸۲۸۸۶ ۸۴۹۱۷ ۸۷۰۰۲

نقاط روستایی ۶۷۵۸۴ ۶۷۴۴۹ ۶۷۳۱۵
ماخذ : سازمان برنامه و بودجه استان زنجان
جدول ۱-۳ تعداد و بعد خانوار شهرستان ابهر در سال ۱۳۷۶ و مقایسه آن با استان
شرح تعداد جمعیت تعداد خانوار بعد خانوار ( میانگین افراد در خانوار )
استان زنجان ۹۱۵۱۷۹ ۱۷۹۵۸۲ ۱۰/۵
نقاط شهری ۴۵۳۰۳۷ ۹۴۲۲۳ ۸۱/۴
نقاط روستایی ۴۶۲۱۴۲ ۸۵۳۵۹ ۴۱/۵
شهرستان ابهر ۱۵۰۴۷۰ ۳۰۵۸۳ ۹۲/۴
نقاط شهری ۸۲۸۸۶ ۱۷۵۶۱ ۷۲/۴
نقاط روستایی ۶۷۵۸۴ ۱۳۰۲۲ ۱۹/۵
ماخذ : سازمان برنامه و بودجه استان زنجان
جدول ۱-۴ توزیع جمعیت به تفکیک گروه های عمده سنی شهرستان ابهر در سال ۱۳۷۶ و مقایسه آن با استان
شرح تعداد ۱۴-۰ ساله تعداد ۶۴-۱۵ ساله تعداد ۶۵ ساله و بالاتر کل جمعیت
استان زنجان ۳۷۳۲۶۸ ۴۸۶۱۷۶ ۴۲۲۸۰ ۹۰۱۷۲۴
نقاط شهری ۱۶۹۱۵۷ ۲۵۱۱۷۳ ۱۹۵۷۱ ۴۳۹۹۰۱
نقاط روستایی ۲۰۴۱۱۱ ۲۳۵۰۰۳ ۲۲۷۷۰۹ ۴۶۱۸۲۳
شهرستان ابهر ۵۸۷۷۲ ۸۲۰۶۸ ۷۷۸۴ ۱۴۸۶۲۴
نقاط شهری ۳۰۹۶۴ ۴۶۰۵۴ ۳۸۸۷ ۸۰۹۰۵
نقاط روستایی ۲۷۸۰۸ ۳۶۰۱۴ ۳۸۹۷ ۶۷۷۱۹
ماخذ : نتایج تفصیلی سرشماری نفوس و مسکن ۱۳۷۵

جدول ۱-۵ توزیع جمعیت شهرستان ابهر به تفکیک گروه های سنی و برحسب جنسی در سال ۱۳۷۵
گروههای سنی مرد و زن مرد زن

تمام سنین ۱۴۸۶۲۴ ۷۴۷۷۴ ۷۳۸۵۰
۴-۰ ساله ۱۴۵۶۶ ۷۴۱۱ ۷۱۵۵
۹-۵ ساله ۲۱۶۰۳ ۱۰۹۱۸ ۱۰۶۸۵
۱۴-۱۰ ساله ۲۳۱۶۶ ۱۱۸۹۸ ۱۱۲۶۸
۱۹-۱۵ ساله ۱۷۵۹۷ ۸۸۳۲ ۸۷۶۵
۲۴-۲۰ ساله ۱۳۶۴۶ ۶۴۴۶ ۷۲۰۰
۲۹-۲۵ ساله ۱۱۰۸۷ ۵۵۷۱ ۵۵۱۶
۳۴-۳۰ ساله ۹۱۸۰ ۴۸۰۸ ۴۳۷۲

۳۹-۳۵ ساله ۸۲۵۵ ۴۱۳۵ ۴۱۲۰
۴۴-۴۰ ساله ۶۱۴۵ ۳۰۴۴ ۳۱۰۱
۴۹-۴۵ ساله ۴۴۰۳ ۱۹۴۴ ۲۴۵۹
۵۴-۵۰ ساله ۳۹۳۶ ۱۷۷۲ ۲۱۶۴
۵۹-۵۵ ساله ۳۵۹۶ ۱۷۸۷ ۱۸۰۹
۶۴-۶۰ ساله ۳۸۴۴ ۲۱۱۶ ۱۷۲۸
۶۹-۶۵ ساله ۲۸۱۰ ۱۴۵۱ ۱۳۵۹
۷۴-۷۰ ساله ۲۷۹۷ ۱۵۹۳ ۱۲۰۴
۷۵ ۱۹۹۳ ۱۰۶۲ ۹۳۱
ماخذ : نتایج تفصیلی سرشماری عمومی نفوس و مسکن ۱۳۷۵
جدول ۱-۶ تعداد جمعیت بر حسب جنسی و نسبت جنسی شهرستان ابهر در سال ۱۳۷۶ و مقایسه آن با استان
شرح تعداد جمعیت نسبت جنسی
مردو زن مرد زن
استان زنجان ۹۱۵۱۷۹ ۴۶۰۴۰۹ ۴۵۴۷۷۰ ۱۰۱

