– چكيده:
با توجه به پيشرفت روز افزون علوم و فنون و افزايش منابع علمي، ايجاد فهرستهاي جديد از منابع علمي، كاهش و كمبود فضاهاي آموزشي نياز به كتابخانه هاي ديجيتالي و سيستم هاي آموزش از راه دور روز به روز بيشتر احساس مي شود به همين دليل سيستمي توزيع شده براي كتابخانه رقمي و آموزش از راه دور طراحي گرديد كه اين پروژه در واقع پياده سازي بخشي از اين سيستم تحت عنوان سيستم اطلاع رساني مي باشد.

در راستاي انجام اين پروژه در ابتدا يكسري تحقيقات در زمينه كتابخانه رقمي و آموزش از راه دور صورت گرفت تا مرجع مناسبي براي مطالعات باشد براي اين منظور بر روي تعدادي از پروژه هاي انجام شده در اين زمينه نيز تحقيقاتي به عمل آمد بعد از انجام تحقيقات يك بخش از سيستم كتابخانه رقمي و آموزش الكترونيكي تحت عنوان سيستم اطلاع رساني تحليل، طراحي و پياده سازي شد.

در راه انجام و توسعه كتابخانه وقمي و آموزش از راه دور مشكلات زيادي وجود دارد. فرضيات قديمي كه در مورد جنبه هاي تكنيكي، اجتماعي و اقتصادي و قانوني اين كار وجود دارد باعث بروز مشكلاتي شده است. از طرفي نمودن امكانات لازم و منابع لازم توسعه اين كار را در كشور ما با مشكلاتي مواجه كرده است.

مقدمه
يكي از گنجينه هاي گرانبهاي كتابخانه انگلستان، كتاب خطي بي همتايي است مربوط به قرن ۱۱ ميلادي. اين كتاب خطي در سال ۱۷۰۰ به كتابخانه تحويل داده شد و ۳۰ سال بعد در حادثه آتش سوزي از ميان رفت. با سوختن جلد و بعضي از صفحات كتاب، كتاب پيش از بيش رو به نابودي گذاشت در نتيجه در سال ۱۸۰۰ تصميم براين گرفته شد كه هر برگ اين كتاب را در فريم محافظت شده اي قرار دهند و در سال ۱۹۹۳ كتابخانه انگلستان پروژه الكترونيكي كتاب خطي را آغاز كرد.

دسترس الكترونيكي به منابع اطلاعاتي از طريق تلاشهاي همه جانبه بين المللي براي گسترش اتصال پذيري شبكه ها، افزايش پهناي باند مخابراتي، توليد ابزارهاي نوين و از همه مهمتر افزايش قابليت عملكرد متقابل سيستم‌ها روز به روز بيشتر مي شود. اطلاعات رقمي موجود در محيط باز و تقريباً غيرقابل كنترل شبكه جهاني از نظر كميت هر سال ۱۰ برابر مي شوند و همچنين تعداد كاربران نيز به صورت انفجاري افزايش مي يابد و اين مسائل ومشكلات موجود بر سر آموزش به صورت فيزيكي و كتابخانه هاي سنتي آدمي را به سمت توليد اين سيستم ها پيش مي برد .

ما نيز ضمن تعريف يك سيستم آموزش از راه دور و كتابخانه رقمي به پياده سازي قسمتي از اين پروژه پرداخته ايم تا عملي شدن آن مشخص گردد.
در اين پروژه در ابتدا تحقيقي در مورد پروژه هاي كتابخانه رقمي و آموزش از راه دور موجود صورت گرفته است و توضيحي در مورد J 2EE و پايگاه داده استفاده شده در اين پروژه مطرح شده است و مفصول بعد برچگونگي طراحي و پياده سازي سيستم اطلاع رساني مربوط به پروژه كتابخانه رقمي و آموزش از راه دور مطرح شده است.

به اميد آنكه اين پروژه بتواند راهگشاي پروژه هاي برتر در سالهاي آينده باشد.

۱- معرفي و تاريخچه كتابخانه رقمي:
با گسترش روز افزون اينترنت بحث كتابخانه ديجيتالي بسيار مهم و گسترده شده است. در اينجا ما به طور مختصر تاريخچه كتابخانه ديجيتالي را مورد بحث قرار مي دهيم. در ابتدا با يك تعريف عمومي از كتابخانه ديجيتالي شروع مي كنيم و بعد تاريخچه كتابخانه آن و پروژه هاي موجود را مورد بررسي قرار مي دهيم.

به طور كلي كتابخانه هاي ديجيتالي عبارتند از بسط منطقي كتابخانه هاي فيزيكي در جامعه اطلاعات الكترونيكي. منظور از بسط منطقي اين است كه كتابخانه هاي ديجيتالي كه در واقع همان راه كتابخانه هاي سنتي را ادامه مي دهند و از منابع و سرويس هاي موجود استفاده مي كنند و منظور از افزايش منطقي آن است كه از طريق كتبخانه هاي ديجيتالي مي توانيم سرويس هاي جديد و موقعيت هاي جديدي را براي نوع بشر تهيه كنيم.
تحقيق و توليد كتابخانه هاي ديجيتالي كار آساني نمي باشد چرا كه شامل عناوين زيادي از جمله كتابداري و كامپيوتر و اط

دقيقاً شخص نمي باشد كه اولين كتابخانه ديجيتالي در چه زماني وارد صحنه شده ولي آنچه مسلم است اين است كه مفهوم آن تا زمان ۱۹۸۰ وارد نشده بود. خروج و توليد كتابخانه هاي ديجيتالي در اين مرحله به دليل وجوددو نيروي مهم صورت گرفت. اول توليد تكنولوژي ديجيتالي به خصوص در Multimedia و شبكه كه باعث ايجاد بازدهي بيشتر و ايجاد راه كارهاي جديدتر در پردازش و مديريت اطلاعات بود و دوم مردم خواهان روشهايي بودند كه بهتر بتوانند اطلاعات مهم را به اشتراك بگذارند و به دنبال روشهاي جديد در تحقيق و آمرزش بودند. بنابراين سيستم هاي كتابخانه ديجيتالي ايجاد شدند.

بسياري از كتابخانه هاي ديجيتالي اوليه در واقع انواع تنوعي از مجموعه هاي ديجيتالي و سيستم هاي اطلاعاتي بودند. منابع اطلاعات شخصي، اطلاعات مربوط به سازمانها و گروهها از اين نمونه ها مي باشد.
در سال ۱۹۸۹، پروژه شبكه جهاني اينترنت شروع شد و بسيار سريع گسترش پيدا كرد. كاربران مي توانستند جستجو كنند و هم چنين يك node در شبكه ايجاد كنند و اطلاعات را در آن قرار دهند، كه برخي از افراد اين پروژه را شروع حقيقتي كتابخانه ديجيتالي ناميدند.

امروزه ديگر سد زمان و مكاني كه در تحقيقات وجود داشته كم شده و دانشجويان و محققين و به طور عموم تمامي افراد به راحتي مي توانند به تمامي اسناد مهم دنيوي دسترسي داشته باشند بدون اينكه محدوديتي در زمان و مكان داشته باشند كه اين امر، تماماً به خاطر به وجود آمدن كتابخانه ديجيتالي مي باشد.

