مقدمه

در ایــالات متحــده، نابــاروری تقریبــاً %۱۰ -۱۵ از
زوجها را در سنین بـاروری گرفتـار مـیکنـد (بـرک،
۲۰۰۷؛ ترجمــه قاضــی جهــانی، (۱۳۸۶ کــه البتــه در
مطالعات مختلف ممکن اسـت از %۸-۳۳ تغییـر کنـد
(فرزادی و قاسم زاده، (۲۰۰۸ و طبـق بررسـی شـیوع
ناباروری در ایران توسط وحیـدی و همکـاران -۸۴)
(۱۳۸۳، %۲۴/۹ از زوجهای ایرانی، نابـاروری اولیـه را
در طول زنـدگی مشترکشـان تجربـه مـیکننـد و بـر
روانشناسیسلامتفصلنامهعلمیپژوهشی/شماره۴ـزمستان۱۳۹۱ اساس این آمار عده کثیری از جمعیت با ایـن مشـکل
HealthPsychology/Vol.1.No.4/Winter2013 مواجه میشوند و شرایط ویژهای را متحمل میشـوند.
باردار شدن برای بسیاری از زوجها مرحلـهای مهـم و

ناتوانی در باردار شدن بـه معنـی فشـار و رنـج و درد
خواهد بود و بررسی اثرات آن یک چالش حقیقـی را
نشان می دهد (راسکانو و ولادیکا، .(۲۰۱۲ در حـوزه
روان شناسی مطالعـات بسـیاری در مـورد نابـاروری
صــورت گرفتــه اســت، زیــرا نابــاروری مشــکلات
عدیدهای را برای زوجین ایجاد میکند. از جمله رنـج
از برچســب نابــاروری (دونکــور و ســندال، (۲۰۰۷،

۶ بههمریخـتن تصـویر بـدنی و کـاهش عـزت نفـس۱ (ویکل، گیـدرون و شـینر، (۲۰۰۴، ناسـازگاری هـای روانشــــناختی و ناســــازگاریهــــای زناشــــویی (رمضان زاده، اقصی، عابـدینیا، زائـری، خـان افشـار و جعفرآبـــادی، (۲۰۰۴، آســـیب در روابـــط جنســی (پیترســون و ایفــرت، (۲۰۱۱، پــرداختن هزینــههــای گزاف جهـت درمـان و مراجعـات متعـدد بـه مراکـز درمــانی و انجــام آزمایشــات مکــرر (کــلاک، (۲۰۰۴، درمــانهــای متعــدد، اســتفاده از داروهــای متعــدد و عوارض ناشـی از آن، تـرس از شکسـت در درمـان،

۱ . self esteem

دخالــت اطرافیــان (ماتسوبایاشــی، هوســکا، ایزومــی، سوزوکی، کوندو و ماکینو، (۲۰۰۳، در صورت شـاغل بودن نیاز به مرخصیهای متعدد و در نتیجه از دسـت دادن امنیت شـغلی (کـلاک، (۲۰۰۴ و … نیـز وجـود دارند که هر کدام به نوبـه خـود مـیتوانـد موجبـات اضــطراب و تنیــدگی را فــراهم آورد. گــاهی درمــان نابــاروری بــیش از خــود نابــاروری باعــث تنیــدگی میشود و هر چه درمـان طـولانیتـر شـود مقـدار آن افزایش مییابد که این خودش میتوانـد مـانع درمـان ناباروری گردد (گریل، مککـوئیلان، لاری و شـرفلر، .(۲۰۱۱ در مطالعــه یانــگ، ژانــگ و کویــان (۲۰۰۹) نتایج نشان می دهد که رگـه اضـطرابی ممکـن اسـت یکی از عوامل پر قـدرت روانـی روی نتیجـه درمـان ناباروری باشد. نابـاروری اثـر معنـیداری بـر عوامـل روان شناختی ماننـد افسـردگی، اضـطراب، فشـارهای هیجانی، مشکلات بین فردی، کنترل خشـم، ناکـامی، احسـاس حقـارت، احسـاس گنـاه ناهشـیار، کــاهش عملکـرد روانشــناختی و ناسـازگاری دارد (ادلمــن و کونولی، ۱۹۸۶؛ بـه نقـل از رمضـان زاده و همکـاران، .(۲۰۰۴ در ایــن رابطــه فــریمن و بوکســر (۱۹۸۵) معتقدند ناباروری یک ضربه روانشناختی برای بیشـتر زوجهاست که اغلب آن را به عنـوان پرتنیـدگیتـرین ماجرای زندگیشان مطرح کردهاند. احساسات و افکـار مزاحم بـه طـور قابـل ملاحظـهای عملکـرد افـراد را مختل میسازند، در حالی که فرد تلاش میکنـد ایـن افکار و احساسات را دفع کنـد. مشـکلات خوابیـدن، کار، روابط بین شخصی، مخصوصاً رابطه زناشـویی و احساس درد شدید بدون محرکهای محیطی در ایـن افراد عمومیت دارند (ابی و اندروز و هالمن، .(۱۹۹۲ این تنیدگی ها گاهی با افسـردگی همـراه مـیشـود و

