نظرسنجي تلفني از مردم درباره محرم وعزاداري

دین – همشهري آنلاين:
مركز مطالعات و تحقيقات رسانه‌اي روزنامه همشهري در يك نظرسنجي تلفني از مردم درباره محرم و عزاداري (۳ بهمن) پرسيده است
مركز مطالعات و تحقيقات رسانه اي روزنامه همشهري اين طرح را با مدير يت سرور السادات قاضي زاده هاشمي و همكارانش شبنم چهره، فريده درفشي، سميه گايگاني و فاطمه يزداني اجرا كرده ‌است:

پيشگفتار
عزادارى و برپايى مراسم ماتم در سوگ خوبان و اولياء خدا امرى است كه ريشه درقرآن و سيره نبوى(ص) وسيره امامان(ع) دارد. اين عزادارى‏ها مصداق مودت اهل بيت(ع) است. (شورا، آیه ۲۳).

در سيره امامان(ع) هم برنامه‏اى كه هرگز در هيچ شرائطى ترك نشد برپائى عزا بر سالار شهيدان امام حسين(ع) بود. امام سجاد(ع) پس از امام حسين(ع) تا زنده بود در هر مجلس از داغ حسين مى‏گفت و در حقيقت مجلس عزا برپامى‏كرد. امام باقر(ع) هم در شرائط سخت و خفقانى دستور مى‏داد روز عاشورا عزاى امام حسين را بر پا كند. مالك جهنى مى‏گويد امام باقر(ع) در روز عاشورا فرمود: همه براى امام حسين گريه كنند و اهل خانه را دستور به‏گريه بر حضرت مى‏كرد. (كامل الزيارات، ص‏۱۷۴) همين سيره را حضرت امام صادق(ع) و امامان ديگر (ع) داشتند آنها بر اين امر اصرار داشتند كه از رهگذر عزادارى و برپائى عزاى سالار شهيدان چراغ پرفروز نهضت حسينى روشن بماند كه ماند. در ادامه به نمونه اي از مجالس عزاداري امام حسين (ع) اشاره مي كنيم:

۱- پيامبر اكرم(ص) براى امام حسين(ع) در روز اول ولادتش مجلس عزا گرفت. (مقتل خوارزمى، ج‏۱، ص‏۸۸٫)
۲- در منزل ام سلمه در دوره كودكى براى امام حسين مجلس عزا گرفتند.( مجمع الزوائد هيثمى، ج‏۹، ص‏۱۸۹٫)
۳- در منزل عائشه براى حضرت امام حسين(ع) مجلس عزا گرفتند.(۷ مقتل خوارزمى، ج‏۱، ص‏۱۵۹)
۴- در خانه امام على(ع) براى حضرت عزا گرفت.( مقتل خوارزمى، ج‏۲، ص‏۱۶۷)

بنابراين اگر بگوئيم بنيانگذار عزادارى بر سيد و سالار شهيدان حضرت نبى اكرم(ص) و امامان(ع) بوده اند ‏سخنى بگزاف نگفته‏ايم.
هم اكنون هم اگر بخواهيم احيا گر عزادارى راستين و عاشورايى باشيم بايد در مجالس عزادارى هم از مقامات‏ملكوتى امامان بگوئيم وهم از مقامات مُلكى آنان! بايد از جنبه الگوئى و اسوه بودن آنها بگوئيم و نبايد به صرف ابرازعشق اكتفاء نمائيم. مجالس عزاى حسينى نه تنها نام سيدالشهداء(ع) را پرآوازه نگهداشته بلكه سبب ماندگارى پيام اسلام عزيز شدند. باتوجه به جايگاه رفيع عزادارى و گوهر ارزشمندى كه درآن نهفته است بديهى است كه دشمنان تلاش گسترده‏در جهت تخريب و تحريف آن داشته باشند. در برهه‏اى از زمان كه

عباسى‏ها قدرت‏مند بودند در پى تخريب عزاى‏سالار شهيدان بودند كه عزاداران را دستگير مى‏كردند، شكنجه و اعدام مى‏كردند و در برهه‏اى كه قدرت مقابله‏نداشتند، در پى تحريف آن بودند تا جلوى تأثير گذارى اين سنت مبارك را بگيرند. در ادامه بايدگفت كه وظيفه ما در اين برحه از زمان جلوگيري از تحريف در عزاداري امام حسين و برپايي هر چه با شكوه تر مجلس عزاداري امام حسين(ع) است.

