فصل اول: پدافند شيميايي

«عوامل شيميايي»
موادي هستند جامد، مايع و گازي شكلي كه بر اثر خواص فيزيكي و شيميايي خود موجب ضايعات شيميايي يا تلفات رزمي و يا آسيب جسماني بر روي انسان و حيوان گرديده و در رشد ونمو گياهان و نباتات ايجاد دگرگوني كرده و باعث ايجاد پرده دود و آتش مي‌گردد.
«ضايعه شيميايي »

ضايعه ايست كه شخصي را بر اثر تأثير مقدار كافي از عوامل سمي و شيميايي از انجام مأموريت باز مي دارد و در صورت استفاده در غلظت بالا باعث مرگ شخص مي‌گردد.
« هيدروليز »

به واكنش يك ماده شيميايي با آب كه موجب خنثي شدن اثر آن عامل يا كاهش اثر آن مي‌شود.
«غلظت»
مقدار بخارات يا ذرات شيميايي موجود در واحد حجم هوا كه به صورت ميلي گرم بر مترمكعب در دقيقه بيان مي شود.

«دز»
حاصل ضرب غلظت در واحد زمان كه شدت عمل فيزولوژيكي را نشان مي دهد.
«انواع دز»
۱- دز كشنده ۲- دز ناتوان كننده
«دز كشنده»

دزي است كه ۵۰% از پرسنلي را كه بدون حفاض باشند را در صورت عدم مداواي به موقع خواهد كشت.
« دز ناتوان كننده»
دزي است كه ۵۰% از پرسنلي را كه بدون حفاض باشند را در صورت عدم مداواي به موقع ناتوان خواهد كرد يا از ادامة مأموريت بازخواهد داشت.
«پايداري»
مدت زمان اثر يك عامل شيميايي كه موجب ايجاد ضايعه بر روي افراد مي شود يا ثبات و پايداري يك عامل شيميايي در منطقه را پايداري گويند.
«عوامل مؤثر در پايداري»
۱- خصوصيات فيزيكي (فرار بودن آن)
۲- شرايط جوي (درجه حرارت و سرعت باد از مهمترين عوامل آن است)
۳- نحوه پرتاب و پخش (توسط راكتها يا پخشانهاي هوايي)
۴- وضعيت زمين (پستي و بلنديها و نواحي جنگلي يا باير در آن نقش مهمي دارد.
«انواع پايداري»

۱- عوامل شيميايي پايدار : اين دسته از عوامل شامل موادي هستند كه از لحاظ پايداري قدرت زيادي دارند و مي توانند يك الي چند روز در منطقه باقي بمانند و نقطه جوش آنها بيشتر از ۱۳۰ مي‌باشد. به صورت كلي كمتر فرار هستند مانند عامل تاولزا، اعصاب و DM .
2- عوامل شيميايي ناپايدار: عواملي هستند كه پايداري آنها كم و فرار هستند وبيشترين تأثير آنها يك الي دو ساعت مي باشد و نقطه جوش آنها پايين تر از ۱۳۰ مي‌باشد مانند عوامل خون و خفه كننده.

«طبقه بندي عوامل شيميايي»
۱- شكل ظاهري جامد مانند اشك آور
مايع مانند تاولزا
گاز مانند خفه كننده

۲- نوع استفاده و كاربرد ضد گياه آموزشي
ضد مواد كنترل اغتشاش
آتش زا سمي
دودزا ناتوان كننده

۳- از نظر فيزيولوژيكي اعصاب تاولزا
خفه كننده مختل كننده در رشد گياهان
خون

«اختلال كننده د رشد گياهان به دسته هاي زير تقسيم بندي مي‌شوند»
اينگونه مواد باعث رشد يا عدم رشد يا تغيير واحد فيزيكي در گياهان مي‌شوند و به سه دسته تقسيم بندي مي‌گردند:

۱- ديفلونيتها : باعث ريزش نابهنگام برگ درختان مي‌شوند.
۲- دسيكنتها : باعث از بين رفتن شاخ و برگ گياهان مي‌شوند.
۳- هربيايدها: موجب خشك شدن ريشه گياهان و تغيير واحد فيزيكي آن مي‌شود.
«مصموميت»

به هم خوردن تعادل فيزيكي و فيزيولوژيكي و رواني در موجود زنده به هنگام برخورد با مواد سمي را مصموميت گويند كه به دو صورت هاد و مضمن مي باشد.
«زهرابه يا پادزهر»
موادي هستند كه از سلولهاي حيوان يا نباتات گرفته مي شوند و وقتي كه در بدن انسان يا حيوان تزريق مي شود موجب تشكيل ضد سمي بنام پادزهر مي شوند.
«آئورسل»

ذرات جامد، مايع يا گاز كه به صورت معلق در هوا هستند و به صورت بخار يا دود يا ابر درآمده و قابل رؤيت مي باشند:

«۱۶/۱۲/۸۵»
«علائم اختصاري دوزها»
۱- دز كشنده از راه تنفس : LCT
2- دز كشنده از راه پوست : LCT
3- دز ناتوان كننده از راه پوست : ID
4- دز كشنده نوات كننده از راه تفنس : LD
«عوامل خفه كننده »

۱- كلر CL 2- كلروپكرين PS 3- فژن CG 4- دي فژن DP
«علائم مصموميت به وسيله گاز خفه كننده »
۱- احساس مزه شيرين در دهان ۲- احساس خارش در گلو ۳- سوزش چشمها ۴- كبود شدن دست و پا و لب ۵- دم و بازدم شديد ۶- احساس تنگي نفس شديد ۷- سر درد و سرفه در مواقعي كه دوز عامل شديد باشد همراه با خون

«نكته» حالت گازي CG بوي چمن تازه و حالت مايع آن بوي كاه گنديده را مي‌دهد.
«عمل فيزيولوژيكي عامل خفه كننده»
عامل خفه كننده مثل CG توسط مجاري تنفسي وارد بدن شده و با هواي مرطوب داخل ريه ها توليد اسيد كلرويد كرده اين اسيد به مويرگها آسيب رسانده و باعث پاره شدن آنها مي‌گردد و پلاسماي خون در كيسه هوايي ريخته مي شود و فرد بخاطر قطع اكسيژن از بين مي‌رود.
«عوامل اوليه و ثانويه عامل خفه كننده را بنويسيد»

۱- عوامل اوليه :‌احساس مزه شيرين در دهان – خشك شدن گلو – خارش گلو – سوزش چشمها – احساس سرماخوردگي با سرفه – سردرد همراه با تهوع – بي تعادلي و ضعف
۲- عوامل ثانويه: پس از ۱۲ ساعت دم و بازدم شديد – كند شدن ضربان نبض – سرفه شديد همراه با خون – كبود شدن لب و دست و پا – احساس تنگي نفس شديد – در مرحله آخر فرد مصدوم و آسيب ديده ضمن احساس دل درد شديد بي هوش شده و از بين مي‌رود.

