هدف از تدوين اين دستورالعمل ، ايجاد ايمني و حفاظت در برابر آثار اختلاف پتانسيل الكتريكي
تا جائيكه مربوط به اتصال زمين است ، براي افراد در هنگام نصب و بهره‌برداري از تأسيسات و شبكه‌هاي توزيع برق است كه شامل عمليات سرويس و تعميرات نيز مي‌باشد.
بطور كلي اتصال زمين به دو دليل بكار برده مي‌شود:

۱- حفظ عايقبندي و حصول اطمينان از عملكرد صحيح تجهيزات الكتريكي ، محدود كردن اضافه ولتاژها و كمك به عملكرد صحيح تجهيزات حفاظتي با قطع مدارهاي معيوب (ديدگاه عملياتي).

۲- ايجاد ايمني از يكسو براي افرادي كه بنا به وظيفه شغلي در تماس با تجهيزات الكتريكي قرار دارند و از سوي ديگر براي مشتركين و همچنين محدود كردن خطر آتش سوزي ، از طريق قطع سريع مدار معيوب (ديدگاه ايمني يا حفاظتي)

انواع روشهاي متداول اجراي سيستم زمين در شبكه هاي فشار

ضعيف در ايران
TN ، كه مي¬تواند به سه صورت مختلف موجود باشد:

۱) TN-S كه در آن ، در سراسر سيستم ، بدنه¬هاي هادي از طريق يك هادي مجزا (PE) به نقطه خنثي (N) در مبدأ سيستم وصل مي-شود.

۲) TN-C
پست محلي است که تجهيزات انتقال انرژي درآن نصب وتبديل ولتاژ انجاممي شودوبا استفاده از کليد ها امکان انجام مانورفراهم مي شود درواقع کاراصلي پست مبدل ولتاژ ياعمل سويچينگ بوده که دربسياري از پستها ترکيب دو حالت فوق ديده مي شود. در خطوط انتقال DC چون تلفات ناشي از افت ولتاژ ندارد وتلفات توان انتقالي بسيار پايين بوده ودر پايداري شبکه قدرت نقش مهمّي دارند لزا اخيرا ُ اين پستها مورد توجه قراردارند ازاين پستها بيشتردر ولتاژهاي بالا (۸۰۰ کيلو

ولت وبالاتر) و در خطوط طولاني به علت پايين ; بودن تلفات انتقال استفاده مي شود. درشبکهاي انتقال DC درصورت استفاده ازنول زمين مي توان انرژي الکتريکي دا توسط يک سيم به مصرف کننده انتقال داد.
-۲ انواع پست: پستها را مي توان ازنظر نوع وظيفه,هدف,محل نصب,نوع عايقي, به انواع مختلفي تقسيم کرد. براساس نوع وظيفه وهدف ساخت: پستهاي افزاينده , پستهاي انتقال انرژي , پستهاي سويچينگ و کاهنده فوق توزيع .

 ـــ براساس نوع عايقي: پستها با عايق هوا, پستها با عايق گازي که داراي مزاياي زيراست: پايين بودن مرکز ثقل تجهيزات در نتيجه مقاوم بودن در مقابله زلزله کاهش حجم, ضريب ايمني بسيار بالا باتوجه به اينکه همهً قسمت هاي برق دار و کنتاکت ها در محفظهً گازSF6 امکان آتش سوزي ندارد, پايين بودن هزينهً نگهداري باتوجه به نياز تعميرات کم تر, استفاده د رمناطق بسيار آلوده و مرطوب و مرتفع .
معايب پستها با عايق گازي : گراني سيستم و گراني گاز SF6 , نياز به تخصص خاص براي نصب و تعميرات,مشکلات حمل و نقل وآب بندي سيستم.
 ـــ بر اساس نوع محل نصب تجهيزات : نصب تجهيزات در فضاي باز , نصب تجهيزات در فضاي سرپوشيده . معمولاُ پستها را از ۳۳ کيلو ولت به بالا به صورت فضاي باز ساخته وپستهاي عايق گازي راچون فضاي کمي دارندسرپوشيده خواهند ساخت.

اجزاع تشکيل دهنده پست : پستهاي فشار قوي از تجهيزات و قسمتهاي زير تشکيل مي شود : ترانس قدرت , ترانس زمين و مصرف داخلي , سويچگر , جبران کنندهاي تون راکتيو , تاً سيسات جانبي الکتريکي ، ساختمان کنترل , ساير تاًسيسات ساختماني .

 ـ ترانس زمين: از اين ترانس در جاهايي که نقطهً اتصال زمين (نوترال) در دسترس نمي باشد که براي ايجاد نقطهً نوترال از ترانس زمين استفاده مي شود . نوع اتصال در اين ترانس به صورت زيکزاک Zn است . اين ترانس داراي سه سيم پيچ مي باشد که سيم پيچ هر فاز به دو قسمت مساوي تقسيم مي شود و انتهاي نصف سيم پيچ ستون اوٌل با نصف سيم پيچ ستون دوٌم در جهت عکس سري مي باشد .

ـ ترانس مصرف داخلي: از ترانس مصرف داخلي براي تغذيه مصارف داخلي پست استفاده مي شود . تغذيه ترانس مصرف داخلي شامل قسمتهاي زير است : تغذيه موتورپمپ تپ چنجر , تغذيه بريکرهاي Kv20 , تغذيه فن و سيستم خنک کننده , شارژ باتري ها , مصارف روشنايي , تهويه ها . نوع اتصال سيم پيچ ها به صورت مثلث – ستاره با ويکتورکرو)پنوع اتصال بندی DYn11 می باشد .

