چکیده

هدف تحقیق حاضر، بررسی طرحواره های ناسازگار اولیه در دانشجویان دانشگاه های استان قزوین بود. به این منظور، تعداد ۳۸۰ نفر ۱۲۸) مرد و ۲۵۲ زن) با روش نمونه گیری خوشه ای چند مرحله ای انتخاب شدند. داده ها از طریق پرسشنامه طرحواره یانگ (YSQ-SF) جمع آوری گردید. یافته ها نشان داد شیوع طرحواره های ناسازگار اولیه در دانشجویان، شامل ۱۳/۹ درصد محرومیت هیجانی (ed)، ۲۴/۷ درصد رهاشدگی/بی ثباتی (ab)، ۱۸/۹بی اعتمادی/ بد رفتاری (ma)، ۱۰/۵ درصد انزوای اجتماعی/ بیگانگی (si)، ۵/۵ درصد نقص و شرم (ds)، ۵/۵ درصد شکست (fa)، ۴/۷ درصد وابستگی/ بی کفایتی (di)، ۱۰/۳ درصد آسیب پذیری در برابر ضرر و بیماری (vh)، ۱۷/۶ درصد گرفتار((em، ۱۱/۸ درصد اطاعت (sb)، ۵۱/۸ درصد ایثار (ss)، ۲۲/۶ درصد بازداری هیجانی (ei)، ۶۱/۳ درصد معیارهای سرسختانه (us)، ۴۴/۵ درصد استحقاق (et)، و ۲۴/۵ درصد خویشتن داری/ خودانظباطی ناکافی((is، می باشد. درنتیجه از میان طرحواره های ناسازگار اولیه در دانشجویان، طرحواره های معیارهای سرسختانه، ایثار و استحقاق دارای بیشترین فراوانی بود.

کلید واژه : طرحواره های ناسازگار اولیه، دانشجویان، سلامت روان

Prevalence of early maladaptive schema in Qazvin university students province
A .Azimzade parsi,*L. Mohamadgholiha,**M. Keshavars×
*M.A, Departement of Psychology University of Payamenoor, Takestan, Iran

**bachelor in Psychology, University of Payamenoor, Takestan, Iran *** bachelor in Psychology, University of Payamenoor, Takestan, Iran

Abstract

The aim of the current study was to investigate early maladaptive schema in university study of Qazvin province. For this purpose, 380 people (including 128 males and 252 females) were selected by random cluster sampling. Data connected by Young inventory (YSQ-SF).Result showed prevalence of early maladaptive schema in university

%۱۳/۹ Emotional Deprivation, %24/7 Abandonment and Instability, %18/9 Mistrust/Abuse, students including:
IsolationandAlienation,%5/5DefectivenessandShame,%5/5Failure, %10/5Social

%۴/۷Dependence/Incompetence, %18/9, 10/3 Vulnerability to Harm or Illness, %7/9 Enmeshment and Undeveloped Self, %11/8 Subjugation, %51/8 Self – sacrifice, %22/6 Emotional inhibition, %61/3Unrelenting Standards and Hypercriticalness, %44/5 Entitlement and Grandiosity, %24/5 Insufficient Self – Control and Self discipline Disconnection. Among early maladaptive schema, unrelenting standards, self- sacrifice and entitlement/grandiosity

schema have the highest frequencies.
htlaeh Keywords: schema, university students, mental

.۱ نشانی نویسنده مسئول: azimzade71@yahoo.com

۱

مقدمه

ورود جوانان به دانشگاه مقطع بسیار حساس و خطیری در زندگی آنان تلقی می شود و غالبا با تغییرات زیادی در روابط اجتماعی و انسانی آنان همراه است. زندگی دانشجویی بر حسب این که موقعیت تازه ای به حساب می آید می تواند زمینه ساز انواع استرس ها برای دانشجویان باشد. هنجارهای اجتماعی، شبکه دوستان جدید و الزامات زندگی خارج از خانواده و انتظارات ایجاد شده عواملی هستند که سازگاری دانشجویان را برهم زده و سلامت آن ها را به مخاطره می اندازد (پورشریفی و همکاران، ۱۳۸۹ ص (۱۹۵، به همین دلیل پایش سلامت روانی و بررسی شیوع اختلالات روانشناختی و زمینه های ایجاد آن به دلیل نقش های آتی دانشجویان، از اهمیت زیادی برخوردار می باشد.

