مالیات بر دارائی

مالیات بر دارائی
الف ) محاسبه مالیات سالانه املاک
ب ) محاسبه مالیات مستغلات مسکونی خالی
ج ) محاسبه مالیات بر اراضی بایر
د ) محاسبه مالیات بر ارث
مالیات بر دارائی
الف ) محاسبه مالیات سالانه املاک

منبع مالیات سالانه املاک که به طور سالانه شامل کلیه مالکین نسبت به جمع ارزش املاک آنها و برحسب مورد املاک فرزندان تحت تکفل آنها می شود و مشتمل بر املاک مسکونی و سایر املاک واقع در محدوده شهرها و شهرکها به استثنای یک واحد مسکونی شخص حقیقی اعم از خانه یا آپارتمان به انتخاب مالک بوده و با نرخهای مشخصه قانونی محاسبه می شود.

ارزش املاک شامل مالیات سالانه براساس ارزش معاملاتی مأخذ محاسبه قرار می گیرد.
املاکی که برای تولیدات صنعتی و کشاورزی و دامی و امور فرهنگی، آموزشی، ورزشی، بهداشتی، درمانی، نگهداری معلولین، هتل، متل، مسافرخانه، مهمانسرا، مهمانپذیر، سینما، تماشاخانه و موسسات دوبلاژ فیلم مورد استفاده می باشند در مدت بهره برداری و خانه های سازمانی کارگری و کارمندی و سردخانه ها و املاکی که مالک به موجب احکام مراجع قضائی ممنوع المعامله گردیده مشمول مالیات این منبع نخواهند بود.
مثال : شخصی در سال ۱۳۷۱ مالک املاکی به ظرح زیر بوده است :

الف ) دو باب آپارتمان به ارزش معمالاتی ۰۰۰/۰۰۰/۳۰۰ ریال.
ب ) یک باب خانه که به عنوان محل سکونت انتخاب کرده ۰۰۰/۰۰۰/۲۵ ریال.
ج ) یک باب آپارتمان که در تیر سال ۷۱ خریداری نموده ۰۰۰/۰۰۰/۱۵ ریال.
د ) یک باب گاراژ ( توقفگاه ) به ارزش معاملاتی مبلغ ۰۰۰/۰۰۰/۴۰ ریال، بدهی ( وام بانکی ) گاراژ مبلغ ۰۰۰/۰۰۰/۱۰ ریال.
مطلوب است مالیات سالانه املاک مورد بحث ( با فرض اینکه املاک مذکور در محدوده شهرستان ) مشهد قرار داشته است.

حل مساله : خانه محل سکونت مودی مبلغ ۰۰۰/۰۰۰/۲۵ ریال طبق متن ماده ۳ ق.م.م معاف بوده و آپارتمان که در تیرماه ۱۳۷۱ خریداری نموده طبق ماده ۵ قانون مالیاتها معاف می باشد.
گاراژ ۰۰۰/۰۰۰/۳۰ = ۰۰۰/۰۰۰/۱۰ – ۰۰۰/۰۰۰/۴۰ طبق تبصره ۳ ماده ۳ ق.م.م .
ارزش املاک مشمول مالیات سالانه ۰۰۰/۰۰۰/۶۰ = ۰۰۰/۰۰۰/۳۰ + ۰۰۰/۰۰۰/۳۰
تا مبلغ ۰۰۰/۰۰۰/۲۰ ریال معاف
۰۰۰/۴۰۰ = ۲/۰ × ۰۰۰/۰۰۰/۲۰
۰۰۰/۶۰۰ = ۳/۰ × ۰۰۰/۰۰۰/۲۰

مالیات سالانه املاک ۰۰۰/۰۰۰/۱ = ۰۰۰/۶۰۰ + ۰۰۰/۴۰۰
ب ) محاسبه مالیات مستغلات مسکونی خالی
هرگاه مستغلات مسکونی واقع در مراکز استانها و شهرهای با جمعیت بیش از یکصد هزار نفر آماده برای اجاره باشند و بدون داشتن موانع قانونی بیش از مدت شش ماه متوالی خالی بوده و بلااستفاده نگه داشته شوند نسبت به بعد از شش ماه مذکور مشمول مالیاتی به نرخ مقرر در قانون م.م خواهد بود.

