ويژگيهاي پاستل

۱- قلمه هاي پاستل به علت ترد و شكننده بودن ، همواره آسيب پذيرند .
۲- عدم ثبات رنگ پاستل در بيشتر انواع آن ، موجب نگراني هنرمند است .
۳- محدود بودن زمينه هاي كار با پاستل

۴- خاكه گذاري پاستل و آلودگي دستها و انگشتان هنرمند ، هنگام كار ، موانعي ايجاد مي كند كه براي جلوگيري از مشكلات بعدي در بعضي از انواع پا ستل ، پوشش كاغذي يا سلوفان به عنوان محافظ استفاده مي شود .
۵- براي جلوگيري از اسيبهاي ناشي از حمل و نقل پاستل در جعبه هاي مقوايي ، بهتر است از جعبه هاي فلزي يا چوبي كه داراي پوشش هاي ضد اصطحكاك و ضربه گير نظير كتان ، پنبه و اسفنجهاي خاص هستند استفاده شود .

 

شيوه هاي كار كردن با پاستل معمولي :
توصيه مهم :

كاغذهاي پاستل را روي سطوح محكم و سفت و صاف قرار دهيد تا انجام كار مطلوب باشد و كاغذ پاستل بتواند مواد رنگي و گرد پاستل را بهتر جذب نمايد .
۱- كاغذ پاستل را روي زير دستي نصب كنيد .
۲- روپوش كار را به تن كنيد تا خاكه پاستل و ذرات آن ، لباسها را آلوده نكند .
۳- كاغذ پاستل را به ترتيبي كه اشاره شد بر روي زير دستي نصب كنيد .
۴- اگر قبلاً طراحي كرده ايد آن را بر روي كاغذ منتقل كنيد .

۵- در انتخاب رنگ و مقايسه آن با «مدل » دقت كنيد تا نزديكترين رنگها را انتخاب كنيد . زيرا در نقاشي پاستل يكي از عوامل انتقال پاستل بر روي كاغذ ، همان ناصافي هاي مربوط به بافت كلي كاغذ است و چنانچه با استفاده از مالش چند رنگ مختلف ، آن ها را اشباع كنيد . « رنگ نشيني » به راحتي انجام نمي شود .

۶- استفاده از قلمه هاي رنگي پاستل بسيار ساده است ، به خصوص خاصيت « پوشش كلي رنگهاي پاستل » امتيازي بسيار خوب است و سطوح مختلف قلمه هاي پاستل نيز كمك بسيار جالبي در سرعت بخشيدن به اتمام كار است ، مثلاً به راحتي با استفاده از سطوح تخت پاستل مي توانيد سطوح پهن يا بزرگ نقاشي را رنگ بزنيد يا براي ترسيم خطوط نازك از كناره ها يا نوك قلمه هاي پاستل استفاده كنيد . چون فشار انگشتان دست يا حركت سريع آن مي تواند اثر متفاوتي بر روي كاغذ بگذارد كه از نظر كسب تجربه براي شما مفيد است پيشنهاد مي كنيم قبل از شروع كار اثر ، قلمه رنگي را بر روي كاغذ خود امتحان كنيد تا با توجه به رنگ كاغذ پاستل و تاثير آن ، راهكار مناسب را پيدا كنيد .

۷- براي تركيب رنگها ، قلمه هاي رنگي مورد نظر را انتخاب كرده و آنها را كنار هم يا روي هم بكشيد و محو كنيد .
۸- براي محو كردن رنگها از انگشتان دست استفاده كنيد و براي پاك كردن رنگها از يك قطعه پنبه ، يا پارچه تميز يا دستمال كاغذي استفاده كنيد . به هر حال محو كردن و پاك كردن بايد به آرامي و ظرافت انجام پذيرد .

۹- گرد و غبار و پوده هاي پاستل را بدون آن كه دست بر آن بكشيد از سطح كار بزداييد . كافي است زير دستي خودتان را همراه با نقاشي روي زمين به طور عمودي قرار دهيد و كنارة آن را به آرامي چند بار به زمين بكوبيد تا گرده هاي اضافي از آن جدا شود .

