عوارض پوستی سلاحهای شیمیایی

پوست از مهمترین اعضای بدن و سد دفاعی بدن در مقابل عوامل خارجی و بیماری زاست
پوست از لایه خارجی و لایه داخلی و همچنین ضمائمی مانند مو، غدد عرق و غدد چربی تشکیل می شود و سلولها یی به نام رنگدانه در پوست وجود دارد که رنگ پوست در نقاط مختلف بدن به تعداد این سلولها در پوست بستگی دارد. محافظت از بدن در مقا

بل عوامل فیزیکی مانند سرما و گرما و محافظت از بدن در مقابل عوامل بیماری زا، از وظایف اصلی پوست است.

 

از میان عوامل شیمیایی ای که در طول جنگ تحمیلی استفاده شد، فقط عوامل تاول زا مانند گاز خردل دارای اثرات سمی بر پوست است و کسانی که در معرض عوامل دیگر مانند عوامل اعصاب قرار گرفته اند، مشکل پوستی نداشته اند و در آینده نیز براساس تحقیقات انجام شده با عوارض پوستی مواجه نخواهند شد. پوست از آنجا که خارجی ترین لایه بدن است و نیز به دلیل وسعت آن ، نخستین و بیشترین آسیب را در اثر تماس با گاز خردل متحمل می شود.ابتدا

یی ترین مشکل ضایعه پوستی قابل مشاهده قرمزی و تحریک پوست است که مشابه حالت آفتاب سوختگی پوست بوده و معمولا به همراه خارش ، سوزش و درد سوزنی است.
بتدریج و با گذشت زمان در میان این مناطق قرمزی پوست ، تاولهای کوچکی ایجاد می شود که ممکن است بعدا به هم ملحق شوند و تاول بزرگتری ایجاد کنند. بررسی ها ن

شان می دهد علائم گاز خردل مانند دیگر علائم با تاخیر ایجاد می شود. تحقی

قات نشان می دهد مدت زمان تاخیر معمولا یک تا ۲۴ ساعت است و به عوامل متعددی بستگی دارد. غلظت گاز خردل موجود در محیط آلوده ، مدت زمان تماس و درجه حرارت و رطوبت محیط از جمله عوامل موثر است.
نواحی ای از بدن که گرم ، مرطوب و دارای پوست نازک تر هستند، معمولا زودتر و بیشتر در اثر تماس با گاز خردل آسیب می بینند که بیشتر شامل نواحی گردن ، آرنج و زیر بغل است.
همچنین کسانی که دارای پوست روشن تر هستند، احتمالا در مقابل گاز خردل حساس ترند.با توجه به این که برخلاف عوامل شیمیایی اعصاب ، گاز خردل فاقد پادزهر و درمان اختصاصی است ؛ پس مهمترین و حساس ترین اقدام درمانی عبارت است از رفع آلودگی در دقایق اولیه پس از تماس خردل.
ساده ترین روش رفع آلودگی در آوردن تمام لباسهای آلوده و شستشوی بدن با آب است و در صورت دسترسی به مراکز درمانی مجهز، بهتر است رفع آلودگی با مواد شوینده مخصوص انجام شود. مراقبت از ضایعات پوستی خردل شبیه مراقبت از سوختگی های درجه ۲ است ؛ هرچند سیر بهبود ضایعات پوستی در مصدومیت با گاز خردل معمولا کند و طولانی است.
همچنین مانند دیگر سوختگی ها، هنگام آسیب پوست که مهمترین لایه محافظ بدن در مقابل عوامل بیماری زاست ، میکروب ها و عوامل بیماری زا براحتی می توانند در محل سوختگی و ایجاد عفونت کند.بنابراین افرادی که دچار ضایعات پوستی ناشی از گاز خردل شده اند، در ۲هفته اول ، مستعد بروز عفونت های پوستی هستند و معمولا نیاز به مصرف آنتی بیوتیک دارند. همان طور که گفته شد، پوست دارای ضمائمی است که غدد عرق ، غدد چربی با فعالیت منظم خود در سطح پوست باعث می شوند پوست بدن ما در مناطق مختلف خود رطوبت و چربی مناسبی داشته باشد. در برخی مناطق پوست ، تعداد غدد و چربی پوست بیشتر است.