نقاط شهری ۴۵۳۰۳۷ ۲۳۰۷۳۸ ۲۲۲۲۹۹ ۱۰۴
نقاط روستایی ۴۶۲۱۴۲ ۲۲۹۶۷۱ ۲۳۲۴۷۱ ۹۹
شهرستان ابهر ۱۵۰۴۷۰ ۷۵۷۲۱ ۷۴۷۴۹ ۱۰۱
نقاط شهری ۸۲۸۸۶ ۴۲۱۴۲ ۴۰۷۴۴ ۱۰۳
نقاط روستایی ۶۷۵۸۴ ۳۳۵۷۹ ۳۴۰۰۵ ۹۹
ماخذ : سازمان برنامه و بودجه استان زنجان
جدول ۱-۷ تحول سهم نسبی جمعیت شهری و روستایی شهرستان ابهر و مقایسه آن با استان سالهای ۱۳۶۵ ، ۱۳۷۵ ، ۱۳۷۶
شرح سرشماری۱۳۶۵ سرشماری ۱۳۷۵ برآورد ۱۳۷۶
تعداد درصد تعداد درصد تعداد درصد
استان زنجان ۷۸۷۳۶۹ ۱۰۰ ۹۰۱۷۲۴ ۱۰۰ ۹۱۵۱۷۹ ۱۰۰
نقاط شهری ۳۲۸۶۷۱ ۴۱۷۴ ۴۳۹۹۰۱ ۴۸۷۸ ۴۵۳۳۰۷ ۴۹۵
نقاط روستایی ۴۵۸۶۹۸ ۵۸۲۶ ۴۶۱۸۲۳ ۵۱۲۲ ۴۶۲۱۴۲ ۵۱۵
شهرستان ابهر ۱۳۲۷۳۳ ۱۰۰ ۱۴۸۶۲۴ ۱۰۰ ۱۵۰۴۷۰ ۱۰۰
نقاط شهری ۹۳۶۱۴ ۴۷۹۳ ۸۰۹۰۵ ۵۴۴۴ ۸۲۸۸۶ ۵۵۰۸
نقاط روستایی ۶۹۱۱۹ ۵۲۰۷ ۶۷۷۹ ۴۵۵۶ ۶۷۵۸۴ ۴۴۹۲

ماخذ : نتایج تفصیلی سرشماری نفوس و مسکن ۱۳۶۵ و ۱۳۷۵

جدول ۱-۸ تراکم نسبی شهرستان ابهر به تفکیک نقاط شهری و روستایی ۱۳۷۶ و مقایسه آن با استان
شرح تعداد جمعیت مساحت به کیلومتر مربع تراکم نسبی ( نفر )
کل استان ۹۱۵۱۷۹ ۲۲۱۶۴ ۲۹/۴۱
نقاط شهری ۴۵۳۰۳۷ ۱۲/۸۹ ۴۵/۵۰۸۳
نقاط روستایی ۴۶۲۱۴۲ ۸۸/۲۲۰۷۴ ۹۴/۲۰

شهرستان ابهر ۱۵۰۴۷۰ ۲۲۹۳ ۶۲/۶۵
نقاط شهری ۸۲۸۸۶ ۸۰/۲۵ ۶۴/۳۲۱۲
نقاط روستایی ۶۷۵۸۴ ۲/۲۲۶۷ ۸۱/۲۹
ماخذ : سازمان برنامه و بودجه استان زنجان
جدول ۱-۹ جمعیت ۶ ساله و بالاتر و باسواد شهرستان ابهر در سال ۱۳۷۵ و مقایسه آن با استان
شرح تعداد جمعیت درصد
۶ ساله و بالاتر باسواد باسوادی
استان زنجان ۷۷۴۴۱۷ ۵۷۷۰۶۵ ۵۲/۷۴
نقاط شهری ۳۸۷۹۳۰ ۳۲۱۳۱۳ ۸۳/۸۲
نقاط روستایی ۳۸۶۴۸۷ ۲۵۵۷۵۲ ۱۷/۶۶
شهرستان ابهر ۱۳۰۳۴۳ ۱۰۳۴۴۲ ۳۶/۷۹
نقاط شهری ۷۱۵۹۱ ۶۰۲۴۷ ۱۵/۸۴
نقاط روستایی ۵۸۷۵۲ ۴۳۱۹۵ ۲/۷۳
ماخذ : نتایج تفصیلی سرشماری عمومی نفوس و مسکن ۱۳۷۵

جدول ۱-۱۰ برآورد جمعیت شهرستان ابهر در سال ۱۳۷۶ به تفکیک گروه های سنی در مقاطع تحصیلی و مقایسه آن با استان
شرح کل جمعیت مقطع ابتدایی ۱۰-۶ ساله مقطع راهنمایی ۱۳-۱۱ ساله مقطع متوسط ۱۷-۱۴ ساله
کل استان ۹۱۵۱۷۹ ۱۴۲۳۲۹ ۸۲۸۸۶ ۹۹۴۹۵
نقاط شهری ۴۵۳۰۳۷ ۶۷۸۱۴ ۴۱۲۰۵ ۴۸۹۵۶

نقاط روستایی ۴۶۲۱۴۲ ۷۴۶۱۵ ۴۱۶۸۱ ۵۰۵۳۹
شهرستان ابهر ۱۵۰۴۷۰ ۲۲۶۴۶ ۱۴۳۴۰ ۱۶۳۷۱
نقاط شهری ۸۲۸۸۶ ۱۲۱۱۰ ۷۸۴۹ ۹۰۴۳
نقاط روستایی ۶۷۵۸۴ ۱۰۵۳۶ ۶۴۹۱ ۷۳۲۸