«خصوصيات فيزيكي و شيميايي CG »
نقطه جوش آن ۷ و نقطه انجماد آن ۱۲۸- در حالت فيزيكي گاز بوده و در ۰ به صورت مايع قهوه اي رنگ مي‌باشد و به سرعت هيدروليز شده و در مناطقي كه رطوبت بيش از ۷۰% باشد نقش دسيكنتها را بازي مي كند مدت اثر آن يك ساعت مي باشد. دز كشنده آن ۳۲۰۰ و دز ناتوان كننده آن ۱۶۰۰ ميلي گرم بر مترمكعب در دقيقه مي‌باشد عمل فيزيولوژيكي آن خونريزي در ششها مي باشد و بيشتر در حفره روباهها نفوذ مي‌كند.

«كمكهاي اوليه و حفاظت در برابر عوامل خفه كننده »
۱- استفاده از ماسك و لباس حفاظتي ۲- خارج شدن از منطقه در خلاف جهت باد ۳- جلوگيري از تحرك زياد و نگه داشتن مصدوم در محيط گرم ۴- تعويض لباسهاي آلوده ۵- دادن مايعات گرم به مصدوم ۶- دادن تنفس مصنوعي ۷- رفتن به ارتفاعات
«عوامل خون»
۱- سيانيد هيدروژن AC 2- آرسين هيدريد SA 3- كلروسيان CK 4- بروموسيان BR
«عمل فيزيولوژيكي عامل خون»
وقتي عامل خون از راه پوست يا تنفس وارد بدن مي شود سيانيد با هموگلوبين خون تركيب شده تركيبي بنام متوگلوبين مي‌دهد كه اين تركيب روي آنزيم سيتوكرومواكسيداز اثر گذاشته و كار آن را مختل مي كند در نتيجه نقل و انتقالات اكسيژن و دي اكسيد كربن مختل شده و بدن دچار كمبود اكسيژن شده و در نهايت موجب خفگي مرگ مي‌شود.

«خصوصيات سيانيد هيدروژن»
ماده ايست بسيار فرار بي رنگ با مزه تلخ بادام كه باعث خفگي داخلي يا سلولي مي شود، مي‌تواند به خوبي جذب لباس، پتو و حتي سيمان مي شود به راحتي با حلالهاي عالي حل مي‌شود نقطه جوش آن ۷/۲۶ و نقطه ذوب آن ۲/۱۳ مي‌باشد.
«عوامل و عوارض سيانيد هيدروژن»

۱- عوارض تنفسي لكنت زبان،‌كندشدن ضربان قلب، احساس مزه تلخ بادام در دهان ، جاري شدن آب از دهان و بيني ، قرمز شدن سفيدي چشم

۲- عوارض پوستي گرم شدن و قرمزشدن پوست، لكه لكه شدن پوست، زياد شدن خون در سر، به خواب عميق فرورفتن

«عوارض و عوامل آرسنين هيدريد»
۱- احساس سرما در بدن به خصوص در دست و پا ۲- قرمز شدن يا بنفش شدن رنگ ادرار ۳- احساس تشنگي ۴- قرمز شدن رنگ پوست ۵- كاهش قدرت تشخيص ۶- ضعف و
بي¬حسي كلي

«عوارض و علائم كلروسيان»
۱- ريزش اشك از چشم ۲- قرمز شدن پوست و چشم ۳- غيرارادي بودن ادرار ۴- احساس خارش در بدن
«عوارض و علائم بروموسيان »
۱- كند شدن ضربان قلب ۲- جلوآمدن چشم از حدقه ۳- آبريزش از دهان ۴- احساس فرورفتگي در قفسه سينه

«عوامل و عوارض عامل خون»
۱- احساس مزه بادام تلخ در دهان ۲- جاري شدن اشك از چشم ۳- احساس ويزويز در گوش ۴- لكنت زبان ۵- كبود شدن چهره ۶- كندشدن ضربان نبض ۷- احساس سردرد و سرگيجه ۸- كم شدن عرق بدن

«كمكهاي اوليه و حفاظت در برابر عامل خون»
۱- حبس نفس و پوشيدن ماسك و لباس حفاظتي ۲- خروج از منطقه در خلاف جهت باد ۳- دويدن به سمت نقاط پايين به جز عامل كلروسيان ۴- تنفس مصنوعي ۵- استفاده از آمپول اميل نيتريت به تعداد ۸ عدد به صورت زوجي و فاصله زماني ۶ الي ۵ دقيقه يا استفاده از آمپول نيتروميل به تعداد ۶ عدد در فاصله زماني ۸ الي ۱۰ دقيقه

«روشهاي استفاده از آمپول اميل نيتريت يا نيتروميل»
آمپول آميل نيتريت را به فاصله زماني ۴ الي ۵ دقيقه به صورت زوجي مورد استفاده قرار مي دهيم كه به صورت استنشاقي مي باشد كه در منطقه به صورت زوجي پشت لنزهاي چشمي وارد كرده و آنرا مي‌شكنيم و خارج از منطقه جلوي بيني گرفته و مي شكنيم.
آمپول نيتروميل به تعداد ۶ عدد به صورت تكي مورد استفاده قرار مي گيرد كه فاصله زماني آن ۸ الي ۱۰ دقيقه مي باشد و طريقه مصرف آن مانند آمپول اميل نيتريت مي باشد.

