صنعت جهانگردي

فصل اول : کلیات تحقیق
۱- ۱ بیان مسأله
تغییر پرشتاب پارادایم ها و تحولات تکنولوژیک، در نیم قرن اخیر، جهان را وارد عصر جدیدی کرده است که یکی از ویژگی های برجسته آن ظهور گردشگری جهانی بصورت امروزی از قلب این تحولات تکنولوژیکی، در نتیجه کاهش سریع فاصله های زمانی و مکانی است.
گردشگری با تمام پیچیدگی هایش در کنار سایر ویژگی های این عصر، همچون ادغام فزاینده نظامهای اقتصادی، اجتماعی، سیاسی و رشد خیره کننده تولید و مصرف، چهره بسیار متمایزی از خود در عرصه فعالیت های بشری به نمایش گذاشته است.

پیچیدگی گردشگری ناشی از پویایی او است. پویایی گردشگری جهانی علاوه بر ایجاد تغییر در ساختارهای اقتصادی، سیاسی و مناسبات اجتماعی، پروسه های تولید، توزیع و مصرف را نیز دگرگون کرده است و تخصصهای گوناگونی را بصورت مستقیم و غیرمستقیم به خدمت گرفته است که خود موضوع جداگانه¬ای است و جای بحث ویژه¬ای دارد.

از نگاه دیگر، روند گردشگری جهانی، نقشه جغرافیای اقتصادی جهان را دگرگون کرده است که شناخت مکانیزم های این روند، نیروها و عوامل عمده آن و تأثیری که اینان بر زندگی مردم جهان، بخشهای دولتی و خصوصی فعال در آن می گذارند، حائز اهمیت است.

در دنیای امروز گردشگری جهانی، حقیقتاً یک شانس و یک فرصت است. فرصتی نسبتاً کوتاه که برای کشورهای گوناگون مهیا می کند که از آن بهره گیرند و خود را با شرایط آن تطبیق دهند که اگر نتوانند، دچار عقب افتادگی ناشی از غفلت خود می گردند. چرا که هر چند اهمیت اجتماعی و اقتصادی جهانگردی درجهان بصورت واقعیتی روشن و چشمگیر در آمده است، این اهمیت را، همیشه همه کسانی که با آن در ارتباط مستقیم هستند، درک نمی کنند.
… و اما در صورت بهره¬برداری مناسب، می تواند موجبات توسعه اقتصادی و سیاسی گسترده کشورشان فراهم گردد.

رونق درخشان گردشگری در کشورهای پیرامون ایران، به ویژه کشور ترکیه در شمال غربی و امیرنشین امارات متحده عربی، همجوار ایران در جنوب، که سالانه مقادیر هنگفتی از این رهگذر توشه بر می گیرند، نشان از بهره برداری مناسب و تشخیص به موقع فرصت ها در ادوار گذشته و بویژه در دهه اخیر (۱۹۹۷-۲۰۰۶) این کشورهاست و در مقابل ناکامی و عقب ماندگی ایران در این حوزه مهم جای تفکر و تأمل دارد.

گردشگری در ایران با وجود امکانات طبیعی، تاریخی و انسانی فراوان هنوز اندر خم کوچه های تنگ و تاریک ناآگاهی و ندانم کاری ، سیاسی کاری، عدم انسجام و فقدان یک سیاست جامع، گویا و روشن گرفتار است. و تا همین لحظاتی که این سطور رقم می خورند، آن فرصت طلایی از دست رفته است.
«ایران می تواند یکی از پیشرفته ترین کشورها در زمینه جهانگردی باشد» و یا «ویژگی ها، استعدادهای طبیعی، انسانی، فرهنگی و تاریخی، ایران را جزو ده کشور برتر جهانگردی دنیا درآورده است»…

این جملات از شعارها و گفته های بزرگان و سکانداران سیاست و اقتصادکشور است . که قبل از آنکه مرهم و درمان باشد، تشدید افسوس و حسرت از دست رفتن فرصت هاست. ضرب المثل های عبرت آمیز فارسی با بیانی شیوا چنین می گویند: «عالم بی عمل چون درخت بی ثمر است» ویا «دوصد گفته چون نیم کردار نیست.»

