مقدمه:

اختلال وحشت زدگی یکی از شدیدترین اختلالات اضطرابی و عمـلاً یکی از شایعترین علل ناتوانی در مراجعان به سرویس های درمانـی در سـطح جامعـه مـی باشـد ۱)و.(۲ جدیدترین بررسی ها نشـان مـی دهـد کـه ایـن اخـتلال شیوعی حدود ۴ تا %۸ را دارا مــیباشــد ۳)و(۴ و %۵۰ بیمارانــی کــه بــه پزشــکان عمومــی و درمانگـاه هـای سرپائی رجوع می کنند علائم و نشانه هائی را دارند کـه بـه وسـیله بیماری های عضوی قابل توجیه نیست و در واقع جزء گروه اختلالات وابسته به استرس و یا اختلال وحشت زدگی قرار میگیرد(۵و.(۶

درحال حاضر مشخص گردیده که درصد بالائی از بودجه های تشخیصـی مراکـز درمانـی صرف اینگونه بیماران می شود. بعنوان مـثال %۴۳ از بیمارانـی کـه با درد قلب به اتفاقات داخلی مراجعه

مـی کنـند صرفاً دارای تشخیص اختلال وحشت زدگی هستند(.(۷ لـذا بررسـی جنبه های مختلف این اختلال بویژه سطح سلامت و عوامـل مسـتعد کنـنده مـورد توجـه قرار گرفته اند. با اینکه نقش اسـترس در آمـاده سازی و یا شروع اختلالات روانپزشکی از سال

۱۹۵۰ مـورد توجـه قرار گرفته ولی هنوز اختلاف نظرهای زیادی وجود دارد. تعدادی از مطالعات جدید ارتباط قابل ملاحظه ای بین وقـوع اسـترس در طـی ماههـا یـا سـال قـبل از شـروع اختلال وحشتزدگی را در %۸۰ تا %۸۵ از مبتلایان مطرح میکنند(.(۸

در مقـابل پژوهشـگران دیگر معتقدند که هیچ گونه تفاوتی از نظـر تعداد و شدت حوادث بین گروه کنترل و مبتلایان به اختلال وحشـت زدگـی بـا سـایر اختلالات اضطرابی وجود ندارد .(۹-۱۱)

اتفـاق نظـر ایـن دو گـروه از محققیـن در این نکته است که این بـیماران پـی آمدهـای ناشـی از اسـترس را در زندگـی خود بسیار منفـی تـر ارزیابـی مـی کنـند. از طرف دیگر گزارشاتی در رابطه با وقـوع بیشـتر اخـتلالات افسـردگی همراه با اختلال هراس وجود دارد که علاوه بر اختلال وحشت زدگی، سلامت روانی و عملکرد فـرد را بیشـتر تحـت تأثـیر قـرار مـی دهـد (۱۲-۱۴) و درمان را پیچیدهتر میسازد.

به همین دلیل بر آن شدیم که در این بررسی علاوه بر تعیین نـوع و شـدت استرس در گروهی از مبتلایان به اختلال وحشت-
زدگی سطح سلامت و بیماریهای همراه را نیز مشخص کنیم.

دکتر سیدمسعود موسوینسب و همکاران

روشکار:

الـف) نمونـه گـیری: این پژوهش یک مطالعه موردی شاهدی-

مـی باشـد. بـیماران از مـیان مـراجعه کنـندگان بـه درمانگاه های دانشـگاهی حـافظ و ابـن سـینا شـهر شـیراز انـتخاب گـردیدند. درصورتیکه روانپزشک اول تشخیص اختلال وحشت زدگی می داد بـیمار توسـط روانپزشـک دوم مـورد بررسـی قرار می گرفت و در صورت تأئید تشخیص در مطالعه شرکت داده می شد. گروه کنترل از میان دوستان و همراهان بیماران انتخاب گردیدند. سعی گردید همخوانـی سـنی، جنسـی، سطح تحصیلات رعایت گردد. در این پـژوهش ۵۱ فـرد دچـار اخـتلال وحشت زدگی و ۵۱ نمونه گواه شـرکت داشـتند. هـر دو گـروه متشـکل از ۳۱ زن و ۲۰ مرد بود. میانگیـن سـنی گـروه بـیمار ۲۸/۴ سـال (انحراف معیار (۶/۶۳ و میانگین سنی گروه گواه ۲۸/۷ (انحراف معیار (۶/۶۵ بود. دو گروه از نظــر ســنی تفاوتــی نداشــتند(P <0/80 ، .(t =0/25 میانگیــن

۳۷

ایـن حـوزه ها عبارتند از: فعالیت جسمانی، انجام وظایف، عملکرد اجتماعـی، سلامت ذهنی، درک سلامتی و درد. بررسی ها روائی و اعتبار مناسب آزمون را نشان داده اند .(۲۲-۲۴)

ج) تفکـیک اسـترس هـا: نـوع استرس ها از نظر تفکیک آنها با مفهـوم اضـطراب جدایـی و بـدون مفهوم جدایی مورد توجه قرار گرفـت. همانطوریکـه مشخص است سه مورد از شدیدترین انواع اسـترس (طـلاق، مـرگ فـرزند، خیانت همسر) تداعی کننده این مفهـوم هسـتند .(۱۰) هر چند که مشخص کردن دقیق مفهوم از دسـت دادن و جدایـی ممکـن نیسـت ولـی سـعی شد تا با تمایز اسـترس هـا به دو گروه: -۱ دارای مفهوم از دست دادن -۲ فاقد مفهـوم از دست دادن، این فرضیه مورد بررسی قرار گیرد. در ابتدا ایـن دو گروه استرس بین گروه بیمار و گروه کنترل مورد مقایسه قرار گرفت. جدول شماره ۱ این تقسیم بندی را نشان میدهد.