بنابراین پوست ما در آن مناطق مرطوب تر یا چرب تر است مثل کف دست و مناطق چین دار بدن و در برخی مناطق تعداد این غدد کمتر است.
گاز خردل به دلیل ترکیب شیمیایی خاص خود در سطح لایه های پوستی باعث ایجاد آسیب در سلولهای مختلف می شود؛ از جمله سلولهای تشکیل دهنده غدد عرق و چ

 

ی پوست شود و فعالیت برخی از این غدد را دچار اختلال کند و باعث خشکی پوست می شود. همین خشکی پوست و نیز آسیب دیدن برخی دیگر از قسمتهای پوست در اثر گاز خردل ممکن است در برخی افراد موجب بروز خارش پوستی شود.پرهیز از استحمام مکرر، استفاده از لباسهای نخی و پرهیز از مصرف غذاهای حساسیت زا و محرک می تواند در کاهش مشکلات پوستی این افراد موثر باشد.

مقابله با سلاح هاي شيميايي:
اقدامات حفاظتي و كمكهاي اوليه در رابطه با سلاحهاي شيميايي
مهمترين و اقدام حفاظتي و كمك اوليه براي مصدوميني كه در برابر اين نوع سلاحها قرار گرفته اند, ماسك و لباس ايمني ميباشد.
الف) ماسك ايمني: ماسك ايمني از بهترين وسايل ايمني به شمار مي رود و به هر رزمنده اموزش لازم جهت به كارگيري اين وسيله داده مي شود.

ب) لباس ايمني: لباس ايمني شامل سه قسمت است:
۱) يك دست لباس رو ( بلوز و شلوار ) كه محافظ در برابر مواد

 

شيميايي است.
۲) كفش محافظ شيميايي
۳) دستكش محافظ شيميايي
ج) پادزهرها: قرصهاي مخصوص محافظت در برابر عامل اعصاب (پريدوستيگماين), جعبه مخصوص الودگي زدايي از پوست(M258A1) و جعبه پادزهر گازهاي اعصاب از ديگر وسايل حفاظتي در برابر عوامل شيميايي مي باشند كه هر فردي كه در برابر اين گازها قرار ميگيرد بايد در اختيار داشته باشد.
دفاع غير نظامي: چنانچه وسايل ايمني ذكر شده فوق در دسترس شما قرار ندارد بايد از وسايلي استفاده كنيد كه خودتان انرا تهيه مي كنيد. وسايل مورد نياز:
۱) كيسه نايلوني ضخيم به اندازه حجم بدن
۲) كيسه نايلوني ضخيم و شفاف به اندازه حجم سر
۳) دستكش نايلوني
۴) باند زخم بندي
۵) زغال
۶) جوش شيرين
۷) كش
۸) پوتين.
طرز تهيه وسايل ايمني:
الف) كيسه نايلوني را مانند لباس دوخته و آن را بر تن كنيد. چنانچه بادگير و يا لباس چرمي و يا ريز بافت داريد مي توانيد از انها استفاده كنيد.در هنگام دوخت دقت كنيد كه حتي المقدور گاز شيميايي نتواند از ان عبور كند.
ب) كيسه نايلوني ضخيم و شفافي را كه به اندازه سر شماست روي سر خود قرار داده و دقيقا در مقابل دهان بيني يك يا دو سوراخ در ان ايجاد كنيد.( توجه شود اين كيسه بايد يك تكه بوده و نبايد دوخته شود و يا اينكه سوراخ ديگري داشته باشد)
ج) چند لايه باند زخم بندي را روي هم قرار داده و به اندازه حجم دهان و بيني خود قيچي كنيد.(توجه داشته باشيد چند سانتيمتر بيشتر از سطح دهان و بيني شما باشد) زغالي را كه قبلا اماده كرده ايد كاملا خرد كرده و به صورت دانه هاي ريز در اوريد: زغال خرد شده را درون يك باند زخم بندي طوري قرار دهيد كه يك لايه محافظ در