«آمپول اميل نيتريت چگونه باعث مي شود فردي كه عامل خون را دريافت كرده وضعيتش بهتر گردد»
وقتي آمپول مصرف مي گردد متموگلوبين موجود در خون را مورد هدف قرار داده و عامل سمي خون را جذب مي كند و تركيب متموگلوبين را مي شكند در نتيجه آنزيم سيتوكروميكسيداز به راحتي اكسيژن و دي اكسيد كربن را در سلولهاي بدن انتقال ميدهد.
«نكته»
بايد دقت شود بدون تجويز پزشك نبايد بيش از ۸ عدد آمپول اميل نيتريت مصرف شود چون باعث مرگ شخص مي گردد.
«عوارض ناشي از استفاده بيش از اندازه آمپول اميل نيتريت»
۱- باعث لخته شدن خون مي گردد ۲- فشار خون را پائين مي آورد و در نتيجه موجب مرگ نفر مي گردد.
«بهترين روش درماني و دارويي در پشت جبهه براي عامل خون»

روش پزشكي كه شامل تزريق نيتريد سديم وتري سولفات سديم مي باشد كه براي جلوگيري از عمل متموگلوبين در خون مي باشد و تنها ايراد اين روش عدم پايداري تركيب فوق مي باشد بدين ترتيب كه بعداز ساخته شدن در آزمايشگاه بايد فوراً مورد مصرف قرار گيرند به همين دليل نمي توان حتي يك آمپول به صورت آماده در اختيار شخص گذاشت.
«نكته » مايع داخل اميل نيتريت تري سلفات سديم است.

«نكته» براي رفع آلودگي از چشمها در برابر عامل خون از ۳% بيوكربنات سديم استفاده مي‌شود.
«نكته» دز كشنده سيانيت از راه پوست ۵۰۰ ميلي گرم و از راه تنفس ۲۶/۲% ميلي گرم برمترمكعب در دقيقه مي باشد.
«عوامل تاولزا را نام ببريد؟»
۱- خردلها نيتروژني HN
گوگردي HT , HD , H
2- آرسنيك ها PD , MD , ED , L
3- گازهاي گزنده Cx و فژن اكزيم

«آرسنيك ها»
لوتيزيتها (L) كه از مشهورترين آنهاست بويي شبيه گياه شمعداني دارد كه كاملاً سمي بوده و به سرعت هيدروليز مي شود صورت مايع آن خطرناكتر از بخار آن است. آسيب به چشمها از طريق اين عامل شديدتر از عامل گوگردي مي باشد، عوارض ناشي از L بدين صورت مي‌باشد كه به علت بزرگ شدن روده ها اسهال شديد، بي تابي، ضعف و كاهش حرارت بدن و كم شدن فشار خون مي شود.

«خصوصيات گازهاي گزنده»
داراي بوي تند يا آزاردهنده يا بوي نامطبوع، به حالت جامد يا مايع، درجه ذوب آن كم، در صورت تماس با بدن درد فوري ايجاد مي كند بيشتر مخاطي بين و اطراف چشم را تحريك مي كند و سبب جاري شدن آب ازچشمها مي شود هر قسمتي از پوست كه با اين ماده تماس پيدا كند ظرف مدت ۳۰ ثانيه سفيد شده كه اطراف نقطه سفيد دايرة سرخي ايجاد ميشود و مدت زمان بهبودي آن ممكن است دو ماه طول بكشد نقطه جوش آن ۱۲۹ و نقطه ذوب ۶۳ مي‌باشد.
«اثر فيزيولوژيكي عامل تاولزاروي بدن»

اولين علائم پس از ۲ الي ۸ ساعت روي پوست نمايان مي شود كه در صورت آلوده شدن به عوامل تاولزا فرد احساس گرمي و سوزش در پوست مي كند و پس از گذشت مدت زمان كوتاهي لكه هاي قرمز متمايل به زرد روي پوست ديده مي شود كه پس از گذشت ۱ الي ۲ روز لكه ها پر از آب و تاول ديده مي شود كه مدت زمان درمان آن ممكن است دو هفته يا چند ماه طول بكشد يا سالها روي بدن بماند در صورتيكه تاول پاره شود حجم آن روي پوست زياد مي شود.
«اثرات گازهاي گزنده بر روي چشم»

۱- تورم پلك ها ۲- تنگ شدن مردمك چشم ۳- احساس وجود شن ريزه در چشم
«اثرات عوامل تاولزا در افرادي كه از راه تنفس آلوده ميشوند»
۱- احساس سوزش در بيني ۲- آبريزش از بيني همراه خون ۳- قرمز و متورم شدن مخاطي بيني ۴- عطسه كردن ۵- ايجاد رنگ سياه شبيه دوده در سوراخهاي بيني ۶- احساس خشكي در بيني ۷- عرق سرد
«عوارض عمومي تاولزا»

۱- احساس خشكي در بيني ۲- استفراق همراه با درد شديد ۳- سردرد و تنفس شديد ۴- آبريزش از بيني ۵- عطسه كردن ۶- عرق سرد
«اثرات عامل تاولزا بر روي چشم»

اگر فردي با دست آلوده چشم هاي خود را بمالد باعث نابودي چشم و از بين رفتن بينايي فرد مي گردد كه در اين صورت بايد چشمها را با آب تميز شسته و از منطقه آلوده خارج شويم و چشمها را دوباره با محلول تميز كننده شستشو دهيم.
«كمكهاي اوليه و حفاظت در برابر عوامل تاولزا»

۱- استفاده از ماسك و لباس حفاظتي ۲- خارج كردن فرد مصدوم از محيط آلوده ۳- رفع آلودگي و تميز نگه داشتن فرد مصدوم بااستفاده از قوطي ام . ۱۳ يا پماد ام . ۵ ۴- جلوگيري از باز شدن تاول در صورتيكه تاولها تركيده باشند مانند سوختگي عمل مي كنيم.
«نكته» اثرگذاري عوامل تاولزا در جاهاي حساس و مرطوب مانند زيربلغ، كشانهاي ران و زيرچشمها سريعتر از جاهاي ديگر مي باشد.

«تقسيم بندي عوامل اعصاب»
۱- سري G تابون GA داراي بوي سيب
ساريني GB بدون بو
سومان GD در حالت خاص بدون بو در حالت ناخالص بوي كافور ميدهد

۲- سري V Vx
VxR55 هر سه بوي ماهي گنديده را مي دهند.
Vx R100

«نكته » سري v 10 برابر قدرت در برابر G دارد.

«اثر فيزيولوژيكي عامل اعصاب»
عوامل اعصاب بر روي سيستم مركزي اعصاب اثر مي گذارد و با مختل كردن آنزيم استيل كولين استراز در محل سينابس سلولي باعث مختل شدن دستگاه عصبي و جلوگيري از انتقال پيام عصبي در محل سينابسها مي شوند.