در طول سال ۱۹۹۰ پروژه كتابخانه رقمي به صورت يك فعاليت بزرگ تجربه اي بود بسياري از پيشرفتهاي مهم در زمينه تكنولوژي كتابخانه ديجيتالي در نتيجه تحقيقاتي كه توسط NSF و JICS صورت گرفته مي باشد. در سال ۱۹۹۹ به صورت بين المللي شروع به گسترش كردند و NSF برنامه تحقيق كتابخانه ديجيتالي خود را به فعاليت مشابه كه توسط JISC صورت مي گرفت پيوند داده است و نتيجه تحت عنان فعاليتهاي بين المللي كتابخانه رقمي JISC-NSF قرار گرفت.
اهدافي كه در اين سه سال برنامه نويسي وجود داشت عبارت بودند از:
۱٫ جمع آوري مجموعه اي از اطلاعات كه به خاطر محدوديتهاي سايز و فاصله و … قابل دسترس يا استفاده نيستند.

۲٫ توليد يك تكنولوژي جديد و اينكه آيا اين تكنولوژي براي استفاده مجموعه اي از كاربران توزيعي براي پيدا كردن و فرستادن اطلاعات مناسب است يا نه.
۳٫ محاسبه مزاياي بين المللي اين تكنولوژي.
پروژه هاي مهمي كه از سال ۱۹۹۴ شكل گرفت عبارتند از:
۱٫ كتابخانه رقمي دانشگاه كارنكي ملون Informedia.
2. كتابخانه رقمي دانشگاه بركلي.
۳٫ كتابخانه رقمي دانشگاه كاروليناي شمالي.
۴٫ پروژه Red Sage.
5. كتابخانه رقمي Amico.

۶٫ كتابخانه رقمي دانشگاه هاروارد.
۷٫ كتابخانه رقمي دانشگاه Maryland.
8. كتابخانه رقمي دانشگاه stanford.
9. شبكه كتابخانه رقمي در اندونزي.
۱۰٫ كتابخانه رقمي JSTOR.
11. كتابخانه رقمي Xerox Parc.
12. كتابخانه رقمي دانشگاه TVLIP.
13. كتابخانه رقمي IBM.
14. كتابخانه رقمي يونان باستان.
۱۵٫ كتابخانه رقمي NCSTR.
16. كتابخانه رقمي ACM در ويرجينيا.
۱۷٫ كتابخانه رقمي SWAN.

كه در ادامه به معرفي برخي از اين پروژه ها مي‎پردازيم.

۱-۱- تعريف كتابخانه رقمي:
در زمينه كتابخانه رقمي تعاريف و رنج هاي مختلفي از يك كاتالوگ الكترونيكي گرفته تا محيط Multimedia پيشرفته وجود دارد. Tomas hickerson از دانشگاه Cornel بر اين عقيده است كه اكنون ديگر زمان آن است كه خطي ميان كتابخانه فيزيكي و حجازي كشيده شود.
Bernie hurley از دانشگاه Berkeley بيان مي كند كه كتابخانه هاي ديجيتالي در اينكه طراحي شده اند براي حمايت در توليد، نگهداري، مديريت، دستيابي و نمايش متفاوت هستند.
شركت Sun، كتابخانه هاي ديجيتال را اين گونه تعريف مي كند: يك موجوديت الكترونيكي از عملياتي كه استفاده كنندگان انجام مي دهند و منابعي كه آنها در كتابخانه هاي عادي به آن دسترسي دارند. اين منابع اطلاعاتي مي تواند به صورت ديجيتال ترجمه شود و در يك منبع multimedia ذخيره شود و از طريق سرويس web در اختيار همگان قرار مي‌گيرد.

نتيجه استفاده از كتابخانه ديجيتالي شامل اجزايي مي شود كه در سيستم كامپيوتري ذخيره مي شوند به فرمي كه قابل بازسازي و انتقال باشند در حاليكه فرم قرار دادي اجزا بدين صورت نمي تواند باشد.
يك كتابخانه اتوماسيون شده يك كتابخانه ديجيتالي نمي باشد تا زماني كه شامل اجزايي فيزيكي مانند كتابهاي چاپي است در حاليكه ممكن است بسيار مكانيزه باشد ولي اين ؟؟؟ كه يك كتابخانه ديجيتالي بايد در بسياري از كار ها مكانيزه باشد. كتابخانه ديجيتالي به دليل اجزايي كه دارد شامل توانايي هايي مي شود كه ساير كتابخانه ها از آن محروم هستند.

۱-۲- اجزاء ديجيتالي:
راههاي زيادي براي طبقه بندي اجزا وجود دارد.اما در اين مرحله اينكه براي كامپيوتر قابل خواندن باشد مهم ترين مسأله است.

در واقع ديجيتال به معني قابل خواندن براي كامپيوتر مي باشد. توليد اطلاعات ديجيتالي از فرضهاي ديگر شامل دو مرحله مي باشد. مرحله اول ديجيتاليزه كردن مي باشد. در اين مرحله اساساً فرم فيزيكي را به صورت ديجيتالي نمايش مي دهند و در واقع به اجزا اصلي اوليه هيچ گونه اطلاعاتي اضافه نمي شود. مانند مرحله scan كردن يك عكس كه آن را به نرم قابل خواندن براي كامپيوتر تبديل مي كند كه به صورت فايل در كامپيوتر ذخيره مي شود.

مرحله دوم استخراج كامپيوتري اطلاعات از فرم ديجيتالي مي باشد. براي مثال براي text اين كار توسط نرم افزار optical character recognition صورت مي گيرد كه اين نرم افزار شيب معروف الفبا را تشخيص مي دهد. اين مرحله اجازه مي دهد كه مقداري از اطلاعات صفحه اصلي در دسترس كامپيوتر قرار گيرد و در نتيجه اكنون توانايي index گذاري و توليد فرم ديگري از خروجي امكان دارد.
تمام اين پردازش ها بر روي اجزايي صورت مي گيرد كه در ابتدا به صورت ديجيتالي نمي باشد و براي استفاده از كتابخانه ديجيتالي بايد به فرم ديجيتالي تبديل شدند و اين مراحل زمان و هزينه زيادي را در بر دارد.

۱-۳- ايندكس گذاري اتوماتيك:
عبارت است از استخراج اطلاعات به صورت مستقيم از متن اصلي توسط برنامه كامپيوتري. اين مسأله مستقيماً مرتبط است با استخراج كلمات كليدي كه نشانه اي است براي محتويات سند. مزيت آن اين است كه بدون مداخله انسان صورت مي گيرد. بنابراين مي تواند بدون اينكه قطع شود ادامه پيدا كند و ارزان است. مرحله استخراج براي تمام اسناد به صورت يكسان مي باشد و از دخالت طرز فكر هاي متفاوت جلوگيري مي كند. هم چنين مشكل آن اين است كه بدون مداخله انسان صورت مي گيرد در نتيجه يك سند با يك، تعداد كلمات معين و محدود مي شود كه ممكن است اشتباهات زيادي را در مقايسه با متن اصلي داشته باشد.