دراین مورد لازم به توضیح است که مامورین مالیاتی با انجام واحدیابی و بازدیدهای مکرر نسبت به شناسائی مستغلات مسکونی خالی اقدام نموده و چنانچه مالکین مربوطه از تسلیم اظهارنامه در این مورد خودداری نمایند مالیات متعلقه را بانضمام جرائم مربوطه مطالبه خواهند نمود.
تفسیر قانونی مالیات فوق را می توان تکلیف اجباری مالکین به واگذاری مستغلات به اجاره ذکر نمود تا بدین طریق واحدهای مسکونی خالی نبوده و ارائه تسهیلات برای مستاجرین باشد.

مثال : آقای تقوی سه باب آپارتمان تحت مالکیت خود را بعد از تکمیل و آماده شدن برای اجاره مدت ۸ ماه و ۱۴ ماه و ۲۰ خالی نگه داشته اشت.
چنانچه آپارتمانهای مورد بحث برابر ارزش معاملاتی به ترتیب مبلغ یکصد میلیون ریال هشتاد میلیون ریال و یکصد و بیست میلیون ارزش داشته باشد مطلوب است محاسبه مالیات مستغلات مسکونی خالی مالک :
حل مساله : چون مالک بیش از مدت شش ماه واحدهای مسکونی خود را نیاید خالی نگه دارند لذا حل مسائل به شرح زیر می باشد :

ماه خالی ۲ = ۶ ماه – ۸ ماه
مالیات آپارتمان اول ۰۰۰/۴۰۰ = ۲ × ۰۰۰/۲۰۰ = ۰۰۲% × ۰۰۰/۰۰۰/۱۰۰
ماه خالی ۸ = ۶ ماه – ۱۴ ماه
مالیات آپارتمان دوم ۰۰۰/۲۸۰/۱ = ۸ × ۰۰۰/۱۶۰ = ۰۰۲% × ۰۰۰/۰۰۰/۸۰
ماه خالی ۱۴ = ۶ ماه – ۲۰ ماه
۰۰۰/۸۸۰/۲ = ۱۲ × ۰۰۰/۲۴۰ = ۰۰۲% × ۰۰۰/۰۰۰/۱۲۰
۰۰۰/۹۶۰ = ۲ × ۰۰۰/۴۸۰ = ۰۰۴% × ۰۰۰/۰۰۰/۱۲
مالیات آپارتمان سوم ۰۰۰/۸۴۰/۳ = ۰۰۰/۹۶۰ + ۰۰۰/۸۸۰/۲
ج ) محاسبه مالیات بر رارضی بایر
کلیه اراضی بایر واقع در محدوده شهرها که بدون عذر موجه بایر بمانند مشمول مالیات سالانه به نرخ مقرر در قانون می باشند. ارزش اراضی بایر براساس ارزش معاملاتی تعیین و ماخذ محاسبه مالیات خواهد بود.

مالکان اراضی بایری که برای اراضی آنها از سوی مراجع ذیربط مجوز احداث بنا یا عمران صادر می شود از تاریخ صدور مجوز تا پایان مهلت مذکور در آن و در صورت تمدید مهلت با رعایت مهلت جدید از پرداخت مالیات متعلق معاف خواهند بود. در صورتی که پس از درخواست مجوز احداث بنا و یا عمران، صدور مجوز به عللی خارج از اراده مالک امکان پذیر نباشد و موضوع با ذکر علت مورد تایید مرجع ذیربط واقع شود از تاریخ درخواست تا رفع علل مذکور مالک از پرداخت مالیات متعلق خواهد بود.

مثال : چنانچه قطعه زمینی تا تاریخ ۲۹/۱۲/۱۳۷۳ بایر نگهداشته شود و ارزش عرصه موردنظر برابر ارزش معاملاتی برای هر سال ۰۰۰/۰۰۰/۵ ریال باشد مالیات اراضی بایر موصوف در هر یک از سالهای ۶۸ لغایت ۱۳۷۳ را تعیین نمایید :
مالیات عملکرد سال ۱۳۶۸ ۰۰۰۰۱۰۰ = ۲% × ۰۰۰/۰۰۰/۵
مالیات عملکرد سال ۱۳۶۹ ۰۰۰/۱۰۰ = ۲% × ۰۰۰/۰۰۰/۵
مالیات عملکرد ۷۰ ۰۰۰/۲۰۰ = ۴% × ۰۰۰/۰۰۰/۵
مالیات عملکرد ۷۱ ۰۰۰/۲۰۰ = ۴% × ۰۰۰/۰۰۰/۵
مالیات عملکرد ۷۲ ۰۰۰/۲۵۰ = ۵% × ۰۰۰/۰۰۰/۵

