پرورش مرغ و خروش

آيا مي توان در خانه مرغ تخمگذار نگهداري کرد؟
مرغها جانوران کم خرجي هستند. اصلي ترين دغدغه در نگهداري مرغ، جاي آن است. مرغها را مي‌توان در قفس نگه داشت و در شبها نيز بر روي چوب خواب يا شاخه استراحت کنند و زير پاي آنها نيز مي‌توان کاه يا خاک اره گذاشت که با توجه به ميزان بالاي نيتروژن در مدفوع پرنده، به يک توده? کامپوزيت تبديل مي‌شود.

به نگهداري خروس نيازي نيست؛ چرا که مرغها بدون خروس هم تخم مي گذارند، اما اين تخمها نطفه نداشته و در نتيجه بارور نمي‌شوند. زرده ي تخم تازه خوش رنگ و براق بوده بالاي سفيده قرار مي‌گيرد. رنگ زرده متغير است و شدت رنگ آن به ميزان زانتوفيل (

Xanthphyll) -رنگدانه اي که در گياهان سبز و ذرت وجود دارد- بستگي دارد. زانتوفيل همچنين عامل رنگ زرد پوست و پاي مرغ مي‌باشد. رنگ زرده به منبع زانتوفيل نيز وابسته است و از زرد تيره تا نارنجي دو نوسان مي‌باشد.
اگر مرغان چرا کننند و يا در جيره? انان سبزيجات باشد کيفيت تخم انها طبق استانداردهاي وزارت کشاورزي آمريکا (يو اس دي اي) تفاوت مي‌کند. بارب گورسکي، کشاورز اهل پنسيلوينيا، تعدادي از تخم مرغهاي خود را که بصورت مزرعه‌اي نگهداري مي‌شوند، در اختيار تحقيقات يو اس دي اي قرار داد. طبق نتايج اين تحقيقات اين تخم ها داراي ۳۴% کلسترول کمتر، ۱۰% چربي کمتر، ۴۰% ويتامين اي بيشتر، دو برابر اسيد چرب امگا۶ و ۴ برابر امگا۳ نسبت به استاندارد يو اس دي اي بودند
در حاليکه جيره? مرغداريهاي بزرگ را بايد از نظر تجاري ثابت نگاه داشت، مرغان خانگي را مي‌توان با سبزيجات که عاري از سم هستند، براحتي تغذيه نمود. مرغ مي‌تواند به دنبال علفها، دانه ها، حشرات و … در محيط باز بگردد. مرغ را همچنين مي‌توان با پوست تخم مرغ خرد شده (البته با رعايت درصد مناسب)، غذاهاي استفاده نشده مثل ته مانده‌ها و مواد غذايي کهنه اما نه فاسد تغذيه نمود. دادن خرده نان، ميوه، اشغال سبزي، شير مازاد بر نياز و پرهيز از تغذيه آنها با موادي مثل پوست سيب زميني (که هضم ان براي مرغ مشکل است) و يا هر چيز فاسد و گنديده، مواد داراي بو و طعم تند مثل سير و پياز يا ماهي توصيه مي‌شود.

مي‌توان گنبد بزرگي در بيرون خانه براي نگه‌داري مرغ و خروس ساخت. به شکل عجيبي، اين گنبد محکم است و حتي مي‌توان از آن بالا رفت بدون آنکه تکان بخورد.

ما اتاقک پلاستيکي کوچکي (به ارتفاع ۲۱۰ و به طول ۱۸۰ و به پهناي ۲۴۰ سانتي‌متر) کنار گنبد قرار داده‌ايم و سه ستون را براي ايجاد در (بين گنبد و اتاق) برداشته‌ايم. دور گنبد توري مرغي کشيده شده و اين توري تا اتاقک امتداد يافته است به طوري که اتاقک به عنوان درب ورود و خروج عمل مي‌کند و مانع فرار مرغ و خروس‌ها مي‌شود.

روکش پلاستيکي (به کمک طناب‌کشي) روي گنبد کشيده شده تا رويه‌ گنبد را آب‌بندي کند. همانطور که در تصاوير مشاهده مي نماييد، پرنده‌هاي کوچک در قسمت بالايي گنبد و مرغ و خروس‌ها در قسمت پاييني آن زندگي مي‌کنند.