کشور ترکیه به لحاظ موقعیت های طبیعی و جغرافیائی، وجوه اشتراک نسبتاً زیادی با ایران دارد و می توان با مطالعه راهی که آنان پیموده¬اند، پی به دلایل توفیق آن کشور برده و از طرفی با مطالعه و مقایسه رفتار خودبا آن مردمان، ضعف هارا شناسایی و با شناخت درد خویش به شیوه مداوا پی ببریم که این شناسایی از دو منظر قابل بررسی است:
۱- از حیث وظایف سازمانی

۲- از حیث غفلتهای گذشته

۱- بررسی از حیث وظایف سازمانی.
اجزاء تشکیل دهنده صنعت گردشگری به ترتیب ورود به صحنه و نقشی که ایفاء می کنند عبارتند از:
الف) سازمان متولی دولتی
ب) آژانس های گردشگری
ج) حمل و نقل
د) شبکه خدمات حمایتی
ح) جاذبه ها
در نخستین بخش دولت واقع شده است، که با ظرافت خاصی امور گردشگری را به عهده دارد. جهت گیریها را با توجه به پتانسیل ها مشخص می سازد و با بهره گیری از ابزارهای سیاسی و سازمانی خاص، زمینه را جهت توسعه جهانگردی آماده ساخته، قوانین و مقررات مرتبط را تدوین، مجوزهای لازم برای سایر بخشها را صادر و بر کلیه امو نظارت می کند.

در مرحله بعدی آژانس های گردشگری قرار دارند که نخستین بخش اجرایی بوده که وارد عمل شده و سیاست های سازمان متولی دولتی را عملیاتی نموده و با ایجاد تمایل در جهانگردان آنان را جذب و به سوی جاذبه های گوناگون کشور ماهرانه هدایت می نمایند. طبیعی است که در پیامد این دو بخش سایر بخشها مانند بخشهای حمل و نقل، اقامتگاه ها و هتلها، اغذیه واشربه و بخش جاذبه ها و سایر عوامل دخیل در امر گردشگری فعال می شوند.
با توجه به اینکه گردشگران بین المللی ایران را به عنوان مقصد انتخاب نمی کنند به نظر می رسد که ما در نخستین و یا همان بخشهای نخست مشکل داشته باشیم و اشکالاتی هم که در سایر بخشها به چشم می خورد، عطف به ما سبق بوده باشد و دلیل انتخاب این عنوان برای تحقیق و پژوهش همین مسئله است.

«مطالعات تطبیقی سازمان ها و آژانس های توریستی ایران و ترکیه در یک دهه اخیر
(۱۹۹۷-۲۰۰۶)»

در ادامه به نقطه¬ای می رسیم که با دیدی موشکافانه، جویای مجهول و یا مجهولاتی می شویم که کدامیک از این دو بخش پیش قراول، یکی در حوزه سیاستگزاری و آن دیگری در حوزه اجرایی ناتوانند و سبب عدم توفیق گردشگری در کشور شده¬اند.
شناسایی موانع و عوامل بازدارنده در کشور از یکسو و در نقطه مقابل دلایل رونق و توسعه توریسم در کشور ترکیه و آگاهی حاصل از پژوهش این دو مقوله در کنار هم و همچنین استفاده از تجارب ترکیه و سایر کشورهای جهان، در این زمینه، مطمئناً ذهنیت های تاریک و یا مزاحم را در مقابل ضمیر ما روشن و سبب دگرگونی در نوع پندار و کردار ما می گردد.

۲- از حیث غفلت های گذشته
در همان نگاه اولیه به موقعیت گردشگری کشور در دهه های اخیر، به نوعی طبقه بندی گردشگری کشورهای جهان و جای دادن ایران در منطقه آسیای جنوبی در کنار کشورهایی بر می خوریم که نه به لحاظ تاریخ و تمدن، نه به لحاظ قومی و ویژگی های فرهنگی، نه به لحاظ وسعت سرزمین و ویژگی های اقلیمی و نه به لحاظ موقعیت جهانی و استراتژیکی هیچگونه سنخیتی با آنها نداریم. لطفاً به مطالبی به نقل از سازمان جهانی جهانگردی در «کتاب گردشگری بین المللی» توجه بفرمایید.

… آسیای جنوبی، شامل کشورهای افغانستان، بنگلادش، بوتان، ایران، هندوستان، جزایر مالدیو، میانمار، نپال، پاکستان و سریلانکا است. که این منطقه از سایر مناطق جهان عقب مانده تر است. سهم آسیای جنوبی از کل میزان ورود گردشگر بسیار پایین تر بوده و در حد ۷% است. مقصدهای اصلی سفر در این منطقه (آسیای جنوبی) به ترتیب عقب ماندگی به سه دسته تقسیم می شوند:
الف) کشورهایی که به علت مشکلات نظامی یا سیاست های داخلی شامل: هیچ یا تعداد کمی گردشگر دارند افغانستان، بنگلادش، بوتان، ایران و میانمار (برمه)