۱-۴- دلايل استفاده از كتابخانه رقمي:
۱٫ توسعه دادن سرويس ها
۲٫ كتابخانه را به صورت مركز يك سازمان در آوريم.
۳٫ توليد در آمد.

۱-۵- هزينه هاي مربوط به كتابخانه رقمي چيست؟
۱- هزينه هاي شروع:
متغير بودن هزينه هاي شروع اين پروژه معمولاً به اجزاء موجود در كتابخانه رقمي بستگي دارد. ميزان آنها و هم چنين نوع اجزاء و درجه ديجيتال كردن آنها همگي روي هزينه ها اثر مي گذارد. توجه و حفاظت از اجزا نيز هزينه خاص خودش را دارد.
اگر اجزاء به صورت ديجيتال شده وجود داشته باشد هزينه به مقدار قابل توجهي كاهش پيدا مي كند. بعد از آنكه اجزاء به صورت ديجيتال شده در آمدند در مكان مشخص از كتابخانه بار مي شوند. اين كار باعث ذخيره اجزاء ديجيتالي و ايندكس گذاري روي آنها و اضافه كردن آنها در پايگاه داده كتابخانه مي شود.

به يك سري كارهاي عادي كتابخانه مانند نگه داري فايلها و مشخص كردن خط سير كتابخانه و … نياز است مانند تمام سيستم هاي كتابخانه اي.
اين سيستم كتابخانه بايد بر روي يك كامپيوتر اجرا شود. هم چنين يك سر در بزرگ و تعدادي workstation و يا سردر و شبكه اي از كامپيوتر ها و يك شبكه كامپيوتري مورد نياز است. شكل و هم چنين نيازهاي خاص كامپيوتر مانند ويديو سرورها بايد در طول ساخت شناخته شود همراه با نرم افزار مورد نياز براي كتابخانه.
تمامي اين تجهيزات نياز به روز رساني دارد و هم چنين چون فايلهاي ديجيتالي داراي حجم بالايي هستند و ميزان زيادي حافظه نيز نياز داريم.

۲- هزينه هاي بعدي:
– اضافه كردن اجزاء جديد به كتابخانه شامل عملياتي مانند قبل است كه در برگيرنده هزينه هايي مي باشد. حال اگر يك جريان مقطعي از اجزا باشد ممكن است بتوان با صحبت كردن مقداري از نرخ آن را كاهش داد. براي سرويس هاي شبكه هاي خارجي، شارژ مخابراتي نيز ممكن است ايجاد شود. به خصوص اگر سيستم انتقال مقدار زيادي از اطلاعات از شبكه هايي مانند اينترنت استفاده مي شود.

هم چنين ممكن است ظرفيت فيزيكي كامپيوتر براي ذخيره اجزا و حمايت كردن تعداد استفاده كنندگان كم باشد و نياز به ارتقا داشته باشد.
هم چنين بايد back up از داده ها گرفته شود.

۱-۶- تعدادي از پروژه هاي كتابخانه هاي رقمي:
۱- كتابخانه رقمي دانشگاه كارنگي ملون informedia
كتابخانه ويويدي رقمي Informedia براي جستجو و يافتن قطعات ويديويي طراحي مي‌شود. اين كتابخانه با استفاده از مكانيزم هاي هوشمند خودكار و جستجو هاي كامل و knowledge-based باعث ايجاد يك كتابخانه ويديوييرقمي بزرگ و on-line خواهد شد. از نكات برجسته تحقيقاتي در توسعه اين كتابخانه استفاده از تكنولوژي هاي مجتمع براي فهم صحبت، زبان و تصوير است.

قطعات صحبت كه همراه با تصاوير ويديويي ضبط شده‌اند توسط سيستم تشخيص صحبت به صورت متن در مي آيند و در يك بانك اطلاعاتي تمام متن ذخيره مي شوند. هم چنين قطعات مهم تصويري از ميان تصاوير ويديويي با استفاده از يك سيستم تشخيص تصوير استخراج شده و مشخصات آنها در يك بانك تصاوير ذخيره مي شوند تا براي جستجو هاي بعدي مورد استفاده قرار گيرند. جستجو در اين بانك هاي اطلاعاتي نيز با استفاده از همين روش ها انجام مي گيرد. اهداف و محدوده پروژه را مي توان چنين خلاصه كرد:

سيستم كتابخانه ويديويي رقمي interactive, on-line به نام informedia مشهور است و بايد توسط دانشگاه كارنگي ملون اجرا شود.
كاربران اين سيستم قادر خواهند بود منابع ويديويي علمي و رياضي مورد نياز را در آرشيو هاي ويديويي جستجو نموده و آنها را بازيابي كنند.
بودجه تخصيصي به اين پروژه از محل بودجه آغاز كننده كتابخانه رقمي NFS/DARPA/NASA به ميزان ۸/۴ ميليون دلار تاُمين شده است.

تكنولوژي هاي مورد استفاده در اين سيستم عبارتند از تشخيص صحبت، تشخيص تصوير و تشخيص زبان طبيعي.
منابع اوليه اين سيستم عبارت از ۱۰۰۰ ساعت ويديو از شبكه تلويزيوني WQED پيترزبورگ و شركت Fuir fux و نيز شبكه BBC و دانشگاه باز (open unuversity) است.
در برنامه تحقيقاتي اين پروژه در مورد مسائلي چون رابطه انسان و كامپيوتر، قيمت گذاري و دريافت هزينه استفاده از منابع ويديويي، اختفاء و امنيت تحقيق خواهد شد.
هر يك از زير سيستم هاي informedia به خودي خود يك موضوع تحقيقاتي جالب را براي محققين فراهم مي كنند. زير سيستم هاي مهم اين سيستم عبارتند از: تشخيص صحبت، قطعه بندي ترتيب تصاوير، ابزارهاي نمايش و كنترل رابط كاربر، ايندكس سازي بر روي متن، جستجو و بازيابي،

سردرهاي ويديويي، پرد شكل هاي جريان دهي در شبكه و الگوريتم هاي قيمت گذاري پويا.
تحقيقاتي كه بر محور كاربران صورت مي گيرد بايد منجر به استفاده راحت و كارآمد اين سيستم شود. مباحثي كه در اين بخش مورد بررسي قرار مي گيرند عبارتند از:
چگونه كاربران را در انتخاب بهترين قطعه ويديويي از ميان چندين نتيجه اي كه براي جستجوهايشان به دست مي آورند راهنمايي كنيم؟
چگونه به كاربران اجازه دهيم كه مدت زمان قطعه ويديويي را مطبق نيازشان تنظيم كنند؟
چگونه مرور سطحي (Skimming) ويديوها را آسانتر كنيم؟

پاسخ به اين سؤالات نقش بسيار مهمي در توسعه و آزمايش مكانيزم هايي نظير نمايش هوشمند متحرك (imicon) در چند پنجره مجزا، امكان context – sizing براي تنظيم مدت زمان قطعات ويديويي و امكان مرور سطحي ويديو ها دارند. براي بدست آوردن اين پاسخ ها، سيستم اوليه در موسسات همكاري كننده نظير آزمايشگاه ها و مدارس نصب مي شود. تمام تصميمات و فعاليت هاي كاربران به صورت نا محسوس ضبط و نگهداري و از روي آنها گزارشات آماري تهيه مي شوند. هم چنين با كاربران مصاحبه هايي نيز انجام مي شد تا از ميزان رضايت آنها گزارشاتي تهيه شود. اين گزارشات بعداً در بهبود سيستم مورد استفاده قرار مي گيرند.

