چکیده

تأثیر برنامهریزی استراتژیک در سازمانهای امروزی بر کسی پوشیده نیست و به کارگیری آن توسط مدیران میتواند در دراز مدت ثمرات مثبتی برای سازمانها به بار آورد. هدف از اجرای این تحقیق بررسی عوامل موثر بر اجرای موفقیت آمیز استراتژی (مورد مطالعه: کمیته امداد امام خمینی ( ره) آذربایجان شرقی) میباشد. در این تحقیق جامعه آماری را مدیران و کارکنان کمیته امداد تشکیل داده اند که تعداد آنان ۱۴۷ نفر بود. روش استفاده شده در این تحقیق از آن نوع، توصیفی – پیمایشی میباشد. نوع تحقیق، کاربردی است و برای جمع آوری اطلاعات در کنار منابع کتابخانه ای و اینترنتی از ابزار پرسشنامه نیز استفاده گردیده است. پایائی پرسشنامه با استفاده از آزمون آلفای کرونباخ- میزان ۰/۷۸۳ بدست آمده تا امکان مقبولیت آن فراهم شود. برای تجزیه و تحلیل داده ها از آزمون پارامتری t تک نمونه و آزمون فریدمن استفاده شده است. نتایج حاصل از تحقیق بیان می کند از بین ۱۵ عامل که در این تحقیق از آنها استفاده شد ۱۲ عامل بر اجرای موفقیت آمیز استراتژی تاثیر دارد. لذا با توجه به عوامل موثر شناسایی شده و نتایج بدست آمده از این پژوهش بایستی اختصاص منابع مالی و سازمانی کافی جهت اجرای استراتژیها در سازمان منظور گردد.

×
کلمات کلیدی: اجرای استراتژی ، کمیته امداد امام خمینی (ره)، مدیریت استراتژیک.

.۱ مقدمه
امروزه فعالیتهای اقتصادی جهان را ترکیبی از سازمانهای بزرگ، متوسط و کوچک انجام میدهند. همه این سازمانها در محیطی متلاطم و بازاری به شدت رقابتی به دنبال پیروزی در برابر رقبا و ارضای نیازهای مشتریان خود هستند. برنامهریزی استراتژیک در صورت تدوین و اجرای درست، ابزاری سودمند برای موفقیت شرکتها در بازار رقابت جهانی بوده و میتواند آنها را سرپا نگه دارد. تأثیر برنامهریزی استراتژیک در سازمانهای امروزی بر کسی پوشیده نیست، به کارگیری برنامهریزی استراتژیک توسط مدیران میتواند در دراز مدت ثمرات مثبتی برای سازمانها به بار آورد. امروزه بیش از ۲۶ درصد از استراتژیها با شکست مواجه میشوند و از دستیابی به اهداف اساسی خود باز میمانند (استوارت، .(۱۹۹۵ در بسیاری از موارد علت این امر ضعیف بودن استراتژی و ایدههای نهفته در آن نیست. استراتژیهای ارزشمند بیشماری در مرحله پیادهسازی با مشکل و شکست روبرو میشونداصولاً. چالشها و موانع اساسی مدیریت استراتژیک بیش از مرحله تدوین در اجرای استراتژیها نهفته است. اجرای استراتژی مرحله تبدیل حرف به عمل است (غفازیان، .(۱۳۸۱ شناسایی عوامل موثر بر اجرای استراتژیها مانع از اتلاف زمان، سرمایه و انرژی در پیادهسازی یک برنامه استراتژیک میشود. با شناسایی این عوامل در اثر بخشی برنامهریزی استراتژیک، مدیران با عنایت به این عوامل میتوانند راهبردهای مناسب جهت پیادهسازی استراتژیها داشته باشند. لذا این پژوهش در پی بررسی این سوال است که چه عوامل بر اجرای موفق استراتژی تاثیر گذار است؟