 

يکي از خصوصيات فيزيولوژيکي و طبيعي پرندگان پرريزي است که پس از يک سال تخمگذاري شروع مي شود . در اين موقع مرغ پرهاي خود را از دست داده و به جاي آنها پرهاي جديدي ظاهر مي شود .اين عمل حدود ? ماه به طول مي انجامد و در اين مدت ، تخمگذاري مرغ متوقف مي شود زيرا پروتئين مصرفي براي نگهداري و رشد پرها و نيز توليد تخم کافي نخواهد بود ، لذا تخمگذاري متوقف گشته تا پروتئين مصرفي صرف رشد پرهاي جديد شود .
يک مرغ تخمگذار خوب پرريزي را تا ?? ماه پس از شروع تخمگ

ذاري شروع نمي کند و اين مرغان ممکن است در زمان پرريزي به تخمگذاري ادامه دهند ولي توليد آنها کمتر از زماني است که پرريزي ندارند . بر عکس مرغاني که تخمگذار نيستند پرريزي را ? تا ? ماه پس از سن بلوغ شروع مي کنند و در دوره پرريزي آنها نيز بيش از دو ماه طول مي کشد . پاره اي از عوامل محيطي باعث مي شود که پرريزي زودتر از زمان معمول خود شروع شود که از آن ميان ?- افزايش حرارت محيط ?- کاهش در مصرف آب و غذا به هر دليل ?- کاهش ساعات نور و ?- وجود انگلها و جابجائي گله را مي توان نام برد . ريختن پرها به ترتيب معيني صورت مي گيرد بدين ترتيب که ابتدا پرهاي سر و گردن سپس بدن و بالها و نها يتا” پرهاي دم ريخته مي شود . پرها قبل از ريخته شدن طراوت و شفافيت خود را از دست داده و پژمرده مي گردند .
پرريزي مصنوعي را معمولا” کساني انجام مي دهند که مي خواهند گله را براي سال دوم تخمگذاري نگهداري کنند ولي اکثر مرغداران چه توليد کنندگان تخم مرغ و چه دارندگان مرغ مادر گله خود را براي سال دوم نگهداري نمي کنند زيرا اولا” در سال دوم توليد به اندازه سال اول نيست ، ثانيا” مصرف خوراک نسبت به سال اول بالا مي رود ، ثالثا” در تمام مدت پرريزي که دو ماه بطول مي انجامد بدون اينکه توليدي وجودداشته باشد بايستي به آنها غذا داد ، بعلاوه باروري و جوجه دهي در سال دوم نيز کاهش مي يابد .
براي اينکه مرغي را به پرريزي وادار کرد بايستي آب و غذا را در روز اول از دسترس مرغ خارج نمود . در روز دوم فقط اب داده مي شود و دو سه روز بعد بجاي غذا از سبوس يا هر غذاي حجيم ديگر استفاه مي شود . مرغ ها در روز بايد دو بار تغذيه شوند . اين

عمل تا موقعي که ? پر اوليه ريخته شود ادامه مي يابد و پس از آن به تدريج غذاي معمولي داده مي شود .
علاوه بر اين روش با کاهش مقدا ر نمک جيره و يا مصرف مقادير زياد روي (Zn) (?????تا ????? قسمت در ميليون ) مي توان پرريزي اجباري را بوجود آورد . روشهاي بکار برده شده براي پرريزي شامل :
?- محدوديت آب و غذا

