خلاصه

پدافند غیر عامل به عنوان یکی از مؤثرترین و پایدارترین روشهاي دفاع در مقابل تهدیدات ،همواره مد نظر اکثر کشورهاي جهان قرار داشته است و حتی کشورهایی مانند آمریکا و شوروي سابق با وجود برخورداري از توان نظامی بالا به این موضوع به صورت ویژهاي توجه داشتهاند و کشوري مانند سؤیس با وجود بی طرفی در دو جنگ جهانی و مواجه نبودن با تهدید به این موضوع توجه بسیار زیادي دارد.در این مقاله با بررسی تجربه هاي قبلی، در مورد مکانیابی، استتار، فریب و پراکندگی، سعی شده مناسب با خصوصیات اقلیمی، اصول اولیه پدافند غیر عامل را در طراحی،ساخت و بهره برداري مخازن ارائه گردد.

آنچه در پدافند غیرعامل مخازن علاوه بر ساختارهاي سازه اي آن مهم می باشد رفتار سیال درون مخازن می باشد که در بررسی هاي تکمیلی و مطالعات میدانی صورت گرفته توسط مولفین این مقاله براي بارهاي دینامیکی که از انفجار یا زلزله تولید می گردند مورد بررسی قرار گرفته است که البته در این مقاله به دلیل محدودیت تشریح نگردیده است.

کلمات کلیدي: مخازن، استتار، مکانیابی، فریب، تفرقه و پراکندگی

۱٫ مقدمه

پدافند غیر عامل به عنوان یکی از مؤثرترین و پایدارترین روشهاي دفاع در مقابل تهدیدات ،همواره مد نظر اکثر کشورهاي جهان قرار داشته است و حتی کشورهایی مانند آمریکا و شوروي سابق با وجود برخورداري از توان نظامی بسیار بالا به این موضوع به صورت ویژهاي توجه داشتهاند و کشوري مانند سؤیس با وجود بی طرفی در دو جنگ جهانی و مواجه نبودن با تهدید به این موضوع توجه بسیار زیادي دارد .با توجه به تغییر ماهیت جنگ، حمله هوایی – موشکی وسیع در شروع و طول درگیري به تاسیسات حیاتی، حساس و مهم نظامی، غیر نظامی و حتی نقاط مسکونی، اداري، تجاري، آموزشی و مراکز حفظ و نگهداري اسناد ملی و میراث فرهنگی و…امري عادي تلقی شده و با توجه به وسعت کشور و گستردگی نقاط مذکور حفاظت کلیه این مناطق در مقابل حملات هوایی- موشکی با اختصاص جنگ افزار و به عبارتی تامین پدافند هوایی عامل در سراسر کشور در کلیه ارتفاعات بطور همزمان، به سهولت میسر نمی باشد.از جمله اهداف دشمن، مخزن هاي سوخت و آب است،همانطور که در جنگ ۳۳ روزه لبنان دیده شد در روزهاي اولیه دشمن اقدام به منهدم کردن مخازن سوخت و آب در جنوب لبنان کرد. مهمترین حمله دشمن مخازن سوخت نیروگاه بود که باعث ورود مواد نفتی به داخل دریا شد، که هنوز هم این مشکل زیست محیطی وجود دارد. با توجه به اینکه مخازن، منبعی براي ذخیره نیازهاي اساسی مردم هست، لذا پدافندغیرعامل و نگرش مدیریت بحرانی در ساخت و بهره برداري مخازن از اهمیت بالائی برخوردار است. در ادامه مقاله به بررسی روش هاي پدافند غیر عامل مخازن از نظر مکانیابی، استتار،فریب و پراکندگی پرداخته می شود.

١

شکل.۱ مخزن در معرض تهدیدات دشمن و ناپایدار در برابر بارهاي دینامیکی

۲٫ مکانیابی

مکانیابی، انتخاب بهترین و مطلوب ترین نقط و محل استقرار است به طوري که پنهان و مخفی نمودن وسایل و تجهیزات را به بهترین وجه امکان پذیر سازد .بنابراین، اگر مکانیابی به خوبی انجام شود، به کارگیري و استفاده از وسایل و ابزار مصنوعی جهت استتار و اختفا ضرورتی پیدا نمی کند و یا این ضرورت به حداقل ممکن تقلیل خواهد یافت.((۱
تجربه نشان داده است که مکانیابی صحیح و مطلوب می تواند مقدار بسیار زیادي از معضلات و مشکلات استتار و اختفا را حل و فصل نموده ضمن آنکه تهدیدات و آسیب پذیري هاي احتمالی را نیز کاهش و تقلیل می دهد.

نگاهی اجمالی به آشیانه یابی پرندگان و حیوانات و مکانیابی صحیح اولیه مخازن سوخت نیروگاه ها مؤید این نظر است که مکانیابی صحیح فواید مشروحه ذیل را در بر دارد:

-آسیب پذیري را تا حد قابل توجهی تقلیل میدهد. -وضعیت پدافندي مناسبی ایجاد مینماید.

-دشمن را در حمله با مشکل و محدودیت مواجه نموده و ابتکار عمل را از وي سلب می کند. -نیاز به تسلیحات پدافندي را تقلیل می دهد.

-صرفه جویی قابل توجهی را در حفظ سرمایه هاي ملی به دنبال دارد.