از جمله كاربردهايي كه براي اين سيستم پيدا شده است ايجاد يك سيستم اخبار درخواستي (News-on-Demand) است. در اين سيستم كه بر روي يك كامپيوتر پنتيوم با MPEG-I اجرا مي شود، اخبار تلويزيوني و راديويي به همراه متن آنها ذخيره مي شود. اين سيستم سپس با كمك سيستم تشخيص صحبت پيوسته Sphinx – II دستورات كاربر را به صورت كلامي دريافت و قطعات خبر مورد نظر را براي وي بازيابي مي كند و نمايش مي دهد. يك نمونه ابتدايي از اين سيستم در بهار سال ۱۹۹۶ در دبيرستان K-12 در پيترزبورگ راه اندازي شده است. سه تن از آموزگاران، اين

كتابخانه رقمي را در كلاس هاي زيست شناسي و فيزيك مورد استفاده قرار دادند و دانش آموزان با استفاده از ۶ كامپيوتر در آزمايشگاه علوم به مطالب اين كتابخانه دسترسي يافتند. دو كامپيوتر ديگر نيز نيز براي استفاده عمومي در كتابخانه دبيرستان نصب شدند. افرادي در سنين بين ۷ تا ۱۷ سال در برنامه هاي تابستاني از اين سيستم استفاده كردند نمونه اوليه اين كتابخانه حاوي ۱۶۰۰ قطعه ويديو جمعاً به مدت ۴۵ ساعت در مورد فيزيك، رياضي و زيست شناسي بود. هدف اصلي كه براي دانش آموزان تعيين شده بود، به دست آوردن مطالب مورد علاقه از اين ويديوها و ترتيب دادن

يك مجموعه كنفرانس هاي multimedia با استفاده از يافته هاي خود بود. تمام عمليات انجام شده از سوي دانش آموزان به دقت و به صورت خودكار ضبط و بررسي شدند. هم چنين از دانش آموزان خواسته شد كه نكاتي را كه به نظرشان مي رسد، يادداشت كنند. نتايج تحقيقاتي حاصل از اين بررسي در اصلاح مشكلات و طراحي ساير قسمت هاي Informedia حائز اهميت بسيار بوده است:
در اين پروژه شركت ها و مؤسساتي چون microsaft ، Digital equipment ، Bell Atlantic network service ، QED communicutions ، open university ، Thurston School ، winchester ، Fuir fax مشاركت دارند.
۲- كتابخانه رقمي دانشگاه بركلي

اهداف و محدوده پروژه را مي توان چنين خلاصه كرد:
• كتابخانه توزيع شده بزرگي از تصاوير، متون، نقشه ها، اصوات، ويديوهاي متحرك، داده هاي عددي و مستندات تركيبي hyper text بايد توسط دانشگاه بركلي انجام شود.
• اين كتابخانه رقمي با تاُكيد بر اطلاعات محيط زيستي ايجاد مي كند. نمونه اجرايي اوليه براي ساخت سيستم هاي توليد CERES ايالت كاليفرنيا به كار خواهد رفت.
• بودجه تخصيصي به اين پروژه از محل بودجه آغاز كننده كتابخانه رقمي NSF/DARPA/NASA به ميزان ۴ ميليون دلار تأمين شده است.

• هدف ساختن يك ديدگاه يكپارچه بر پايه محتوا از مجموعه هاي توزيع شده متنوع است كه كاربران آموزش نديده را براي يافتن اطلاعات مناسب و مورد نياز در ساير كتابخانه هاي رقمي جهاني ياري دهد.
• تكنولوژي هاي مورد بررسي در اين پروژه عبارتند از ايندكس سازي خودكار، پردازش هاي جستجو و بازيابي هوشمند، بانكهاي اطلاعاتي جديد براي پشتيباني از كاربردهاي ويديويي، جستجو و كشف منابع توزيع شده، پروشكل هاي client-server تحليل اسناد، فشرده سازي اطلاعات، ابزارهاي مخابراتي براي ارتباط از راه دور و بالاخره نمونه هاي جديدي از ارتباط كاربر با سيستم.
يكي از قسمت هاي مهم اين پروژه ايجاد يك بسته آزمايشي براي اين كتابخانه رقمي است. اين بستر آزمايشي محيطي را فراهم مي كند كه بتوانيم به داده ها و اطلاعات موجود در كتابخانه

رقمي دسترسي پيدا كنيم. اين بستر آزمايشي محيط مناسبي را براي گروه هاي تحقيقاتي مختلفي را در پروژه فعاليت مي كنند، ايجاد مي نمايد. گروه تحقيقاتي بخش علوم كامپيوتر از اين بستر براي تحقيقات در مورد بينايي كامپيوتر، مديريت بانك اطلاعاتي، تحليل مستندات، پردازش زبان طبيعي و مديريت انباره (Storage) استفاده مي كند. مدرسه سيستم ها و مديريت اطلاعات، از همين بستر براي تحقيقات در مورد دسترسي و ارزيابي كاربران و بازيابي اطلاعات بهره مي گيرد. دانشكده طراحي محيطي نيز براي تحقيقات در مورد سيستم هاي اطلاعات جغرافيايي (GIS) از اين بستر استفاده مي كند.

تحقيقاتي كه بر محور كاربران صورت مي گيرد بايد منجر به يادگيري نحوه به يادگيري نحوه ارتباط ميان كتابخانه رقمي و تمرينات كاري طراحان محيطي شود. به عبارت ديگر چگونه كارهاي طراحان با كتابخانه رقمي قابل تطبيق هستند و چگونه مي توان كتابخانه رقمي را با كار طراحان تطبيق داد. مباحثي كه در اين بخش مورد بررسي قرار مي گيرند عبارتند از:

• محيط كاري شامل جنبه هاي سازماني، سياسي، قاعده اي (disci plinary) ، اجتماعي و اقتصادي
• كار طراحي محيطي
• كار ها و اهداف مخصوص كاربران
• عملكرد كاربر در مورد اطلاعات و چگونگي جستجو و بكارگيري اطاعت از سوي او
• كاربرد كتابخانه رقمي و برخورد كاربر با خود سيستم.
كاربران منتخب براي اين بررسي ها عمدتاً از متخصصين محيط زيستي هستند. اين بررسي ها با انجام مصاحبه هاي دقيق، تشكيل گروههاي متمركز، مشاهدات كنترل شده (با ضبط ويديويي) و جمع آوري نظريات بازگشتي از كاربران انجام مي شوند. يكي از جنبه هاي مهمي كه تا كنون مشخص شده است بررسي ميزان اختصاصي كردن (customization) سيستم براي كاربران حرفه اي است كه خود از دو جنبه كاربرد سيستم و محدود اطلاعات موجود قابل بررسي است.