تحقیقات نشان از وجود اختلالات در دانشجویان دارد، شیوع افسردگی در دانشجویان در پژوهش های هاشمی محمد آباد و کامکار(۱۳۸۰ ص %۶۹ ۲ (۲۱، ظهور و فرخانی ۱۳۸۰)، ص %۶۱ (۴۸، صالحی و پیرهادی ۱۳۸۱) ص %۳۸ ۵ (۴۶، کریمی زارچی و همکاران ۱۳۸۲) ص %۲۸ ۹ (۲۳۴-۲۳۱، ایلدر آبادی و همکاران ۱۳۸۳) ص %۶۴ ۳ (۲۱، امانی و همکاران ۱۳۸۳) ص ۶۴(۱۱ %، عابدینی و همکاران ۱۳۸۶)، ص %۴۶ ۵-۶۰% (۱۴۵، محمدزاده ۱۳۹۰) ص ۶۷ ۱ (۷۶ %، حسن زاده طاهری و همکاران ۱۳۹۰) ص %۲۱ ۱ (۱۱۶ و الگوهای وسواس در دانشجویان، به نقل از تابان و همکاران ۱۳۸۱) ص %۵۳/۲ (۱۷ گزارش شده است. این در حالی ست که برخی داده های جدید همه گیر شناسی حاکی از افزایش اختلال افسردگی در دانشجویان است (سادوک و سادوک، .(۱۳۸۲ همچنین کرباسی (۱۳۸۳) اختلال شخصیت افسرده، خودشیفته، وسواسی-جبری، اجتنابی و مرزی را در دانشجویان مراجعه کننده به مرکز مشاوره دانشگاه اصفهان را دارای بیشترین فراوانی می داند. نشاط دوست و همکاران (۱۳۸۰)، معتقدند دانشجویان مشروط از شدت علائم بیشتری در زمینه وسواس، افسردگی، خصومت، اضطراب، فوبی، روان پریشی و اختلال خوردن برخوردارند.