ماخذ : سازمان برنامه و بودجه استان زنجان

جدول ۱-۱۱ برآورد جمعیت شهرستان ابهر در سال ۱۳۷۷ به تفکیک گروه های سنی در مقاطع تحصیلی و مقایسه آن با استان
شرح کل جمعیت مقطع ابتدایی ۱۰-۶ ساله مقطع راهنمایی ۱۳-۱۱ ساله مقطع متوسط ۱۷-۱۴ ساله
استان زنجان ۹۲۹۰۰۶ ۱۴۴۴۵۴ ۸۴۱۳۷ ۱۰۰۹۵۰
نقاط شهری ۴۶۶۵۹۱ ۶۹۸۷۸ ۴۲۴۳۶ ۵۰۴۲۳
نقاط روستایی ۴۶۲۴۱۵ ۷۴۵۷۶ ۴۱۷۰۱ ۵۰۵۲۷
شهرستان ابهر ۱۵۲۳۶۶ ۲۲۹۳۱ ۱۴۵۲۰ ۱۶۵۳۲
نقاط شهری ۸۴۹۷ ۱۲۴۰۶ ۸۰۴۲ ۹۲۶۴
نقاط روستایی ۶۷۴۴۹ ۱۰۵۲۵ ۶۴۷۸ ۷۲۶۸
ماخذ : سازمان برنامه و بودجه استان زنجان

جدول ۱-۱۲ برآورد جمعیت شهرستان ابهر در سال ۱۳۷۸ به تفکیک گروههای سنی در مقاطع تحصیلی و مقایسه آن با استان
شرح کل جمعیت مقطع ابتدایی ۱۰-۶ ساله مقطع راهنمایی ۱۳-۱۱ ساله مقطع متوسط ۱۷-۱۴ ساله
کل استان ۹۴۳۲۹۱ ۱۴۶۵۸۱ ۸۵۴۶۱ ۱۰۲۵۰۹
نقاط شهری ۴۷۶۱۶۶ ۷۱۹۴۳ ۴۳۷۳۳ ۵۱۹۵۱
نقاط روستایی ۴۶۲۷۰۹ ۷۴۶۳۸ ۴۱۷۲۸ ۵۰۵۵۸
شهرستان ابهر ۱۵۴۳۱۷ ۲۳۲۲۵ ۱۴۷۰۶ ۱۶۷۴۳
نقاط شهری ۸۷۰۰۲ ۱۲۷۱۱ ۸۲۳۹ ۹۴۹۲
نقاط روستایی ۶۷۳۱۵ ۱۰۵۱۴ ۶۴۶۷ ۷۲۵۱
ماخذ : سازمان برنامه و بودجه استان زنجان
جدول ۱-۱۳ تعداد جمعیت ده ساله و بیشتر به تفکیک فعالیت شهرستان ابهر در سال ۱۳۷۵ و مقایسه آن با استان
شرح تعداد جمعیت
ده ساله و بیشتر فعال شاغل بیکار

استان زنجان ۶۶۳۶۹۵ ۲۳۲۹۳۵ ۲۱۸۳۳۷ ۱۴۵۹۸
نقاط شهری ۳۳۷۲۰۷ ۱۱۴۲۶ ۱۰۶۰۶۷ ۷۸۵۹
نقاط روستایی ۳۲۶۴۸۸ ۱۱۸۷۶۹ ۱۱۲۲۷۰ ۶۷۳۹
شهرستان ابهر ۱۱۲۹۱۵ ۳۶۵۱۱ ۳۳۸۸۵ ۲۶۲۶
نقاط شهری ۶۲۳۶۸ ۲۰۰۳۲ ۱۸۹۱۲ ۱۱۲۰
نقاط روستایی ۵۰۵۴۷ ۱۶۴۷۹ ۱۴۹۷۳ ۱۵۰۶
ماخذ : نتایج تفصیلی سرشماری عمومی نفوس و مسکن ۱۳۷۵
جدول ۱-۱۴ شاخصهای نیروی انسانی جمعیت ده ساله و بیشتر شهرستان ابهر در سال ۱۳۷۵ و مقایسه آن با استان
شرح نرخ فعالیت (درصد) نرخ اشتغال (درصد) نرخ بیکاری (درصد) بار تکفل (نفر)
استان زنجان ۱۰/۳۵ ۷۳/۹۳ ۲۷/۶ ۱/۳
نقاط شهری ۸۶/۳۳ ۹۱/۹۲ ۸۸/۶ ۲/۳
نقاط روستایی ۵۰/۳۶ ۵۳/۹۴ ۶۷/۵ ۱/۳
شهرستان ابهر ۳۴/۳۲ ۸۱/۹۲ ۱۹/۷ ۱/۳
نقاط شهری ۱۲/۳۲ ۴۱/۹۴ ۵۹/۵ ۰/۳
نقاط روستایی ۶۰/۳۲ ۸۶/۹۰ ۱۴/۹ ۱/۳
ماخذ : نتایج تفصیلی سرشماری عمومی نفوس و مسکن ۱۳۷۵
جدول ۱-۱۵ تعدادو درصد توزیع شاغلان شهرستان ابهر به تفکیک بخشهای عمده اقتصادی در سال ۱۳۷۵ و مقایسه ان با استان
شرح کل شاغلین بخش کشاورزی بخش صنعت بخش خدمات
تعداد درصد تعداد درصد تعداد درصد تعداد درصد
استان زنجان ۲۱۸۳۳۷ ۱۰۰ ۸۲۹۶۸ ۰/۳۸ ۶۴۹۱۰ ۷۳/۲۹ ۷۰۴۵۹ ۲۷/۳۲
نقاط شهری ۱۰۶۰۶۷ ۵۸/۴۸ ۵۳/۸۱ ۶۹/۷ ۴۱۱۶۲ ۸۱/۳۸ ۵۶۷۵۲ ۵۰/۵۳
نقاط روستایی ۱۱۲۲۷۰ ۴۲/۵۱ ۷۴۸۱۵ ۵۵/۶۶ ۲۳۷۴۸ ۱۵/۲۱ ۱۳۷۰۷ ۳۰/۱۲
شهرستان ابهر ۳۳۸۸۵ ۱۰۰ ۱۳۵۴۲ ۹۶/۳۹ ۹۴۳۹ ۸۶/۲۷ ۱۰۹۰۴ ۱۸/۳۲
نقاط شهری ۱۸۹۱۲ ۱۲/۵۵ ۳۲۵۱ ۱۹/۱۷ ۶۶۸۴ ۳۴/۳۵ ۸۹۷۷ ۴۷/۴۷
نقاط روستایی ۱۴۹۷۳ ۸۸/۴۴ ۱۰۲۹۱ ۷۳/۶۸ ۲۷۵۵ ۴۰/۱۸ ۱۹۲۷ ۸۷/۱۲
ماخذ : نتایج تفصیلی سرشماری عمومی نفوس و مسکن ۱۳۷