در پايان به چند جمله از امام حسين مي پردازيم:
امام حسين (ع) مي فرمايد:
۱- بدترين مردم كسي است كه آخرتش را فداي دنيايش كند.
۲- كساني كه بندگي خدا را مي كنند،‌بندگي ديگري را نمي كنند.
۳- از سخني كه تورا پشيمان مي كند و وادار به عذرخواهي مي نمايد،‌ بپرهيز و مگو.
مقدمه

نظرسنجي حاضر، با توجه به اهميت ماه محرم و برپايي مجلس عزاداري امام حسين و نظرات مردم در مورد شيوه عزاداري براي امام حسين (ع) به اجرا درآمد.
کلیات تحقیق
در این گزارش با به کارگیری از نظرسنجي تلفني و بدست آوردن آمارها، پردازش و تحلیل علمی آنها، سعی شده است تا بخشی از نظرات مردم جامعه در مورد شيوه عزاداري براي امام حسين (ع) بدست آوريم.
این گزارش حاصل جمع آوری نظرات ۱۲۰۰ نفر پاسخگو به پرسشنامه تهيه شده توسط واحد نظرسنجی تلفني مركز مطالعات و تحقيقات رسانه اي موسسه همشهري است. اين افراد به صورت تصادفي و بر اساس مراجعه به فهرست شماره تلفن ها (از ۲۲۰۰۰۰۰۰ الي ۸۸۹۹۹۹۹۹) انتخاب شدند. در اين گزارش نظر كساني كه تمايل به پاسخگويي به تمام پرسش هاي تحقيق را داشته اند، منعكس شده است.

اهداف نظرسنجي
نظرسنجي حاضر براي آگاهي از موارد زير به اجرا درآمد:
۱٫ پاسخگويان به چه شيوه هايي عزاداري مي كنند.

۲٫ كدام يك از كارهايي كه در محرم انجام مي شود مورد تاييد پاسخگويان نيست.
۳٫ نظر پاسخگويان در مورد روش مداحي فعلي.
۴٫ نظر پاسخگويان درباره اشكالاتي كه در مداحي فعلي مي بينند.
چكيده:

طرح نظرسنجي حاضر،‌پژوهشي در ارتباط با برپايي مجلس عزاداري امام حسين و نظرات مردم در مورد شيوه عزاداري براي امام حسين (ع) به اجرا درآمده است كه يافته هايي از اين طرح به دست آمده است كه در اين بخش،‌به مهمترين قسمت هاي آن پر داخته شده است.
۱- ۳۵ درصد پاسخگويان را مردان و ۶۵درصد را زنان تشكيل داده اند
۲- ۱۶ درصد از پاسخگويان داراي مدرك كارشناسي و بالاتر و ۴۲ درصد داراي مدرك ديپلم و ۶ درصد بي سواد هستند.
۳- معادل ۳۷% از پاسخگويان با رفتن به هيات و تكايا، ۲۰% با رفتن به مساجد، معادل ۱۵% با خواندن دعا،‌ نماز و زيارت نامه ها و يا از طريق تلويزيون و ۱۱% با رفتن به جلسات سخنراني عزاداري مي كنند.

۴- از میان ۸۱۴ نفر پاسخگو كه بعضي از شيوه هاي عزاداري را قبول ندارند، ۳۱% سنت هاي غلط (علم كشي‌،‌ قمه زني،‌ لخت سينه زدن و…..)، ۱۸% عدم رعايت همسايگان (صوتي و محيطي و…)، ۱۷% مخدوش شدن ارزش هاي ديني (عمدتا) حجاب در ازدحام جمعيت و ۳% استفاده از آلات موسيقي جديد را در مراسم عزاداري تاييد نمي كنند.
۵- معادل ۵۳% از پاسخگويان با روش مداحي فعلي موافق نيستند و ۳۸% با روش مداحي فعلي موافق هستند و ۹% در اين باره نظري ندارند.
۶- معادل ۵۵% از پاسخگويان الگو برداري از موسيقي هاي روز و استفاده از آلات موسيقي نا متعارف،‌ ۲۸% عدم تطابق محتواي نوحه ها با ارزش هاي اسلامي و غير معنوي بودن آن ها،‌ ۱۱% بزرگ نمايي هاي بيهوده و ۶% فرياد زدن و داد كشيدن مداحان را از اشكالات روش مداحي فعلي اظهار كرده اند.
روش نظرسنجي

در این پژوهش، از نظرات عامه مردم به صورت تلفني (نظرسنجي تلفني) به روش پيمايشي و نمونه گيري تصادفي استفاده شده است.
جامعه آماری
جامعه آماری در این تحقیق شامل ۱۲۰۰ نفر از مردم است. لازم به ذكر است كه از اين تعداد ۳۵ درصد مردو ۶۵ درصد زن هستند.
زمان اجرای نظرسنجي
این نظرسنجی از تاريخ ۳۰ دي ماه تا ۳ بهمن ماه ۱۳۸۵ توسط گروه نظرسنجي مركز مطالعات و تحقیقات رسانه ای روزنامه همشهری بصورت تلفني انجام شده است.
جنس پاسخگويا

جدول شماره ۱ جنس پاسخگویان را نشان می دهد. بر اساس جدول اکثریت پاسخگویان ۶۵% را زنان و ۳۵% را مردان تشکیل می دهند.
جدول شماره ۱- توزيع پاسخگويان بر اساس جنس
جنس تعداد درصد
زن ۷۷۹ ۶۵
مرد ۴۲۱ ۳۵
جمع ۱۲۰۰ ۱۰۰

سن پاسخگويان
جدول شماره ۲ نشان می دهد که پاسخگویان در چه گروه سنی قرار دارند از ۱۲۰۰نفر پاسخگو ۱۶% از پاسخگویان بين ۲۱تا ۲۵ سال،‌ ۱۵% درصد از پاسخگويان بين۲۶ تا ۳۰سال قرار دارند و ۹% از پاسخگويان بالاتر از ۶۰ سال سن دارند.