از طرفی دیگر، یکی از مهم ترین مولفه های نظریه شناختی اختلالات روانی، طرحواره ها هستند، به عبارتی دیگر بین طرحواره های معین و ظهور علائم روانپزشکی ارتباط وجود دارد (ایزدیان اسفرجانی و همکاران، ۱۳۸۹ ص (۱۲۱ این طرحواره ها، اطلاعات مربوط به رابطه بین فرد و محیط را تحریف و افکار خودکار منفی را فعال می کنند، و در نهایت به نگرش ها و پردازش شناختی نابهنجار تبدیل شده و در بروز آسیب های روانی نقش سببی بازی می کنند ( رضاعی، ۱۳۸۹ ص .(۳۸۷-۳۸۷ بنابراین طرحواره های ناسازگار می تواند با اختلالاتی نظیراختلال وسواس (آگیلی۲ و همکاران، ۲۰۱۲ ص (۱، اسماعیلی و همکاران ۱۳۹۰) ص (۴۳، (نوعی و همکاران، ۱۳۸۹ ص (۶۹ اختلال خوردن (دینگمنس۳ و همکاران، ۲۰۰۶ ص (۲۵۸-۲۶۵، (مولودی و همکاران، ۱۳۸۹ ص (۱۱۴، اضطراب اجتماعی (اریو و کلوت۴، ۲۰۱۲ ص (۱، افسردگی (رنر۵ و همکاران، ۲۰۱۲ ص (۵۸۱-۵۹۰، (تیم۶، ۲۰۱۲ ص (۳۷۳-۳۸۰، چاقی مرضی (اندرسون۷ و همکاران، ۲۰۰۶ ص (۲۴۵-۲۵۲، اختلال دو قطبی (هوک۸، ۲۰۱۲ ص (۸۰۳-۸۱۱ و احساس درد مزمن (ساریاهو۹، ۲۰۱۰ ص (۱۹۶-۲۰۲ ارتباط داشته باشد. در همین ارتباط، پژوهش شهامت ۱۳۸۹) ص (۱۲۴ که به روی ۱۵۹ دانشجوی دانشگاه فردوسی مشهد انجام شد، نشان داد بین طرحواره های ناسازگار و علائم سه گانه جسمانی سازی، اضطراب و افسردگی رابطه معنادار وجود دارد و طرحواره نقص/ شرم هر سه علامت را پیش بینی می کند. در نهایت و با توجه به اینکه طرحواره های ناسازگار با رضایت از زندگی۱۰ (علیزاده صحرایی و همکاران، ۲۰۱۱ ص (۱۹۶۲، (یوسف زاده شیروانی و پیوسته گر، ۱۳۹۰ ص (۶۵ و کیفیت زندگی۱۱ ارتباط منفی دارند و پیش بینی کننده سلامت روانی، نوع ادراک فرد از محیط و روابط اجتماعی ست (بیدادیان و همکاران، ۲۰۱۱ ص (۹۹۳-۹۹۸، پرداختن به آن و استفاده از نظریه طرحواره یانگ چارچوب مناسبی برای فهم آسیب های روانی است (ولیربرگ و همکاران، ۲۰۱۰ ص .(۳۱۶-۳۳۲

طرحواره در لغت به معنی ساختار۱۲، قالب ۱۳یا چا رچوب ۱۴ و به طور کلی به عنوان یک اصل سازمان بخش در نظر گرفته می شود که برای درک تجارب زندگی فرد ضروری است (یانگ۱۵، ۲۰۰۳ ص .(۲۹ طرحواره به عنوان عمیق ترین سطح شناخت (بهرامی و بهرامی زاده، ۲۰۱۱ ص (۵۴۷-۵۵۵، در

۲ . Aghili 3 . Dingemans 4 . Orue and calvete 5 . Renner 6 . Thimm 7 . Anderson 8 . Hawke 9 . Saariaho

۱۰ . Life satisfaction 11 . Quality of life 12 . Structure 13 . Framework 14 . Outline

۲

روان شناسی، بیشتر با کارهای پیاژه ۱۶تداعی می شود. روانشناسی فردی آلفرد آدلر۱۷ به خصوص، مفهوم جبران افراطی که در نظریه طرحواره هم نقش دارد، در شکل گیری طرحواره موثر بوده است. در حوزه رشد شناختی، این واژه به عنوان “نقشه انتزاعی شناختی”، راهنمای تفسیر اطلاعات و حل مسئله است (یانگ، ۲۰۰۳ ص .(۲۹ همچنین، در نظر گرفتن طرحواره ها به عنوان صدای والدین، یادآور نظریه ویگوتسکی۱۸ و لوریا۱۹ است که گفتار درونی را بستر تفکر و نظم بخشی رفتار به حساب می آورد (حمید پور، .(۱۳۸۵ در حوزه شناخت درمانی، بک(۱۹۶۷) ۲۰ در اولین نوشته هایش به مفهوم طرحواره اشاره کرده است و یانگ ۱۹۹۸)،(۱۹۹۰ به عنوان بنیان گذار طرحواره درمانی، این درمان را برای بیماران مبتلا به مشکلات منش شناختی مزمن که به قدر کافی از رفتار درمانی شناختی کلاسیک کمکی دریافت نمی کردند، تدوین کرد (یانگ، ۲۰۰۳ ص .(۲۷