كاربردليكا درساختمان

ليكا چيست؟
امروزه دانه هاى سبك خاك رس منبسط شده در بيش از ۳۰ كشور جهان با نامهاى تجارى گوناگون توليد و عرضه مى شوند. در اروپا و آمريكا اين دانه ها را با عناوينى نظير لايتگ، ليكا، آگلايت و آرژكس مى شناسند. اين دانه ها به طور مشابه در ايران با نام ليكا توليد مى شوند.
دانه خاك رس منبسط شده سبك( LECA ( Light Expanded Clay Aggregate

ويژگى هاى اين دانه ها باعث شده است تا در طيف وسيعى از كارهاى عمرانى و صنعتى به كار روند. در اين نگاشت برخى مسائل اساسى در مورد توليد و مصرف ليكا بررسى مى گردد.

)ليكا چيست؟ يكى از روشهاى تهيه دانه هاى سبك استفاده از كوره گردان است. وقتى برخى از انواع رس با دانه هايى به ريزى صفر تا دو ميكرون در دماى بالاتر از ۱۰۰۰ درجه سانتى گراد در اين كوره ها حرارت مى بينند، گازهاى ايجاد شده در داخل آنها منبسط مى شوند و هزاران سلول هواى ريز تشكيل مى دهند. با سرد شدن مصالح، اين سلولها باقى مى مانند و سطح آنها سخت مى شود.

مهم ترين ويژگى هاى ليكا عبارتند از : وزن كم، عايق حرارت، عايق صوت، بازدارنده نفوذ رطوبت، مقاومت در برابر يخ زدگى، تراكم ناپذيرى تحت فشار ثابت و دائمى، فسادناپذيرى، مقاوت در برابر آتش و PH نزديك به نرمال. وزن كم اين دانه ها و در نتيجه هزينه حمل پائين آن باعث شده است تا از ليكا در پر كردن فضاهاى خالى استفاده شود. در كاربردهاى خاص نظير زير سازى ساختمان و تسطيح و شيب بندى بام، خواص عايق حرارتى و دوام ليكا مشخصات فنى مناسبى براى آن فراهم مى كند. در راهسازى نيز از تراكم ناپذيرى ليكا براى كنترل نشست پلاستيك بسترهاى سست استفاده مى شود. همچنين جذب آب مناسب ، تخلخل و دوام ليكا آن را براى كشاورزى بدون خاك مناسب ساخته است. همين خواص باعث شده است تا در تصفيه فاضلابهاى خانگى از فيلترهاى ساخته شده از ليكا استفاده شود.

) ويژگيهاى بتن ليكا
خواص ليكا باعث شده است تا بتن سبك ليكا كاربردهاى فراوانى داشته باشد. مهم ترين ويژگى هاى بتن ليكا عبارتند از:وزن كم، سهولت حمل و نقل، بهره ورى بالا هنگام اجرا، سطح مناسب براى اندود كارى، مقاومت و باربرى، عايق حرارت، مقاومت در برابر آتش، عايق صدا ،‌مقاومت در برابر يخ زدگى، بازدارندگى در برابر نفوذ رطوبت و دوام در برابر مواد آهكى.
متناسب با وزن و مقاومت مورد نظر از بتن سبك ليكا به عنوان پر كننده ، عايق و يا باربر استفاده مى شود. بتن ليكا مى تواند در جا ريخته شود و يا بصورت بلوك، اجزاى ساختمانى وساير قطعات پيش ساخته بكار رود. در هر مورد متناسب با كاربرد و روش اجرا از دانه بندى هاى مناسب ليكا استفاده مى شود.

بتن هاى پر كننده و عايق اغلب در پى سازى و زير سازى ساختمان، شيب بندى كف و بام، بلوك ها يا اجزاى ديوارهاى جدا كننده و محيطى غيرباربر به كار مى روند.
در حالى كه از بتن هاى سبك سازه اى – كه البته عايق نيز خواهند بود- در ساخت اجزاى مقاوم نظير بلوك هاى باربر، پانل هاى ديوارى و سقفى مسلح و نيز اسكلت بتن مسلح ساختمانها استفاده مى شود. قابل توجه است كه به دليل الزامات مقاومت و دانه بندى ، تنها با استفاده از دانه هاى ليكا مى توان در ايران بتن سبك سازه اى ساخت.