۵
جدول ۱-۱۶ تعداد شاغلین برحسب سواد و وضع شغلی شهرستان ابهر سال ۱۳۷۵ و مقایسه آن با استان
شرح کل شاغلین شاغلین بخش عمومی شاغلین بخش خصوصی و سایر کل شاغلین باسواد کل با سوادان عالی با سوادان عالی
بخش عمومی بخش خصوصی
استان زنجان ۲۱۸۳۳۷ ۴۷۳۴۷ ۱۷۰۹۹۰ ۱۵۹۰۰۱ ۱۵۳۲۲ ۴۵۶۴ ۱۰۷۵۸
شهرستان ابهر ۳۳۸۸۵ ۸۳۹۴ ۲۵۴۹۱ ۲۶۵۰۴ ۲۶۳۷ ۸۳۵ ۱۸۰۲
ماخذ : نتایج تفصیلی سرشماری عمومی نفوس و مسکن ۱۳۷۵

۲- عمران شهری
۲-۱ بررسی اجمالی وضعیت عمران شهری شهرستان ابهر
۲-۱-۱ طرح ریزی توسعه شهری
شهرستان ابهر ، با چهار نقطه شهری ، ابهر ( مرکز شهرستان ) ، هیدج ، سلطانیه و صائین قلعه با جمعیت بالغ بر ۸۰۹۰۵ نفر در حدود ۴۴/۵۴ درصد از کل جمعیت شهرستان را شامل می شود .
شهر ابهر با ۵۵۲۶۶ نفر جمعیت اخیرا از طرح جامع شهری بهره مند شده و سایر نقاط شهری شهرستان از طرح هادی شهری برخوردار می باشد .
میانگین تراکم نسبی نقاط شهری این شهرستان با مساحت ۲۵۸۰ هکتاری در حدود ۳۶/۳۱ نفر در هکتار می باشد .
۲-۱-۲ آب آشامیدنی شهری
نسبت جمعیت شهری تحت پوشش شبکه آب آشامیدنی به کل جمعیت شهری شهرستان حدود ۸۴/۹۸ درصد و نسبت آب فروخته شده به آب ورودی شبکه ۱۷/۷۷ درصد می باشد و همچنین حجم مخازن ذخیره آب آشامیدنی به کل مصرف یک روزه آب ۸۰ درصد برآورد گردیده است .

۲-۱-۳ تاسیسات حفاظتی شهرها
مناطق شهری شهرستان ، در حدود ۲/۹ کیلومتر مسیل و رودخانه دارد که تا سال ۱۳۷۶ برابر ۲۸ درصد آن بدنه سازی و بازسازی شده است .

۲-۱-۴ بهبود عبور و مرور شهری

شهر ابهر برخوردار از ۵۵ هکتار معابر شهری بوده که حدود ۴/۱۱ درصد مساحت کل شهری را شامل می شود (۱) .

۲-۱-۵ سایر تاسیسات و تسهیلات شهری
منطق شهری شهرستان ابهر در حدود ۶۳/۸ هکتار تاسیسات و تسهیلات شهری دارد که این مقدار شامل گورستان ، غسالخانه ، کشتارگاه و میادین میوه و تره بار می باشد و در حدود ۳۳/۰ درصد کل مساحت شهری شهرستان را شامل می شود .

۱) به علت دقیق نبودن اطلاعات و اصله از سایر نقاط شهری شهرستان ارقام ذکر نگردیده است .

۲-۱-۶ بهبود محیط شهری
مناطق شهری شهرستان از ۴۲/۹۴ هکتار فضای سبز بهره مند می باشد که این مقدار در حدود ۶۶/۳ درصد از مساحت شهری شهرستان می باشد همچینین با این میزان فضای سبز ، سرانه فضای سبز مناطق شهری برابر ۶۷/۱۱ (۱) متر مربع می باشد .