در اين پروژه شركت ها و مؤسساتي چون زيراكس، آژانس منابع كاليفرنيا، كتابخانه ايالتي كاليفرنيا، كتابخانه بخش سونوما، مركز حكومتي سانديگو، شركت پلوماس، دفتر و شركت HP مشاركت دارند.
۳- SunSITE دانشگاه كاروليناي شمالي:
اولين مركز SunSITE (Sun Software , Information, and, Technology exchange) در سال ۱۹۹۲ همزمان با انتخابات رياست جمهوري آمريكا آغاز به كار كرد. از آن سال تا كنون اين مركز رشد قابل ملاحظه اي داشته است و هم اكنون يكي از مراكز مهم اينترنت با حجم داده بيش از ۴۷ گيگابايت است. اين مركز اوليه در دانشگاه كاروليناي شمالي واقع در Chapel- Hill قرار دارد و هم اكنون بيش از سه ميليون مراجعه در هفته را پاسخ مي دهد. در ساليان اخير بيش از ۲۰ مركز SunSITE در سراسر جهان تاُسيس شده است.

با توجه به قدرت اين گريز در شبكه اينترنت، دانشگاه كارولينا بخش جداگانه اي براي تحقيق در مورد روش هاي استفاده از اطلاعات و ابزارهاي موجود در اين مركز براي ارتقاء سطح تحصيلي و تغيير روش هاي تدريس دانشگاهي تاُسيس كرده است.
جالب است بدانيم كه اولين مركز SunSITE با يك SPARCstation و ۳۲ مگابايت حافظه و ۴ گيگابايت فضاي ديسك در ماه مي ۱۹۹۲ به كار افتاد و پيش بيني اوليه آن بود كه تا ژانويه ۱۹۹۳ بتواند ماهيانه ۱۰۰۰۰ فايل را جابجا كند. در حاليكه پس از گذشت تنها ۵ ماه از تاُسيس اين مركز، حجم تبادل اطلاعات، يك خط ارتباطي T1 با ظرفيت ۵/۱ مگابايت در ثانيه به اين مركز متصل شد.

در ماه اكتبر سال ۱۹۹۴، دانشگاه كاروليناي شمالي، از ايستگاه راديويي براي ايجاد اولين شبكه راديويي ۲۴ ساعته جهاني بر روي اينتر نت استفاده كرد. SunSITE در راه اندازي اين شبكه نقش مهمي داشت. SunSITE هم چنين نرم افزارهاي مورد نياز براي دريافت برنامه هاي اين ايستگاه راديويي را در اختيار علاقمندان قرار مي دهد.
هم اكنون در اين مركز يك SPARCcenter-1000 با ۶ پردازنده، يك گيگابايت حافظه و بيش از ۵۰ گيگابايت فضاي ديسك كار پاسخگويي به مراجعات را انجام مي دهد. هم اكنون اين مركز بيش از ۵۰۰ هزار در درخواست اطلاعاتي در روز را پاسخ مي دهد و بيش از ۴۷ گيگابايت اطلاعات را در خود نگهداري مي كند.
SunSITE برنامه هاي بسيار گسترده اي براي آينده دارد. بهبود تكنولوژي ارتباطي، افزايش مجموعه هاي اطلاعاتي بهبود كيفيت صدا در پخش راديويي در اينترنت، تدريس از راه دور، كلاس هاي مجازي و بالاخره ايجاد امكان ساخت صفحات وب توسط JAVA از جمله برنامه هاي جاري اين مركز هستند.
۴- SunSITE دانشگاه بركلي:
در ماه ژانويه سال ۱۹۹۶ يكي ديگر از سه مركز SunSITE در آمريكا در دانشگاه بركلي گشايش يافت. اين مركز با بهره گيري از يك سرور SPARCCenter-2000 E راه اندازي شد. در اين مركز علاوه بر مجموعه هاي اطلاعاتي كه به طور عادي در مراكز اينترنت يافت مي شوند، تكنولوژي هاي جديد كتابخانه رقمي (نظير JAVA)، بحث هاي الكترونيكي و مجلات جديد، اطلاعاتي در مورد حق كپي، مالميك عقلاني، تصوير برداري، نمايش و اطلاعات جامعي در مورد استانداردهاي موجود كتابخانه رقمي (نظير SGML و Z39.50) و استانداردهاي در حال تدوين‌ (نظير Z39.56) وجود دارد. در مورد كتابخانه هاي رقمي اين مركز ۵ برنامه اصلي دارد:

جمع آوري و انتشار اطلاعات در مورد پروژه هاي كتابخانه رقمي
فراهم كردن يك بستر مناسب براي تحقيقات و توسعه رقمي
ارائه و هدايت بحث هاي الكترونيكي در مورد موضوعات مرتبط با كتابخانه رقمي
فراهم كردن خدمات فعلي هوشياري (awarness)
در اين مركز همكاران خارجي زيادي فعاليت دارند كه از جمله مي توان به:
Sun Micro System s,Inc
Electronic Book Technologies (EBT)
University of California Press
Info people project
Association of Research Libraries.
اشاره كرد.

برنامه هاي SunSITE شامل دو بخش اصلي مي شوند. اول جستجو براي يافتن افرادي كه بتوان آنها را كتابداران رقمي (Digital librarians) ناميد و ترغيب آنها براي همكاري در توسعه استفاده از كتابخانه هاي رقمي و دوم پشتيباني از كتابخانه هاي رقمي و قرار دادن بستر مناسب جهت نصب و ارائه آنها به كاربران در سراسر جهان.
۵- پروژه Red Sage كتابخانه تحقيقاتي مجلات رقمي علوم بداشتي:
در ماه آگوست سال ۱۹۹۲ ، آزمايشگاه هاي بل (AT & T) ، انتشارات اشپرينگر و دانشگاه

كاليفرنيا در مورد مطالعه جنبه هاي تكنيكي، قانوني، اقتصادي، شغلي، فرهنگي و انساني تهيه و توزيه اطلاعات زيست پزشكي در محيط شبكه الكترونيكي توافقنامه اي را امضا كردند. تا ماه مارس ۱۹۹۳ محدوده همكاران اين پروژه به بيش از ۲۰ بنگاه مطبوعاتي دانشگاهي و غير دانشگاهي نيز ارگان هاي تحقيقاتي علوم پزشكي گسترش يافت. از آنجاييكه هريك از همكاران اين پروژه با هدف ويژه اي به اين پروژه پيوسته اند، جنبه هاي مختلف اين پروژه به خوبي مورد بررسي قرار مي گيرد. به ويژه نقش آزمايشگاههاي بل AT & T در ايجاد تكنولوژي و روال مناسب براي رسيدگي به جنبه هاي مالي و اقتصادي و حقوق ناشران در اين مجله الكترونيكي بسيار مهم است.

در بين موضوعات علم بهداشت، دو موضوع زيست شناسي مولكولي از ديدگاه علوم پايه و راديولوژي از ديدگاه باليني براي اين مجله برگزيده شدند. اولا اين دو موضوع هر دو جنبه محض و باليني پزشكي را مي پوشانند، ثانياً مطالب بسيار زياد و متنوعي در آنها وجود دارد كه براي تجربه كردن انواع زمينه هاي كتابخانه رقمي مناسب هستند.