?- تزريق پروژسترون (mg40)
3- مصرف ? کلرو دلتا – ?? استوکسي پروژستون(در مقادير مختلف ) .
?- مصرف ????? قسمت در ميليون روي
تمام روشها بطور مؤثر باعث شروع پرريزي مي گردد . کاهش درصد پروتئين پرريزي را شدت مي بخشد . کيفيت تخم مرغ در مرغهائي که وادار به پرريزي شده اند ، پس از شروع تخمگذاري مجددا” بالا رفته ولي پس از ? تا ? ماه دوباره کاهش مي يابد . آزمايشات نشان داده اند که واحدها و[?] که در شروع مجدد تخمگذاري در سال دوم حدود ?? بود پس از ? ماه تخمگذاري مجددا” به ?? رسيد .
پرريزي اجباري :
وادار کردن مرغ به پرريزي قبل از زمان طبيعي اصطلاحا” پرريزي اجباري [?] نام دارد . هدف از اين کار يکي به علت پايين بودن قيمت تخم مرغ دربازار است که معمولا” دو ماه زودتر از زمان طبيعي مي توان مرغ را وادار به پرريزي نمود تا در فصلي که قيمت تخم مرغ بالاتر مي رود مرغ ها توليد مجدد داشته باشند . دليل ديگر پائين آمدن کيفيت تخم مرغ و پوسته آن است که براي بهبود کيفيت تخم ها مرغ را وادار به پرريزي مي کنند . بعد از شروع مجدد تخمگذاري کيفيت تخم مرغ بالا مي رود .
افزودن يد به جيره باعث کاهش تخمگذاري مي شود و اگر مقدار يد اضافه شده به ???? فسمت در ميليون برسد توليد کاملا” متوقف مي گردد . يک هفته پس از قطع يد در جيره تخمگذاري به حالت اوليه بر مي گردد . با کاهش توليد پرها ريخته نمي شود ولي بعضي از مرغ هاي بالغ پرريزي را از خودشان مي دهند . تخمک هاي کامل در تخمدان مرغ ها مشاهده مي شود ، ولي تخمک اندازي صورت نمي گيرد . با مصرف يد وزن تخم مرغ ها کاهش مي يابند ، ولي سه هفته پس از قطع مصرف يد وزن تخم مرغ ها بحالت طبيعي مي رسد . مصرف يد تأثيري در باروري نداشته ولي در اثر آن تلفات جنيني ، کاهش جوجه دهي و تأخير در خروج جوجه ها مشاهده مي گردد .
مصرف جيره بدون نمک نيز سبب کاهش در مصرف غذا و وزن بدن و همچنين کاهش تخمگذاري مي گردد . دستگاه توليد مثل مرغ هاي تغذيه شده با جيره اي فاقد نمک نسبت به گروه شاهد ، ?? درصد تحليل رفته بنظر مي رسد . پس از توقف تخمگذاري ، توليد تخم مرغ و وزن آن در مرغهاي وادار شده به پرريزي بيشتر از گروه شاهد است.کيفيت پوسته و کيفيت داخل تخم مرغ در مرغهاي تغذيه شده با جيره فاقد نمک بهتر از گروه شاهد است .

دلايل توقف توليد تخم مرغ در مرغ هاي تخم گذار

در گله هاي تخم گذار چندين دليل براي کاهش يا توقف توليد تخم مرغ وجود دارد که از مهم ترين آنها مي توان به موارد زير اشاره نمود:
• کاهش طول روز
مرغ ها نسبت به تغييرات طول روز حساس هستند، بويژه وقتي که اين تغييرات به هنگام توليد تخم مرغ رخ بدهد. کاهش طول روز موجب کاهش توليد تخم مي شود. در اواخر تابستان و پاييز که طول روز کم است، توقف توليد تخم مرغ به ضرر مرغدار خواهد بود. توليدکنندگان تجاري تخم مرغ از بروز اين مشکل جلوگيري مي کنند و با استفاده از نور مصنوعي در فصول مختلف سال سيکل توليد تخم مرغ را در گله ها حفظ مي کنند.
قاعده رايج طول روز روشنايي در گله هاي تخم گذار اين است : ” کل طول روشنايي در روز، چه از طريق مصنوعي و چه از نور طبيعي، نبايستي از بلندترين روز طبيعي سال کوتاه تر باشد” .
بر اين اساس مقدار نور مصنوعي مورد نياز در تابستان حداقل و در زمستان حداکثر مي باشد.
• تغذيه نامناسب
مرغ ها براي حفظ توليد به جيره کافي و بالانس شده نياز دارند. هر تخم مرغ حاوي مقدار مشخصي از پروتئين و انرژي مي باشد که بايستي در جيره غذايي مرغ وجود داشته باشد. انرژي پايين خوراک يا عدم تعادل اسيد آمينه ها موجب کاهش توليد تخم مرغ خواهد شد. پوسته هر تخم مرغ تقريباً حاوي ۲ گرم کلسيم مي باشد. اسکلت نژادهاي جديد مرغ تخم گذار حاوي ۲۰ گرم کلسيم مي باشد، لذا يک تخم مرغ ۱۰% کل کلسيم بدن يک مرغ را دارا مي باشد.
هر چند ذخاير اسکلت بدن مرغ در تامين کلسيم مورد نياز فرايند سنتز تخم مرغ کمک مي کند اما در صورت ناکافي بودن کلسيم در جيره غذ ايي، اين ذخاير سريعاً تمام مي شوند و در اين شرايط توليد متوقف مي شود.براي حفظ توليد تخم مرغ بايستي تعادل مواد مغذي جيره فراهم و نيازهاي بدن مرغ تامين شود، اندازه مناسب ذرات سنگ آهک و صدف در تأمين نياز مرغ نقش مهمي دارند. جيره مرغ يا منبع کلسيم غذا بايد مناسب احتياجات غذايي مرغ باشد.
در برخي مواقع مخلوط کردن ترکيبات مختلف جيره باعث کاهش يک جزء از آن مي شود مثلاً بهنگام ميکس کردن جيره ممکن است نمک هدر رود. ناکافي بودن نمک جيره غذايي موجب توقف توليد تخم مرغ مي شود. کيفيت آب آشاميدني از نظر وجود مواد معدني بويژه سديم در تداوم تخم گذاري بسيار مهم است.
• کرچي
در برخي از نژادهاي مرغ حالت کرچي مشاهده مي شود يعني مرغ تمايل به خوابيدن روي تخم مرغ ها و تبديل آنها به جوجه ها دارد. با شروع اين حالت تخم گذاري متوقف مي شود. اغلب در حالتيکه تخم مرغ ها در داخل آشيانه تجمع يابند اين حالت برو