«كار آنزيم استيل كولين استراز»
فضاي سينابسي بين دو سلول عصبي را پر كرده و كار انتقال پيام را انجام مي دهد.
«عوارض و عوامل عامل اعصاب روي بدن»
۱- عرق زياد ۲- تنگي نفس ۳- تنگ شدن مردمك چشم ۴- تند شدن ضربان قلب ۵- ادرار غيرارادي ۶- حالت تهوج ۷- خيره شدن به يك نقطه ۸- جاري شدن آب از دهان و بيني.
«كمكهاي اوليه در مورد عامل اعصاب»
۱- حبس نفس و پوشيدن ماسك و لباس حفاظتي ۲- استفاده از آمپول آلتروپين به تعداد ۳ عدد به فاصله زماني ۱۰ دقيقه و يا آمپول آتروميل به تعداد دو عدد فاصله زماني ۱۰ الي ۱۵ دقيقه ۳- تنفس مصنوعي ۴- خارج شدن از منطقه در خلاف جهت باد ۵- پاك كردن مايعات آلوده از روي پوست

«نحوه تزريق آمپول آتروپين»
آتروپين به تعداد ۳ عدد و به فاصله زماني ۱۰ دقيقه مورد استفاده قرار مي گيرد كه با زاويه ۴۵ درجه در قسمت گوشتي ران تزريق مي شود بايد توجه داشت ابتدا ضامن زردرنگ را درآورده و در جيب سمت چپ مي گذاريم مايع داخل آن حاوي ۲ ميلي گرم تيوسولفات سديم مي‌باشد.
«اثرات شفابخش آمپول آتروپين»

۱- باعث خشك شدن دهان مي شود ۲- بهتر شدن ديد چشم
۳- حفظ تعادل ۴- خشك شدن پوست
«علائم تزريق آمپول آتروپين به شخصي كه در معرض عوامل اعصاب قرار نگرفته باشد»
۱- يك آمپول يا ۲ ميلي گرم: تشنگي، عدم تشخيص اجسام در فاصله نزديك، گشاد شدن مردمك چشم.

۲- دو آمپول يا ۱۱ ميلي گرم: خشك شدن دهان، تار شدن ديد چشم، گرفتگيصدا
۳- سه آمپول يا ۶ ميلي گرم: ۱- مانع از فعاليت بدن مي شود ۲- سرخ شدن و خشك شدن پوست ۳- تند شدن ضربان قلب ۴- خيالاتي شدن و در بعضي مواقع رفتارهاي جنون آميز ۵- بالا رفتن حرارت بدن و خواب آلودگي
۱۷/۱۲/۸۵

«عوامل كنترل اغتشاش»
۱- عامل اشك آور CN بوي شكوفه سيب
CNC بوي فلفل تند
CS بوي فلفل

۲- عامل قي آور DM يا آدامسايت ها.
بوي پلاستيك سوخته يا مواد آتش بازي

۳- عامل ناتوان كننده BZ يا ماري جوانا
«موارد استفاده از عامل كنترل اغتشاش»
۱- متفرق كردن ازدحامات ۲- جهت آموزش ۳- جهت فريب دادن
«حفاظت و كمك هاي اوليه در برابر عامل اشك آور»
۱- استفاده از ماسك و لباس حفاظتي ۲- قرارگرفتن در معرض باد ۳- ايجاد آتش
۴- استفاده از پارچه مرطوب ۵- دوش گرفتن با آب سرد ۶- تعويض لباس هاي آلوده
«نكته» شستن بدن ابتدا بايد با آب سرد باشد چون باعث بسته شدن منافذ پوستي مي‌شود و اگر با آب گرم باشد ممكن است پوست تاول بزند.

«مشخصات CS»
نام شيميايي آن كلروبنزيل مونونيتريل، از نظر استفاده به دو دسته جهت آموزش و جهت متفرق كردن ازدحامات به كار مي رود. از نظر فيزيولوژيكي باعث ريزش اشك مي شود و شكل ظاهري آن جامد بي رنگ و در نقطه پخش سفيد رنگ با بوي فلفل مي باشد اثر آن فوري است و به مدت ۵ الي۱۰ دقيقه تأثير دارد.
«مشخصاتCN»
به طور كليCN به جز در موارد زير شبيهCS مي باشد:
۱- بويي شبيه شكوفه سيب دارد ۲- CN در غلظت هاي زياد موجب ضايعات موقتي در چشم مي شود، براي ناتوان كردن نفرات نياز به غلظت زيادي مي باشد.
«مشخصاتCNC»
عواملي است مايع و باعث ريزش اشك شده و از حل كردن ۷۰%,CN30% كلروفورم به دست مي آيد، عمل آن مشابه CN بوده و براي كنترل اغتشاشات مورد استفاده قرار مي گيرد.
«عوامل و عوارض كنترل اغتشاش»
اين عامل در قسمت هاي مخاطي اثر گذاشته و موجب سوزش چشم ها، بيني، گلو و كلاً مجاري تنفسي مي شود و اثراتي همچون عطسه، سرفه، جاري شدن آب از دهان ريزش اشك از چشم، ايجاد خلط در بيني و گلو و اشكال در تنفس مي شود.
«نكته» براي استفاده مؤثر از CS آن را به صورت خالص يعني CS2 به كار مي برند چون كه CS2 در مقابل هيدروليز مقاوم تر است.

«عوامل تهوع آور (DM) (آدامسايت ها)»
عاملي است كه جهت كنترل اغتشاشات به كار مي رود كه شكل فيزيكي آن جامد و پودر سفيد رنگي است، مانند آئورسل افشانده مي شود، باعث تهوع افراد گشته، بوي آن مثل پلاستيك سوخته يا مواد آتش بازي مي باشد از علائم و نشانه هاي آن سردرد، سرگيجه و حالت تهوع مي باشد. دز كشنده آن در فضاي بسته ۱۵۰۰۰ و دز ناتوان كننده ۳۰ ميلي گرم بر مترمكعب در دقيقه مي باشد.

«نكته» DM در غلظت هاي بالا باعث مرگ و CS در غلظت هاي بالا باعث ناتواني فرد مي شود.
«عوارض ثانويهDM»
سردرد، سرگيجه، عرق زياد، احساس سردي، استفراغ، دردشكم، انقباض روده ها و در نهايت مرگ فرد مي شود.
«نكته» عوارض DM بعد از ۳۰ دقيقه بر روي شخص ظاهر مي شود و به مدت چند ساعت ادامه مي يابد.

