هپاتيت B در ايران

در ايران مبتلايان حدود ۳% كل جمعيت را شامل مي شود كه با در نظر گرفتن جمعيت ايران حدود ۲ ميليون نفر به اين ويروس آلوده هستند . از اين تعداد حدود ۲۰۰ تا۳۰۰ هزار از اين افراد دچار هپاتيت مزمن B مي باشند كه نيازمند تشخيص شدت التهاب كبد و در صورت نياز درمان مي باشند .

تعريف بيماري :
هپاتيت B نوعي بيماري عفوني است كه در اثر ورود ويروس HBV به بدن و حمله آن به بافت كبد ايجاد مي شود .

مخزن عفونت :
انسان تنها مخزن و نگهدارنده ويروس در طبيعت است .

مواد آلوده كننده :
خون آلوده منبع اصلي ويروس هپاتيت B است .ساير مايعات بدن كه ويروس در آن ها وجوددارد عبارتند از مايع مني ، ترشحات مهبل و بزاق . البته ويروس در ترشحات ديگري از بدن افراد آلوده نيز شناسايي شده است ولي اين ترشحات اهميتي در انتقال عفونت ندارند .

علائم و نشانه هاي بيماري :
بايد دانست كه علائم انواع هپاتيت هاي ويروسي تقريبا مشابه است و براساس علائم باليني نمي توان نوع هپاتيت را تشخيص داد .

از زمان ويروس هپاتيت B به بدن فرد غير ايمن تا بروز اولين علائم بيماري از ۴ هفته تا ۶ ماه زمان لازم است .
سپس فرد علائمي غير اختصاصي مانند تب ،‌درد مفاصل و بثورات پوستي ، بي حالي ، خستگي ، بي اشتهايي ، درد عضلاني ، تهوع و استفراغ را نشان مي دهد و در معاينه ممكن است بزرگي كبد و عقده هاي لنفاوي وجود داشته باشد .

پس از اين علائم زردي آغاز مي گردد كه در سفيدي چشم واضح تر و بهتر ديده مي شود و به تدريج تمامي پوست بدن را در بر مي گيرد . در مرحله زردي معمولا تب كاهش مي يابد . ممكن است ادرار پررنگ و مدفوع كم رنگ شود .

كاهش زردي معمولا پس از چند روز تا يك هفته شروع مي شود ولي ممكن است ۴ تا ۶ هفته طول بكشد . اصولا هر چه علائم بيماري شديد تر باشد بدان معني است كه پاسخ هاي دفاعي بدن به عفونت شديدتر بوده و در صورت رفع علائم ، احتمال مزمن شدن بيماري كمتر است .
پس از اين علائم ، مرحله نقاهت و بهبودي فرا مي رسد . بسته به شرايط مختلف ، عده اي از بيماران بهبودي كامل خود را به دست مي آورند و در برخي ديگر عفونت به حالت مزمن در مي آيد .

هپاتيت مزمن :
چنانچه ويروس هپاتيت B طي ۶ ماه از بدن بيمار پاك نشود ، بيماري مزمن شده است .احتمال مزمن شدن به چند عامل بستگي دارد :
۱ ـ سن : مهمترين عامل تعيين كننده مزمن شدن بيماري است . در صورت ابتلاي به هپاتيت B%95 نوزادان ،۲۰% كودكان و ۱ تا ۱۰ % بالغين به فرم مزمن بيماري تبديل مي شوند.

۲ ـ زمينه ژنتيكي
۳ ـ ابتلا به عفونت خفيف و بدون علامت
۴ ـ ضعيف بودن دستگاه ايمني و دفاعي بدن
۵ ـ عفونت با حجم زياد ويروس
۶ ـ عفونت در معتادان و افراد مبتلا به هموفيلي

علائم هپاتيت B مزمن :
در اغلب افراد مبتلا به هپاتيت B مزمن ، عفونت به صورت خاموش است و فرد علامتي ندارد . به اين گروه ، ناقل سالم مي گويند

.
در درصد كمي از افراد مبتلا به فرم مزمن( ۱ تا ۵% ) ، عفونت نهفته فعال مي شود و آسيب كبد ادامه مي يابد . در اين موارد اصطلاحا هپاتيت مزمن فعال روي داده است كه در صورت عدم پاسخ به درمان ، زردي ، بي حالي ، بي اشتهايي ، تهوع و كسالت ادامه مي يابد و د

ر نهايت ، بافتي جايگزين بافت طبيعي كبد مي شود كه توانايي انجام وظايف كبد در بدن را ندارد . به اين مرحله سيروز كبدي گفته مي شود كه علائم آن به صورت جمع شدن مايع و تورم شكم ،تورم پاها ، تمايل به خونريزي هاي زير پوستي و گوارشي ، بزرگ شدن سينه ها در مردان ، كوچكي بيضه ها و علائم مغزي است . درصد كمي از موارد هپاتيت مزمن به سرطان كبد مبتلا مي شوند .

راه هاي انتقال :
۱ ـ انتقال از مادر آلوده به نوزاد ( شايع ترين راه ابتلا در كشور )
۲ ـ استفاده از سرنگ مشترک در معتادان تزریقی
۳ _ فرورفتن سوزن آلوده در دست ( در کارکنان بهداشتی درمانی )
۴ _ تماس جنسی محافظت نشده با فرد آلوده
۵ _ تماس نزدیک با افراد مبتلا

درمان بيماري :
هپاتيت B حاد احتياج به درمان با داروهاي ضدويروس ندارد و درمان هاي حمايتي جهت طي دوره حاد كافي است و اكثر موارد مبتلا ( به خصوص کسانی که بعد از بلوغ مبتلا شده باشند ) بهبودی کامل خود را به دست می آورند . در حال حاضر درمان هپاتیت B مزمن در بیمارانی انجام می شود که دچار بیماری فعال و تخریب پیشرونده کبد هستند و بهتر است که درمان قبل از شروع علائم سیروز یا آسیب واضح کبدی شروع شود .

هدف از درمان هپاتیت مزمن جلوگیری از فعالیت و تکثیر ویروس و متوقف کردن روند تخریب کبد توسط ویروس است . بنابراین ناقلین سالم هپاتیت B باید حتی در صورت نداشتن علائم هر شش ماه یک بار با مراجعه به پزشک و انجام یک آزمایش خون وضعیت سلامت کبد خود را مشخص نمایند . چنانچه آسیب پیشرونده کبد در آزمایش ها مشخص شود و نمونه برداری از کبد نیز آن را تائید کند ، داروهای اختصاصی ضدویروس برای فرد تجویز می گردد که تاثیر نسبتا مناسبی در کنترل بیماری دارند .