چکیده:

گسترش IT در جوامع روستایی امروز امری اجتناب ناپذیر است و این فناوری نوین یکی از مؤلفه های اساسی در امر توسعه و بالاخص توسعه روستایی می باشد. اثر گذاری فناوری اطلاعات و ارتباطات در بخشهای مختلف امری اجتناب ناپذیر بوده و این مسئله در صنعت گردشگری مشهود تر است. گردشگری روستایی با استفاده از فناوری نوین میتواند مسیر توسعه را برای روستاها هموار سازد. در این راه الگو برداری مناسب از کشورهایی که قبلاً این مسیر را پیموده اند و توجه به کشور و ویژگیهای آن میتوان مسیر رسیدن به موفقیت را در زمینه گردشگری کوتاه و هموار کرد. هدف از این تحقیق بررسی نقش فناوری اطلاعات در گردشگری و بالاخص گردشگری روستای در ایران بوده است. برای دستیابی به این اهداف اول باید بانک اطلاعاتی قوی ایجاد کرد و بعد از آن شناخت دقیق جاذبه های گردشگری شهرستان و جمع آوری اطلاعات دقیق آنها و ثبت در بانک اطلاعاتی میباشد و در مرحله آخر باید تمامی اطلاعات موجود شهری از قبیل هتل، رستوران، کمپ، خیابان، مرکز درمانی، بانک، عابر بانک و…. جمع آوری شود و در بانک اطلاعاتی ذکر شود.

کلیدواژه: گردشگری روستایی، فناوری اطلاعات، توسعه گردشگری.

-۱ دانشجوی کارشناسی ارشد جغرافیا و برنامه ریزی روستایی ، خوارزمیm.morady67@yahoo.com -2 دانشجوی کارشناسی ارشد جغرافیا و برنامه ریزی روستایی ،خوارزمی f.tofighian@yahoo.com
-3 دانشجوی کارشناسی ارشد جغرافیا و برنامه ریزی شهری، دانشگاه پیام نور شهید صدوق یزد mohamad6363@yahoo.com

-۱ مقدمه

گردشگری از پدیده های مهم اوائل قرن بیستم، به عنوان یکی از منابع مهم اقتصادی، و عاملی موثر در توسعه فرهنگی، اجتماعی و اقتصادی جوامع انسانی محسوب میگردد .گردشگری روستایی گرایشی نوین در صنعت گردشگری است، که از دهه ۵۰ به بعد مطرح گردید(بهرامی،.(۱ :۱۳۸۹ توسعه صنعت گردشگری برای کشورهای در حال توسعه که با معضلاتی چون نرخ بیکاری بالا، ( صباغ کرمانی، امیریان، (۱۱ :۱۳۷۹ محدودیت منابع ارزی و اقتصاد تک محصولی مواجهند، از اهمیت فراوانی برخوردار است(رنج پور، کریمی تکانلو، نجفی نسب، .( ۱۱۵ : ۱۳۹۰ از سوی دیگر آگاهی جوامع از اینکه گردشگری منبع درآمدی ارزی بسیار مناسب و قابل توجهی در اختیار اقتصاد یک کشور قرار میدهد، سبب شده است که گردشگری مفهومی بسیار گسترده در ابعاد مختلف اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی پیدا کند(طهماسبی پاشا و مجیدی، ۱۳۸۴، .(۲۷بنابراین توسعه گردشگری در نواحی روستایی می تواند نقش مهمی در متنوع سازی اقتصاد جوامع روستایی داشته و زمینه ساز توسعه پایدار روستایی باشد، از طرف دیگر وسیله ای برای تحریک رشد اقتصاد ملی از طریق غلبه بر انگاره های توسعهنیافتگی و بهبود استانداردهای زندگی مردم محلی به حساب آید (شریف زاده و مرادی نژاد، .(۳۸ :۱۸۳۱ در سال های اخیر فناوری اطلاعات روشهای عمل در تمامی سازمان ها به ویژه در صنعت گردشگری را متحول ساخته است. فناوری اطلاعات به عنوان یکی از اجزای محیط خارجی صنعت گردشگری میباشد که به گونه ای میتوان ان را واسط و رابط محیط درونی و بیرونی صنعت دانست(میرزایی، ملکان، قصابی،.(۴ :۱۳۹۱