۲-۲ مقایسه وضعیت عمران شهری شهرستان ابهر با استان
۲-۲-۱ طرح ریزی توسعه شهری
جمعیت مناطق شهری شهرستان برابر ۸۰۹۰۵ نفر است که حدود ۳۹/۱۸ درصد جمعیت شهری استان را شامل می شود .
براین اساس شهر ابهر با ۵۵۲۶۶ نفر جمعیت در ردیف های شهرهای بالای ۵۰۰۰۰ نفر قرار گرفته و از طرح جامع شهری شهرستان برخوردار بوده و سایر نقاط شهری این شهرستان جزو شهرهای با جمعیت زیر ۵۰۰۰۰ نفر بوده و از طرح هادی شهری برخوردار می باشد .

(۱) شامل پارکهای شهری هم می باشد .

 

۲-۲-۲ آب آشامیدنی
از جمعیت شهری شهرستان در حدود ۸۴/۹۸ درصد ، تحت پوشش شبکه آب آشامیدنی شهری می باشد که در مقایسه با میزان مشابه در سطح استان ( ۶/۸۹ درصد ) در وضعیت بهتری قرار گرفته است ، نسب آب فروخته شده به آب ورودی شبکه مناطق شهری شهرستان در مقایسه با استان در حدود ۸۱/۱ درصد بالاتر می باشد همچنین میزان حجم مخازن آب آشامیدنی شهری نسبت به مصرف یک روزه آب ، در مقایسه با استان ( ۶۴/۵۶ درصد ) در حدود ۸۰ درصد می باشد که این مقدار تا حدودی در سطح بالاتری قرار دارد .

۲-۲-۳ تاسیسات حفاظتی شهرها
میزان ۹۷/۱۷ درصد از کل طول مسیلها و رودخانه های داخل شهری استان در مناطق شهری این شهرستان واقع گردیده است که در حدود ۸۵/۱۶ درصد از کل تاسیسات حفاظتی بدنه و بازسازی شده شهرهای استان در سال ۱۳۷۶ در این شهرستان انجام گرفته است .

۲-۲-۴ بهبود عبور و مرور شهری
سهم این شهرستان از بهسازی و آسفالت معابر شهری نسبت به شهرهای کل استان معادل ۱/۱۹ درصد بوده است .

جدول شماره ۲-۱ مقایسه وضعیت عمران شهری شهرستان ابهر با استان
شرح طرح ریزی توسعه شهری تاسیسات و تسهیلات شهری بهبود محیط شسبت شهرهای دارای طرح هادی معتبر به کل شهرهای زیر ۵۰ هزار نفر جمعیت کشتارگاه ، میادین میوه و تره بار ، گورستان ، غسالخانه فضای سبز شهری ( هکتار )
استان زنجان ۱ ۹/۰ ۱۹/۴۱ ۳۹/۳۶
شهرستان ابهر ۱ ۳/۱ ۶۳/۸ ۴۲/۹۴
ماخذ : ۱- استانداری زنجان – دفتر شهر و روستا ۲- شهرداریهای شهرهای استا

ن زنجان

جدول شماره ۲-۲ مقایسه وضعیت عمران شهری شهرستان ابهر با استان
شرح تاسیسات حفاظتی شهرها آب آشامیدنی شهرها
نسبت طول مسیلها و رودخانه های بدنه سازی شده داخل شهرها به کل طول مسیلها و رودخانه های داخل شهر
نسبت جمعیت تحت پوشش شبکه آب آشامیدنی به کل جمعیت شهر نسبت آب فروخته شده به کل آب ورودی شبکه نسبت حجم مخازن ذخیره آب آشامیدنی به کل مصرف یکروزه آب
استان زنجان ۲۸/۳۲ ۶/۸۹ ۳۶/۷۵ ۶۴/۵۶
شهرستان ابهر ۱۸/۲۸ ۸۴/۹۸ ۱۷/۷۷ ۸۰
ماخذ : ۱- استانداری زنجان – دفتر شهر و روستا ۲- شهرداری های شهرهای استان زنجان

۳- قابلیتهای بخش :
۳-۱ وجود تاسیسات و شبکه های قوی زیربنایی
۳-۲ قرار گرفتن در مسیر ارتباطی تهران – اروپا ( جاده ترانزیتی )
۳-۳ نزدیکی به مراکز عمده اقتصادی ، صنعتی و تجاری
۳-۴ توان جذب سرمایه های سرریز صنایع بزرگ قطبهای صنعتی هم جوار .
۳-۵ همجواری با بازار عمده مصرفی ( قزوین – تهران – رشت )

۴- محدودیتهای بخش :
۴-۱ پایین بودن نرخ شهرنشینی
۴-۲ فاصله خیلی زیاد اولین شهر شهرستان با دویمن شهر استان از نظر جمعیتی ( شهر زنجان به عنوان نخستین شهر – ابهر به عنوان دومین شهر )
۴-۳ عدم وجود طرح جامع و کامل برای ارائه نقش و عملکرد ناحیه ای

۵- عمران و نوسازی روستاها
۵-۱ ارزیابی و تعیین فضاهای روستایی دارای اولویت اجرای طرح ساماندهی
به جهت انجام طرح ساماندهی فضاهای روستایی استان زنجان در حال حاضر ، یک طرح در دست مطالعه می باشد که در قالب دو پروژه برای روستاهای شهرستانهای زنجان و خدابنده اجرا می شود .