«حفاظت و كمك هاي اوليه در مقابلDM»
۱- به محض دريافت اين عامل از ماسك استفاده كنيم ۲- اگر آب دهان در ماسك جمع شده از قسمت چانهآن را خالي كرده و ماسك را تميز مي كنيم.
«نكته» رفع آلودگي از DM در صحرا يا مناطق باز نياز نبوده ولي در مناطق سرپوشيده نيز با Ds.2/STB.
«عوامل ناتوان كننده (BZ)»
اين ماده در حالت جامد بلوري سفيد رنگ بوده، نقطه جوش آن۳۰ درجه سانتي گراد است و از خصوصيات آن به هنگام استفاده به صورت دود سفيد رنگ خارج مي شود.
«عوارضBZ»
باعث سردرد، ايجاد شك هاي عصبي، ايجاد بي تعادلي و سستي در فرد مي شود و فرد نمي تواند از جنگ افزار خود به درستي استفاده كند و هنگام رزم توان رزمي خود را از دست مي دهد.
«كمك هاي اوليه و حفاظت در برابرBZ»

استفاده از ماسك، خارج شدن از منطقه آلوده، بستن دست و پاي فردي كه آلوده به اين عوامل شده تا اثر آن از بين برود.

«تفاوت سلاح هاي شيميايي با ديگر سلاح ها»
عدم تخريب مواضع، شكل ظاهري، نحوه حمل و انبارداري.
«خصوصيات سلاح هاي شيميايي (ويژگي)»
پوشش منطقه وسيع، عدم تخريب بناها، نفوذ به مناطق سرپوشيده.
«نشانه هاي يك تك شيميايي (شرايط ماسك گذاري)»

ديدن آتش توپخانه هاي دشمن، وجود دود در مواضع، مشاهده عوامل مايع بر روي اجسام، ريز نابهنگام برگ درختان، سوز بي جهت در ماري تنفسي، جاري شدن آب از چشم و مجاري تنفسي و بيني، احساس تنگي نفس و فشار در سينه، ورود به مناطق (ش م ه)، وجود بمب هايي كه به بناها آسيب نمي رسانند.

«چرا عوامل شيميايي با خواص پنج گانه شناسايي نمي شوند؟»
اكثر عوامل شيميايي بدون بو مي باشند، احتمال دارد با بوهاي محيط اشتباه گرفته شوند، استنشاق گازهاي شيميايي خطرناك بوده و موجب عوارض شديد مي شوند، اكثر عوامل شيميايي قابل لمس نمي باشند.

«۲۱/۱۲/۸۵»
«دستگاهND1»
آشكارسازي است كه به منظور آگاهي يافتن پرسنل از وجود احتمالي عامل هاي خطرناك در محيط به منظور بكارگيري به موقع لوازم حفاظتي طراحي و توليد شده.

«كارايي دستگاه ND1»

۱- شناسايي و هشداردهي عوامل جنگيHD به صورت خودكار (اتوماتيك)۲- شناسايي ساير عوامل مانند خون، خفه كننده و اشك آور كه به صورت غيرخودكار شناسايي مي‌كند.
«قابليت هاي كار دستگاهND1»
شناسايي و هشداردهي عوامل HD به صورت اتوماتيك، شناسايي ساير عوامل به صورت غيراتوماتيك، عملكرد اختصاصي نسبت به عوامل، كاربري و نگهداري آسان.
«اساس كار دستگاه ND1»

هوا از قسمت ورودي هوا وارد دستگاه مي شود و از داخل لوله كاشف كه حاوي ماده حساسي به نام سيلي كاژن مي باشد عبور مي كند، اين مواد با ماده حساس داخل لوله واكنش داده و رنگ خاصي را ايجاد مي كند رنگ حاصله توسط سيستم الكترونيكي دستگاه تجزيه و تحليل و پيغام صادر مي گردد.
«شكل ظاهري دستگاهND1»

۱- قسمت فوقاني كه شامل مدارات الكترونيكي و اپتيك دستگاه يا سيستم بكارگيري آن مي باشد كه شامل:
كليد تنظيم مجدد، صفحه نمايشگر، كليد۱۰ وضعيتي، كليد گرم كننده، سوكت هاي آژير راه دور،‌ قسمت ورودي هوا به داخل دستگاه.
۲- قسمت تحتاني كه شامل يك باطري دو مرحله اي با دو سوكت قرمز و سياه رنگ مي‌باشد كه ابتدا از قسمت سياه رنگ آن استفاده مي شود.
«كارايي كليد۱۰ وضعيتي»

كليد ۱۰ وضعيتي كه ۵ وضعيت اول آن كارايي دارد.
وضعيت ۱ روشن شدن دستگاه و به كار افتادن پمپ دستگاه (اين وضعيت زماني كارايي دارد كه ما مي خواهيم عوامل غيرخودكار را توسط شانه دستگاه شناسايي كنيم).
وضعيت۲ دستگاه خاموش است.

وضعيت۳ پمپ روشن و صفحه نمايش الكترونيكي روشن و آژير خاموش مي باشد از اين وضعيت براي تست دستگاه استفاده مي شود.
وضعيت۴ پمپ روشن، آژير فعال، صفحه نمايش الكترونيكي خاموش.
وضعيت۵ (كاركرد كامل) پمپ كار مي كند، مكش هوا انجام مي گيرد، آژير و سيستم نمايشگر روشن است.
«نكته» توجه داشته باشيد هنگام به كار انداختن كليد گرم كننده دستگاه بايد روشن باشد در غير اين صورت يعني در وضعيت خاموش روشن كردن كليد گرم كننده باعث كاهش عمر مفيد دستگاه مي شود.

«آژير دستگاه ND1»
هنگامي كه دستگاه به صورت خودكار عامل HD را شناسايي مي كند، اين آژير اعلام خطر مي نمايد براي اينكه از اين آژير در مسافت هاي بيشتري استفاده مي شود از يك آژير سيار به طور ۵۰ متر استفاده مي شود كه داراي دو سوكت سياه و قرمز رنگ مي‌باشد.
«مشخصات فني دستگاه ND1»

ابعاد آن بدون باطري ۲۳*۲۸*۱۰ سانتي متر، وزن دستگاه با باطري ۹/۵ كيلوگرم بدون باطري۲/۴ كيلوگرم، مقدار بخارات ورودي به دستگاه ۵/۲ ليتر در دقيقه مي باشد. زمان پاسخ دهي دستگاه۳۰ ثانيه و حساسيت آن براي گازهاي خردل از ۰۰۰۱/۰ تا ۳/۰ و براي لوئيزيت ها (L) از ۰۰۰۱/۰ تا ۲۵/۰ و براي گازهاي خفه كننده يا فسژن از ۰۰۵/۰ تا ۸/۰ و براي گازهاي سيانيدهيدروژن از ۰۰۵/۰ تا ۵/۰ و براي گازهاي BZ از ۰۱/۰ تا ۱/۰ ميلي گرم بر ليتر مي باشد.
«محدوديت هاي دستگاه ND1»