ليكا در شيب بندى كف و بام

ليكا دانه هاى مدور و سبك رس منبسط شده ايست كه در كوره هاى گردان و در حرارت بالاى ۱۱۰۰درجه سانتى گراد در يكى از مدرن ترين واحدهاى صنعتى ايران توليد مى شود. ليكا فى الواقع پوكه ايست صنعتى و داراى كاربردهاى وسيع در ساختمان و كشاورزى.
ويژگيهاى پوكه صنعتى ليكا

دانه هاى ليكا بشكل تقريبأ مدور و با سطحى زبر و ناهموار است. قشر ميكروسكپى خارجى آن قهوه اى و داحل دانه ها بشكل بافت سلولى و برنگ سياه است.
دانه هاى توليدى كارخانه در اندازه هاى متفاوت و كلأ در چهار نوع دانه بندى (۲۰-۱۰, ۱۰-۳, ۳-۰) ميلى متر و مخلوط(۲۰-۰) عرضه مى گردد.
وزن فضايى دانه هاى خشك ليكا بصورت فله و براى دانه بندى ۲۰-۱۰ميلى متر حدود ۳۳۰كيلوگرم در متر مكعب است، اين سبكى بعلت هواى موجود بين و داخل دانه هاست كه بر حسب دانه بنديها بين ۷۳تا۸۸درصد فضاى كل را اشغال مى كند.
ويژگيهاى مهم دانه هاى ليكا بشرح زير است:

– فوق العاده سبك است .
– غير قابل احتراق و فسادناپذير است.
– بهترين عايق حرارتى است كه تعادل گرما و سرما را در فصول مختلف در داخل ساختمان برقرار مى كند.
– عايق فوق العاده مناسبى براى صدا است

بهترين ماده شناخته شده براى جلوگيرى ار نفوذ رطوبت است.
– مقاومت بسيار عالى در مقابل يخ زدگى
در مقابل فشار مكانيكى دائمى فشرده نمى شود و نسبت درصد هواى موجود ثابت مى ماند.
– ضريب انتقال حرارتى دانه هاى ليكا بصورت فله بر حسب دانه بنديها بين ۹ ۰٫۰ تا ۰٫۱۰۱ W/M.k متغير است.

كاربرد ليكا در صنعت ساختمان
براى شيب بندى كف و پشت بام: پوكه صنعتى ليكا بهترين مصالح ساختمانى براى پوشش كف و سقف پشت بام است. كاربرد انجام پذير بوده و طريقه مصرف آن كاملأ براى معماران و مهندسين شناخته آن بسادگى شده است . لايه ليكا كه بضخامت حدود ۱۰تا۱۵سانتى متر بكار گرفته مى شود بدو طريق سفت مى گردد:
در حالت كارهاى بزرگ

نخست دانه ها با پاشيدن آب خيس و سپس بصورت آزاد و يا در داخل بتونير با سيمان مخلوط مى شود. عيار مخلوط بازاى يكصد كيلوگرم ليكا حدود ۱۶كيلوگرم سيمان است.
به اين مخلوط آنقدر آب اضافه مى كنند تا رنگ آن بصورت حاكسترى تند و شفاف در بيايد.
مخلوط در محل كار قرار مى گيرد و به آرامى با تخته كوب تسطيح مى شود.
بمنظور جلوگيرى از خشك شدن ، اين مخلوط تسطيح شده بطور منظم آب پاشى و يا با ورقه پلاستيكى پوشانده مى شود.
در حالت استقرار يافته

در اين حالت روى لايه ليكائى كه قبلأ خيس و تراز شده مايع سيمان(حدود ۶۰ليترآب بازاى يك كيسه ۵۰كيلوئى سيمان) بمقدار ۱۲ليتر در يك متر مربع سطح، روى لايه ريخته مى شود-بدين ترتيب در هر مرحله ۶تا۷متر مربع پوشش ليكا آماده مى گردد.
حفاظت آن مانند آنچه در پيش ذكر شد انجام مى گيرد.
براى عايق بندى كف

براى كف هاى چوبى: كف اتاق قبلأ با ورقه اى از پلاستيك يا قير گونى پوشانده مى شود. پس از اطمينان به اينكه كف چوبى قدرت تحمل فشار حدود ۳۵تا۴۰ كيلوگرم بر متر مربع را دارا مى باشد دانه هاى ليكا در داخل كادرها به ضخامت ۱۰تا۱۵ سانتى متر ريخته مىشودوسپس تخته چوبهاى فشرده بضخامت ۱۸ ميلى متر روى كادرهاى چوبى ميخكوب مى گردد.
براى كف هاى شفته اى: در طول اتاق يا سالن بفاصله هاى دو متر تخته هائى بارتفاع ۱۰ تا ۱۵ سانتى متر (ضخامت لايه بتن ليكا) كادر بندى مى شود سپس دانه هاى ليكا در داخل اين كادرها ريخته و به آرامى تخته كوب مى گرددسپس با تخته اى صاف و بطول بيش از ۲متر تراز مى شود و در مرحله آخر با دوغاب سيمان عمل تثبيت انجام مى گيرد.
انواع بلوك هاى ديوارى ليكا