۵-۲ ارزیابی و تعیین مراکز روستایی دارای اولویت بهسازی در شهرستان ابهر

تا پایان سال ۱۳۷۶ پنج روستای شهرستان در حال بهسازی و یا در حال اتمام بوده است که از این تعداد ، روستاهای شریف آباد ، گوزلدره ، عمیدآباد ، قره بلاغ جزو مراکز دهستان می باشند.

۶- منابع آب
۶-۱ میزان پتانسیل و بهره برداری از منابع آب سطحی شهرستان ابهر ، خرمدره

با عنایت به اینکه شهرستانهای ابهر و خرمدره زیر حوزه آبریز رودخانه شور قرار داشته و رودخانه ابهر رود از داخل هر دو شهرستان عبور می نماید لذا اطلاعات مربوط به منابع آب این دو شهرستان ( سطحی زیر زمینی ) قابل تفکیک نبوده و هر دو شهرستان از نظر مقدار آب سطحی با یک ایستگاه اندازه گیری شده است .
پتانسیل آب سطحی این رودخانه که در ایستگاه قروه اندازه گیری شده است حدود ۶۱ میلیون متر مکعب بوده است که قریب دو درصد از کل پتانسیل آب سطحی استان می باشد .
میزان بهره برداری از این رودخانه که توسط بندهای انحرافی سنتی استخرهای ذخیره آب ، بندهای انحرافی مدرن سنگی و بتونی انجام می گیرد حدود ۱۹ میلیون متر مکعب می باشد که قریب پنج درصد از کل آب سطحی مورد بهره برداری استان می باشد .
قابل ذکر است که کل آب سطحی مورد بهره برداری در این شهرستان به مصرف امور کشاورزی می رسد و بیشتر از طریق بندهای انحرافی سنتی و یا بندرت مدرن صورت می گیرد .
در این شهرستان سد خاکی احداث شده چرگر وجود دارد که ظرفیت استحصال آن قریب ۵ میلیون متر مکعب در سال می باشد .

۶-۲ میزان پتانسیل و بهره برداری از منابع آب زیرزمینی شهرستان های ابهر و خرمدره
استان زنجان از نظر وضعیت منابع آبهای زیر زمینی در وضعیت مطلوبی قرار دارد با توجه به اعلام سازمانهای مسئول آب منطقه ای تهارن و زنجان و با توجه به منابع غنی آبهای زیر زمینی علی رغم بهره برداری دائمی از آن جهت مصرف کشاورزی و شرب و صنعت علیهذا در

حال حاضر هیچگونه بیلان منفی یا افت دائمی در آن مشاهده نمی گردد با وجود این وضعیت در مناطقی از استان از جمله در شهرستان های ابهر ، خرمدره و سلطانیه و همچنین دشت زنجان رود به دلیل استفاده بی رویه از آن پایین رفتن ( نزولی ) بوده و در صورتی که تغذیه مصنوعی از طریق ذخیره سازی آبهای سطحی که در اثر ریزش باران و یا برف صورت می گیرد انجام نشود امکان افت کامل منابع آب زیر زمینی وجود دارد .
در شهرستان ابهر و خرمدره با توجه به حدود ۳۰۹ میلیون متر مکعب پتانسیل آبهای زیر زمینی که معادل حدود ۴۰ درصد از کل پتانسیل منابع آبهای زیر زمینی استان است قریب ۲۹۰ میلیون متر مکعب از طریق حفر چاه های عمیق ، نیمه عمیق قنات و چشمه جهت مصارف کشاورزی و شرب مصرف می شود .

 

حدود ۹۰ درصد از کل آبهای زیر زمینی مورد بهره برداری از طریق حفر چاه های عمیق و نمیه عمیق جهت مصارف کشاورزی صورت می گیرد و ۱۰ درصد بقیه نیز به مصرف شرب و صنعت می رسد .
در سالهای اخیر به علت حفر چاه های عمیق به صورت قاچاق و بدون کسب مجوز از مسئولین آب منطقه ای این مصرف باعث پایین رفتن کامل آب سفره های زیر زمینی شده بود که خوشبختانه انجام تغذیه مصنوعی و استفاده از کنتورهای حجمی جهت مشخص کردن وضعیت مصرف آب و اخذ حق آبه از کشاورزان لذا مصرف اب زیر زمینی در شهرستان ابهر و خرمدره در حدود ۲۶ درصد از کل میزان بهره برداری آب زیر زمینی استان می باشد .
به دلیل عدم امکان جدا کردن دو شهرستان ابهر و خرمدره به علت زیر پوشش قرار گرفتن دو شهرستان در زیر یک حوزه آبریز ، لذا وضعیت آب زیر زمینی از نظر پتانسیل و میزان بهره برداری در دو شهرستان یکجا به نگارش درآمده است .

۶-۳ قابلیتها و محدودیتهای توسعه منابع آب شهرستان ابهر

قابلیتهای بخش :
۱- وجود رودخانه ابهر رود جهت احداث بندهای انحرافی در نقاط مختلف
۲- زاینده بودن این رودخانه در نقاط مختلف مسیر رودخانه
۳- وجود منابع غنی آبهای زیر زمینی در دشت ابهر و خرمدره
۴- امکان تغذیه مصنوعی آبهای زیر زمینی از طریق مهار روان آبهای سطحی در نقاط مختلف شهرستان
۵- امکان استفاده توریستی از رودخانه ابهر در نقاطی که از داخل شهرها عبور می نماید .
۶- امکان استفاده از آب رودخانه ابهر رود و آبهای زیر زمینی جهت آبیاری تکمیلی .