۱

.۲ پیشینه تحقیق
حیدر زاده ، سالاریان و درستکار سرمستانی (۱۳۹۳) پژوهشی با عنوان بررسی عوامل موثر بر اجرای استراتژی منابع انسانی در سازمان (مطالعه موردی :شرکت آب و فاضلاب آذربایجان شرقی) انجام دادند. در این تحقیق عوامل موثر بر اجرای استراتژی با مطالعه تحقیقات مشابه، بر اساس دو دسته عوامل بسترسازی سخت افزاری ( ساختار سازی، تخصیص منابع ) و بسترسازی نرم افزاری (آموزش کارکنان، تعهد مدیریت ) دسته بندی شده و نتایج حاکی از آن است که هر دو دسته عوامل بر اجرای استراتژی تأثیر میگذارد به طوریکه عوامل نرم افزاری بیشتر از عوامل سخت افزاری موثر می باشند.. جانسون (۲۰۰۷) نیز در مقاله خود با عنوان “عوامل موفقیت برنامهریزی استراتژیک و ده اشتباه عمومی که باید از آن دوری شود” به بررسی ده اشتباه کلی که در برنامهریزی استراتژیک باید از آن اجتناب شود میپردازد. در تحقیق کریتندن (۲۰۰۸) هشت اهرم برای اجرای موفق راهبردها معرفی شدهاند که در دو طبقه متغیرهای ساختاری و مهارتی دستهبندی شدهاند. چهار متغیر ساختاری شامل اقدامات، برنامهها، سیستمها و سیاستها هستند و چهار متغیر مهارتی شامل تعامل، تخصیص، پایش و سازماندهی میباشند. فرد آر دیوید نیز در بخش پیادهسازی استراتژیها، به عواملی چون تعیین هدفهای سالانه، تدوین سیاستها، تخصیص منابع، تغییر ساختار و تجدید ساختار و مهندسی مجدد، تجدیدنظر در پاداش و برنامهریزی انگیزشی، کاهش مقاومت در برابر تغییر، وفق دادن مدیران در برابر استراتژیها، تقویت فرهنگ پشتیبانی از استراتژی، تطبیق فرایندهای تولیدی و عملیاتی، تشکیل واحد منابع انسانی اثربخش جهت پیادهسازی موفقیتآمیز استراتژیها اشاره میکند (پارساییان، .(۱۳۸۴

دکتر اعرابی در طرح پژوهشی سال ۱۳۹۱ خود با عنوان” بررسی و دستهبندی عوامل موثر در اجرای راهبرد براساس چارچوب اسکات

æ تئوری “SRP عوامل موثر بر اجرای راهبرد را به صورت کلی به صورت زیر دسته بندی نموده است:
• تدوین راهبرد: شفاف و واضح بودن تصمیمات راهبردی اتخاذ شده.
• ساختار سازمانی: هم سوبودن ساختار فعلی سازمان با اهداف اجرای استراتژیها.
• فرهنگ سازمانی: یک راستابودن باورها و ارزشهای کارکنان با اهداف اجرای استراتژیها.
• برنامه ریزی عملیاتی: تعریف فعالیت ها و وظایف کلیدی اجرایی با جزئیات کافی

• تخصیص منابع: کافی بودن منابع مالی و غیرمالی، مواد و نیروی انسانی برای اجرای استراتژیها
• کارکنان: توانایی کارکنان برای اجرای استراتژیها.
• ارتباطات: جریان کامل اطلاعات بین واحدهای مختلف.
• کنترل و بازخورد: وجود سیستم کنترل مناسب و دریافت بازخورد هنگام اجرای استراتژیها.
• عوامل محیطی: بروز مشکلات پیش بینی نشده مختلف در هنگام اجرای راهبرد.
• رهبری: رهبری و هدایت مناسب توسط مدیران سطوح عالی سازمان.
• نتیجه: وجود پیشینه خوب و دید مثبت نسبت به استراتژیهای قبلی سازمان.
• شرکتهای همکار خارجی.
قابل ذکر است که متغیرهای اصلی این پژوهش بر مبنای دستهبندی فوق تعریف شدهاند اما به دلیل کمرنگ بودن عامل شرکتهای همکار خارجی از آن صرف نظر شده است.

.۳ اهمیت و ضرورت تحقیق
برنامهریزی استراتژیک، اهداف سازمان را با توجه به رسالت آن تعیین میکند و در صورت تدوین و اجرای درست، ابزاری سودمند برای موفقیت شرکتها است. با توجه به آخرین تحقیقات انجام گرفته در مورد درصد استفاده از ابزارهای مدیریت توسط مدیران در سال ۱۹۹۰ که در مجله معتبر استراتژی و رهبری به چاپ رسیده، برنامهریزی استراتژیک بیشترین کاربرد را با کسب ۸۸ درصد آراء توسط مدیران موسسات بزرگ دارا بوده است(بین، .(۱۹۹۲

بنابراین لازم است مطالعات و پژوهش دقیقی روی پرکاربردترین ابزار مدیریت یعنی مدیریت استراتژیک صورت گیرد و عوامل موثر بر فرایند استراتژیک در مرحله تدوین، اجرا و یا کنترل استراتژیها شناسایی گردد. تحقیق حاضر با هدف شناسایی عوامل موثر بر

۲

موفقیت اجرای استراتژیها در کمیته امداد امام خمینی(ره)درصدد است تا نقش عوامل سازمانی را در اثر بخشی این فرایند شناسایی نماید تا مدیران بتوانند استراتژیها را به درستی پیادهسازی نمایند..