سرور اصلي اين مجموعه يك دستگاه Sun- SPARCCenter-2000 با سيستم عامل سولارين، ۶۴۰ مگابايت حافظه و ارتباط FDDI با شبكه اصلي دانشگاه است. علاوه بر فضاي ديسك، يك ديسك نوري به ظرفيت ۲۵۰ مگابايت براي نگهداري آرشيو ها وجود دارد كه تا ۵۰۰ گيگابايت قابل افزايش است. به دليل مشكلات تكنيكي كه در بانك هاي اطلاعاتي سلسله مراتبي و رابطه اي (نظير Oracle يا Sybase) در برخورد با حجم زياد داده و جستجو و بازيابي سريع آنها وجود داشت، در اين سيستم از بانك اطلاعاتي AMASS (از شركت EMASS) استفاده شده است. لازم به ذكر است كه هم اكنون تمامي مطالب اين مجله به صورت صفحات اسكن شده نگهداري مي شوند.

۶- پروژه كتابخانه رقمي Amico :
Amico شامل موزه هاي withney museum of american art ، SFMAMA ، Gelty museum و albright-know Art Gallery مي باشد. به واسطه amico اين موسسات و موسسات ديگر شامل اسناد ديجيتالي هستند كه قابل دسترسي مي باشد به منظور آموزش. اين كتابخانه رقمي قابل استفاده دانشگاهها، كالج ها، كتابخانه هاي عمومي، مدارس مي باشد. شامل بيش از ۶۵٫۰۰۰ كار هنري از گذشته تا به امروز است.
اين كارها به طور كامل مستند سازي شده است شامل كاتالوگي از اطلاعات اوليه و متن فرهنگي و … مي باشد.
Interface تحت وب amico تنها راه دسترسي استفاده كنندگان خصوصي و تحصيلي به اين مجموعه است. هم چنين amico داراي يك interface عمومي هم مي باشد كه از طريق دسترسي به web مي توان آن را مشاهه كرد، كه شامل پايگاه داده اي از اشيا مي باشد و به browser ، Javascript 1.1 يا بالاتر از آن نياز دارد.

-سيستم مديريتي مجموعه: براي مديريت اين مجموعه به فكر افتادند كه آن را به صورت on-line در اختيار همگان قرار دهند. براي اين كار يك interface طراحي كردند كه شمار استفاده كنندگان مجازي و هم چنين زير اطلاعات كارهاي موجود در مجموعه را در بر دارد.
– archives: اولين كاري كه صورت دادند ديجيتال كردن اسناد موجود در كتابخانه ها بود و آنها را به صورت online انتشار دادند.
عكس هاي ديجيتالي از اجزا مهم تاريخي از گذشته هاي بسيار دور تا امروز در اين كتابخانه وجود دارد. هم چنين براي خوانندگان اطلاعات اسناد مهم تاريخي قرار داده شده است. هر صفحه كتاب در ابتدا digitalized شده و بعد پردازشي بر روي آن صورت گرفته كه به صورت يك text قابل جستجو در مي آيد. اين صفحات به دو صورت HTML و PDF قابل نمايش هستند، كه PDF ها به سرعت بالاي اتصال احتياج دارند و تصوير بندي دارا مي باشند.

۷- كتابخانه رقمي دانشگاه هاروارد:
– اين كتابخانه شامل سيستم كتابخانه غير مركزي بود كه داراي ۱۰۰ كتابخانه و ۳۵ مجموعه تحقيقي عمده بود و هيچ گونه ارتباط منطقي ميان اجزا وجود نداشت. مسئولين كتابخانه ها اين مشكلات را به رئيس دانشگاه انتقال دادند و ايده ايجاد كتابخانه رقمي ايجاد شد.
فرق عمده اي كه اين دانشگاه با سايرين داشت ساپورت مالي ۱۲ ميليون دلاري براي اين كار بود. اين برنامه ۵ ساله بود كه كارهاي ديجيتال كردن، توليد metadata، نمايش و نگه داري از اشيا را به عهده داشت.

آنچه در اين پروژه مورد توجه بود در واقع تفاوت با بقيه پروژه هاي كتابخانه رقمي مي توان شمرد:
۱/ توليدي بود نه تحقيقي.
۲/ Born digital (از ابتدا digital باشد).
۳/ تنها كتابخانه نبود. در واقع مي خواستند راه ارتباطي ميان دانشكده ها باشد.
كتابخانه رقمي از بسياري جهات شبيه كتابخانه هاي عادي مي باشد در واقع سرويس هاي كه ارائه مي دهد همان ها هستند ولي اجزا ديجيتالي بسيار با اجزا فيزيكي متفاوت هستند و در نتيجه براي ايجاد كتابخانه رقمي مانند زير نياز است:
۱٫ Metadata
2. Digital formats
3. Reformating technology & work flows
4. Licensing
5. Intellectual property nights
6. Preservation of digital objects

۷٫ Interface and access issves
اين پروژه از نظر تكنيكي داراي ۳ ساختار مي باشد:
۱٫ ساختار collections: كه براي توليد، ذخيره و بازيابي اسناد ديجيتالي مي باشد.
۲٫ ساختار access: سيستمي كه به كاربران كمك مي كند كه پيدا كنند و بفهمند در مجموعه چه چيزهايي است.
۳٫ سرويس هاي معمولي
– ساختار collection شامل موارد زير مي باشد:
۱٫ repositories
2. Delvery Services
3. Contact Sources
– ساختار access شامل موارد زير است:
۱٫ catulogs
2. Multi catalg access
3. Collection web sites
4. Portal
8- كتابخانه رقمي دانشگاه maryland :
در سال ۱۹۹۶ تصميم به ايجاد مديريت multimedia كردند كه كه مشكلاتي مانند چگونگي جمع اين مجموعه يا محيط كتابخانه ايجاد شده، ايجاد شد.

در سال ۱۹۹۸ اين دانشگاه كار خود را به digital كردن كتابخانه هنر به منظور دسترسي بهتر و قابل استفاده تر بودن شروع كرد. مجموعه اسنادي كه اين كتابخانه كار خود را با آن شروع كرد عبارت بود از كنسرت هاي پيانو مربوط به اوايل قرن ۱۸ تا كامل ترين مجموعه آهنگهاي rock و هدف كتابخانه محيطي بود كه تمام انواع اشيا ديجيتال را حمايت كند. براي اين كار از تكنولوژي هاي پيشرفته مديريت استفاده كردند. براي اين كه استفاده كنندگان راحتتر به اين مجموعه دسترسي پيدا كنند.
بعد از آن با دريافت ساپورت مالي چهار صد هزار دلاري اين كار را گسترش دادند و در پنجم جولاي سال ۲۰۰۰، كتابخانه رقمي خود را كه به ۱۰ سال پايگاه داده متصل بود كه از طريق MDUSA getaway در دسترس قرار مي گرفت.