ب)کشورهاییکه که متعهد به گردشگری شده اند وتوریسم درسیاست توسعه عمومی آنها نقش مهمی دارد.مانند: مالدیو،نپال وسریلانکا.
ج) کشوهاری هندوستان و پاکستان نزدیک به دو سوم گردشگران را جذب می کنند بویژه هندوستان با ۵۳% از ورود گردشگر و ۶۸% از کل درآمداولین کشور گردشگری منطقه است. (ولا، فرانسوا،بیچرمان،بونیل ص ۹۱ تا۹۶ ،۱۳۸۴)

نقشه شماره ۱
عنوان نقشه:نقشه جهان
استادراهنما:آقای دکتر علی نوری کرمانی
استاد مشاور:خانم دکتر زهره فنی
دانشجویی کارشناسی ارشد:محمد حسین امامیان
رشته:جغرافیا گرایش برنامه ریزی توریسم
مقیاس

با اندکی تفکر پیرامون موقعیت منطقه آسیای جنوبی و بخصوص، وضعیت کشورهایی که در بخش مقصد سفرها (بند الف) به کشور ما داده شده است، مسلم است، که هیچ گردشگری تمایل سفر به ایران نداشته باشد.

با این اوصاف پی می بریم که متأسفانه نشان از دو مورد غفلت مهم و بی توجهی بزرگ مسؤلان در حوزه گردشگری و نقش جهانی ما رخ داده است.
نکته اول: در مورد طبقه بندی و قرار گرفتن ایران در بین کشورهای آسیای جنوبی توسط سازمان جهانی جهانگردی. در هنگام تنظیم این طبقه بندی و یا قبل از آن، هیچگونه تلاش سیاسی، اظهار نظر، مخالفت و یا ارائه دلیل و برهان به سازمان جهانی جهانگردی در جهت عدم تناسب کشور ما با سایر کشورهای آن

منطقه انجام نشده است.زیرا ما کشوری با سابقه کهن و مهد تمدن باستانی هستیم. فرهنگ ما به گواه اکتشافات باستان شناسی، ریشه دار و چندین هزار ساله است. تبحّر در علوم مختلف از فلسفه و منطق گرفته تا ریاضیات و نجوم و پزشکی را در طول تاریخ داشته ایم و نهایتاً در قرون معاصر، هیچوقت مستعمره بدان شکل که این کشورها سابقه آن را دارند نبوده¬ایم و خیلی ویژگیهای دیگر … اینکه دیگران در جای جای جهان در مورد ما چه می خوانند و چگونه فکر می کنند، در حوزه گردشگری و ایجاد تمایل سفر به کشور ما نقش شایسته¬ای را دارد.و باز متأسفانه، در بعد از اتمام طبقه بندی هیچگونه اعتراضی نشده، اظهار نارضایتی صورت نگرفته که بتوان با عطف به ما سبق تقاضای تغییرات نمود.

کشور ایران را حتی در گروه کشورهای خاورمیانه و در کنار بحرین و قطر و عراق و سایر همسایگان آن قرار نداده¬اند، در حالیکه در همین طبقه بندی کشور ترکیه در گروه کشورهای اروپایی آورده شده است! چه تفاوتی؟
«تفاوت میان ماه من تا ماه گردون زمین تا آسمان است»

نکته دوم: عدم توجه مسؤولان گردشگری کشور به آمارهای جهانی است که نشان از بی توجهی به وضعیت گردشگری بین المللی کشور(حتی در داخل گروهی که به ناروا واقع شده است) جای تأسف بسیار است. چنان به نظر می رسد که این آمارها اصل دیده نشده است، اگر چه انتشار آنها در کتب و مقالات مختلف حتی به زبان فارسی صورت گرفته است. وهمچنین اینترنت و سایر منابع دیداری، شنیداری و نوشتاری هم که به گستردگی در اختیار همگان قرار داردجدول شماره ۱-۱ نشان دهنده وضعیت عقب ماندگی آسیای جنوبی است که در پائین ترین رده قرار دارد.جدول شماره ۲-۱نشان دهنده وضعیت غیر قابل انتظار ایران دراین گروه است.

 

ولی با اینهمه، دست اندرکاران و سکانداران حوزه سیاستگزاری گردشگری کشور را به آن اندازه هشیار نکرده است تا حرکتی و تلاشی در جهت ارتقاء جایگاه گردشگری ایران انجام دهند. آنچه مشخص و عیان است ، جایگاه خوبی نداریم و در همان نقطه¬ای هستیم که ۲۰ سال قبل بوده-ایم.
بنابراین از مطالعه جایگاهی که ایران و ترکیه در حال حاضر در جهان دارند و هم از اقداماتی که این دو کشور در گذشته نه چندان دور (یک یا دو دهه اخیر) در رابطه با کشورشان انجام داده-اند، می توان به نتایجی دست یافت که مثمر ثمر باشد و بما دیدی کلی از موقعیت های فعلی، گذشته و آینده بدهد، تا بهتر برنامه ریزی کنیم.