مقایسه میزان افسردگی، اضطراب و تنیدگی در سه …

ممکن است به انصراف نابهنگام درمان هـای پزشـکی آمــده اســت ( ســانتاگ۱۲، ۱۹۴۴ و ۱۹۴۱؛ اســتچلر۱۳
و مشکلات روانشـناختی ناشـی از فقـدان و سـوگ وهــالتون۱۴، ۱۹۷۴؛ بــه نقــل از کــاپلان، ترجمــه
منجر شود (پیترسون و ایفرت، .(۲۰۱۱ فیــروزبخــت، .(۱۳۸۱ ایــن نــوزادان خــوب غــذا
افسردگی، مانند اضـطراب و تنیـدگی، حـالتی از نمیخورند و بیش از نوزادان مادرانی که دائـم تحـت
آسیب شناسی روانی است که حتی در سطوح پایین و فشار نبودهاند، گریه میکننـد (کوپـانتس۱۵، ۱۹۷۴؛ بـه
غیر قابل تشخیص در معاینات بـالینی، در بسـیاری از نقل از کاپلان، ترجمه فیروز بخـت، .(۱۳۸۱ تنیـدگی
جنبه های بارداری، روی مادر و جنین، در کوتاه مدت باعث افزایش تولید هورمون هـایی چـون آدرنـالین۱۶
و بلند مدت، مؤثر است (گـورا۲ و همکـاران، ۱۹۹۸؛ مــیشــود. در نتیجــه شــاید ایــن هورمــونهــا چنــین
رینی۳، ۲۰۰۰ و گیردلر۴ و همکاران، ۲۰۰۱ ؛ بـه نقـل واکنشهایی در جنین ایجاد میکنند. تنیـدگی موجـب
از کمپاگ۵، .(۲۰۰۳ “شواهد معتبری وجـود دارد کـه اضطراب نیز میشود که میزان سوخت و ساز بـدن را
تنیــدگی مــادر بــا زایمــان زودرس، وزن پــایین تولــد افزایش می دهد و وزن گیری را در دوران جنینـی کـم
(دانکل۶، ۱۹۹۸ و وادهوا۷، (۱۹۹۳، و کوچـک بـودن می کند. اضطراب تغییراتـی نیـز در تعـادل هورمـونی
دور سر (لو۸ و همکاران، (۱۹۹۴ که پـیشبینـیکننـده ایجاد میکند که در شروع زود هنگام دردهای زایمـان
آســیب رشــد شــناختی اســت (لاک۹ و همکــاران، نقش دارد (کـومیتز۱۷ و همکـاران، ۱۹۹۵؛ بـه نقـل از
(۱۹۹۱، ارتباط دارد” (بـه نقـل از هویزینـک، مالـدر، کاپلان، ترجمه فیروز بخت، .(۱۳۸۱ تنیدگی موجـب
روبلــز، ویســر و بیــتلار، .(۲۰۰۴ همچنــین مطالعــات بروز برخی مشکلات بهداشتی مادر نیز میشود، مثـل
زیادی در مورد ارتباط بین تجارب روانشناختی زنـان عادات غذایی نادرست، بی خـوابی، یـا دشـوار شـدن
در بارداری و عواقب سوء آن نظیر مشـکلات زایمـان ترک سیگار یا الکل و به این ترتیب مشـکلاتی بـرای
و وضعیت نـامطلوب نـوزاد (نمـره آپگـار۱۰ پـایین و جنین ایجاد میکند. به خاطر دخالت عوامل متعـدد در
کمبود وزن تولد(۱۱ صورت گرفتـه اسـت (داکوسـتا، تأثیرگذاری تنیدگی بر بـارداری، پاسـخ دادن بـه ایـن
داروچ، دریستا و برنـدر، .(۱۹۹۹ از طرفـی در برخـی مسئله دشـوار اسـت. گـاهی تنیـدگی مـادر، پـس از
مطالعات ارتباط بـین تنیـدگی مـادر و تولـد نـوزادان زایمان نیز ادامه مییابد و جدا کـردن عوامـل پـیش از
تحریکپذیر، بیقرار و به طور کلی پردردسر بهدسـت زایمان را از عوامل پس از زایمـان دشـوار مـیسـازد
(کاپلان؛ ترجمه فیروز بخت، .(۱۳۸۱
۲ . Guerra تحقیقات روانشناختی در این زمینه به این اشـاره

۳ . Rainey داشتهاند که ناباروری یک تجربه پر از تنیدگی از نظـر

۴ . Girdler
5 . Compagne

۶ . Dunkel 12 .- Sontag
7 . Wadhwa 13 . Strchler
8 . Lou 14 . Halton
9 . Lack 15. Copantes
10 . Apgar Score 16 . Adrenalin
11 . Low Birth Weight 17 . Chomitz