برابر ورود هواي الوده تشكيل دهد.مي توانيد به جاي اين ماسك از ماسك طبي به علاوه يك لايه زغال خرد شده كه در باند زخم بندي قرار گرفته استفاده كنيد.
د) يك بطري را به اندازه سه چهارم اب بريزيد .

 كه ديگر جوش شيرين در اب حل نشود و رسوب توليد نمايد در اينجا محلول جوش شيرين اماده است طرز استفاده از وسايل ايمني ذكر شده:
۱) در هنگام حمله شيميايي نفس خود را حبس كرده و فورا كيسه نايلوني مخصوص را بر سر خود گذاشته و ماسك را بر روي بيني و دهان خود قرار دهيد و دقت كنيد هوا از اطراف ان وارد دهان و بيني شما نشود .
۲) دستكش هاي نايلوني را به دست كرده و كش دور دست را بيندازيد.
۳) مقداري محلول جوش شيرين روي ماسك ريخته و ان را خيس كنيد.
۴) لباس هاي نايلوني را بر تن كرده و پاچه ها و استين ها را كش بيندازيد.
۵) پوتين را بپوشيد و كش پاچه شلوار را روي ان بيندازيد.
كمك هاي اوليه :
صدمات چشم:
سوختگي چشم ها: چشم ها ممكن است دچار سوختگي شيميايي, حرارتي يا نوري شوند.
۱) سوختگي شيميايي: سوختگي چشم با مواد اسيدي و قليايي ايجاد شده و در هر دو صورت شستن چشم ها با حجم زياد و جريان ارام اب بر روي چشم هاست. مي توانيد چشم مصدوم را زير جريان ارام شير آب بگيريد و يا اينكه سر مصدوم را در يك ظرف آب فرو برده و از او بخواهيد كه چشم هايش را باز بسته كند. اين كار در مورد سوختگي با مواد قليايي(آهك, بيكربنات سديم و پتاسيم) به مدت حداقل۲۰ دقيقه و در سوختگي با مواد اسيدي(جوهر نمك, اسيد سولفوريك) به مدت ۵ الي ۱۰ دقيقه لازم و ضروري است. اگر چشم ها در اثر درد شديد بسته شده بود با ملايمت ولي قاطعانه چشم ها را باز كرده و ان را شست

شو دهيد: سپس انها را با يك بانداژ به صورت شل بسته و مصدوم را به مركز درماني انتقال دهيد.
۲) سوختگي حرارتي: هنگامي كه فردي دچار سوخ

نانچه مصدوم دچار سوختگي پلك يا صورت شد, پانسمان انجام ندهيد و سوختگي را لمس نكنيد و فورا به مركز درماني مجهز انتقال دهيد.
۳) سوختگي با اشعه : اشعه مادون قرمز, تابش افتاب,نور ليزر و يا اشعه ماورا بنفش(نور جوشكاري) مي تواند باعث سوختگي چشم شود. در بعضي از اين موارد دردي وجود ندارد ولي در بعضي مانند جرقه جوشكاري يا افتاب زدگي چشم, درد زيادي وجود دارد. در اين حالت چشم ها را با اب سرد بشوييد و سپس ان ها را با پانسمان شل ببنديد. نكته: در موارد خاص معمولا هر دو چشم پانسمان مي شود اما در محيط هاي خطرناك(جنگ, اتش سوزي و…) چشم صدمه نديده پوشانده نمي شود تا مصدوم قادر به ديدن باشد