۲- ۱ اهمیت موضوع تحقیق
پژوهش و تحقیق جزء جدایی ناپذیر و ضروری در تصمیم گیری، برنامه ریزی اجراء ، نظارت و ارزشیابی تمام پروژه ها و زیر ساختارهای جوامع امروزی است. همه طرح های موفق اقتصادی، سیاسی، تولیدی و فرهنگی در دنیا یک پشتوانه قوی تحقیقی و پژوهشی را در خود نهفته دارند که به هر میزان از دیدگاه علمی بیشتر سنجیده شده باشند به لحاظ ارزش کیفی پر بهاتر و به لحاظ بهره¬وری ، کم هزینه ترند.
جوامعی که نتوانند به توسعه مبتنی بر دانش روی بیاورند. شکی نیست که مجبور هستند ، در اقتصاد جهانی نقش کارگر را ایفاء کنند و یا به فروش منابع خام خود روی بیاورند، چرا که هم اکنون کشورهای پیشرفته به جای صادرات کالا، اطلاعات و دانش فنی خود را بفروش می رسانند.
گردشگری توده¬ای و به شکل کنونی آن از همین قاعده پیروی می کند. گردشگری امروزی هم همانند سایر چیزهایی که داریم از غرب و کشورهای پیشرفته سرچشمه گرفت، اعتلاء یافت و همچون موجی سراسر جهان را در بر گرفت. ابتکار خود ما نبود، خلاقیت ما هم نبود، انوار آن تابید و عالمگیر شد. باید دست دراز می کردیم و مقداری در خور از آن بر می گرفتیم. اما …

دانش فنی، اطلاعات و تکنولوژی آن در کشور وجود نداشت، (که بحث آن در این نوشتار میسر نیست) اما اطلاعاتی که نوعی تبلیغ هم در خود نهفته دارد و توسط امپراطوری پرقدرت رسانه ها انتشار می یابند ، چیزی نیست که هر کشور و ملتی را وسوسه نکند، باستثنای آنهاییکه مشکلات سیاسی داخلی و یا درک صحیحی از فرایندهای روز دنیا را ندارندکه حسابشان از بقیه جدا است. اطلاعات مربوط به گردشگری پیرامون ما چنین اند:
«جهانگردی بزرگترین صنعت فعال جهان است و رشدی تقریباً دو برابر GNP (سود ناخالص ملی) در سطح جهان دارد.»«در سرتاسر جهان ۱۲۷ میلیون نفر مشغول فعالیت در این صنعت هستند (سال ۱۹۹۲) »

«گردشگری یکی از صنایع بزرگ شغل آفرین است و در ازای یک میلیون دلار تولید شده در این صنعت ۲۰۰۰۰ شغل جدید ایجاد می شود.»
جهانگردی صنعتی ترکیبی است که از چندین صنعت مختلف تشکیل شده است، گروهی آن را «صنعت بزرگ خرده فروشی» یا «بزرگترین صنعت صادراتی» نام نهاده¬اند سازمان جهانی جهانگردی .

و از این قبیل که البته منطبق بر واقعیات هستند.
بهر حال برای مردم کشور ما هم این سؤال مطرح است، که چرا ایران با داشتن جاذبه های گوناگون گردشگری، امکانات نسبی، جمعیت جوان و از همه مهمتر نیاز به اشتغال ، توسعه اقتصادی، ارتقاء درآمد سرانه و رفاه عمومی. از این موهبت روز دنیا، بهره¬ای ندارد؟
جهانگردی صنعت پویا و فعالی است که نه با اسلام منافات دارد که بدان توصیه هم شده است، و نه با منافع مردم که رفاه اقتصادی را هم به دنبال دارد و باعث شادابی و شکوفایی استعدادهای جامعه می شود. توسعه فرهنگی و آبادانی و برای کشور و مردم به ارمغان می آورد و بارهای زیادی را نیز از روی دوش دولت برداشته و برایش درآمد هم ایجادمی کند.