در صنعت جهانگردی فناوری نقشی بسیار قدرتمند و پویا داشته و باعث تغییرات زیادی در گذشته و حال شده است و در آینده نیز این صنعت دستخوش تغییرات شدیدی خواهد بود. پیشرفت فناوری، به ویژه در این دو دهه، باعث شده است که خدمات مسافرتی راحتتر عرضه شوند و بر ساختار سیستم توزیع محصولات و خدمات مسافرتی، اثراتی شدید بگذارند(چاگ وای گی،.(۱۵ :۱۹۳۳ بزرگترین مزیت شبکه اینترنت، این است که میتواند محصولات مختلفی در زمینه صنعت جهانگردی، در سراسر دنیا با هزینه ای بسیار اندک که در اختیار متقاضیان و مسافران قرار دهد .هزینه های مربوط به دفاتر فروش بلیت و ذخیره جا، کاهش هزینه چاپ و صدور بلیت و پرداختن کمیسیون به آژانسهای مسافرتی، توانسته است هزینه ذی ربط را کاهش دهد (هیبرت،.(۱۲ :۱۹۹۵ باید اذعان داشت که هیچ صنعتی به اندازه گردشگری تحت تأثیر تحول تکنولوژیک و انقلاب اطلاعات نبوده است. فرایند ایجاد اطلاعات و تبادل آن روز به روز در صنعت گردشگری توسعه بیشتری مییابد(بهزادی راد، .(۹۴ :۱۳۸۵مالزی ۳۰ درصد جذب گردشگر خود را مدیون گردشگری الکترونیکی است، در حالی که سهم ایران در این زمینه صفر است(ادب و همکاران، .(۲ :۱۳۸۷ فناوری اطلاعات زمینه را برای جذب گردشگر بیشتر فراهم نموده و باعث درآمد زایی و رشد منطقه ای و ملی میگردد. در عصری که جهان به سوی دهکده جهانی پیش میرود نقش فناوری اطلاعات در حوزه های گوناگون اجتناب ناپذیر است. گردشگری روستایی یکی از انواع گردشگری است که با توسعه آن میتوان زمینه را برای توسعه روستایی و بعد از آن توسعه ملی فراهم کرد. استفاده از IT در گردشگری روستایی باعث رونق این صنعت میشود. بسیاری از کشورها این صنعت پویا را به عنوان منبع اصلی درآمد، اشتغال، رشد بخش خصوصی و توسعه ساختار زیربنایی میدانند (ابراهیمی، خسرویان ۱۳۸۴،(۳۲ .از این رو باید نقش فناوری اطلاعات در گردشگری به عنوان یک استراتژی توسعه از جنبه های مختلف مورد بررسی قرار گیرد.

-۲ پیشینه

میرزایی، ملکان، قصابی در مقاله ای با عنوان تبیین نقش فناوری اطلاعات در توسعه گردشگری به بررسی نقش فناوری اطلاعات در گردشگری پرداختهاند و برای تجزیه دادهها به دست آمده از روش آزمون دو جمله ای استفاده شده است. بر اساس اطلاعات بدست آمده از روش آزمون دو جمله ای استفاده شده است. نکته قابل تأمل براساس اطلاعات مذکور دو استراتژی توسعه زیرساختهای عمومی و استراتژی ارتقاء کیفیت و رضایت گردشگران بیش از سایر استراتژیها مد نظر کارشناسان بوده است. دلبری و میر پور ۱۳۹۰ در مقاله نقش فناوری

اطلاعات در توسعه گردشگری منطقه سیستان نشان دادهاند که بسیاری از مشکلاتت موجود توسط فن آوری اطلاعات قابل حل است. روش تحقیق این مقاله توصیفی- تحلیلی بوده است و از مدل سوات استفاده شده است . ملک نیا و زندی ۱۳۹۰ در مقاله گردشگری مجازی بررسی ضرورتها و نیازهای شهری تهران به نتایج زیر رسیدهاند از نظر شهروندان تهرانی ارایه خدمات گردشگری به صورت مجازی و فراهم کردن زیر ساختها و امکانات امری بسیار ضروری تلقی میشود و لازم است مسئولان امر به ویژه شهرداری تهران به آن توجه ویژه ای مبذول کنند. جهانتیغ، فیروزکوهی، بندهی ۱۳۹۰ مقاله ای با عنوان بررسی نقش IT در جاذبه های گردشگری سیستان عنوان کردهاند با ایجاد شبکه مجازی از گردشگری میتوان برای افرادی که به این نوع از گردشگری علاقه دارند شرایط سفر مجازی را فراهم آورد همچنین برخی از نقاط دیدنی و و جاذب توریسم در این استان را معرفی کردهاند. کاظمی، فیاضی، میرزاده ۱۳۸۴، در مقاله خود با عنوان موانع استفاده از فناوری اطلاعات در صنعت گردشگری ایران به بررسی و مطالعه موانع استفاده از فناوری اطلاعات در گردشگری ایران پرداختهاند. نتایج نشان میدهد به جز عوامل طبقه سازمانی- ساختاری و مدیریتی، سایر عوامل به عنوان موانع استقرار فناوری اطلاعات در صنعت گردشگری ایران مطرح میباشند. علوی ۱۳۹۰ در مقاله بررسی آثار استفاده از فناوری اطلاعات در توسعه صنعت گردشگری ایران با استفاده از DEA به بررسی موردی پنج منطقه از جهان، پنج استراتژی بر مبنای فناوری اطلاعات برای ارتقای صنعت گردشگری را معرفی کرده است. در تحقیق خود برای تجزیه و تحلیل دادهها از آزمون دوجمله ای استفاده کرده است.