مالیات عملکرد ۷۳ ۰۰۰/۲۵۰ = ۵% × ۰۰۰/۰۰۰/۵
د ) محاسبه مالیات بر ارث
بدواً لازم به توضیح می داند که در جوامع فعلی پس از فوت هر شخصی اموال متعلق به متوفی به وارث وی تعلق پیدا می کند که فقها در شرع مقدس اسلام معتقدند که این چنین تملک اموال که از طریق ارث به ورثه انتقال می یابد، مالکیتی حلال و محسن می باشد که بایستی ورثه در هنگام این انتقال و تملک آن سهم دولت اسلامی را نیز بپردازند.
ای پیامبر از اموال آنها زکات بگیر و با گرفتن مالیات اسلامی آنها را پاکیزه و تطهیر نما و به وسیله آن رشدشان ده و برای انها دعا کن که درود و دعایت موجب سکون روح و آرامش دل خواهند شد و خداوند دعای تو را می شنود و به کار تو داناست.
مطابق ماده ۱۷ قانون مالیاتهای مستقیم : هرگاه در نتیجه فوت شخصی اعم از فوت واقعی یا فرضی اموالی از متوفی باقی بماند به شرح زیر مشمول مالیات است :

۱ ) در صورتی که متوفی یا وارث یا هر دو ایرانی مقیم ایران باشند نسبت به سهم الارث هر یک از وراث از اموال مشمول مالیات بر ارث به نرخ مذکور در ماده ۲۰ قانون م.م.
۲ ) در صورتی که متوفی و وارث هر دو ایرانی مقیم خارج از ایران باشند سهم الارث هر یک از وراث از اموال و حقوق مالی متوفی که در یاران موجود است، به نرخ مذکور در ماده ۲۰ قانون م.م.
۳ ) در مورد ابتاع خارج و سایر موارد نسبت به آن قسمت از اموال و حقوق مالی متوفی که در ایران موجود است کلاً مشمول کلاً مشمول مالیات به نرخ مذکور در ماده ۲۰ قانون م.م. برای ور

اث طبقه دوم.
مطابق ماده ۱۸ ق.م.م. : وراث از نظر قانون مالیاتهای مستقیم به سه طبقه تقسیم می شوند :
۱ ) وراث طبقه اول که عبارتند از : پدر، مادر، زن، شوهر، اولاد و اولاد اولاد.
۲ ) وارث طبقه دوم که عبارتند از : اجداد، برادر، خواهر و اولاد آنها.
۳ ) وراث طبقه سوم که عبارتند از : عمو، عمه، دائی، خاله و اولاد آنها.
مطابق ماده ۱۹ ق.م.م. : اموال مشمول مالیات بر ارث عبارتند از کلیه ماترک متوفی واقع در ایران یا خارج از ایران اعم از منقول و غیرمنقول و مطالبات قابل وصول و حقوق مالی پس از کسر هزینه کفن و دفن در حدود عرف و عادات و واجبات مالی و عبادی در حدود قواعد شرعی و دیون محقق متوفی.