در پاسخ تا بحال به کرات از سوی مسؤولین، تبلیغات منفی علیه کشور، دشمنی استکبار و تبعات منفی گردشگری عنوان شده است.ضمن تأیید محدود این پاسخها ، کاملاً واضح است که نه ریشه علمی دارند و نه ثمربخش هستند و باور به آنان جز استمرار عقب ماندگی مزمن، نتیجه مثبتی برای کشور ندارد. از این رو ضرورت یک پژوهش علمی، همه جانبه، صادقانه، بیطرفانه، و بر پایه های علمی، بدون شک مسائل پنهان و نامرئی دخیل دراین زمینه را روشن می سازد.
آنچه که تا کنون بیان شد، ضرورت تحقیق بود و اما اهمیت آن با توجه به جایگاه صنتعت توریسم در جهان امروز روشن می شود که نسیم معطر آن تا دور افتاده ترین نقاط گیتی نفوذ کرده و عقب مانده ترین کشورها هم، به هنگام برنامه ریزی توسعه¬شان جایگاهی در خور برای این صنعت قائل¬اند.
از سوی دیگر، همزمان با افزایش مسافرتها، در ابعاد علمی، تکنیکی و ابزارهای صنعت گردشگری، تحولات عظیم تری روی داده است. توسعه ارتباطات بین المللی، روشها متدولوژی ها و ابزارهای مدیریت جهانی در ابعاد سیاسی، اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی با سرعت خیره¬کننده¬ای متحول شده است.ظهور سازمان های بزرگ جهانی مانند «یاتا » یا انجمن بین المللی هوایی که توسط بسیاری از شرکتهای هوایی تأسیس شد و حمل و نقل منظم هوایی را با دقت بسیار در سطح جهان سر و سامان می دهد.
سازمان جهانی جهانگردی که وابسته به سازمان ملل و متشکل از مدیران کل شرکتهای عمده بخشهای صنعت گردشگری است.
سازمان بهداشت جهانی که خدمات بهداشتی ارزنده¬ای در خدمت مسافرت مردم جهان عرضه نموده است.
سازمان هواپیمایی کشوری کشورها که امور سلامت پروازها از جمله فعالیت های او است.
تأسیس فرودگاههای بی شماری در سطح جهان، گواه دیگری بر اهمیت جهانگردی در عصر حاضر است. مثلاً شهر لندن دارای ۷ فرودگاه است که از آنها برای پروازهای داخلی و خارجی جهانگردان استفاده می شود، که قبل از اینکه بیان کننده توسعه شهر لندن، بعنوان یک شهر مدرن اروپایی باشد، بیان کننده رونق گردشگری جهانی است.به گواه اکثر اندیشمندان صنعت گردشگری و نشریات مرتبط، ایران از گردشگری جهانی، به شدت عقب مانده است و درگرداب مشکلات آن گرفتار است و به منظوررهایی از آن، جبراً الگویی را نیاز دارد تا با توسل به آن از این ورطه خارج گردد.ترکیه مدل غربی دارد،ژاپن مدل اصیل خودش را داردوایران اصلاًمدل گردشگری ندارد.
۳-۱ هدفهای تحقیق:
نخستین ومحوری ترین هدف این تحقیق کشف علمی مجهول ویا مجهولاتی است که مسبب عدم توفیق ایران درصنعت جهانگردی میشوند که در حوزه موضوع مورد مطالعه درجستجوی دستیابی به آن است.دومین هدف محوری تحقیق نمایان ساختن ریشه ای ضعفهای پنهانی ونامرئی دو بخش مهمی صنعت

جهانگردی یعنی سازمان متولی دولتی(سیاستگزارتوریسم) وآژانس های جهانگردی (مجریان پیشقراول وعملیاتی کردن سیاست ها)درایران است واز آنجا که برای شناسائی حقیقی ضعف ها(یکی از راهها) درپیش رو داشتن الگوی موفقی برای سنجش ومعیار ضروری است وضمنا ًشرایط مکانی- فضایی آن الگوهم بلحاظ جغرافیا واقلیم،دین وفرهنگ ،روند تحولات تاریخی،روابط حسنه فیما بین،سیاست وحکومت مستقل اشتراکات حداکثری با کشور ما میداشت، کشور ترکیه دراین مقام بهترین گزینه بمنظور تطبیق بخش های اشاره شده بود.

با توجه به همجواری ایران و ترکیه، نزدیک بودن شرایط اقلیمی دو کشور و همچنین توفیق گردشگری در کشور ترکیه و فقدان پیشینه چنین تحقیقی تطبیقی میان ایران وترکیه، تصمیم گرفته شد، بعنوان یک کار پژوهشی جدید، در قالب پایان نامه کارشناسی ارشد ، اجراء و تقدیم گردد.