آمار نشان داده كه از جولاي سال ۲۰۰۰ تا ۲۰۰۱ حدود ۱/۲ ميليون search و ۷/۱ ميليون متن بازيابي شده است.
۹- كتابخانه رقمي دانشگاه Stanford:
اين دانشگاه به عنوان پيش قدم در انتشارات الكترونيكي بوده و به همين دليل مورد اعتماد بسياري از انتشارات بزرگ مي باشد. در سال ۱۹۹۸ تصميم به ايجاد يك كتابخانه رقمي مي كند و در واقع ايده آنها تنها توليد كتابخانه نبود بلكه آنرا براي تحقيق و آموزش مي خواستند. آنها به اين نتيجه رسيده بودند كه ساخت يك كتابخانه رقمي خوب تنها شامل جستجوي اطلاعات نمي شود بلكه آنها براي انجام اين پروژه، پروژه هاي كوچكتري را انجام دادند مانند:

۱٫ شناساي منابع
۲٫ بازيابي اطلاعات
۳٫ تفسير كردن اطلاعات
۴٫ مديريت اطلاعات
۵٫ اشتراك گذاري اطلاعات
۶٫ بعد از مجموع اين پروژه ها به كتابخانه رقمي دلخواه خود رسيدند.
۱۰- شبكه كتابخانه رقمي در اندونزي:
CDS/ISIS يك نرم افزاري پايگاه داده معمول در كتابخانه هاي اندونزي مي باشد، كه بريا طبقه بندي كاتالوگ هاي كتاب شناسي استفاده مي شود كه توسط UNESCO ايجاد شده است و بعد از آن IPB در صورت توليد نرم افزار مكانيزه كردن كتابخانه بر اساس CDS/ISIS شد. بعد از آنكه شبكه اينترنت وارد اين كشور شد تنها يك يا دو كتابخانه پيشرفته در اين كشور كاتالوگ هاي كتاب شناسي خود را بر روي web قرار دادند.

در سال ۱۹۹۸ همگاري مهندسان IT و مديران كتابخانه مركزي مالزي شروع شد و اولين نتيجه آن ايجاد يك موتور جستجو براي CDS/ISIS بود. بعد از آن اين پروژه گسترش پيدا كرد و نتيجه آن در سال ۱۹۹۹ توليد كتابخانه رقمي، Gamesha بود. كه پروژه اي بود با توانايي هاي كامل براي يك كتابخانه مانند عكس، متن، audio ، video و …
بعد از آن تصميم گرفتند سيستم را گسترش دهند، شبكه كتابخانه رقمي را توليد و اولين قدم آنها ايجاد website براي كتابخانه بود.

۱۱- پروژه GC-ASK :
پروژه GC-ASK يا Global change data and information system – Assished search for knowledge هدف تقويت كاربران براي جستجو و يافتن داده هاي تغيير جهاني با استفاده از query هاي زبان طبيعي و رابط كاربر مشترك تعريف شده است.
برنامه تحقيقاتي تغيير جهاني ايالات متحده (USGCRP) براي مشاهده و ثبت تغييرات محيط زمين، فهم علت اين تغييرات، تقويت روش هاي پيش بيني تغييرات آينده، پيش بيني آنچه كه به دنبال يك تغيير اتفاق مي افتد و توسعه قابليت هاي انسان براي تسلط بر اين تغييرات تعريف شده است. به عنوان بخشي از اين برنامه، سيستم داده ها و اطلاعات تغيير جهاني (GCDIS) طراحي شده است كه نتيجه آن GC-ASK مي باشد.

هدف اين سيستم، طراحي نرم افزارها و سخت افزارهاي لازم نيست، بلكه استفاده از امكانات استانداردهاي موجود براي رسيدن هرچه سريعتر به مرحله جمع آوري و مرتب كردن داده هاي تغيير جهاني براي استفاده است. در اين راه دو مشكل وجود دارد، اول تنوع داده هاي موجود در اين زمينه و دوم تنوع كاربران و نيازهاي آنان. به اين ترتيب سيستم داراي سه بخش اصلي است: بخش Client ، بش جستجو به كمك سيستم و بخش مجموعه داده ها.
در بخش Client معمولاً يك كامپيوتر شخصي با يك رابط كاربري گرانيكي (GUI) وجود دارد كه كاربر را قادر مي سازد عمليات زير را انجام دهد.
مستندات و metadata را شناسايي كند و نمايش دهد.
Query هاي پيچيده يا شرح زبان طبيعي اطلاعات مورد نياز را جهت بازيابي انواع فرمت ها از جمله DIF ، MARK ، wp ، GIS به سيستم بدهد.
جستجو هايي در يك يا چند سيستم اطلاعات مستندات را با هم انجام دهد.
فهرست مرتب شده مستندات بر اساس تناسب موضوعي را مشاهده كند.
مستندات مورد نظر را از فهرست را استفاده كند تا ساير مستندات مرتبط را بيابد و ببيند.
جستجو هاي متنوع در سايت هاي دولتي و غير دولتي سراسر اينترنت را انجام دهد.
بخش جستجو به كمك سيستم خود شامل زير بخشهاي زير است:

بخش جستجوي زبان طبيعي كه قلب سيستم است و بهترين تركيب از جستجوي آماري و جستجو بر اساس محتوا را ارائه مي دهد.
بخش جستجو بر اساس محتوا كه كاربران را قادر مي سازد بر اساس دانش و نظريه تخصصي سير جستجو را هدايت كند و از بانك آگاهي موجود استفاده نمايد.
بانك هاي آگاهي قابل گسترش كه علاوه بر بانك آگاهي داخلي در سيستم جستجو مي توانند به كار گرفته شوند. مثلاً كاربر مي تواند مجموعه كلمات معني دار براي خودش را به صورت يك بانك آگاهي تعريف و به صورت محلي به بانك آگاهي سيستم اضافه كند.
مدل داده نا متناقض داخلي كه امكان جستجوي نا متناقض در بين مجموعه هاي اطلاعاتي پراكنده را به ما مي دهد.

برنامه ريز و سرور هوشمند query ها كه query هاي تركيبي را بر اساس تنوع منابع مورد جستجو و پراكندگي آنها بر اساس زمان و مكان بهينه سازي مي كند تا در سريعترين زمان بهترين پاسخ را براي كاربر بيابد.
Client hadler كه به سرور query ها را بر اساس طبقه بندي موضوعي جدا كرده و نتايج را به صورت طبقه بندي شده در مي آورد.
Metadata براي جستجو به كمك سيستم كه كليه اطلاعات مهم در مورد آدرس‌‌هاي شبكه، ID ها، نام و محل سرور ها، جستجو گرها، بانك هاي آگاهي، موضوعات موجود در هر سايت و اطلاعات كاربران را نگهداري مي كند. اين قسمت به تدريج تكميل مي شود.
انتخاب GIS كه تحصيلاتي را در جهت جستجو بر اساس پارامترهاي جغرافيايي به سيستم اضافه مي كند.

كمك كه در هر سيستمي لازم است و كاربران بايد بتوانند از طريق اينترنت يا با تماس تلفني مشكلات خود را مطرح نمايند.
مجموعه هاي داده كه به ويژه در مورد تغيير جهاني هستند و در نقاط مختلف در سايت هاي گوناگون پراكنده اند.
اين پروژه در سه فاز طراحي، پياده سازي و خدمات بعدي اجرا مي شود و در اجراي آن موسسات زيادي همكاري دارند كه به ويژه مي توان به وزارت كشاورزي، وزرات بازرگاني، وزارت دفاع، وزارت انرژي، وزارت داخله، وزارت كشور، آژانس حفاظت از محيط زيست، سازمان دهي ناسا، و بنياد ملي فضا اشاره كرد.