ز ميکند. اين مشکل اغلب در فصل بهار رايج است، در شرايطي که طول روز بطور طبيعي در حال افزايش مي باشد و تخم گذاري مرغ تحريک مي شود.
براي جلوگيري از بروز اي مشکل بهترين راه جمع آوري بهنگام تخم مرغ ها (حداقل يکبار در روز) مي باشد. جمع آوري روزانه تخم مرغ ها علاوه بر اين مزيت، براي

سلامتي و حفظ کفيت تخم مرغ هاي خوراکي نيز حائز اهميت مي باشد.
• تولک
پس از ماهها تخم گذاري مرغ پرريزي مي کند که ب اين عمل تولک مي گويند. در اين هنگام تخم گذاري متوقف مي شود. در اين دوره استراحت مرغ، با ريختن پرهاي قديمي، پرهاي جديد جايگزين آنها مي شوند. همزمان بافت دستگاه توليدمثلي مرغ نيز نوسازي مي شود و به هنگام بازگشت به تخم گذاري، توليد بالا و کيفيت تخم مرغ ها عالي خواهد بود.
در شرايط طول روز طبيعي، با تغيير فصل عمل تولک انجام مي گيرد و معمولاً در فصل پاييز پس از اينکه به علت کاهش طول روز مرغ ديگر تخم نمي گذارد، عمل پرريزي شروع مي شود. در اين اوضاع، کل مرغ هاي گله تقريباً همزمان تولک مي شوند. اما، در شرايط نور مصنوعي، مرغ در هر موقع از سال ممکن است تولک شود و همزماني تولک در کل گله مشاهده نمي شود در اين حالت مرغ بايستي سريعاً به تخم گذاري برگردد.
• سن
يک مرغ مي تواند سالها زنده بماند. مرغ هاي مسن سرانجام توانايي تخم گذاري را از دست مي دهند چرا که دستگاه توليد مثل آنها ديگر توانايي فعاليت زياد را نخواهد داشت.
• بيماري
بسياري از بيماري هاي طيور، تخم گذاري را تحت تاثير قرار مي دهند. ممکن است علائم بيماري در مرغ مشاهده نشود. به هنگام مشکوک شدن به بيماري بايستي سريعاً با دامپزشک مشورت نمود. تشخيص بهنگام برخي از بيماريها به درمان سريع آنها کمک شاياني مي کند. در برخي از بيماري هاي ويروسي از قبيل آنفلوانزاي مرغي، تشخيص بهنگام بيماري از تلف شدن کل گله هاي ناحيه درگير شده و انتقال ويروس بيماري به انسان جلوگيري مي نمايد.