۴-۱پرسش های تحقیق:
۱- آیا استقبال اندک جهانگردان بین المللی از ایران ناشی از عدم انسجام گردشگری درسیاست های عمومی وبرنامه ریزی های کلان کشور دردهه های اخیر نیست؟
۲- آیا چالش های سیاست های عمومی کشور با جهان توسعه یافته برضعف موقعیت گردشگری ایران تأثیر نگذاشته است؟
۳- آیاتعددسازمان های موازی(متولی دولتی گردشگری)وبه تبع آن پیدایش آژانس های جهانگردی با نقش های متفاوت به نفع صنعت توریسم کشور بوده است؟
۴- آیا رونق صنعت توریسم در کشور ترکیه طی سالهای اخیر،بدلیل توفیق این کشور درسیاست های اصولی وتعامل با جهان توسعه یافته وجذب سرمایه های عظیم خارجی بوده است؟

۵-۱ فرضیه های تحقیق:
۱- استقبال اندک جهانگردان بین المللی از ایران ناشی از عدم انسجام گردشگری درسیاست های عمومی وبرنامه ریزی های کلان کشور دردهه های اخیر نیست.
۲- چالش های سیاست های عمومی کشور با جهان توسعه یافته برضعف موقعیت گردشگری ایران تأثیر نگذاشته است.
۳- تعددسازمان های موازی(متولی دولتی گردشگری)وبه تبع آن پیدایش آژانس های جهانگردی با نقش های متفاوت به نفع صنعت توریسم کشور بوده است.
۴- رونق صنعت توریسم در کشور ترکیه طی سالهای اخیر،بدلیل توفیق این کشور درسیاست های اصولی وتعامل با جهان توسعه یافته وجذب سرمایه های عظیم خارجی بوده است.
۵- وزارت فرهنگ وجهانگردی ترکیه تنها مرجع سیاستگزار وناظر برآژانس های جهانگردی ترکیه ای وچند ملیتی آن کشور بوده و وحدت رویه بر کل نظام توریسم این کشور حاکم است.
۶- توجه به حوزه خصوصی ومردمی برتوسعه،کامیابی واعتلای صنعت توریسم ترکیه مؤثر بوده است.

۶-۱ پیشینه تحقیق:
درجستجو هایی که از منابع دراختیار ویا قابل دسترس اعم از کتابخانه های گوناگون نظیر دانشگاه محل تحصیل،واحد علوم وتحقیقات،سازمان میراث فرهنگی وهمچنین کتابخانه ملی ایران وسایت های اینترنتی مختلف پیشینه ای با عنوان موضوع انتخابی وتصویب شده «پایان نامه»ملاحظه نشد.اما از آجایی که حوزه پژوهش«گردشگری بین المللی»محسوب میشود،کتاب های مفید ومقالۀها به شرح ذیل می باشند.
۱- اصول ومبانی جهانگردی
A-1 کتاب «گردشگری بین المللی» از مجموعه کتاب های «تجارت درهزاره سوم»
نگارش:فرانسوا ولا- یونیل بیچر بیل،مترجمان:محمّد ابراهیم گوهریان ومحمد مهدی کتابچی،تهران:امیر کبیر ۱۳۸۴ ،۲۷۶ ص،مصور- جدول.
این کتاب بربازار گردشگری بین المللی در مقصدهای مختلف جهان،عوامل تعیین کننده اقتصادی بازاریابی وآثار اقتصادی صنعت گردشگری،تأکید وبحه هایی را مطرح می کند.
این کتاب همچنین از سیاست ها وراهکارهای گردشگری بین المللی وکشورها صنعتی وعضو سازمان توسعه وهمکاری های اقتصادی گفتگو می کند وبا مطالبی در مورد بخش عرضه درجهانگردی که به ویژگیهای انواع هتل های جهان می پردازد،نگاهی هم به گردشگری بین المللی درکشورهای درحال توسعه دارد.درقسمت آغازین هم همانند سایر کتاب های مرتبط با گردشگری به تعاریف وگرایش های گردشگری پرداخته شده است.
B-1 کتاب «جهانگردی درچشم اندازی جامع»ازدیدگاه سازمان جهانی جهانگردی.
گردآورنده:چاک،وای،گی،مترجمان:دکتر علی پارساییان ودکتر سید محمد اعرابی،تهران: دفتر پژوهشهای فرهنگی،۱۳۸۲،۴۸۰ ص- جدول – نمودار واز سری کتابهای فرهنگ ومدیریت است.
این کتاب بطور جامع به همه جنبه های جهانگردی پرداخته است.از الگوهای مسافرت گرفته تا تشکیلات خدماتی مسافرت،اقامتگاهها،بازاریابی،اثرات منفی ومثبت اجتماعی،اقتصادی وفرهنگی تا جهانگردی پایدار را پوشش داده است.ضمناًنکاتی درباره برنامه ریزی وسیاستگزاری وآموزش منابع انسانی هم دراین کتاب درج شده است.این کتاب از این منظر که بر اساس یافته های بزرگترین سازمان گردشگری جهان تدوین شده است ارزش زیادی دارد وبازتاب تجارب جهانی این سازمان است.