تبصره : بدهی که متوفی به وراث خود دارد در صورتی که مستند به مدارک قانونی بوده و اصالت آن مورد تایید هیئت حل اختلاف مالیاتی قرار گیرد قابل کسر از ماترک خواهد بود. در مورد مهریه و نفقه ایام عده تایید هیئت مذکور لازم نیست و در مورد وراث طبقه دوم وسوم کسر دیون منوط به آن است که متوفی تا تاریخ فوت خود دارای وراث از طبقه ماقبل حسب مورد بوده باشد.
طبق ماده ۲۰ ق.م.م. : نرخ مالیات بر ارث نسبت به سهم الارث می باشد که تصویر آن ضمیمه گردیده است.
تبصره ۱ – ماده ۲۰ ) معافیت سهم الارث هر یک از وراث طبقه اول که کمتر از بیست سال سن داشته باشند یا محجور و یا معمول از کارافتاده یا صرفاً مشغول تحصیل بوده و کمتر از ۲۵ سال تمام سن داشته باشند و همچنین فرزندان اناث متوفی که تا حین الفوت متوفی شوهر اختیار نکرده اند به سه میلیون ریال افزایش خواهد یافت.
تبصره ۲ – ماده ۲۰ ) در صورتی که وراث طبقه دوم کمتر از بیست سال سن یا محجور یا معلول از کار افتاده و یا صرفاً به تحصیل اشتغال داشته کمتر از بیست و پنج سال تمام سن داشته باشند، سهم الارث آنها تا یک میلیون و پانصد هزار ریال معاف و مازاد به نرخ مذکور مشمول مالیات خواهد بود.
تبره ۳ – ماده ۲۰ ) هرگاه کلیه وراث از طبقه اول بوده و بین آنان عیال و حداقل یک فرزند کمتر از بیست سال سن یا محجور و یا معلول از کار افتاده و یا فرزند کمتر از بیست و پنج سال سن و صرفاً مشغول به تحصیل وجود داشته باشد و اموال غیر منقول متوفی منحصر به یک خانه یا آپارتمان یا مبلغ بیست میلیون ریال هر کدام کمتر است افزایش می یابد و در صورتی که جمع معافیت های سهم الارث معادل یا بیشتر از حد نصاب مذکور باشد حکم این تبصره جاری نخواهد بود.

اینک برای توجیه بیشتر جهت نحوۀ محاسبه مالیات بر ارث مثالی را به شرح زیر ارائه و محاسبه لازم را نمایش می دهیم.
مثال ۱ : شخصی در سال ۱۳۶۹ فوت نموده و وارث وی در زمان فوت عبارت می باشند از عیال ( زن ) و دو دختر ویک پسر و مادر که ورثه همگی از طبقه اول بوده و گواهی حصر وراثت نیز از دادگاه اخذ نموده اند. لذا به موجب گواهی مزبور سهم زن یک هشتم اعیل و سهم پسر دو برابر دختر و سهم مادر یک ششم از ما ترک می باشد. در این مثال فرض بر این است که اموال منقول و غیر منقول باقیمانده از متوفی به شرح زیر در زمان فوت قیمت گذاری شده است.
بر اساس ارزش معاملاتی زمان فوت ۰۰۰/۰۰۰/۱۱۴ = ارزش عرصۀ املاک ( زمین غیر منقول )

بر اساس ارزش معاملاتی زمان فوت ۰۰۰/۰۰۰/۶۶ = ارزش اعیان املاک ( ساختمان و اشجار غیر منقول )
بر اساس ارزش واقعی در زمان فوت ۰۰۰/۰۰۰/۲۰ = ارزش اتومبیل ( دارائی منقول )
جمع ارزش ماترک ۰۰۰/۰۰۰/۲۰۰ ریال
اکنون برای محاسبه مالیات هر کدام از وراث بایستی ماترک فوق را طبق گواهی حصر و وراثت که بر اساس مقررات حقوقی و شرعیه صادر شده است بین ورثه تقسیم نمائیم و سهم الارث هر کدام را محاسبه و سپس با رعایت معافیتهای مقرر در ماده ۲۰ قانون مالیتهای مستقیم و اعمال نرخ مذکور در مادۀ مزبور مالیات متعلقه را احتساب نمائیم.
اموال قابل احتساب در سهم الارث زن ( عیال )
۰۰۰/۰۰۰/۸۶ = ۰۰۰/۰۰۰/۲۰ ( ارزش اتومبیل ) ( ارزش اعیان ) + ۰۰۰/۰۰۰/۶۶
سهم الارث زن ( عیال ) ۰۰۰/۷۵۰/۱۰ = ۸ ÷ ۰۰۰/۰۰۰/۸۶
سهم الارث مادر ۳۳۴/۳۳۳/۳۳ = ۶ ÷ ۰۰۰/۰۰۰/۲۰۰
باقیمانده ماترک متعلق به فرزندان متوفی