مشخصات فنى كد اندازه ها
(سانتى متر) نوع بلوك هاى ساختمانى ليكا
وزن قطعه: ۱۱كيلو گرم
ضخامت ديوار: ۱۹سانتى متر
مجموع وزن يك متر مربع ديوار تمام شده: ۱۶۵/۳kg/m3
تعداد قطعه در ديوار: ۹/۲۷ قالب در متر مربع WB 49.3/20 20×۱۹×۴۹ ديوارى توخالى ته پر با سه سوراخ

وزن قطعه: ۵/۱۶كيلو گرم
ضخامت ديوار: ۱۹سانتى متر
وزن ديوار: يك متر مربع ديوار تمام شده با ليكا ۲۱۸ كيلوگرم بر متر مربع
تعداد قطعه در ديوار: ۹/۲۷قالب در متر مربع WB 49.0/20 20×۱۹×۴۹ ديوارى توپر

وزن قطعه: ۹/۶كيلو گرم
ضخامت ديوار: ۲۰سانتى متر
وزن ديوار: يك متر مربع ديوار تمام شده با ليكا ۱۷۲/۵kg/m2 كيلوگرم بر متر مربع
تعداد قطعه در ديوار: ۳/۱۱قالب در متر مربع

ليكا در بتن سبك و نيمه سبك
بتن سبك ليكا از مخلوط كردن دانه هاى ليكا با سيمان و آب بدست مى آيد-دوغاب سيمان عمل بهم چسباندن دانه ها به يكديگر و ايجاد پيوستگى در دانه هاى ليكا را انجام مى دهد.
افزايش ماسه بافت بتن را پيوسته تر و در نتيجه تخلخل را كاهش مى دهد. با اين عمل حجم هواى داخل بتن كاهش و در عوض استحكام ساختار بتن افزايش پيدا مى كند . اين نوع بتن ساخته شده از سيمان، ليكا، ماسه و آب، بتن نيمه سبك ناميده مى شود.
اين دو نوع بتن اصولأ براى نيل به هدف سبك كردن در صنعت ساختمان به كار گرفته مى شود. مصرف ليكا ضمن كاهش وزن فضايى بتن هدايت حرارتى بتن را نيز فوق العاده كاهش مى دهد.
مقاومت فشارى
بتن ليكا با وزن فضايى بين ۷۵۰ تا ۱۵۰۰ كيلوگرم بر متر مكعب داراى مقاومت بسيار عالى است. بطور نمونه بتن ليكايى كه به صورت مكعب ۱۵×۱۵×۱۵ سانتى متربا وزن فضايى۱۵۰۰كيلوگرم بر متر مكعب(وزن خشك) در مركز تحقيقات ساختمان و مسكن ايران تحت آزمايش مقاوت فشارى قرار گرفت، مقاوت ۲۸روزه آن به ۲۰۸كيلوگرم بر سانتى متر مربع بالغ گرديد.
توليد سه نوع بتن مطابق توصيه فرم (Comite europeen du Beton C.E.B) يا كميته اروپايى بتن با مشخصات زير انجام مى گيرد.
تيپ structural) S) با وزن فضايى ۱۶۰۰تا ۱۹۰۰ كيلوگرم بر متر مكعب و مقاومت فشارى بيشتر از ۶۰۰ كيلوگرم بر متر مربع
دانه كاربرد بتن هاى ليكا

بتن ليكا داراى كاربردهاى فوق العاده وسيع بوده كه اهم آنها به شرح زير است.
_ شيب بندى و پوشش هاى سقف و كف
_ پركننده سبك و افزايش هواى لايه بندى ها

_ توليد بلوك هاى سبك ساختمانى عايق و باربر
_ پانل هاى ساندويچى پيش ساخته
_ سنگفرش محوطه(دال) و درپوش هاى راه آب و … غيره

مزاياى كاربرى بتن سبك ليكا

_ وزن فضايى كاهش يافته و راحتى و آسانى حمل و نقل
_ ايزولاسيون حرارتى و بادوام به دليل نسج سلولى دانه ها و توده هواى بسيار زياد بين و داخل دانه ها
_ مقاومت فوق العاده در مقابل آتش و عدم ايجاد گازهاى سمى در آتش سوزى
_ كاهش هزينه هاى دستمزدى و سرعت بخشيدن به كار به دليل سبكى بتن
_ سهولت ماله كشى و اندودهاى سنتى به دليل نسج باز و رويه زبر بتن ليكا
_ مقاومت بسيارخوب در مقابل فشارهاى وارده
_ ضريب هدايت حرارتى فوق العاده پايين
_ عايق بسيار خوب براى صدا با ضريب بسيار مناسب جذب آكوستيك
_ مقاوم در مقابل يخ زدگى، نفوذ رطوبت و مواد آهكى