مقدمه

طیف گستردهاي از پژوهشها که در دهه هاي اخیر عملکرد بیماران زبانپریش را با توجه

به تظاهرات بالینی و جایگاه آسیب آنان در مغز مورد ارزیابی زبان شناختی قرار دادهاند، نشان میدهند پردازش مقولههاي مختلف دستوري از جمله فعل، میتواند به طور مستقلّ، بر اثر آسیبهاي مغزي، دچار اختلال شود. شواهد قابل ملاحظهاي که بر پایه انواع آزمونها در زبانهاي مختلف به دست آمده، دلالت بر آن دارند بیماران زبانپریش، به ویژه بیماران بروکا در تولید و درك فعل نسبت به دیگر مقولههاي دستوري آسیبپذیري بیشتري نشان میدهند و

۱- Broca’s aphasie 2- production 3- comprehension 4- verb
5- judgement grammaticality

١٣٢

در تولید فعل نسبت به درك آن ضعیفتر عمل میکنند. با توجه به یافتههاي متعدد، پیچیدگیهاي صرفی، نحوي و معنایی فعل و نیز ساختار موضوعی۱ آن از جمله عوامل تأثیرگذار بر رفتار زبانی این بیماران است. میچلی۲ و دیگران (۱۹۸۸) در مطالعات خود مشاهده نمودند بیماران دستورپریش ایتالیایی زبان افعال اصلی را در گفتار خود حذف میکنند.

مک کارتی۳ و وارینگتون(۱۹۸۵) ۴ نیز دریافتند، اشکال در درك و نامیدن فعل بارزترین اختلال در عملکرد بیمار دستور پریش است. کیم۵ و تامپسون(۲۰۰۰) ۶ متوجه شدند این بیماران در تولید فعل دچار اختلال هستند، اما در درك و قضاوت دستوري همانند گروه کنترل سالم عمل

میکنند. در پژوهش باستیانس۷ و جانکرز(۱۹۹۸) ۸ نیز نتایج مؤید آن بود که بیماران دستور پریش در تولید تصریفات فعل به طور چشمگیري ناتوانتر از بیماران آنومی عمل میکنند.

کالینا۹ و دیگران (۲۰۰۱) به این نتیجه رسیدند هرچه افعال از نظر ساختار نحوي و موضوعی پیچیده تر باشند، بازیابی و تولید آنها براي بیماران دشوارتر میشود. به این ترتیب پژوهشهاي متعدد آسیبپذیري بیشتر فعل را بر اثر آسیب مغزي نسبت به دیگر مقولههاي دستوري مورد تأیید قرار میدهند؛ و نقش خصوصیات صرفی و نحوي فعل را بر میزان اختلال، عامل مؤثّري میدانند.

هدفهاي پژوهش

– تعیین و مقایسه نمرههاي آزمونهاي تولید، درك و قضاوت دستوري در بیماران زبانپریش و افراد طبیعی

– تعیین و مقایسه نمرهها درمحرّكهاي فعلی یک موضوعی، دو موضوعی و سه موضوعی در هر یک از بیماران زبانپریش و نیز مقایسه بین آنان و افراد طبیعی

۱- argument structure

۲- Miceli, G.
3- Mc Carthy, R.
4- Warrington, E. K.
5- Kim, M.
6- Thompson, C. K.
7- Bastianse, R.
8- Jonkers, R.
9- Collina, S.

١٣٣

فرضیههاي پژوهش

– عملکرد بیماران زبانپریش در هر سه آزمون تولید، درك و قضاوت دستوري ضعیفتر از افراد طبیعی است