۲۰۱۳Winter4/.No.1.VolPsychology/Health 1391 زمستان ـ ۴شماره پژوهشی/ علمی فصلنامه سلامت شناسی روان

۷

۲۰۱۳Winter4/.No.1.VolPsychology/Health 1391 زمستان ـ۴شماره پژوهشی/ علمی فصلنامه سلامت شناسی روان

۸

نسرین زارعی، کاظم رسولزاده طباطبایی، سید علی آذین

روانشناختی است کـه مـیتوانـد در برخـی از زنـان موجــب افــزایش افســردگی شــود (کــلاک، ۲۰۰۴؛ ویکمن، اهلرز، ویکمن، ویـور و کـدینگتون، ۲۰۱۱ و اسباراگلی، مورگانـت، گوراکسـی، هـوفکنز، دیلئـو و کاســـتروجیووانی، .(۲۰۰۸ همچنـــین نشـــانههـــای اضطراب و افسردگی در طول بارداری به عنوان یـک عامل خطـر بـرای افسـردگی پـس از زایمـان اسـت (هــرون۱۸ و همکــاران، ۲۰۰۰؛ بــه نقــل از تیکســیرا، فیجیــردو، کانــد، پــاچکو و کاســتا، .(۲۰۰۹ ســوتر، ژیاکون، گلاتاینی و وردوکس (۲۰۰۴) طی پژوهشـی نشان دادند، صرف وجود اخـتلالات اضـطرابی طـی بارداری، بدون احتساب افسردگی یا مشکلات دیگـر دوران بارداری، احتمال افسـردگی پـس از زایمـان را سـه برابـر مـیکنـد. طبـق نتـایج تحقیـق مـوری۱۹ و همکاران ۱۹۹۹)؛ بـه نقـل از هویزینـک و همکـاران، (۲۰۰۴ نیــز افســردگی پــس از زایمــان روی رشــد شناختی و هیجانی کودک اثر دارد.

پیشرفتهای اخیر در درمـان نابـاروری فرصـت بیشتری را برای زوج های نابارور جهـت موفقیـت در درمان فراهم نمـوده اسـت (مارکسـتاد، مـونتگمری و بارتچ، .(۱۹۹۸ ناباروری و درمـان آن تنیـدگی زاهـای شـــدید هســـتند (گرونتـــی، آناگنوســـتوپولوس، پوتامیــانوس، لیکریــدو، اشــمیت و وســلاماتزیس، (۲۰۱۲ و به نظر میرسد درمـان نابـاروری اثـر منفـی حـاملگی روی کیفیــت زنـدگی را افــزایش مـیدهــد (پاسکالیس، آگوستینی، مونتی، پـاترلینی، فاگانـدینی و لاسالا، .(۲۰۱۲ تنیدگی ناباروری یـک تجربـه نسـبتاً پایدار است و با وجود آن که پس از درمـان، بهبـودی

۱۸ . Heron 19 . Murray

قابل ملاحظهای در کاهش علائم مشـاهده مـیشـود، گــاه تعــدادی از نشــانههــا همچنــان بــاقی مــیمانــد (ماهلستد، (۱۹۸۵ و همچنین زنان با سـابقه نابـاروری در معرض خطر افزایش افسردگی در طـول بـارداری می باشند (اولشانسکی و سریکا، (۲۰۰۳، اما اطلاعـات مشخصــی در مــورد میــزان افســردگی، اضــطراب و تنیدگی در طول بارداری در مادران بارداری که تحـت درمان ناباروری باردار شدهاند مشاهده نشد. در حـالی که اگر ایـن مشـکلات پـس از درمـان نابـاروری، در طول بارداری نیز به طور معنیداری ادامه داشته باشـد، علاوه بر آن که سطح کیفی زندگی را کاهش میدهـد و بر اساس تحقیقات، بر جنین در حـال شـکلگیـری نیز تـأثیرات منفـی خواهـد داشـت. بـه عنـوان مثـال افسردگی مادر در طول بـارداری، بـا مشـکلاتی نظیـر افزایش فعالیت جنین، تأخیر رشد قبل از تولد، نـارس بودن، وزن پایین تولد، همراه میشـود (فیلـد، .(۲۰۰۶ بنابراین با توجه به نتایج مطالعـات قبلـی، هـدف ایـن پژوهش بررسی میزان افسردگی، اضطراب و تنیـدگی در طول بارداری در زنان بـارداری کـه تحـت درمـان ناباروری باردار شـدهانـد در مقایسـه بـا زنـان بـاردار عادی است که میتواند اطلاعـات مفیـدی در حـوزه روان شناســی نابــاروری و نیازهــای موجــود در ایــن زمینه را بهدست دهد تا گامی مـؤثر در جهـت ارتقـاء بهداشــت و ســلامت روانــی و جســمانی مــادران و همچنین فرزندانشان، در ابتداییترین دوره رشـد، کـه مهمترین هدف درمان ناباروری است، باشد.