مقدمه

توده نفوذي منطقه چیر در چهار گوش ۱/۲۵۰۰۰۰ اقلید دراستان فارس واقع شده اسـت. چهـار گـوش اقلید درطول شرقی۵۲ ۳۰ تا۵۴۳۰ وعرض ۳۰ تا ۳۱ قراار دارد. سنگ هاي این منطقـه تقریبـا حالـت دایک مانندي داشته، که از یک روند شمال غرب به جنوب شرق تبعیت می کند. این منطقه بخشـی از زون سنندج – سیرجان به شمار می رود. فعالیت هاي ولکانیک این منطقه را به طـور اعـم بـه قبـل ااز اووسن نسبت می دهند، ولی سن این سنگ هاي نفوذي به طور قطع مشخص نمی باشـد. جـنس ایـن توده طبق برسی حدود پنجاه مقطع میکروسکوپی از نوع گابرو می باشد، که در سـنگ هـاي دگرگـونی درجه پایین تزریق شده اند .

زمین شناسی منطقه

منطقه مورد نظر از لحاظ ساختاري در زون سنندج سیرجان واقع شده است ویک روند شمال غرب بـه جنوب شرق را، به تبعیت از همان زون سنندج سیرجان پیروي می کند. دو گسل عمده منطقه مورد نظر را از پایین وبالا احاطه کرده اند، که باعث خرد شده گی توده هاي نفوذي شده اند. ایـن گسـل هـا در تراست زاگرس قرار گرفته و همان روند را دارند. سن دگرگونی ها یی کـه تـوده هـاي نفـوذي درانهـا تزریق شده اند، تریاس می باشد. شکل این توده هاي نفوذي به صورت چند دایک به موازات هـم مـی باشد.

ویژگیهاي کانی شناسی گابروهاي منطقه چیر(شمال شرق استان فارس)

پتروگرافی گابرو

پلاژیوکلاز با فراوانی۵۰ تا ۸۰ درصد عمده ترین کانی این سنگ ها بوده است وبـا تیغـه هـاي ریـز تـا درشت ماکل پلی سنتتیک مشخص می شوند. بلورهاي پلاژیوکلاز اغلب به صورت اتومورف تـا سـاب اوتومورف می باشد وبه ندرت از خود زونینگ نشان می دهند. بعضی از گابروها ظاهري روشن داشـته ودر نمونه هاي دستی سالم به نظر می رسند، ولی تعدادي از آنها تیره رنگ (خاکستري) ودانـه متوسـط بوده و عمدتا بلورهاي سیاه رنگ cpx و تیغه هاي سفید فلدسپار در آنها مشخص می باشد. زونینگ را می توان دلیل واضحی بر عدم تعادل بخشهاي مختلف بلور با ماگمـا درنظـر کرفـت. زونینـگ نشـانگر آهسته تر بودن سرعت ایجاد تعادل نسبت به سرعت تبلور می باشـد. (شـلی) نـادر بـودن زونینـگ در مقاطع پلا ژیوکلاز کابروهاي مورد نظر نشانگر توقف طولا نی مدت بلور در مذاب و ایجاد تعادل بـین آنهاست. گاهی بلورهاي پلاژیوکلار در اثر تحمل تغیر شکل پلاستیک خرد شده انذ وتوسـط بلورهـاي تغیر شکل نیافته آذرین احاطه شده اند. (بافت پورتـو کلاسـتیک) در مـوارد بسـیاري پلاژیوکلازهـا بـه کلسیت واپیدوت وکلریت تجزیه شده اند. پیروکسنها بعد از پلاژیوکلازها دومین کانی عمده این مقاطع می باشند، آنها هم به شدت آلتره شده و پدیده اورالیتی شدن در آنها به وضوح دیده می شودولی با این حال در تعدادي از آنها هنوز رخهاي پیرو کسنی به خوبی دیده می شوند. ولی از روي رنکهـاي سـري بالا و خاموشی مایل می توان آنها راتشخیص داد، که از نوع cpx می باشند.

بلورهاي cpx در بسیاري از موارد در اثر آلتراسیون اورالیتی شده اند وبه اپبـدوت اکتینولیـت وکلریـت تبدیل شده اند، که از روي حالت سوزنی شکل مـی تـوان اکتیینولیـت هـا را در مقـاطع تشـخیص داد.

فنوکریست هاي عمده این مقاطع کلینوپیروکسنها و پلازیوکلاژها می باشند. بافت هاي که دراین مقاطع به طور عمده دیده می شود، بافت غربالی در کلینوپیروکسنها و افتیک و ساب افتیک می باشد.

نتیجه گیري

تراست زاگرس وگسلهاي موجود با عث ایجاد شکستگی هاي فراوان در کل منطقـه شـده و ایـن تـوده هاي گابرو از طریق همین شکستگی ها به سطح زمین رسیده اند. به طور قطـع زمـان رسـیدن آنهـا بـه سطح طولانی بوده است، چون که همان طور که گفته شد عدم وجود زونینگ می تواند، دلیل واضـحی بر این امر باشد وبحث دیکر اینکه این توده ها بعد از بالا آمدن تحـت تـاثیر گسـل هـاي منطقـه قـرار کرفته، که این تاثیر را می توان در بافت هاي پورتـو کلاسـتیک در مقـاطع و همچنـین در روي زمـین مشاهده کرد.

۵۲۸

مجموعه مقالات نهمین همایش انجمن زمین شناسی ایران، دانشگاه تربیت معلم تهران، ۱۳۸۴

اورالیتیزاسیون در پیروکسن و سوسوریته شدن پلاژیوکلازها((xpl شکل شماره :۱

اورالیتیزاسیون در پیروکسن و سوسوریته شدن پلاژیوکلازها((ppl شکل شماره :۲

اورالیتیزاسیون در پیروکسن و تبدیل آن به اکتینولیت با حالت سوزنی(xpl شکل شماره :۳

۵۲۹

ویژگیهاي کانی شناسی گابروهاي منطقه چیر(شمال شرق استان فارس)

اورالیتیزاسیون در پیروکسن و تبدیل آن به اکتینولیت با حالت سوزنی(ppl شکل شماره ۴

شکل شماره :۵اورالیتیزاسیون در پیروکسن و تبدیل آن به کلسیت

شکل شماره :۶شکستگی و آلتراسیون پیرکسن

۵۳۰