ورزش اسکواش

اسکواش ،به انگليسی : Squash ، ريشه گرفته از squeeze together ( فشار دادن، له کردن) و crush (خرد کردن، له کردن) است و در اصل صداي برخورد توپ با راكت و اصابت آن و برگشت توپ صداي اسكواش را به گوش مي رساند.
اسکواش ورزشی راکتی است که به صورت تک‌نفره (۲ بازیکن) و يا دونفره (۴ بازیکن) در زمینی کاملا احاطه‌شده با دیوارهای معمولا شیشه‌ای بازی می‌شود. شیشه‌ای بودن دیوارها تماشای بازی توسط تماشاگران را امکان‌پذیر می‌کند. در مسابقه‌های بین‌المللی دیوارهای بیشتری از جنس شیشه در نظر گرفته می‌شوند.

یکی از دشواری‌های اسکواش این است که برخلاف دیگر ورزش‌های راکتی، توپ در اغلب اوقات از پشت سر بازیکن می‌آید. اسکواش با توپ و راکت مخصوص بازی می‌شود. هدف اصلی این بازی، زدن ضربه‌ای به توپ است که حریف نتواند به راحتی ضربه بعدی را به دیوار بزند و یا به دشواری واکنش نشان دهد.

تاریخچه اسکواش در جهان
رشته ورزشی اسکواش تاریخچه ای خاص دارد. بازی هایی که با استفاده ازدیوار وپرتاب انواع توپ های دست ساز مثل توپ های پارچه ای و چوبی و… به سمت آن وکنترل آن دربرگشت ها دربسیاری از کشورها وجود داشته است. حتی امروزه دربرخی از بازی های سنتی وبومی کشورها، شکلی از این نوع فعالیت ها به چشم می خورد ، ازجمله بازی هایی که درآن با استفاده از مشت ، چوب یا راکت به توپی ضربه زده می شود. درحدود سال ۱۱۴۸ میلادی یک سرگرمی به نام لپوما به معنی کف دست میان فرانسوی ها متداول بود. اوایل قرن ۱۹ میلادی فکراستفاده از راکت وتوپ باعث به وجودآمدن گونه های مختلف از بازی ها شد. زندانی های زندان فلیت انگلستان برای سرگرمی با راکت توپ را به دیوارمی زدندو باعث ظهور بازی ای به نام راکتس شدند.

درسال ۱۸٢۰ میلادی بازی راکتس به طرزعجیبی به چندمدرسه در انگلستان راه یافت وبا رونق گرفتن این بازی درمدارس، درسال ۱۸۳۰ اسکواش درمدرسه هارو به وجودآمد. شاگردان این مدرسه به کمک راکت سعی می کردند با قدرت به توپ ضربه بزنند وهنگام برگشت آن از دیوار ، دوباره خودرا به آن برسانند واین عمل را تکرار کنند. جاذبه ها و هیجان بازی به زودی باعث رشد آن شد تا جایی که درسال ۱۸۴۶ میلادی اسکواش رسمیت یافت ونخستین زمین های اختصاصی آن ساخته شد. مانند بسیاری از ورزش های آن زمان ، اسکواش نیزاستاندارد مشخصی برای شیوه بازی، ساخت وابعادزمین و وسایل لازم خود نداشت. ازسال ۱۸۷۴ میلادی این بازی و مسابقاتش درانگلیس رسمیت پیدا کرد ودرسال ۱۸۸۳ میلادی اولین زمین اسکواش در آکسفورد انگلیس ساخته شدو درسال ۱۹۱۱ انگلیسی ها قانون بازی اسکواش وابعاد زمین آن را ضابطه مند کردند واین ضوابط به مرور به شکل امروزی درآمد. درسال ۱۹۶۷ فدراسیون بین المللی اسکواش با ۷ کشور مصر، انگلستان ،استرالیا ،آفریقای جنوبی، پاکستان، هندو زلاندنو شکل گرفت ودرسال ۱۹۹٢ نام آن به فدراسیون جهانی اسکواش تغییرکرد. کشورهای عضو این فدراسیون به مرور افزایش یافت تا جایی که درابتدای سال ٢۰۰۴ تعداد اعضای آن به ۱۵۰ عضورسید. این فدراسیون مورد تایید کمیته بین المللی المپیک وعضو انجمن عمومی فدراسیون های ورزشی بین المللی است.

تاریخچه اسکواش در ایران
اسکواش از سال ۱۳۲۰ با ورود کارکنان انگلیسی شرکت نفت آبادان و ساخت سالن اسکواش برای آنان وارد ایران شد. درسال ۱۳۴۵ در استان های خوزستان وتهران، سالن های تمرینی وجود داشت که با توسعه آن ها ، کورت ها درمکان های بیشتری ساخته شد. شهرهای آبادان، اهواز، مسجد سلیمان وتهران از اولین شهرهای ایران در راه اندازی این رشته بودند.

