میکرومتر

میکرومتر و نام اجزای آن
میکرومتر، یا ریزسنج، ابزاری برای اندازه گیری طول با دقت زیاد است.
برای اندازه گیری قطعاتی که بایستی دقیق تراشیده شوند میکرومتر به کار برده می‌شود. دقت میکرومتر به مراتب بیشتر از دقت کولیس‌ها می‌باشد. میکرومترها از نظر سیستم اندازه گیری مانند کولیس دو نوع می‌باشند که آنها را میکرومترهای اینچی و میکرومترهای میلیمتری می‌نامند .

میکرومترها بر دو نوع اند : دیجیتال و ساده . نوع دیجیتال آن اندازه ها را بر حسب میلی متر و اینچ با بیشترین دقت برایتان نمایش می دهد . ولی نوع ساده آن برای اینچ دو دقت و میلی متر هم دو دقت اندازه ها را نمایش می دهد.

يکي از ابزارهاي دقيق در اندازه گيري کوليس است، کوليس ابزاري است که ما مي توانيم اندازه تا ۱ ميليمتر را با آن اندازه گيري کنيم. کوليس تشکيل شده است از يک خط کش اصلي که روي آن تقسيم بندي انجام شده که مي توانند به صورت ميليمتري يا اينچ باشد. دوم، فک ثابت کوليس مي باشد، سوم، فک متحرک میکرومتر ، چهارم، شاخکهاي داخل سنج است، پنجم، شاخک عمق سنج است، ششم يکسري اندازه گيري روي فک متحرک کوليس است که به آن ورنيه مي گويند.

اولين تفاوت کوليس ها در طول خط کش آنها مي باشد، دومين تفاوت در دقت اندازه گيري آنها مي باشد که با هم فرق مي کند و از نظر دقت اندازه گيري به سه دسته تقسيم مي شوند:
میکرومتر ۱/۰ ۲ – میکرومتر ۰۵/۰ ۳ – میکرومتر ۰۲/۰

* میکرومتر ۰۲/۰ دقتش از بقيه بيشتر مي باشد.

روي فک متحرک کوليس اندازه گيري وجود دارد که به آن ورنيه گفته مي شود، زمانيکه ما فک ثابت و متحرک کوليس را کاملاً جمع مي کنيم، …. ورنيه میکرومتر کاملاً مقابل صفر خط کش میکرومتر قرار مي گيرد.

• میکرومتر ۱/۰
درتقسيم بندي ورنيه به اين شکل است که ۹ ميليمتر از تقسيمات خط کش را به ده قسمت مساوي روي ورنيه تقسيم بندي کرده است. در نتيجه فاصله هر يک از تقسيمات ورنيه، ۹/۰ ميليمتر مي شود و اختلافات اندازه اولين تقسيم ورنيه با خط کش ۱/۰ ميليمتر مي شود.
در برخي از کوليس هاي ۱/۰ براي اينکه خواندن آنها راحتتر باشد، بدين صورت عمل مي کند که ۱۹ قسمت از تقسيمات خط کش را به ده قسمت مساوي روي ورنيه تقسيم بندي مي کنند در اين حالت فاصله هر دو خط، خط کش با يک خط ورنيه ۱/۰ ميليمتر اختلاف پيدا مي کنند.

• میکرومتر ۰۵/۰
تقسيم بندي ورنيه بدين شکل است که ۱۰ ميلمتر از تقسيمات خط کش به ۲۰ قسمت مساوي روي، ورنيه تقسيم بندي مي شود، در نتيجه فاصله هر يک از تقسيمات ورينه ۹۵/۰ ميليمتر ميشود و اختلاف اندازه اولين خط، خط کش با اولين خط ورنيه مي شود ۰۵/۰ ميليمتر که به آن کوليس ۰۵/۰ مي گويند.
حال براي اينکه خواندن اين کوليس راحتتر باشد، ۳۹ قسمت از تقسيمات خط کش را به ۲۰ قسمت مساوي روي ورنيه تقسيم بندي مي کنند، در نتيجه باز هم فاصله هر دو تقسيم از تقسيم خط کش با يک تقسيم ورنيه، اختلافشان برابر ۰۵/۰ ميليمتر مي شود.

میکرومتر ۰۲/۰
تقسيم بندي ورنيه بدين شکل است که هر ۴۹ قسمت از تقسيمات خط کش به ۵۰ قسمت مساوي روي ورنيه تقسيم بندي شده است. در نتيجه فاصله هر يک از تقسيمات روي ورنيه مي شود ۹۸/۰ ميليمتر و اختلااف اندازه اولين خط ورنيه با اولين خط، خط کش مي شود ۰۲/۰ ميليمتر که به آن کوليس ۰۲/۰ مي گويند.

 

• طرز خواندن میکرومتر:
فرض کنيم که ما قطعه اي را با کوليس اندازه گرفتيم، در اين زمان فک هاي ثابت و متحرک از هم باز مي شود، و اين بازشدن به اندازه قطعه مي باشد و تقسيم بندي و در نيمه روي خط کش حرکت مي کند و در محلي قرار مي گيرد.
اندازه اي که گرفته مي شود از دو بخش تشکيل مي شود، يک بخش اندازه اصلي است و دوم مقدار ريزتر آن اندازه است و وقتي ما اين دو اندازه را با هم جمع کنيم مقدار اصلي قطعه ما بدست مي آيد.