از محدوديت هاي دستگاه ND1 مي توان به مواردي همچون اينكه بين ۲۰- تا ۵۵+ درجه و رطوبت نسبي ۹۵% كارايي دارد.
«فيلتر هوايي دستگاه»
جنس فيلتر از كاغذ هپا به قطر ۵/۲ سانتي متر كه كارآيي آن ۹۹% نسبت به ذراتي است كه قطر آن ۳/۰ ميكرو مي باشد.
«قطعات قابل تعويض دستگاهND1»
باطري، معر يا لوله هاي كاشف، فيلتر يا كاغذ هپا.
«قطعات جانبي دستگاه»
شانه، كيف دستگاه، آژير راه دور، پروپ نمونه گيري، برش گر لوله كاشف.
«نگهداري و انبارداري دستگاه ND1»
دماي نگهداري ۳۵- درجه الي ۶۵ درجه، دستگاه ها در جعبه هاي مخصوص نگهداري مي شوند كه عاري از هر گونه گرد و خاك و مواد خورنده مي باشند، محل نگهداري دستگاه بايد در معرض باران و برف و رطوبت زياد نباشد، مدت نگهداري براي معرف‌ها تا دوسال بين ۱۵-۲۵- درجه و براي باطري در دماي پايين تر از ۲۵ درجه.

«كاربرد دستگاه ND1»
به صورت آشكارسازي و هشداردهنده در مناطق جنگي و آزمايشگاه هاي و انبارداري عوامل شيميايي استفاده مي شود.
«رفع آلودگي از دستگاه ND1»
درپوش و لوله نگهدارنده را در محلول رفع آلودگي كننده (D.S2) قرار داده و سپس آنها را مي شوييم، بعد كل دستگاه را با محلول D.S2 آغشته مي كنيم ورودي دستگاه را آب مي كشيم و داخل دستگاه را به وسيله مك هوايي ۳۰ درجه به مدت ۱۰ دقيقه يا به وسيله كليد گرم كننده به مدت ۲۰ دقيقه مي توان دستگاه را رفع آلودگي كرد.

«دستگاه NDCAM»
اين دستگاه قادر است عوامل شيميايي اعصاب را در غلظت هايي ؟؟ پايين تر از غلظت خطرناك شناسايي و هشداردهي كند. (۱/۰ ميلي گرم بر مترمكعب در دقيقه)
«كاربرد دستگاه NDCAM»
آشكارسازي فردي و گروهي، آشكارساز قابل نصب بر روي خودرو، استفاده در پناهگاه‌ها و پست هاي فرماندهي، آشكارسازي سطوح آلوده.
«لوازم جانبي دستگاه NDCAM»
كيف حمل مخصوص، كيف حمل برزنتي، آژير راه دور، فيلتر، باطري، كتابچه راهنما، آچار فيلتر، پروپ هوا.
«مشخصات فني دستگاه»

ابعاد: ۲۸*۵/۱۰*۲۸
وزن با باطري: ۷/۵ كيلوگرم و بدون باطري: ۴ كيلوگرم
انواع باطري: باطري غيرقابل شارژ BP77DL و باطري قابل شارژ RB1.
«غلظت لازم براي فعال شدن آژير»
۵ ميلي گرم بر مترمكعب (حد آشكارسازي و زمان لازم براي فعال شدن آژير با پروپ ۶۰ ثانيه و بدون پراب ۳۰ ثانيه).

«نحوه عمل دستگاه NDCAM»
هوا از قسمت ورودي دستگاه به درون يك فيلتر حرارتي هدايت مي شود، هواي گرم شده مستقيماً وارد محفظه يونيزاسيون شده و يونيزه مي شود، يون هاي ايجاد شده پس از عبور از يك مسير اختصاصي به جمع كننده رسيده و تبديل به سيگنال الكتريكي مي‌شود، پس از انجام فرايندهاي لازم بر روي سيگنال پيغام مناسب صادر مي شود.
۲۳/۱۲/۸۵
«كيف كاشف (۵-۳)»
۱- توانايي و آشكارسازي پنج عامل شيميايي در حالت گاز و بخار به شرح زير:
گاز خردل (HD): در غلظت ۰۰۱/۰ ميلي گرم در ليتر در كمتر از ۵/۱ دقيقه.
گاز فسژن (CG): در غلظت ۰۰۴/۰ ميلي گرم در ليتر در كمتر از۳۰ ثانيه.
گاز سيانيدهيدروژن(AC): در غلظت ۰۰۵/۰ ميلي گرم در ليتر در كمتر از۳۰ ثانيه.
گال كلروسيان (CK): در غلظت ۰۰۵/۰ ميلي گرم در ليتر در كمتر از۳۰ ثانيه.
گاز سارين و سومان (GD),(GB): در غلظت ۰۰۲/۰ ميلي گرم در ليتر در كمتر از۳۰ ثانيه.
۲- توانايي اندازه گيري شدت الودگي در سه سطح: خطرناك، بسيار خطرناك، كشنده.
۳- توانايي و آشكارسازي سه عامل شيميايي: سريG,V از عوامل اعصاب و عامل خردل (H) در حالت مايع با قطراتي به حجم ۰۲/۰ ميلي ليتر.
۴- توانايي نمونه برداري از عوامل ناشناخته.
۵- امكان استفاده در شب
۶- قابليت استفاده در دماي ۲۰ درجه سانتي گراد الي ۵۵ درجه سانتي گراد.
۷- استفاده در محيط دودآلود و گرد وغبار
۸- امكان ارتفاع و افزايش توانايي آشكارسازي ساير عوامل مانند VX,CS,BZ
«مشخصات فيزيكي كيف كاشف ۵-۳»
ابعاد ۱۵*۵/۱۲*۸، وزن كل دستگاه ۷۵۰ گرم الي ۸۰۰ گرم، رنگ كيف سبز نظامي، طول پمپ ۵/۲۱ سانتي متر.
«محتويات كيف ۵-۳»
۱- ۴۵ عدد لوله آشكار ساز جهت آشكارسازي عوامل شيميايي به قرار زير:
۱۰ عدد لوله آشكارسازHD با مشخصه يك نوار زرد
۱۰ عدد لوله آشكارساز CG با مشخصه يك نوار سبز
۱۰ عدد لوله آشكارساز كلروسيان و سيانيد هيدروژن با مشخصه دو نوار سبز
۱۰ عدد لوله آشكارساز عامل اعصاب با مشخصه يك نوار قرمز
۵ عدد لوله آشكارساز جهت نمونه برداري (عوامل ناشناخته)
۲- چراغ قوه ۳- فيلتر ۴- كاغذ هپا ۵- پمپ دستي ۶- فويل گرم كننده ۷- محلول گرم كننده ۸- دفترچه ام.۸ ۹- آچار جهت شكستن لوله ها
۱۰- دفترچه راهنما