فدراسیون اسکواش
نخستین فدراسیون اسکواش ایران در سال ۱۳۵۳ به ریاست عباسقلی بختیار و به دبیری دکتر محمد نائینی بنیان نهاده شد، اما پس از یک سال منحل شد و در سال ۱۳۷۲ به رياست آقای غلامحسِن فرزامی دوباره راه‌اندازی شد.
از سال ۱۳۸۲ تا ۱۳۸۶ ریاست این فدراسیون برعهده ی آقای حمید قاسمی ، از آن به بعد تا سال ۱۳۸۸ اين مسئوليت بر عهده ی آقای ملک زاده بود و در سال ۱۳۸۸ سرپرستی این فدراسیون به آقای مسعود سلیمانی سپرده شد.
اسکواش در بیش از ۱۲ استان مانند یزد، کیش، تهران، مرکزی، کرمانشاه، خوزستان، گلستان، فارس، زنجان، اصفهان، گیلان و خراسان فعال است و دو بخش مردان و زنان به این رشته می پردازند.
در سال ۱۳۸۸ در زمينه ی توسعه ی اين ورزش تلاش بسيار شد تا جايی که ليگ سراسری اسکواش کشور برگزار گرديد و علاوه بر آن مسابقات داخلی و خارجی زير نظر PSA (انجمن اسکواش بازان حرفه ای جهان)از قبيل مسابقات close (داخلی) ، رقابت های بین المللی جام خليج فارس و جام نوروز اینترنشنال برگزار گرديد که موفقیت های قابل توجهی برای بازیکنان ما داشت چنان که اولین مدال نقره ی مسابقات PSA تاریخ اسکواش کشور در مسابقات نوروز توسط علی رضا سنائی کسب گردید . به طور کلی شرکت در اين رقابت ها باعث شد که بازيکنان اين رشته بتوانند در جدول رنکينگ جهانی صعودی چشمگير داشته باشند به گونه ای که در تاريخ اسکواش کشور بی نظير بوده است چنان که ۵ اسکواش باز برتر ايران در رده بندی PSA ماه مارس سال ٢۰۱١ دارای رتبه بندی زير شده اند:
۱.محمد رضا صادقپور : ١٩١
٢.سيد محمد حسين سنائی : ٢١٩
۳.سيد علی رضا سنائی : ٢٢٢
۴.نوید ملک ثابت : ٢٤١
۵.محمد حسین جعفری : ٢۵۶
در حال حاضر تیم ملی اسکواش ايران از سید علی رضا سنائی (کاپیتان) ، سید محمد حسین سنائی، محمدرضا صادقپور و محمد حسین جعفری تشکيل شده است.
در سال ١٣٨٩ با تلاش و زحمات بی وقفه ی جناب آقای سلیمانی و سایر اعضای زحمتکش خانواده ی اسکواش کشور، مسابقات در ایران و اعزام تیم های ملی در رده های سنی مختلف به مسابقات خارجی از جمله مسابقات انگلستان و اسکاتلند ادامه یافت و شاهد رشد و شکوفایی اسکواش کشور بودیم. استخدام مربیان خارجی، بازسازی کورت های قدیمی و اصافه شدن کورت های جدید، استعداد یابی در نقاط مختلف کشور، همه و همه سهم بزرگی در این پیشرفت داشتند. امیدواریم که با پیگیری این روند، بتوانیم اسکواش ایران را بر قله های افتخار ببینیم.

کورت اسکواش
معمولا سالن اسکواش از ۴ الي ۸ زمين بازي تشکيل مي شود که هر زمين با ابعاد ۴۰/۶x۷۵/۹ متر و با ارتفاع ۷/۵ متر پيش بيني مي گردد.
در بازي هاي بين المللي از ديوارهاي شيشه اي نشکن براي دور زمين استفاده مي شود که در اين صورت حد اقل يک متر حريم در خارج ديوار ها منظور مي گردد.
در سالنهاي اسکواش، بسته به نيازهاي منطقه اي ممکن است در پشت سر بازيکنان و با استفاده از شيشه هاي ضخيم سالني با ظرفيت ۵۰ الي ۱۰۰ نفر با هزينه مختصر ايجاد نمود. در سالنهاي ويژه که براي انجام مسابقات بين المللي در نظر گرفته مي شود ممکن است با پيش بيني ديوارهاي شيشه اي بيشتر امکانات تماشا را افزايش داد.
کورت دارای ۴ دیوار است. دو دیوار در پهلو، دو دیوار عقب و جلو. دیوارها با خط های به ضخامت ۵۰ میلی متر خط کشی شده است که ارتفاع خط دیوار جلو ۴/۵۷ متر است. این دیوار دارای خط سرویس است که از کف زمین ارتفاعش ۱/۷۸ متر تا ۱/۸۳ متر است. خط بورد دیگر خطی است که بر دیوار جلو کشیده شده است و ارتفاع آن از زمین ۴۳۰ میلی متر است. دیوار عقب ۲/۱۳ متر است.
کف زمین هم معمولاً از جنس کفپوش غیرلغزنده است که دارای خط کشی هایی است، شامل: شورت لاین، هاف کورت لاین و ۲ مکان سرویس در چپ و راست زمین. این خط ها در قسمت عقب زمین متصل به دیوار عقبی است.