۶۶۶/۹۱۶/۱۵۵ = ( ۳۴۰/۳۳۳/۳۳ + ۰۰۰/۷۵۰/۱۰ ) – ۰۰۰/۰۰۰/۲۰۰
سهم الارث دختر ۱۶۷/۹۷۹/۳۸ = ۴÷ ۶۶۶/۹۱۶/۱۵۵
سهم الارث پسر ۳۳۴/۹۵۸/۷۷ = ۲ × ۱۶۷/۹۷۹/۳۸
سهم الارث مشمول مالیات زن ۰۰۰/۷۵۰/۸ = ۰۰۰/۰۰۰/۲ ( بخشودگی ) – ۰۰۰/۷۵۰/۱۰
مالیات سهم زن ( عیال ) ۵۰۰/۶۸۷ = ( نرخ ماده ۲۰ ) × ۰۰۰/۷۵۰/۸
سهم الارث مشمول مالیات مادر ۳۳۴/۳۳۳/۳۱ = ( بخشودگی ) ۰۰۰/۰۰۰/۲ – ۳۳۴/۳۳۳/۳۳
مالیات سهم مادر ۳۳۴/۵۸۳/۵ = ( نرخ ماده ۲۰ ) × ۳۳۴/۳۳۳/۳۱

حال چنانچه یک دختر بین وراث شوهر اختیار کرده باشد و یک دختر بیشتر از ۲۰ سال و شوهر اختیار نکرده باشد و فرزند پسر متوفی کمتر از ۲۵ سال سن و صرفاً مشغول به تحصیل بوده باشد، طبق تبصره ماده ۲۰ معافیت سهم الارث هر کدام از آنها از مبلغ دو میلیون ریال به مبلغ سه میلیون ریال افزایش پیدا می کند که نتیجتاً مالیات متعلقه به هر کدام از ورثه موصوف به شرح زیر محاسبه می گردد :
۹۹۴۷۹۲ = نرخ ماده ۲۰ = ۲۰ × ۱۶۷/۹۷۹/۳۶ = ( بخشودگی ) ۰۰۰/۰۰۰/۲ – ۱۶۷/۹۷۹/۳۸
مالیات بر ارث سهم دختر متأهل
سهم الارث مشمول مالیات دختر مجرد ۱۶۷/۹۷۹/۳۵ = ۰۰۰/۰۰۰/۳ – ۱۶۷/۹۷۹/۳۸
مالیات بر ارث سهم دختر مجرد ۷۹۲/۷۴۷/۶ = نرخ ماده ۲۰ × ۱۶۷/۹۷۹/۳۵
سهم الارث مشمول مالیات پسر ۳۳۴/۹۵۸/۷۴ = ( بخشودگی ) ۰۰۰/۰۰۰/۳ – ۳۳۴/۹۵۸/۷۷
مالیات بر ارث سهم پسر ۵۸۴/۴۸۹/۱۶ = نرخ ماده ۲۰ × ۳۳۴/۹۵۸/۷۴

و جمع مالیات به مبلغ دویست میلیون ریال ماترک مورد مثال برابر مبلغ ۰۰۲/۵۰۳/۳۰ ریال می شود.
طبق مفاد مادۀ ۲۱ قانون مالیتهای مستقیم اموالی که جزء ماترک متوفی باشد و تا یک سال از قطعیت مالیات و غیر قابل رسیدگی بودن پرونده امر در مراجع مالیاتی طبق قوانین یا احکام خاص مالکیت آنها سلب و به موجب گواهی سازمان ذیربط بلاعوض در اختیار وزارتخانه ها یا مؤسسات دولتی یا شهرداریها و یا نهادهای انقلاب اسلامی و یا شرکتهای دولتی که صد در صد سهام آنها متعلق به دولت باشد قرار گیرد از شمول مالیات بر ارث خارج و در صورتی که بابت سلب مالکیت عوضی داده شود ارزش آن عوض جزء اموال مشمول بر ارث محسوب و در هر حال چنانچه مالیاتی اضافه پرداخت شده باشد مسترد خواهد شد.