۲-مدیریت وسازمان درجهانگردی:
A-2 مدیریت جهانگردی(مبانی – راهبردها وآثار):
راجرداس ویل،مترجمان: دکتر سید محمد اعرابی ودکتر داودایزدی،تهران:دفتر پژوهشهای فرهنگی،۱۳۷۸،۳۲۸ ص:جدول ،نمودار.
عنوان اصلی کتاب با عنوان ترجمه تفاوت دارد
این کتاب با محور قراردادن دستگاههای متولی درامور جهانگردی،سه موضوع آثار وراهبردهای جهانگردی را درسه بخش مورد تجزیه وتحلیل قرارداده است.بخش اوّل مبانی مدیریت جهانگردی.بخش دوّم بررسی آثار مدیریت جهانگردی.بخش سوّم استرا تژی های مدیریت جانگردی.این کتاب از ترجمه شتابزده ای برخورداراست ومتاسفانه از نظر جمله بندی ها دارای اشکالاتی است که فهم مطالب را مشکل می سازد.
B-2 کتاب« مدیریت گردشگری فرهنگی»
نویسنده:پریسیلا بانی فیس، ترجمه دکتر محمود عبدالله زاده،تهران دفتر پژوهشهای فرهنگی،۱۳۸۰،۱۵۹ ص،جدول ،نمودار. عنوان اصلی:
این کتاب با تعریف توان های اصلی موقعیت گردشگری فرهنگی،مسائل واجزاء،اهداف این نوع گردشگری را توضیح میدهد.متن کتاب شیوه بسیار جذابی دارد و خواننده را به پویایی وفعالیت وتفکر بیشتر متمایل می سازد.متن آن علمی تر از سایر کتابهایی است که درزمینه مدیریت جهانگردی نوشته شده است وبرای دانشجویان این رشته فوق العاده مفید است. نایاب شدن چاپ اوّل این کتاب درفروشگاههای کتاب سراسر کشور دلیل این مدّعا است.
C-2 کتاب «سیاستگزاری جهانگردی»
نگارش:کالین مایکل هال وجان،ام،جکینز،مترجمان: محمد اعرابی وداوود ایزدی،تهران:دفتر پژوهشهای فرهنگی،۱۳۷۸ ،۱۲۰ ص.
این کتاب به جهانگردی از دیدگاه سیاستگزاری،برنامه ریزی ومدیریت می پردازد.عوامل شکل دهنده سیاستگزاری عمومی جهانگردی وپیامدهای خواسته وناخواسته از اجرای این سیاست ها مورد بحث است.
۳-جغرافیا وبرنامه ریزی توریسم:
A-3 کتاب «مقدمه ای برجغرافیای جهانگردی»
نگارش شادروان،حسین شکوئی،تبریز،مؤسسه تحقیقات اجتماعی وعلوم انسانی دانشگاه آذر آبادگان،۱۳۵۴،شماره ۱۵ ،۱۳۳ ص،مصّور.
این کتاب مجموعه ای از کلّیات موضوع جهانگردی را درسه فصل مورد بررسی قرار میدهد وضمن مطالعه بنیادی صنعت توریسم،ارتباط آن را با عوامل جغرافیائی به زیبائی بیان می کند.وضع کلّی پراکندگی جغرافیائی صنعت توریسم،اصول برنامه ریزی توریستی،عوامل،مسائل ومشکلات توریسم را مطرح می سازد.این کتاب یکی از علمی ترین وقدیمی ترین کتاب ها درزمینه جغرافیای جهانگردی است که با گذشت ۳۲ سال ازعمران ،هنوزکاملاًبروز است ونویسندگان چندی از آن الهام گرفته اند.
B- 3 کتاب«جهانگردي پايدار، راهي براي توسعه».
نگارش: سازمان جهانگردي كشور آلمان، ترجمه دكتر نصرت الله، مستوفي، تهران: سازمان ايرانگردي و جهانگردي ۱۳۷۸، ۷۸ص: جدول، نمودار.
در اين كتاب از تجربه¬هاي كشورآلمان كه خود يكي از كشورهاي موفّق در توسعه جهانگردي مي¬باشد، استفاده شده است. و از مقوله اكوسيستم بعنوان نمونه¬اي كه متضمّن حفظ و توسعه ميراث طبيعي هر كشور است، بهره برده است. اين كتاب يك راهنماي كاربردي براي مسؤولين محسوب مي¬شود كه در آن نقش هر كدام از آنان و سطوح ارتباطي شان را مشخص مي¬سازد.
۴- اقتصاد و بازاريابي.
A- 4 کتاب«اقتصاد گردشگري».
نگارش: دانلد لانبرگ، ام كرشنيا مورتي و منيك اچ، استاونگا: ترجمه محمّد رضا فرزين. تهران شركت چاپ و نشر بازرگاني، ۱۳۸۳، ۳۶۹ ص: مصوّر
بخش اوّل اين كتاب به تعاريف و ابعاد اقتصادي گردشگري، بخش دوّم به مباني اقتصادي در كاركرد هتل، رستوران، خطوط هوايي و بخش سوّم روشهاي كمي متداول در اقتصاد گردشگري را مورد بررسي قرار ميدهد.
B-4 کتاب« بازاريابي گردشگري».
نويسنده: سن لو مسدن؛ ترجمه محمّد ابراهيم گوهريان، تهران: دفتر پژوهشهاي فرهنگي، ۱۳۸۰، ۴۰۸ ص، جدول، نمودار.
اين كتاب بسيار ارزشمند و علمي اشاره به موارد: محيط بازاريابي در صنعت گردشگري، رفتار مصرف كننده، رفتار خريد سازماني، تقسيم بندي بازار، موقعيت مالي و برنامه جامع بازاريابي، برنامه¬ريزي بازاريابي، پيش¬بيني تقاضا، برنامه¬ريزي بودجه، پژوهش در ارتباطات، نظام توزيع در صنعت جهانگردي، مؤلفه¬هاي اضافي در برنامه جامع بازاريابي، بازاريابي ارتباطي، بخشهاي ره آورد در صنعت گردشگري مقاصد و اماكن بازاريابي، بازاريابي بين¬المللي گردشگري، گردشگري پايدار و چالشهاي قرن بيست و يكم دارد.
مطالعه اين كتاب براي صاحبان و كاركنان شاغل در آژانس¬هاي جهانگردي، هتل داران، مسؤولين سازمان ميراث فرهنگي، صنايع دستي و گردشگري، دانشجويان و استادان مدرس در هر واحد درسي رشته توريسم بسيار، بسيار مفيد است و در خواننده بينش عميقي از جهانگردي ايجاد مي¬نمايد.
۵ – جامعه شناسي و مردم شناسي:

A- 5 کتاب «ارتباط بين فرهنگها»
نويسندگان: كاري. ا. سامووا، ريچارد، اي، پورتر، ليزا، استفاني، مترجمان: غلامرضا كياني، اكبر ميرحسيني، تهران: انتشارات بازار، ۱۳۷۹، ۴۶۸ ص.
موضوع اصلي اين كتاب رابطه ميان فرهنگ و ارتباط مي¬باشد كه آنرا در دامنه وسيعي از مفاهيم فرهنگ¬ها، تفاوتهاي فرهنگي در ادراك، ژرف ساخت فرهنگي زبان و فرهنگ، ارتباط غير كلامي، تأثيرات فرهنگي بر محيط، تأثير محيط بر فرهنگ، پذيرش تفاوتها و تحسين تشابه¬ها مي-باشند. اطلاع از اين موارد در صنعت توريسم حائز اهميت است زيرا كه بعد فرهنگي توريسم به همين ارتباط¬ها و تعامل و تقابل فرهنگ¬ها پذيرش تفاوت¬ها، تقويت صبوري و سعۀ صدر جهانگردان پيوند مستقيم دارد.

B- 5 کتاب« مردم شناسي گردشگري».
نويسنده: پيتر. م. برنز، ترجمه هاجر هوشمندي، تهران: افكار: سازمان ميراث فرهنگي و گردشگري، پژوهشكده مردم شناسي، ۱۳۸۵، ۲۷۱ ص، جدول، مصوّر.
اين كتاب هم از جمله ارزشمندترين كتابهاي منتشر شده در مقوله توريسم است. و به مسائلي توجه دارد كه ريشه در جان آدميان و گردشگران دارد. عناوين آن شامل:مردم شناسي گردشگري و گردشگر،مردم شناسي گردشگري، جهاني سازي و توسعه، هستند كه در محتواي آنها به موضوعات مطرح در مردم شناسي گردشگري، دين و مسلك، تغييرات اجتماعي، نمادگرايي و اسطوره شناسي ميهمانداري و طرحي از نظرات درباره توسعه را در بر مي¬گيرد.