لوازم اسکواش
راکت اسکواش
دو نوع راکت وجود دارد یکی راکت های سنتی که از چوب درخت زبان گنجشک ساخته می شود که در اوایل بازی ها بیش تر از این راکت استفاده می شد و برای استفاده از این راکت توپ حتماً باید به وسط صفحه راکت می خورد و برای زدن، نیروهای بیشتری صرف می شد. اما بعد از سال ۱۹۸۰ راکت ها از مواد مرکب مانند فلز، گرافیت، کولار، تیتانیوم، یا بور ساخته می شود که موجب شده راکت در دست راحت تر و سبک تر باشد. راکت های مدرن دارای طول ۶۸/۶ سانتی متر، عرض ۵/٢۱ سانتی متر است و طول فریم (قاب) آن ۳۹ سانتی متر است. وزن مجاز راکت حداکثر باید ۲۵۵ گرم باشد و به طور معمول میان ۱۱۰ تا ۲۰۰ گرم است. راکت های سبک تر برای افراد پيش رفته بيش تر ترجيح داده می شود، در حالی که راکت های سنگين تر برای افراد تازه کار مناسب ترند، به این دلیل که راکت های سنگین تر می توانند نیروی بیش تری تولید کنند( چون وزن بيش تری دارند) اما قابلیت مانور و کنترل راکت های سبک تر برای افراد پيش رفته ارزشمندتر است. البته راکت های سبک برای کسانی که دارای مشکلات مچ دست، بازو و شانه هستند و یا قدرت بدنی بالایی ندارند نیز مناسب است.

توپ اسکواش
توپ های اسکواش از دو تکه لاستیک که به هم چسبیده است ساخته می شود که کروی است و داخل آن توخالی است.
رنگ توپ سیاه و سبز است اما برای رقابت های کورت شیشه ای برای دیده شدن توپ از رنگ های سفید یا زرد استفاده می کنند.
توپ های اسکواش دارای ۴ سطح مختلف هستند که با خال های رنگی سطح آنها مشخص می شود.
۱ـ توپ دارای خال آبی که دارای حرکت جهشی وبسیار تندی است و بازیکن حرکاتش کند است. ( برای آموزش به کار می رود)
۲ـ توپ دارای خال قرمز که حرکتش از خال آبی کندتر است ولی حرکات بازیکن تندتر است. ( برای اصلاح تکنیک به کار می رود)
۳ـ توپ دارای خال سفید: حرکت و جهش آن کندتر از دوتای بالایی است در نتیجه حرکات بازیکن تندتر است.
۴ـ توپ دارای خال زرد: توپی است که احتیاج به ضربه های قوی و حرکات تندتری دارد.
۵ـ توپ دارای دو خال زرد که خیلی کندتر از خال تک زرد است که در مناطق خیلی گرم استفاده می شود که این توپ در سال ۲۰۰۰ تولید شد.
البته توپ هایی نیز وجود دارند که خال آنها نارنجی است و در مکزیک، دنور، ژوهانسبورگ استفاده می شود و در آمریکای شمالی از توپ هایی که دارای خال سبز هستند برای زدن در ارتفاع بالااستفاده می شود.
وزن توپ ها نیز میان ۳/٢۳ تا ۵/٢۴ گرم است و قطر آن ۳۹/۵ تا ۴۱/۵ میلی متر است.
کفش اسکواش
کفش اسکواش نیز مانند سایر کفش های ورزشی است با این تفاوت که کف آن بايد بسيار انعطاف پذير باشد تا مانع حرکات ورزشکار نشده و به پا فشار نياورد. هم چنين کف آن بايد به رنگی باشد که در اثر کشيده شدن روی پارکت کف زمين اسکواش بر روی آن ردی باقی نگذارد ، بنابرین معمولا کف اين کفش ها را به رنگ کرم متمایل به نارنجی (هم رنگ پارکت) می سازند.
علاوه بر ابزار گفته شده، بازيکنان از ابزار ديگری مانند عينک اسکواش برای حفاظت چشمانشان از اصابت توپ استفاده می کنند. ناگفته نماند که توپ اسکواش به دليل شتاب زيادی که در حين حرکت دارد، در صورت اصابت با چشم یا ديگر اجزای صورت، می تواند صدماتی جدی وارد کند.