همچنین در مواردی که وراث تمام یا قسمتی از اموال را که جزء ماترک باشد بطور رایگان به یکی از سازمانهای دولتی و شهرداریها و جمعیت هلال احمر جمهوری اسلامی ایران یا صندوقهای بازنشستگی و مدارس علوم اسلامی و نهادهای انقلاب اسلامی و مؤسسات عام المنفعه که به ثبت رسیده و درآمد آنها به مصرف تبلیغات اسلامی، تحقیقات فرهنگی، علمی، دینی، فنی،

تحقیقاتی، اختراعات، اکتشافات، تعلیم و تربیت، بهداشت، بنا و تعمیر و نگهداری مساجد، مصلی ها و مدارس علوم اسلامی، مراسم تعزیه و اطعام، تعمیر آثار باستانی، امور عمرانی و آبادانی، هزینۀ وام تحصیلی دانشجویان و دانش آموزان، کمک به مستضعفان و آسیب دیدگان حوادث ناشی سیل، زلزله، آتش سوزی، جنگ و حوادث غیر مترقبه دیگر وقف نمایند و یا به انجام امور مذکور در فوق با نظارت دولت یا شهرداریها برسانند از شمول مالیات بر ارث خارج می باشد.
بر اساس مفاد ماده ۲۲ قانون مالیتهای مستقیم در صورتی که به موجب رأی هیئت حل اختلاف مالیاتی مطالبات متوفی غیر قابل وصول تشخیص داده شود مطالبات مذکور جزء ماترک منظور نمی شود و اگر مالیات آن قبلاً وصول شده باشد مسترد خواهد شد و در صورت وصول احتمالی این گونه مطالبات ورثه به پرداخت مالیات متعلق خواهند بود در هر صورت وزارت امور اقتصادی و دارائی از نظر

تأمین مالیات متعلق می تواند به عنوان ثالث در دعوی مربوطه شرکت و یا رأساً اقامه دعوی نماید.
مثال ۲ : شخصی فوت نموده و ماترک وی عبارتست از مبلغ ۰۰۰/۰۰۰/۵۰ ریال به صورت سپرده نزد یکی از بانکهای ایرانی و یک قطعه زمین به ارزش مبلغ ۰۰۰/۰۰۰/۴۵ ریال و یک باب خانه به ارزش مبلغ ۰۰۰/۰۰۰/۸۵ ریال و یک اتومبیل به ارزش مبلغ ۰۰۰/۵۰۰/۸ ریال که وراث وی خانۀ متوفی به آموزش و پرورش واگذار می نمایند مطلوب است جمع ارزش اموال مشمول مالیات متوفی.
چون صد در صد سپرده های بانکی نزد بانکهای کشور و همچنین خانه متوفی که به آموزش و

پرورش بلاعوض واگذار شده از شمول پرداخت مالیات ارث خارج می باشد، لذا جمع اموال مشمول مالیات ارث به شرح زیر می باشد :
( ماترک ) اموال مشمول مالیات بر ارث ۰۰۰/۵۰۰/۵۳ = ۰۰۰/۵۰۰/۸ + ۰۰۰/۰۰۰/۴۵
لذا محاسبه مالیات بر ارث متوفی فوق الاشعار به مأخذ مبلغ ۰۰۰/۵۰۰/۵۳ ریال و با توجه به گواهی حصر وراثت صادره از دادگاه و تقسیم آن بین ورثه و رعایت معافیت مقرر برای هر کدام از وراث با اعمال نرخ ماده ۲۰ صورت می پذیرد :
به منظور رعایت اصل عدالت مالیاتی در قانون مالیاتهای مستقیم اموالی را از شمول پرداخت مالیات به موجب ماده ۲۴ خارج نموده است که به شرح زیر می باشد :
۱ ) وجوه بازنشستگی و وظیفه و پس انداز خدمت و بیمه های اجتماعی و نیز وجوه پرداختی توسط موسسات بیمه یا بیمه گزار و یا کارفرما از قبیل بیمه عمر، خسارت فوت و همچنین دیه و مانند آنها حسب مورد که یکجا و یا به طور مستمر به ورثه متوفی پرداخت می گردد.
۲ ) اموالی که برای سازمانها و موسسات از جمله ( وزارتخانه ها و موسسات دولتی و شهرداریها و جمعیت هلال احمر جمهوری اسلامی ایران، سازمان تامین اجتماعی، صندوقهای پس انداز بازنشستگی، مدارس علوم انسانی به تشخیص شورای مدیریت حوزه علمیه قم و نهادهای انقلاب اسلامی و صندوق عمران موقوفات کشور و موقوفات عام که درآمد آنها طبق موازین شرعی به مصرف اموری از قبیل تبلیغات اسلامی، تحقیقات فرهنگی، علمی، دینی، فنی تحقیقات، اختراعات، اکتشافات، تعلیم و تربیت، بهداشتی، بنا و تعمیر و نگهداری مساجد، مصلی ها و مدارس علوم اسلامی و مراسم تعزیه و اطعان، تعمیر آثار باستانی، امور عمرانی و آبادانی، کمک به مستضعفین و آسیب دیدگان حوادث ناشی از سیل، زلزله، آتش سوزی، جنگ و حوادث غیرمترقبه به گواهی سازمان حج و اوقاف و امور خیریه و موسسات عام المنفعه که ( به ثبت رسیده ) مورد وقف یا نذر یا حبس یا وصیت واقع گردد به شرط تایید سازمانها و موسسات مذکور و صددرصد سپرده های