«نكته» اين كيف يكبار مصرف بوده و پس از استفاده بايد آن را منهدم كرد.
«دفترچه آشكارساز ام.۸»

حاوي ۲۸ عدد كاغذ ترموسل مي باشد كه در برخورد با عوامل شيميايي مايع نظير اعصاب و تاولزا تغيير رنگ مي دهد، در برخورد با عوامل اعصاب سريG به رنگ قهوه‌اي و اعصاب سريV به رنگ سبز تيره و در برخورد با عوامل تاول زا به رنگ قرمز درمي آيد.
(عوامل اعصاب را ظرف۴۵ ثانيه و عوامل خردل را زير ۳۰ ثانيه نشان مي دهد).
«معايب دفترچه ام.۸»

فقط براي عوامل مايع به كار مي رود، در مقابل مواد رفع آلودگي كننده تغيير رنگ مي‌دهد و ممكن است با عوامل شيميايي اشتباه گرفته شود، مثلاً در برخورد با DS.2 به رنگ سبز درمي آيد و ممكن است با عوامل سريV اشتباه گرفته شود، با اينكه سرعت عمل آن فوري است ولي فقط وجود احتمالي عامل شيميايي را در منطقه نشان مي دهد.
«طريقه ماسك برداري با كيف كاشف»

هنگامي كه با استفاده از كيف كاشف از رفع آلودگي منطقه اطمينان حاصل كرديم، فرمانده يا ارشدترين نفر سه نفر را به عنوان قوي هيكل، متوسط و ضعيف انتخاب مي‌كند و به آنها دستور ماسك برداري را به مدت ۵ دقيقه مي دهد و بعد آنها ماسك گذاري كرده و فرمانده ۱۰ دقيقه آنها را تحت نظر قرار مي دهد اگر در اين مدت تغييري در وضعيت ظاهري آنها ديده نشد دستور ماسك برداري را مي دهد در غير اين صورت دستور ماسك برداري را نمي دهد.
«طريقه ماسك برداري بدون كيف كاشف»

در اين مرحله ما مطمئن نيستيم كه منطقه آلوده باشد يا نه، فرمانده ۳ نفر را به عنوان قوي هيكل، متوسط و ضعيف دستور ماسك برداري به صورت روزنه اي را مي دهد به اين صورت كه در ۳ ثانيه اول ماسك برداري، چشم ها را بسته و نفس نمي كشيم بعد از ۳ ثانيه به مدت ۱ ثانيه چشم ها را باز كرده و نفس مي كشيم و سپس ماسك را روي صورت محكم مي كنيم، فرمانده ۱۰ دقيقه آنها را تحت نظر مي گيرد، اگر تغييري در وضعيت آنها ديده نشد اين بار به مدت ۱ دقيقه دستر ماسك برداري داده تا چند لحظه نفس بكشند سپس آنها را ۱۰ دقيقه تحت

نظر قرار مي دهيم اگر تغييري ايجاد نشد اين بار به مدت ۵ ماسك را برداشته نقش ميكشيم بعد ماسك گذاري مي نمائيم سپس آنها را ۷۰ تحت نظر قرار مي دهد اگر تغييري در وضعيت ظاهري آنها ديده نشد دستور ماسك برداري به كل گروهان داده مي شود و در غير اينصورت ماسك برداري انجام نمي گيرد.

فصل دوم: پدافند ميكروبي

«تعريف عوامل ميكروبي»
به موجوادات ريز ذره بيني گفته مي شود كه با چشم غير مسلح ديده نمي شوند و بر روي انسان حيوان و گياهان ايجاد بيماري و مرگ كرده و باعث خرابي و فساد مواد غذايي مي گردد.
« ويژگيهاي جنگ افزارهاي ميكروبي»
۱- سهولت در تخليه ۲ ارزان بودن ۳- منطقه وسيعي را تحت پوشش قرار مي دهد ۴- داراي دوره انتقال بوده و سرايت مي كند۵- عدم تخريب مواضع ۶- دير ظاهر شدن آثار آن ۷- دير كشف شدن آن ۹- مقدار اوليه آن كم يا ناچيز است.
« راههاي ورودي عوامل ميكروبي به بدن»
« دهان، پوست، چشم، مجاري تنفسي
« خطرات يا معايب جنگ افزارهاي ميكروبي»
كنترل اين مواد پس از پخش بسيار مشكل است، باعث به خطر افتادن سلامت جامعه مي شود تشويق كشورهاي ضعيف به استفاده از جنگ افزارهاي ميكروبي

« روشهاي پخش عوامل ميكروبي »

موشك ها، هواپيما، راكتها، خرابكاران، پرتاب از هواپيما بصورت بمبهاي خوشه اي، حاملين و ناقلين
« نشانه هاي يك تك ميكروبي در منطقه»
پرواز هواپيما در سطح پائين به طوريكه از دنباله هواپيما مواد به صورت آئورسل پخش مي شود، مشاهده اجساد انسان و حيوانات، مشاهده بيماري هاي دسته جمعي، حواس پنج گانه، ريزش نابهنگام برگ درختان، پرواز دسته جمعي حيوانات، شبه بمبهايي كه در هوا منفجر مي شوند
« سيستم جنگ افزارهاي ميكروبي :»

۱- عامل ۲- مهمات۳- سيستم پخش ۴- شرايط منطقه
( مثال) گشتن دشمن- كپسول هاي حامي ميكروب را شبانه در سيستم آب رساني انداخت
« تقسيم بندي عوامل شيميايي»
۱- باكتري هاي ( سياه زخم و تب مالت) ۲- قارچ ها( بيماري هاي پوستي و ريوي) ۳-ويروسها ( تب زرد، آبله و عفونت هاي كبدي) ۴- حشرات ( مالاريا، مگس) ۵- سموم حاصله از ميكروبها ۶- اسهال خوني ۷- تركيبات ضد محصولات

« تقسيم بندي عوامل ميكروبي از نظر كاربرد»
از لحاظ ورود مثل استفشاقي و خوراكي، از لحاظ نوع و اثر مثل كشنده و ناتوان كننده از لحاظ نوع هدف مثل ضد گياه، از لحاظ اپيد يا همه گيري مثل مسري يا غير مسري بودن
« منظور از تك ميكروبي »

اين است كه با عقدونيت قبلي عوامل ميكروبي را بوسيله جنگ افزارهاي ميكروبي جهت ايجاد تلفات و خسارت روي انسانها و يا ايجاد خرابي و فساد در مواد بكار مي رود.
« هدف از عمليات ميكروبي»
هدف نهايي از اين عمليات اين است كه بطور مستقيم يا غير مستقيم قدرت و تون رزمي را جهت رزميدن كم كرده

مستقيم مثل: توسط بيمار كردن فرد رزمنده و يا با كشتن آن حاصل مي شود
غير مستقيم مثل: با آلوده كردن و از بين بردن مواد غلاتي و حيواني كه استفاده غذايي يا خوراكي دارند.