ـ سويچگر: تشکيل شده از مجموعه اي از تجهيزات که فيدرهاي مختلف را به باسبار و يا باسبار ها را در نقاط مختلف به يکديگر با ولتاژ معيني ارتباط مي دهند . در پستهاي مبدل ولتاژ ممکن است از دو يا سه سويچگر با ولتاژهاي مختلف استفاده شود .

ـ تجهيزات سویچگر: باسبار: که خود تشکیل شده از مقره ها , کلمپها , اتصالات وهادیهای باسبار که به شکل سیم یا لولهًً توخالی و غیره است . بریکر , سکسیونر , ترانسفورماتورهای اندازه گیری وحفاظتی , تجهیزات مربوت به سیستم ارتباطی , وسایل کوپلاژ مخابراتی(که شامل : موج گیر , خازن کوپلاژ , دستگاه تطبیق امپدانس است
 برقگیر: که برای حفاظت در برابر اضافه ولتاژ و برخورد صاعقه به خطوط است که در انواع میله ای , لوله ای , آرماتور , جرقه ای و مقاوتهای غیرخطی است .

 ـ جبران کنندههای توان راکتیو: جبران کننده ها شامل خازن وراکتورهای موازی می باشندکه به صورت اتصال ستاره در مدار قرار دارند و نیاز به فیدر جهت اتصال به باسبار می باشند که گاهی اوقات راکتورها در انتهای خطوط انتقال نیز نصب می شوند .

 ـــ انواع راکتور ازنظر شکل عایقی : راکتور با عایق بندی هوا , راکتور با عایق بندی روغنی . ـــ انواع نصب راکتور سری : راکتورسری با ژنراتور, راکتورسری باباسبار, راکتورسری با فیدرهای خروجی, راکتورسری بافیدرهای خروجی به صورت گروهی.

 ـ ساختمان کنترل: کلیهً ستگاه های اندازه گیری پارامترها, وسایل حفاظت وکنترل تجهیزات ازطریق کابلها از محوطهً بیرونی پست به داخل ساختمان کنترل ارتباط می یابد همچنین سیستمهای تغذیه جریان متناوب ومستقیم (AC,DC) درداخل ساختمان کنترل قراردارند,این ساختمان اداری تاًسیسات مورد نیازجهت کار اپراتور می باشد که قسمت های زیر را دارا می باشد : اتاق فرمان , فیدر خانه , باطری خانه , اتاق سیستم های توضیع برق (AC,DC) , اتاق ارتباطات , دفتر , انبار و … ـ باطری خانه: جهت تامین برقDC برای مصارف تغذیه رله های حفاظتی, موتورهای شارژ فنر و… مکانیزم های فرمان و روشنایی اضطراری و… نیاز به باطری خانه دارند که در اطاقکی تعدادی باطری با هم سری می شوند و دردو مجموعه معمولاً ۴۸ و۱۱۰ولتی قرارمی گیرد وهرمجموعه با یک دستگاه باطری شارژ کوپل می شوند .

اصول کار ترانس فورماتور :
– ۱ تعریف ترانس فورماتور: ترانس فورماتور از دو قسمت اصلی هسته و دو یا چند قسمت سیم پیچ که روی هسته پیچیده می شود تشکیل می شود , ترانس فورماتور یک دستگاه الکتریکی است که در اثرالقای مغناطیسی بین سیم پیچ ها انرژی الکتریکی را ازمدارسیم پیچ اولیه به ثانویه انتقال می دهد بطوری که در نوع انرژی و مقدار آن تغییر حاصل نمی شود ولی ولتاژ و جریان تغییر می کند بنابراین باصرف نظراز تلفات ترانس داریم : P1=P2 — V1 I1 = V2 I2= V1/V2 = I2/I1 = N1/N2 که اصول کار ترانس فورماتور براساس القای متقابل سیم پیچ ها است .

۲ـ اجزاع ترانس فورماتور: هسته , سیم پیچ ها , مخزن روغن , رادیاتور , بوشینگ های فشار قوی وضعیف , تپ چنجرو تابلوی مکانیزم آن , تابلوی فرمان , وسایل اندازه گیری و حفاظتی , شیرها و لوله های ارتباطی , وسایل خنک کننده ترانس جریان , شاسی و چرخ , …

۳ـ انواع اتصّال سیم پیچ: اتصال سیم پیچ های اولیه و ثانویه در ترانس معمولاً به صورت ستاره مثلث , زیکزاک است .

۴ـ ترانس فورماتورولتاژ(PT,VT): چون ولتاژهای بالاتر از ۶۰۰ V را نمی توان به صورت مستقیم بوسیله دستگاه های اندازه گیری اندازه گرفت , بنابراین لازم است که ولتاژ را کاهش دهیم تا بتوان ولتاژ را اندازه گیری نمود و یا اینکه در رله های حفاظتی استفاده کرد ترانس فورماتور ولتاژبه این منظوراستفاده می شودکه ترانس فورماتور ولتاژ از نوع مغناطیسی دارای دو نوع سیم پیچ اولیه و ثانویه می باشد که برای ولتاژهای بین ۶۰۰ V تا ۱۳۲ KV استفاده می شود .

 ۵ـ ترانس فورماتورجریان(CT): جهت اندازه گیری و همچنین سیستم های حفاظتی لازم است که از مقدار جریان عبوری از خط اطلاع پیدا کرده و نظر به اینکه مستقیماً نمی شود از کل جریان خط دراین نوع دستگاه ها استفاده کرد و در فشار ضعیف و فشار قوی علاوه بر کمییت , موضوع مهم ایزوله کردن وسایل اندازه گیری و حفاظتی از اولیه است لزا بایستی به طریقی جریان را کاهش داده و از این جریان برای دستگاه های فوق استفاده کنیم واین کار توسط ترانس جریان انجام می شود .