متوفی نزد بانکهای کشور و شعب آنها و ۵۰% ارزش سهام متوفی که در بورس اوراق بهاء دار قبول شده و ۴۰% ارزش سهام متوفی در شرکتهای سهامی عام تولیدی و صنعتی و مصرفی .
مطابق ماده ۲۵ قانون م.م. : وراث طبقه اول و دوم نسبت به اموال شهدای انقلاب اسلامی مشمول مالیات بر ارث نخواهند بود. احراز شهادت برای استفاده از مقررات این ماده منوط به تایید یکی از نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران و یا بنیاد شهید انقلاب اسلامی حسب مورد می باشد.

مطابق ماده ۲۶ قانون م.م. : وراث ( منفرداً یا مجتمعاً ) یا ولی یا امین یا قیم یا نماینده قانونی آنها مکلفند ظرف شش ماه از تاریخ فوت متوفی اظهارنامه ای روی نمونه مخصوصی که از طرف وزارت امور اقتصادی و دارائی تهیه می شود حاوی کلیه اقلام ماترک با تعیین بهای زمان فوت و تصریح مطالبات و بدهی هائی که طبق مقررات فصل ارث قابل احتساب هستند به ضمیمه مدارک زیر به حوزه مالیاتی صلاحیتدار تسلیم و رسید دریافت دارند.
۱ ) رونوشت یا تصویر گواهی شده اسناد مربوط به بدهی و مطالبات متوفی .
۲ ) رونوشت یا تصویر گواهی شده وصیت نامه متوفی اگر وصیت نامه موجود باشد.
۳ ) رونوشت یا تصویر گواهی شده وصیت نامه متوفی اگر وصیتنامه موجود باشد.
مطابق ماده ۲۷ ق.م.م. : حوزه مالیاتی صلاحیتدار در مورد ارث، حوزه ای است که آخرین اقامتگاه قانونی متوفی در محدوده آن واقع بوده است و اگر متوفی در ایران مقیم نبوده حوزه مربوط به تهران خواهد بود.
تبصره : اقامت قانون تابع تعاریف مقرر در قانون مدنی می باشد.
مطابق ماده ۲۸ قانون م.م. : مشمولین مالیات بر ارث مکلفند مالیات متعلق را براساس اظهارنامه تا سه ماه پس از تسلیم آن به رسم علی الحساب پرداخت و رسید دریافت دارند.
تبصره : حوزه مالیاتی مربوط مکلف است پس از رسیدگی و قطعی شدن مالیات و پرداخت آن از طرف مودی مفاصا حساب صادر و به او تسلیم نماید.
مطابق ماده ۳۰ قانون م.م. : ممیز مالیاتی مربوط مکلف است اظهارنامه مودیان را طبق مقررات این فصل رسیدگی و ارزش اموال را تشخیص و به شرح زیر عمل کند :

الف ) در صورتی که جمع ارزش اموال مشمول مالیات اظهار شده در اظهارنامه با ارزش تعیین شده همان اموال توسط ممیز که مورد تایید سر ممیز قرار گرفته باشد بیش از پانزده درصد اختلاف نداشته باشد اظهارنامه را قطعی تلقی و مراتب را ظرف شش ماه به مودی ابلاغ نماید و در صورتی که مدت مذکور کافی نباشد مراتب را با ذکر دلیل توسط ممیز و تایید سرممیز به ممیز کل اعلام خواهد شد و ممیز کل مدت لازم را از یک سال تجاوز نخواهد نمود تعیین و به ممیز ابلاغ خواهد کرد.