« محاسن جنگ افزارهاي ميكروبي »
عدم تخريب بناها. ارزان تهيه مي شوند. جنگ را انساني تر مي كنند، در آزمايشگاههايي كه در مورد عوامل ميكروبي تحقيق انجام مي پذيرد جامعه علمي به اكتشفات جديدي كشف كرده و علم بهداشت پيشرفت مي كند و با دستورات بهداشتي از تعداد مرگ و مير كاسته مي شود.
« استفاده از عوامل ميكروبي در منطقه»

۱- تقويت مواضع و منابع طبيعي ۲- تصرف يا ضبط كردن مواضع دشمن۳- ايجاد ضايعات دسته جمعي در دشمن ۴- جلوگيري از برنامه هاي روزانه و كم كردن حجم بناهاي دشمن ۵- به تأخير انداختن برنامه هاي طرح ريزي شده دشمن
« عوامل مؤثر در رشد و نمو ميكروبها»

۱- حرارت يا گرما: در مناطقي كه دماي هوا خيي بالا يا پائين است رشد عوامل ميكروبي كم و يا از بين مي رود. بهترين دما براي رشد ميكروبها ۵٫ ۳۷ يا همان دماي بدن انسان مي باشد. ۲- تاريكي : اكثر عوامل ميكروبي تحت تأثير اشعه هاي مادون قرمز و ماوراي بنفش از بين مي روند. ۳- رطوبت : براي تكثير عوامل ميكروبي رطوبت زياد كه داخل آن مواد غذايي وجود دارد بهترين شرايط را براي رشد و نمو ميكروب فراهم مي كند.

«عوامل نابود كننده ميكروبها»
۱- عوامل فيزيكي: گرما، سرما و نور ۲- عوامل شيمايي: اسيدهاي و نمك ها
۳- عومل دارويي: آنتي بيوتيك ها
«تعريف بيماري هاي عفوني »

به بيماري گفته مي شود كه از انسان به انسان و يا از حيوان به انسان سرايت مي كند مثال سرماخوردگي و سارس

« زنجيره عفونت»
به تمامي مراحلي كه طي مي شود تا يك بيماري از شخصي به شخص ديگر يا از حيوان به انسان انتقال پيدا كند را زنجيره عفونت گويند.
« طيف عفونت» مراحل مختلف يك بيماري را گويند
« زنجيره عفونت شامل چه حلقه هايي است ؟»
۱- منبع عفونت۲- وسيله انتقال ۳- شخص مستعد به بيماري
« مراحل شكستن حلقه اول يا منبع عفونت را بنويسد؟»

۱- ايزولاسيون: جداسازي شخص بيمار از سايرين درطول زماني كه بيماري قابل انتقال است يعني تا پايان دوره نقاهت كه بر دو نوع است: ۱- ايزولاسيون فردي و جمعي ۲-قرنتينه: محدود كردن تحرك و تحت نظر قرار دادن اشخاص مشكوك به بيماري
۳- نظارت پزشكي: تحت نظر قرار دادن شخص بيمار و پي بردن به نوع بيماري و تشخيص و معالجه سريع و جلوگيري از شيوع بيماري در جامعه را گويند
۴- درمان بموقع و كافي : درمان بيماري به طوريكه عامل بيماري زا هر چه زودتر از بين برود
« دوره كمن»

به مدت زماني كه طول مي كشد بعد از ورود عامل بيماري زا به بدن تا زماني كه اولين نشانه هاي عامل بيماري زا ظاهر گردد.
« شكستن حلقه دوم ( وسيله انتقال)»
۱- رعايت بهداشت ۲- اجتناب از شلوغي زياد و تماس جسماني مانند دست دادن ۳- تهويه مناسب آسايشگاهها ۴- انتخاب و تهيه صحيح مواد غذايي و رعايت بهداشت مواد غذايي ۵- رعايت بهداشت غذا خوري ها ۶- دفع فضولات حيواني و انساني با موازين بهداشتي
« شكستن حلقه سوم ( فرد مستعد به بيماري) »
۱- آموزش ۲- واكسيناسيون ۳- رعايت بهداشت ۴- اجتناب از منابع شناخته و شناخته نشده بيماري
« طبقه بندي بيماري هاي واگيردار»
۱- بيماري هاي ناشي از تنفس مانند آسم و سل۲- بيماري هاي روده اي مانند اسهال خوني ۳- بيماري هاي ناشي از بندپايان مثل مالاريا و شپش ۴- بيماري هاي مقاربتي مثل ايدز ۵- بيماريهاي متفرقه مثل تب مالت و هموفيلي
« اقدامات پيش از تك ميكروبي »
۱- واكسينه كردن افراد ۲- رعايت بهداشت ۳- ضد عفوني كردن محيط۴- آموزش افراد
« اقدامات حين تك ميكروبي »
۱- حركت در خلاف جهت باد و خارج شدن از منطقه ۲- جلوگيري از ورود عوامل به بدن ۳- آتش روشن كردن به دستور فرمانده يا ارشد ترين نفر
« اقدامات بعد از تك ميكروبي »

۱- اقدامات حفاظتي و رفع آلودگي ۲- علامت گذاري منطقه ۳- تخليه و مداواي مجروحين ۴- ايجاد آتش
« مراحل كشف و خنثي سازي در عوامل ميكروبي »
۱- مراحل كشف: اعلام خطر، نمونه برداري، تعيين هويت، شناساي از نظر مسري يا غير مسري ۲- مراحل خنثي سازي: علامت گذاري منطقه، رفع آلودگي، تخليه و مداواي مجروحين