۲- آموزش از راه دور چگونه مي باشد؟
۲-۱- تاريخچه آموزش از راه دور:
آموزش از راه دور در اواسط قرن ۱۹ ميلادي در اروپا و آمريكا شكل گرفت. پيشگامان آموزش از راه دور از بهترين تكنولوژي هاي آن زمان استفاده مي كردند تا اين موقعيت را براي مردم ايجاد كنند كه ياد بگيرند با اينكه اين امكان را ندارند كه در مراكز آموزشي حضور پيدا كنند.
يك شخصي انگليسي به نام Issac Pitman، در سال ۱۸۴۰ آموزش از راه از دور را در انگلستان ايجاد كرد و همچنين در آمريكا اين مساله از سال ۱۸۷۴ شروع شد.

آموزش كورس هاي دانشگاهي و حرفه اي از طريق مكاتبه در سال ۱۹۰۰ بسيار مشهور شد و همراه با اين مشهوريت مشكلات كيفيتي هم آغاز شد. NHSC (National Home stucly Council) به منظور بيان نتايج در سال ۱۹۲۶ شكل گرفت.
اختراع راديوي آموزش در ۱۹۲۰ و ظهور تلويزيون در دهه ۱۹۴۰ شكل جديدي از ارتباط را براي آموزش از راه دور ايجاد كرد. مدرسان اين تكنولوژي را به منظور پخش برنامه هاي آموزشي به كار گرفتند و به اين ترتيب فرصتهاي آموزش از سد موسسه هاي آموزشي معمولي فراتر رفت هم چنين گسترش سيستم تلفني از راه دور و قابل اعتماد در اوايل دهه ۱۹۰۰ باعث افزايش تعداد دانش آموزان براي آموزش از راه دور شد. البته اين سيستم تا زمان ظهور تكنولوژي كنفرانس تلفني در دهه هاي ۱۹۸۰ و ۱۹۹۰ نقش بارزي را در آموزش ايفا نكرد.

آموزش از راه دور به طور افزاينده اي از گروههاي مختلف تكنولوژيهاي ارتباطي استفاده مي كند تا توانايي هاي ارتباطي معلم و دانش آموز را افزايش دهد. با افزايش ارتباطات كامپيوتر شبكه اي در دهه هاي ۱۹۸۰ و ۱۹۹۰ شمار افرادي كه به كامپيوتر هاي متصل به خطوط تلفني دسترسي پيدا كردند افزايش يافت كه اين امر به معلمان و دانش آموزان امكان ارتباط از طريق كنفرانس با كامپيوتر را مي داد.
آموزش از راه دور، هم چنين قابليت كنفرانس كامپيوتري را در شبكه جهاني ايجاد مي كند كه از اين طريق دانش آموزان و مدرسان مي توانند تصوير، متن، audio ، ويديوهاي معمولي را نمايش دهند.
اشتراك گذاري فايل و وسايل ارتباطي مانند email ، chat و كنفرانس در مدل اينترنتي وحود دارند.
۲-۲- برنامه ها در ايالات متحده:

در ايالات متحده موسسه هاي آموزش عالي حرفه اي و نيرو هاي مسلح همگي از متودهاي آموزش از راه دور استفاده مي كنند.
ميليونها دانش آموز در دوره هاي تلويزيوني كه توسط كالج ها و دانشگاه هاي خاص در سراسر كشور ارائه مي شوند ثبت نام كرده اند. (public broadcasting Services) اين دوره ها را در بيش از ۲۰۰۰ مؤسسه به دانش آموزان ارائه مي دهد. شمار افزاينده اي از مشاغل خصوصي، از شبكه هاي ماهواره اي تلويزيون راي ارائه آموزشهاي حرفه اي به كارمندان استفاده مي كنند. ارتش ايالات متحده برنامه هاي آموزش از راه دور را براي پرسنل نظامي مستقر در نقاط مختلف كشور عرضه مي دارد. هم چنين نيروي هوايي ايالات متحده اين برنامه ها را از طريق ATN (Air Technology network) ارائه مي كند.

آموزش از راه دور ارائه شده از طريق كالجها در دانشگاههاي ايالات متحده، دستور العمل هايي را در رنج وسيعي از دوره هاي دانشگاهي را كه به صورت online ارائه مي شود بيان كرده است. Western Governors University (WGU) نيز دوره ها و مدرك كالج را از دانشگاههاي زنجيره اي ارائه مي دهد.
دانشگاه online مؤسسه تكنولوژي نيويورك، اولين مدارك دانشگاهي را در علوم ارائه مي دهد.
يك برنامه آموزش از راه دور به نام Connect ED مدرك master را در تكنولوژي در جامعه شناسي در ارتباط با مدرسه جديد اجتماعي در نيويورك عرضه مي كند.
دانشگاه باز ابداعي (open University) در ۱۹۷۱ در انگليس شروع به كار كرد. كه اين دانشگاه مردك master را در زمينه آموزش از راه دور به كليه كساني كه در سراسر دنيا به اينترنت دسترسي دارند، عرضه مي دارد.

ليست دانشگاههاي مجازي و اطلاعات بيشتر را مي توان در كنسرسيوم آموزش از راه دور آمريكا (ADEC) و در Distance education clearing house يافت.
يكي از بزرگترين گروههاي دانش آموزي DL در سراسر دنيا بخشي از UNISA ، university of south Africa ، است با بيش از ۲۰۰٫۰۰۰ ثبت نام كننده در سال ۲۰۰۰٫
۱- تجربه آموزش ابتدايي بزرگسالان در كاليفرنيا:
كاليفرنيا سرويسهاي سواد آموزي و آموزش بزرگسالان را از طريق سيستم هاي چند – ارائه اي عرضه مي كند. بخش اعظمي از ايالت و منابع فدرال به مدارس بزرگسالان k-12 مي روند.
كالج ها سرويس هاي آموزش ابتدايي را در ۱۰ دانشگاه ارائه مي كنند. برنامه هاي سوادآموزي كتابخانه اي و اجتماعي بر پايه سازمانهاي حامي نيز هرچند با مقدار محدود برنامه هاي آموزش ابتدايي و سرويسهاي ESL را كه بسيار مهم است ارائه مي دهد.
انگيزه بسيار كمي براي برنامه هاي سازماندهي بر پايه جامعه، جهت آموزش از راه دور مانده است.
ELICivics (The federal English language / Civics) پذيرفته كه در سال ۲۰۰۱ برنامه هايي را كه شامل آموزش از راه دور هستند شروع كند.

۲- مدارس بزرگسالان كاليفرنيا:
تلاس كاليفرنيا براي تهيه سرويسهاي آموزش از راه دور ابتدايي براي بزرگسالان خيلي جديد است. مدارس بزرگسالان مي توانند آموزش از راه دور را از طريق ارائه دهند: توزيعي يا بر پايه هزينه. در حال حاضر دو برنامه توزيعي و ابداعي وجود دارند.