محدودیت های بخش :
۱- حضور مدیریت دولتی منابع آب این شهرستان در خارج از استان زنجان .
۲- حفر چاه های قاچاق و بدون مجوز و در نتیجه استفاده بی رویه از منابع آبهای زیر زم

ینی
۳- افت آبهای زیر زمینی در هنگام خشکسالی و یا استفاده بی رویه نامناسب

۴- کمبود کانالهای مدرن و شبکه آبیاری و در نتیجه پایین بودن راندمان آبیاری
۵- عدم گسترش کامل کنتورهای حجمی جهت اخذ آب بها از مصرف کنندگان آبهای زیر زمینی در بعضی از نقاط شهرستان .
۶- پایین بودن فرهنگ استفاده صحیح از آبهای سطحی و زیر زمینی و نپرداختن آب بها مصرفی

 

۶-۴ نوع ، کمیت و کیفیت منابع آب شرب شهری شهرستان ابهر
در شهرستان ابهر حدود پنج شهر از امکانات شرکت سهامی سازمان آب و فاضلاب استان استفاده نمود و تحت نظر آن سازمان می باشند .
بنابراین مجموعه آب شرب شهرهای این شهرستان بهنوان آب شرب شهرستان ابهر ذکر می گردد .
کیفیت آب شرب شهرهای این شهرستان پس از انجام کلریناسیون مطلوب و قابل شرب می باشند .

تولید آب شرب سالانه این شهرستان حدود هشت میلوین متر مکعب می باشد که حدود ۲۴ درصد از تولید آب شرب استان که از ۱۶ حلقه چاه عمیق تامین می گردد .
میزان مصرف آب سالانه شهرستان ابهر ۷ میلیون متر مکعب می باشد که قریب ۲۸ درصد از کل مصرف آب شرب استان است .
میزان سرانه آب مصرفی شهرستان ابهر ۲۱۰ لیتر در روز می باشد که ۳۰ لیتر از سطح استان بالاتر است .

جدول ۶-۱ تعیین میزان بهره برداری از منابع آب سطحی شهرستانهای ابهر – خرمدره
واحد : میلیون متر مکعب
شرح رودخانه حوزه آبریز نام ایستگاه میزا پتانسیل دبی میزان بهره برداری
استان زنجان قزل اوزن – شور قزل اوزن –شور —- ۴۰۰۰ ۵۴۰
شهرستان ابهر – خرمدره ابهر رود رود شور قروه ۶۱ ۱۹
ماخذ : اداره کل امور آب قزوین

جدول ۶-۲ تعیین میزان آبهای زیر زمینی در محدوده شهرستانهای ابهر – خرمدره
واحد : میلیون متر مکعب
شرح حوزه آبریز پتانسیل بهره برداری
استان زنجان قزل اوزن – شور ۱۲۰۰ ۱۱۰۰
شهرستان خرمدره ابهر رود ۳۰۹ ۲۹۰

ماخذ : اداره کل امور آب قزوین
جدول ۶-۳ تعیین نوع ، کمیت و کیفیت منابع آب شرب شهری و سرانه آب مصرفی جهت شهرستان ابهر
واحد : متر مکعب
شرح کیفیت منابع آب شرب مقدار تولید آب شرب

( سالانه )
متر مکعب مقدار مصرف آب شرب
( سالانه )
( متر مکعب ) میزان سرانه آب مصرفی آب شرب
( لیتر ) نوع تامین آب شرب
استان زنجان پس از کلریناسیون-مطلوب ۳۳۷۸۸۳۳۸ ۲۵۴۶۳۷۳۰ ۱۸۰ ۶۶ حلقه چاه
شهرستان ابهر پس از کلریناسیون ۷۸۵۹۳۰۹۲ ۶۰۶۵۶۳۰ ۲۱۰ ۱۶ حلقه چاه
شهر ابهر پس از کلریناسیون ۵۴۶۴۸۹۲ ۴۵۳۵۸۶۰ ۲۲۲ ۱۰ حلقه چاه
شهر هیدج پس از کلریناسیون ۱۰۷۴۷۸۳ ۶۴۴۸۷۰ ۱۶۴ ۲ حلقه چاه
شهر سلطانیه پس از کلریناسیون ۵۶۰۲۵۴ ۳۳۰۵۵۰ ۱۶۳ ۲ حلقه چاه
شهر صائین قلعه پس از کلریناسیون ۷۵۹۳۸۰ ۵۵۴۳۵۰ ۱۹۵ ۲ حلقه چاه
ماخذ : شرکت سهامی سازمان آب و فاضلاب استان زنجان

۷- صنایع

۷-۱ بررسی اجمالی وضعیت تاسیسات اداری – فیزیکی صنایع شهرستان ابهر
۱۷-۱-۱ ساختمانهای اداری مربوط به صنایع و استاندارد
مدیریت صنایع دستی شهرستان ابهر دارای یک واحد ساختمان ملکی با ۵۰۰ متر مربع عرصه و اعیانی ۱۳۰ متر مربع می باشد .
این ساختمان در یک طبقه دارای چهار اتاق مشتمل بر یک خط تلفن است .