قوانین بازی اسکواش
همان طور که می دانید بازی اسکواش بازی دو نفره است ولی در این روزها اسکواش چهار نفره هم داریم با این تفاوت که کورت چهار نفره حدود ۱/۲۰ متر عریض تر از کورت دو نفره است و فرق دیگر آن در زدن سرویس است که مثل تنیس سرویس زننده می تواند در صورت ارتکاب اولین خطا سرویس را برای بار دوم بزند.
بازی خانم ها دو گیم از ۳ گیم است و بازی آقایان ۳ گیم از ۵ گیم است که اصطلاحاً اولی را the best of three و دومی را the best of five می گویند .
Knock up or warm up : قبل از شروع بازی دو بازیکن ۵ دقیقه وقت برای گرم کردن خودشان دارند. در یک بازی سازمان یافتهReferee (داور) معمولاً ۵ دقیقه وقت برای گرم کردن بازیکنان در نظر می گیرد.
گاهی اوقات یکی از بازیکنان اصرار دارد به تنهایی خود را گرم کند . در این مواقع Referee با چرخاندن سکه ، اولین کسی را که باید از کورت برای گرم کردن خود استفاده کند معلوم می نماید ، که البته اولین نفر ۳/۵ دقیقه و دومین نفر ۵/٢ دقيقه فرصت برای گرم کردن خود دارند .
قبل از شروع بازی، بازيکنان به وسیلهMarker معرفی می گردند، هم چنین مرحله ی بازی و تعداد Game ها توسط او اعلام می شوند. راکت ، توپ ، لباس بازیکنان و کورت به وسیله Referee بررسی می شود و بعد با چرخاندن گریپ راکت ،زننده ی سرویس مشخص شده و اعلام Time وservice می شود.
انتخاب سرویس باکس در موقع زدن اولین سرویس در اختیار زننده سرویس است . اگر اولین امتیاز را گرفت به طور اجباری جای سرویس عوض می گردد . بازیکنی که زودتر به امتیاز ۱۱ رسید گیم را برده است.
در موقع شمارش امتیاز زننده ی سرویس اول گفته می شود . برای بازیکنی که امتیاز نگرفته است نيز با گفتن Love امتیاز او اعلام می شود . اگر هر دو بازیکن امتیاز مساوی داشته باشند اصطلاحاً به آن All گفته می شود. به طور مثال وقتی دو بازیکن امتیاز مساوی ٢ داشته باشند TWO all گفته می شود .
وقتی دو حریف در امتیاز ۸ برابر باشند ( در بازی ۹ تایی) MARKER از Receiver می پرسد set to one یا set to two. Receiver اختیاردارد با گفتن set to two بازی را تا امتیاز ۱۰ ادامه دهد و با گفتن no set بازی را در امتیاز ۹ تمام کند. وقتی Receiver عقیده اش را اعلام کردMARKER نظر او را بلند اعلام می کند، با گفتن Set to two eight all اولین بازیکنی که به امتیاز ۹ برسد برنده محسوب می شود. اما در بازی ۱۱ تایی، اگر دو بازيکن در امتياز ۹ مساوی باشند، با اعلام :The Players Must Win By 2 Clear Points توسط داور، بازی تا برد یکی از طرفین ادامه پیدا می کند. در اسکواش بازیکنی که زننده سرویس است، اگر رالی را بنفع خود تمام کند امتیاز سرویس زدن برای او خواهد بود .
انواع بازی اسکواش
اسکواش درانواع مختلف بازي مي شود :
۱- اسکواش تك ديواره یا اسکواش پارکی
۲- اسكواش تك ديواره داخل سالن
۳- مینی اسکواش
۴- اسكواش ساحلي
۵- ديواره متحرك اسكواش
۶- كورت بادي اسكواش
۷- اسكواش كورت با يك طرف شيشه
۸- اسكواش شيشه اي تمريني
۹- اسكواش مدارس
۱۰- اسكواش شيشه اي تمام استاندارد انجام می گیرد .

اسكواش پاركي

اسكواش تك ديواره

اسكواش ساحلي