سن تعداد درصد
۱۵- ۲۰ ۱۳۷ ۱۱
۲۱- ۲۵ ۱۸۹ ۱۶
۲۶- ۳۰ ۱۷۹ ۱۵
۳۱- ۳۵ ۱۴۸ ۱۲
۳۶- ۴۰ ۱۵۷ ۱۳
۴۱- ۴۵ ۱۰۴ ۹
۴۶-۵۰ ۹۲ ۸
۵۱- ۶۰ ۸۹ ۷
۶۰ سال به بالا ۱۰۵ ۹
جمع ۱۲۰۰ ۱۰۰

سطح تحصیلات
بر اساس آمار مندرج در جدول شماره ۳ از میان ۱۲۰۰نفر پاسخگو ۴۲% در مقطع ديپلم ، ۱۶% در مقطع ليسانس و بالاتر و ۶% بي سواد هستند.
ميزان تجصيلات تعداد درصد
ديپلم ۵۰۱ ۴۲
ليسانس و بالاتر ۱۹۳ ۱۶
ابتدائي ۱۵۳ ۱۳
راهنمائي ۱۰۵ ۹
دانشجو و فوق ديپلم ۹۵ ۸
دبيرستان ۸۶ ۷
بي‌سواد ۶۷ ۶
جمع ۱۲۰۰ ۱۰۰

پاسخگويان به چه شيوه اي عزاداري مي كنند
بر اساس آمار مندرج در جدول شماره ۴ از میان ۱۲۰۰نفر پاسخگو ۳۷% با رفتن به هيات و تكايا، ۲۰% با رفتن به مساجد، ۱۵% با خواندن ادعيه و يا از طريق تلويزيون و۱۱% با رفتن به جلسات سخنراني عزاداري مي كنند.

شيوه عزاداري پاسخگويان تعداد درصد
رفتن به هيات و تكايا ۴۴۴ ۳۷
رفتن به مسجد ۲۳۶ ۲۰
خواندن ادعيه و يا از طريق تلويزيون ۱۷۸ ۱۵
رفتن به جلسات سخنراني ۱۳۷ ۱۱
برگزار كننده مراسم عزاداري هستم ۷۹ ۷
تماشاي هيات‌هاي عزاداري ۵۳ ۴
اداي نذر (كمك در هيات‌ها از راههاي مختلف) ۴۰ ۳
عزاداري نمي‌كنم ۳۳ ۳
جمع ۱۲۰۰ ۱۰۰

كارهايي كه در عزاداري مورد تاييد پاسخگويان نيست
بر اساس آمار مندرج در جدول شماره ۵ از میان ۱۲۰۰نفر پاسخگو ۶۸% اعتقاد دارند كه در برگزاري مراسم عزاداري مواردي به چشم مي خورد كه بايد در باره آن ها بازنگري صورت پذيرد. به گمان اين دسته، مواردي در شيوه هاي عزاداري وارد شده است كه مي تواند خلوص و طهارت عزاداري واقعي براي اهل بيت و بويژه خامس آل عبا (عليهم السلام) را مخدوش سازد. اين دسته به مواردي چون: قمه زني، علم كشي، كم محتوا بودن اشعار مداحان، استفاده از شمايل ونقاشي هاي غيرموجه، استفاده از ريتم و آلات موسيقي جديد، اسراف و تبذير و مخدوش شدن ارزش هاي ديني (عمدتا) حجاب در ازدحام جمعيت اشاره مي كردند. ۲۵% از پاسخگويان مساله حادي در عزاداري مشاهده نكرده‌اند
جدول شماره ۵ توزيع پاسخگويان بر اساس كارهايي كه در عزاداري مورد تاييد آنها نيست
كارهايي كه در عزاداري مورد تاييد پاسخگويان نيست تعداد درصد
موارد نامناسب در شيوه هاي مرسوم عزاداري ۸۱۴ ۶۸
مساله حادي مشاهده نكرده‌ام ۲۹۶ ۲۵
بي جواب ۹۰ ۷
جمع ۱۲۰۰ ۱۰۰

موارد نامناسب درشيوه هاي عزاداري از نظر پاسخگويان
بر اساس آمار مندرج در جدول شماره ۶ از میان ۸۱۴ نفر پاسخگو كه بعضي ازشيوه هاي عزاداري را قبول ندارند، ۳۱% سنت هاي غلط (علم كشي‌،‌ قمه زني،‌ لخت سينه زدن و…..)، ۱۸% عدم رعايت همسايگان (صوتي و محيطي و…)، ۱۷% مخدوش شدن ارزش هاي ديني (عمدتا) حجاب در ازدحام جمعيت و ۳% استفاده از آلات موسيقي جديد را در مراسم عزاداري تاييد نمي كنند.