۷-۱-۲ کارگاه های آموزشی
علیرغم اینکه مدیریت صنایع دستی در این شهرستان فعالیت داشته ، لیکن فاقد آزمایشگاه ، فروشگاه و کارگاه آموزشی می باشد .

۷-۲ بررسی اجمالی صنایع دستی شهرستان ابهر
صنایع دستی رایج در این شهرستاان قالیبافی و گلیم بافی بوده است ولی از میزان تولید و ارزش ریالی و همچنین تعداد خانورهایی که به این کار مشغول می باشند گزارشی نشده است .

• واحدهای صنعتی :

براساس آمار اداره کل صنایع استان تعداد کارگاه های بزرگ صنعتی فعال شهرستان ابهر در سال ۱۳۷۶ برابر ۱۱ واحد با اشتغال ۱۰۸۸ نفر نیروی انسانی بوده است .
موافقت های اصولی صادر شده برای این شهرستان ۳۵ فقره بوده که بیشترین آن با ۱۴ فقره در زمینه صنایع نساجی و چرم و کمترین آن با یک قفره در زمینه صنایع ماشین آلات و تجهیزات و ابزار و محصولات فلزی بوده است .
در صورت تحقق موافقت های اصولی صادر در شهرستان مزبور ، برای ۲۴۷۴ نفر نیروی انسانی ایجاد اشتغال خواهد شد .

• شهرک ها و مناطق صنعتی :
شهرستان ابهر دارای یک شهرک صنعتی مصوب در سه راهی هیدج با وسعت ۹۱/۶۰ هکتار و با مساحت زمین صنعتی ۸۵/۳۰ هکتار می باشد .
این شهرک از نظر وضعیت استقرار واحدها ، تاکنون موفق به انعقاد قرارداد سه واحد شده است که دو واحد در حال ساخت و یک واحد در حال بهره برداری می باشد .

• صنایع روستایی
براساس آمار سازمان جهاد سازندگی در سال ۱۳۷۶ در شهرستان ابهر هفت طرح در دست اقدام می باشد .
۲ طرح در صنایع غذایی
۳ طرح در صنایع کانی و غیر فلزی و صنایع سلولزی و فلزی هر کردام یک طرح بوده ، که میزان اشتغال زایی آنها ۱۴۴ نفر و دارای سرمایه گذاری ۸۳۶۶ میلیون ریال می باشد .

۷-۳ مقایسه وضعیت شهرستان ابهر با استان زنجان در زمینه های فوق الذکر
مدیریت صنایع دستی شهرستان ابهر از نظر عرصه و اعیانی ساختمان اداری در مقایسه با کل استان به ترتیب ۷/۲۰ درصد و ۸/۱۶ درصد را به خود اختصاص داده است .
سهم شهرستان ابهر از نظر تعداد کارگاه های فعال بزرگ صنعتی ۶/۳۰ درصد و نیروی شاغل ۱/۴۹ درصد استان را شامل بوده است .
همچنین ۴/۱۴ درصد موافقتهای اصولی صادره و ۱/۲۱ درصد پرسنل قابل جذب و ۴/۲۶ درصد سرمایه ثابت کل استان به این شهرستان تعلق داشته است .
سهم شهرستان ابهر از زمینهای تحت اختیار شهرک های صنعتی در مقایسه با استان ۲/۹ درصد و مساحت زیمین صنعتی ۸/۹ درصد بوده و از ۳۱ واحد در حال بهره برداری استان حدود ۲/۳ درصد به این شهرستان تعلق داشته است .

در صنایع روستایی ، سهم شهرستان ابهر در مقایسه با استان در صدور جواز تاسیس ۸/۳۶ درصد ، نیروی شاغل ۷/۵۲ درصد و میزان سرمایه گذاری ۵/۵۵ درصد می باشد .

۷-۴ تعیین کمبودها فیزیکی و آموزشی و خدمات فنی صنایع شهرستان ا

بهر با توجه به اهداف برنامه دوم
وجود یک واحد اداری مربوط به صنایع دستی تکافوی نیاز این شهرستان را نمی کند و با توجه به گسترش و میل به صنعتی شدن منطقه و ایجاد واحدهای جدید بدون توجه به واحدهای موجود ، نیاز شهرستان ابهر را به مراکز آموزشی و خدمات فنی صنایع بیشتر می کند .
این شهرستان به علت برخورداری از زیر بناهای مناسب و سایر قابلیتهای ذیربط ، دارای زمینه مناسبی برای توسعه صنعتی می باشد که بر طرف نمودن ضعف همکاری و هماهنگی سازمانهای متولی در خصوص تدوین و تنظیم آیین نامه های هماهنگی و پشتیبانی حمایت لازم از شهرک های صنعتی ، امکان توسعه مطلوب در این زمینه را فراهم می سازد .

۷-۵ شناسایی و تعیین پروژه های لازم برای رفع کمبودها در سالهای برنامه دوم
صنایع بزرگ شهرستان ابهر بطور عمده در محور جاده ترانزیت تهران – زنجان گسترش یافته و اغلب آنها به صورت پراکنده بوده و در سایر محورها گسترش یافته و احداث صنایع نیز ناچیز بوده است .

واحدهای صنعتی احداث شده از نظر اصول فنی از تعادل لازم برخوردار نمی باشد که می توان با راهنمایی های اصولی و تشویق و ترغیب سرمایه گذاران اعم از خرد و کلان گام موثری در پیرفت صنعت شهرستان برداشت .