۴٫ اهداف تحقیق
• هدف کلی بررسی و شناسایی عوامل کلیدی موثر بر اجرای استراتژی و ارائه راهکارهای مناسب (مورد مطالعه کمیته امداد امام خمینی(ره) تبریز).

• اهداف کاربردی بررسی و شناسایی عوامل موثر بر موفقیت اجرای استراتژی

تعیین میزان تاثیر هر یک از عوامل فوق بر موفقیت اجرای استراتژی از دیدگاه مدیران و کارشناسان کمیته امداد امام خمینی.

۵٫ مدل مفهومی

در پژوهش حاضر برای ارائه مدل مفهومی پس از بررسی در ادبیات موضوع، منظور از اجرای استراتژی و عوامل موثر بر آن مدنظر قرار گرفت. ذکر این نکته لازم است که بر اساس بررسیهای انجام شده عواملی که بر اجرای موفقیت استراتژی در پـژوهش خـود اسـتفاده کردهام، تا حدودی بر گرفته از مدل های مختلف مطرح در زمینه اجرای استراتژی می باشد.

تدوین راهبرد ساختار سازمانی فرهنگ سازمانی برنامهریزی عملیاتی

تخصیص منابع

کارکنان

موفقیت اجرای استراتژیها در کمیته امداد امام خمینی(ره)

ارتباطات (نمونه موردی: کمیته امداد امام خمینی(ره) استان آذربایجان شرقی)

کنترل، بازخورد عوامل محیطی عوامل مدیریتی پیشینه ذهنی

شکل : ۱ مدل مفهومی

۳

.۶ استراتژی
کلمه استراتژی از کلمه یونانی (stratego) مرکب از (stratos) به معنای ارتش و (eGo)به معنای رهبرگرفته شده است با این تفاسیر برنامه ریزی استراتژیک نیزاساساً بر همین اساس تدوین میشود و کلیه سازمانهای دولتی و غیرانتفاعی را در بر می گیرد (احمدی، .(۱۳۷۷ استراتژی را ایجاد یک مزیت منحصر به فرد برای تمایز سازمان از رقبا تعریف می کنند و اساس کار را مدیریت این تمایز می دانند، استراتژی علم و هنر بکار گرفتن نیروهای سیاسی ، اقتصادی ، روانی و نظامی یک ملت یا گروهی از ملتها برای حداکثر حمایت از سیاستهای اتخاذ شده که در زمان جنگ و صلح کاربرد دارد همچنین استراتژی نوع خاص از راه و روش دستیابی به اهداف است یعنی در ارتباط با چگونگی دستیابی به اهداف بلند مدت و حیاتی سازمان که در محیط رقابتی قرار دارد بحث می نماید، به عبارتی استراتژی عبارتست از طرح و نقشه.

×
×

×
×

شکل : ۲ نمودار تعیین اهداف آینده سازان در برنامه ریزی استراتژیک

.۷ روش تحقیق
این پژوهش از نظر هدف کاربردی و از لحاظ چگونگی جمع آوری دادهها، توصیفی و از لحاظ محتوای موضوع، یک پژوهش میدانی محسوب میشود. این تحقیق با توجه به هدف تحقیق، نظری بوده اما بر اساس روش تحقیق از نوع توصیفی- همبستگی میباشد. همچنین این تحقیق از نظر کنترل شرایط پژوهش یک بررسی پیمایشی است. از نظر وسعت پهناگر؛ از نظر دامنه یک مطالعهی خرد و از نظر زمانی یک بررسی مقطعی است. بنابراین در این تحقیق از روش توصیفی- پیمایشی برای شناخت ویژگیهای جامعهی آماری استفاده شده است که وضعیت و ماهیت موجود را بررسی میکند. و برای آزمون فرضیات تحقیق از آزمون t یک متغیره و آزمون فریدمن استفاده شده است.