۱۰- بعد از اتمام نقاشي ، آن را روي سه پايه قرار دهيد و از فاصله دورتر ( حدود يك متر) به آن نگاه كنيد . در اين مرحله كه برخي آن را لحظه هاي پاياني ناميده اند ، لازم است با حوصله و دقت بيشتر در تناسبها و درجات تيره و روشني رنگها دقت كرده و در صورت لزوم در نقاطي از كار ، درخشندگي يا تيرگي رنگها را تغيير دهيد . اين كار شما شبيه « رتوش و پوزتيو » عكاسان است كه جنبه تكميلي و ترميمي دارد . ( براي آنكه در اين مرحله دست يا آستين شما مزاحمتي براي اثر هنري به وجود نياورد ،از يك خط كش ، يا چوب دستي استفاده كنيد .)

۱۱- بلافاصله پس از پايان كار ، براي ثابت كردن پاستل اقدام كنيد . نحوة ثابت كردن رنگ و استفاده از ثابت كننده ها و روش ساخت يك نوع از آن را در بخش مربوط شرح مي دهيم .
۱۲-پس از خشك شدن ثابت كننده ها و رفع حالت چسبندگي آن ، تابلوي نقاشي را در قاب شيشه اي قرار دهيد . نحوة قاب كردن بايد به گونه اي باشد كه بين شيشه و اثر ، فاصله اي ايجاد گردد . ( مي توانيد با استفاده از لايه هاي مقوايي نسبتا ضخيم براي حاشيه ، فاصلةلازم را ايجاد كنيد . )
۱۳- تابلو پاستل را هرگز در مقابل نور مستقيم و گرما قرار ندهيد زيرا رنگهاي آن تغيير مي كند و مواد ثابت كننده آن نيز كم اثر وگاهي بي اثر مي شود .

روشهاي محو كردن در انواع پاستل :
۱- روش انگشتي :

ساده ترين و بهترين روش محو كردن پاستل است . چه در پاستل گچي چه در پاستل روغني ، استفاده از انگشتان سبب مي شود كه چربي نهفته در پوست با مواد تشكيل دهندة پاستل آميخته شده و سبب انسجام بيشتر نرمه هاي پاستل و انتقال آن بر روي اثر گردد .
در هنگام استفاده از پاستل روغني نيز همين چربي به كمك گرماي دست ، با موم و روغنهاي موجود در آن آميخته شده و فشار انگشتان سبب پخش پاستل روغني در محل تماس مي شود . بديهي است كه زياده روي در استفاده از انگشتان سبب حل چربي و روغنهاي موجود در پاستل شده و لكه هاي ناخوشايندي را در سطح اثر نمايان مي كند .
۲- استفاده از قلم مو :

چون پاستل روغني در تابانتين حل مي شود ، چنانچه سطح كاغذ را پاستل روغني بزنيد . ( مي توانيد با قلم موي آغشته به كمي تربانتين يا كمي تينر ، آن را محو كنيد. در صورت تمايل به ايجاد بافت و تكنيك ضربه اي مجدداً مي توان بافت مورد نظر را ايجاد كرد . بديهي است كه اين تكنيك نيازي به ثابت كننده يا براق كننده ندارد .

۳- استفاده از محو كن :
محو كن يك لوله است كه به وسيله چند لايه كاغذ به وجود آمده و مي تواند پس از روش انگشتي براي تكميل كار و ايجاد بافت مورد استفاده قرار گيرد .

۴- استفاده از رنگ سفيد :
رنگهاي سفيد در انواع پاستل هاي خشك و نرم مي تواند نقش محو كن و هماهنگ كنندة رنگها را داشته باشد . هم چنين رنگهايي نظير خاكستري و صورتي كه تركيبي از سفيد در خود دارند ، در جاي خود مي تواند موثر باشند .
مراقبت كنيد تا با استفادة نابجا ، اين گونه رنگها را هدر ندهيد .

۵- استفاده از رنگ براي محو كردن :
هنگام انتخاب رنگ مراقبت كنيد تا از مناسبترين رنگ هم خانواده كه نزديك به رنگ مورد نظر است استفاده كنيد و از تركيب رنگها براي افزايش يا كاستن « فام » رنگ بپرهيزيد . براي محو سازي در ضمن كار سعي كنيد با بهره گيري صحيح و انتخاب نزديك به « فام » عملاً بتوانيد رنگها را به كمك هم محو نماييد . اين گونه همسان سازي محتاج دقت عمل و تجربه است .