براي خواندن اندازه ما به صفر ورنيه توجه مي کنيم، اولين عدد در سمت چپ عضو ورنيه قرار بگيرد مي شود اندازه اصلي قطعه ما. براي خواندن خورده آن براي اينکه بفهميم که چقدر از دو ميليمتر بيشتر در قسمت سمت راست صفر ورنيه توجه مي کنيم که کدام ادازه ورنيه با اندازه خط کش درست مقابل هم قرار گرفته اند، مثلاً اگر شماره چهار باشد آن را ضربدر دقت کوليس مي کنيم يعني از ۱/۰ که مي شود و ۴/۰ با عدد اصلي باشد جمع مي کنيم درنتيجه اندازه کلي ۴/۲ ميليمتر مي شود.

میکرومتر یا قُطرسنج یکی از ابزار بکار رفته در فلزگری و مهندسی مکانیک است.از میکرومتر برای اندازهگیری فاصله میان دو جسم یا دو نقطه استفاده میکنند. سادهترین گونه میکرومتر پرگاری است که ساقهایش به بیرون یا به تو خم شدهاند.

● تاریخچه میکرومتر
در سال ۱۹۴۹ فردی به نام میتویو اولین لیسانس ساخت میکرومتر را کسب کرد و تولید آن را در همان سال در کارخانه Mizonokuchi در شهر کاوازاکی ژاپن شروع کرد. در سال ۱۹۵۳ کارخانه آن به utsonomiya انتقال یافته و تولید انبوه آن شروع شد. در سال ۱۹۵۶ این فرد اولین کسی بود که موضوع استفاده از فولاد ضد زنگ را برای ساخت میکرومتر مطرح کرد. ۷ سال بعد در سال ۱۹۶۳ Mitutoyo بیش از یک میلیون میکرومتر تولید کرد. در همان سال تولید میکرومتر ساعتی آغاز شد و به

دنبال آن میکرومترهای دیجیتالی و سپس میکرومترهای ضد زنگ که در مقابل آب و روغن مقاوم بودند تولید شد. میکرومترهای کار سنگین که طول ۴۵۰mm و بیشتر را اندازهگیری میکنند از سال ۱۹۶۱ ساخته شدند. امروزه میکرومترهایی که طول ۲۰۰۰mm را اندازه میگیرند نیز تولید میشود. بدنه این نوع از میکرومترها از فیبرهای کربنی است تا سبک باشند و معضل بزرگ این میکرومترها که سنگینی آنها است را بدینگونه رفع کردهاند

 

قطر داخلی و خارجی یک لوله را نمی‌توان با دقت و به آسانی با یک خط کش مدرج اندازه گرفت. برای اندازه گیری دقیق‌تر آنها از میکرومتر استفاده می‌شود. میکرومتر از ترکیب یک خط کش مدرج و یک ورنیه متحک درست شده است. خط کش ورنیه دارای دو شاخک است شاخک‌های کوچک برای اندازه گیری قطر داخل و شاخک‌های بزرگ برای اندازه گیری قطر خارجی اجسام بکار می‌رود.

خط کش برحسب میلیمتر مدرج شده ورنیه دارای درجه بندی کوچکی است که اغلب شامل ۱۰ قسمت بوده و معادل ۹ میلیمتر است یعنی ۹ میلیمتر در روی خط کش کوچک‌تر است. با این نوع کولی یه آسانی می‌توانیم تا ۱٫۱۰ میلیمتر را اندازه بگیریم. دقت اندازه گیری میکرومتر از تقسیم کردن یک درجه خط کش به تعداد تقسیمات ورنیه به دست می‌آید.

برخی ا انواع میکرومترها برای اندازه گیری عمق یک تیغه باریک دارند که به ورنیه متصل است و با آن حرکت می‌کند. اگر صفر ورنیه بر صفر خط کش منطبق باشد انتهای تیغه بر انتهای خط کش منطبق می‌گردد در صنعت برای اندازه گیری قطر گلوله و سیلندر و پیستون و طول وسایل مختلف از انواع میکرومتر‌ها با بزرگی‌های مختلف استفاده می‌شود.

روش کار میکرومتر
اندازه گیری قطر یا طول
جسمی را که منظور تعیین طول با قطر خارجی آن است در بین شاخک‌های ثابت و متحرک بزرگ قرار می‌دهند بطوری که هر دو شاخک با بدنه جسم تماس داشته باشند سپس به کمک ورنیه و خط کش اندازه طول یا قطر گلوله را تعیین می‌کنند. درجات را از روی خط کش (عددی که صفر ورنیه در مقابل آن قرار دارد و یا از آن گذشته است) و کسر درجات را از روی ورنیه می‌خوانند برای کسر درجات از درجات ورنیه را پیدا می‌کنند که درست در برابر یکی از درجات خط کش قرار گرفته است.