پاك كردن قلمه هاي پاستل گچي و روغني :
۱- دقت كنيد تا هر يك از قلمه هاي رنگي پاستل گچي را به جاي خودش در جعبه قرار دهيد ، بي توجهي مكرر در اين كار سبب مي شود تا سطح قلمه ها آغشته به گرد رنگهاي ديگر شده ، چرك و تيره شود .
براي تميز كردن اين قلمه ها ، بدين ترتيب عمل كنيد :
الف) اگر لاية چركي ضخيم نباشد ، تيرگي سطح قلمه را مي توانيد به وسيله پارچه يا پنبه تميز كنيد .
ب) اگر لاية چركي ضخيم نباشد ، قلمه را روي كاغذي زبر قرار دهيد و تمام سطح تيره شده را به آرامي روي آن بكشيد تا چرك زدايي گردد .
۲- هنگام كار با پاستل روغني ، بعضي عادت دارند قلمه هاي رنگي را در دست چپ خود نگه داري كنند كه در اثر حرارت دست و مجاورت و اصطحكاك رنگهاي مذكور با يكديگر ، به تدريج چرك و كدر مي شوند .
براي چرك زدايي آنان به روش زير عمل كنيد :
الف) اگر لايه چركي ضخيم نباشد ، تيرگي را با پارچه يا پنبه كاملا تميز كنيد .
ب) چنانچه لايه مذكور ضخيم باشد ، پارچه يا پنبه اي آغشته به كمي تينر يا تربانتين كرده ، با آن تميز كنيد .

نقاشي از گلها در طبيعت با پاستل روغني :

ابزار و لوازم كار : كاغذ پاستل سفيد ، پاستل روغني يك دوره ، منظره ياب ، زير دستي .
استقرار در گلها و گياهان در دامنة طبيعت ، بسيار دلپذير است و در برخي موارد منحصر به فرد . يقيناً شما هم دربارة لاله هاي واژگون كوههاي بختياري ايران مطالبي را شنيده ايد . نقاشي زير را كه با پاستل روغني و بر روي كاغذ سفيد رنگ مخصوص ارائه شده ، نوعي طراحي و نقاشي اسكيس سريع است كه در كمترين فرصت ممكن انجام گرديده است .
شما هم مي توانيد به همين ترتيب ، از گلهاي طبيعي مناطق خود با استفاده از پاستل روغني بر كاغذ مخصوص سفيد رنگ يك يا چند نوع اسكيس رنگي تهيه كنيد و با تكرار آنها در تقويت ديد و دست و رسيدن به سرعت عمل و اعتماد به نفس پيشگام باشيد .

نقاشي و طبيعت پردازي با پاستل روغني :
ابزار و لوازم كار : كاغذ پاستل رنگي كرمي يك برگ ، پاستل روغني يك دوره ، تربانتين و قلم مو ، زير دستي يا ابزار نگهدارنده و منظره ياب .
چشم اندازهاي طبيعت در ايام مختلف و فصول گوناگون ، جاذبه هاي خاصي دارند . به كمك منظره ياب زاويه و نظرگاه خود را انتخاب كرده و پس از آماده ساختن لوازم و ابزار كار ، طراحي را آغاز كنيد . يك قلمة پاستل رنگي كه با رنگ زمينه و فضاي كار شما هماهنگي داشته باشد برداريد و با طراحي تند و سريع آغازبه كاركنيد .

بعد از اتمام طراحي ، براي افزايش پوشش رنگي آسمان و قسمتهاي بزرگ زمين از تربانتين استفاده كنيد . قلم مو را به آن آغشته كنيد و به آرامي بر روي كاغذ بكشيد ، حالا مي توانيد آن را رنگ كنيد . بايد بدانيد كه برف به خودي خود ، هيچ رنگي ندارد اما انگيزه اي براي استفاده از رنگهاي سرد را فراهم مي كند . به خصوص اگر موضوع كار يك غروب « برفي » باشد ، ايجاد توازن بين خورشيد گرم و رنگ سرد آسمان و زمين پر برف دقت عمل مي خواهد .

ببينيد براي ايجاد سايه تپه ، خانه و درخت از چه رنگهايي استفاده مي شود.

به طوري كه مشاهده مي كنيد :
نقاشي شما بايد مجموعه اي هماهنگ از رنگهاي سرد و گرم باشد تا بتواند صحنة برفي و فضاي سرد را بيان كند . پس از مرحله رنگ گذاري بايد به برخي از ويژگيهاي خاص پرداخت . مثلاً ضربه هاي قلم پاستل براي پيچ و خم شاخه ها ، يا تودة انباشتة برف بر روي زمين يا لابه لاي شاخه ها و كنارة پنجره ها از مواردي است كه نبايد از چشم تيز بين نقاش ، پنهان بماند .