کلسيم مورد نياز مرغهاي تخمگذار

براساس تحقيقات به عمل آمده کلسيم مورد نياز گله هاي تخمگذار طي هشتاد و پنج سال اخيرمرتبا تغيير يافته است در صورت تغذيه گله هاي تخمگذار با دان حاوي کلسيم ناکافي بيشاز ۱۵۰ نوع علايم کمبود کلسيم بروز مينمايد که مي توانند موجب کاهش توليد شوند . مهمترين مانع در زمينه تعيين مقدار کلسيم تغييرمقدار مورد نياز کلسيم است که به نظرمي رسد مرتبا تغيير مي يابد به طوري که بر اساس تحقيقات به عمل آمده از سال ۱۹۴۴ تاسال ۱۹۸۴ مقدار کلسيم ۶۵ درصد افزايش يافته و از روزانه ۲۷/۲ به ۷۵/۳ گرم براي هرمرغ رسيده است طبق گزارش هاي موجود ميانگين کلسيم مورد نياز روزانه در دهه سالهاي ۱۹۴۰ ، ۱۹۶۰ ، ۱۹۷۰ ، ۱۹۸۰ به ترتيب ۴۴/۳ ، ۱۴/۴ ، ۴۴/۴ و ۰۷/۵ گرم براي هر مرغبوده است . اين تغييرات نشانگر مشکلات و اهميت تامين ميزان کلسيم مورد نياز گله هايتخمگذار مي باشد در حقيقت با توجه به اطلاعات فوق اين سوال پيش مي ايد که آيااحتياجات دام مرغ براي کلسيم تغيير نموده يا اينکه عقايد متخصصين تغذيه تغيير پيداکرده است زيرا حتي در طول سالهاي ۱۹۶۰- ۱۹۴۰ تعداد زيادي از متخصصين روزانه بيش ازچهار گرم کلسيم را براي هرمرغ توصيه مي نمودند در اينجا متذکر مي گردد که مقاديرتوصيه شده براي کلسيم در اين مقاله براساس تفسير مولف از تحقيقات گذشته تجربياتعملي و تحقيقي که اخيرا در دانشگاه صورت گرفته استوار مي باشند .

تغيير فرمول دان نيمچه هاي پولت به دان مرغ تخمگذار

هر گاه تغيير فرمول دان نيمچه ها يا دان پيش تخمگذاري که داراي ۱ تا ۲ درصد کلسيم مي باشدبه دان مرغ تخمگذار که بايد داراي ۷۵/۳ درصد کلسيم باشد مدت ۷ روز بعد از توليد اولين تخم مرغ تاخير بيفتد مقداردان مصرفي و چربي بدن و چربي کبد مرغ به طور معني داري افزايش يافته ، کيفيت پوسته در تخم مرغ پولتهايي که زودتر رسيده اند کاهش مييابد . همچنين آزمايشهاي بيشتر نشان داده اند که وزن استخوان و قدرت شکنندگي آنهاتا ۴۰ درصد کاهش مي يابد با توجه به اينکه جبران کمبود کلسيم در مرحله پيک توليدبراي پولت هايي که در چنين وضعيتي به مرحله توليد تخم مرغ مي رسند حتي پس از دريافت مقادير کافي کلسيم مشکل است بنابراين تاخير در تغيير فرمول دان پولت ها به دان مرغتخمگذار حتي براي چند روز ميتواند علل وقوع برخي از اختلالات استخواني وتلفات غيرطبيعي را که گاهي درست قبل از توليد تخم مرغ و در مرحله توليد حداکثر تخم مرغ مشاهده مي شوند توجيه نمايد .

زمان تغيير جيره پولت به جيره تخمگذار
به منظور آنکه پولت ها قادر به ذخيره مقادير کافي ازکلسيم درمغزاستخوانهاي خودباشند تقريبا ۱۴-۷ روز قبل از گذاشتن اولين تخم مرغ به مقادير بالاي کلسيم نياز دارند بلوغ جنسي مرغ معمولا در ۱۸ هفتگي ظاهرمي شود به هر حال با توجه به ادامه تمايل صاحبان گله هاي مرغ تخمگذار براي ايجاد بلوغ زود رس توليد کنندگانبايد به منظور حصول اطمينان ازتغيير جيره پولتها به جيره تخمگذاري قبل از شروع تخمگذاري گله را به طور مستمر مورد بازديد قرار دهند شرکت هاي لاين پيشنهاد مي کنداستفاده از جيره پيش تخمگذاري حاوي ۲% کلسيم از سن ۱۷-۱۶ هفتگي و جيره تخمگذار ازسن ۱۸ هفتگي آغازشود .
مقدار کلسيم دان مرغ از شروع انتقال به سالنهاي تخمگذار تامرحله توليد حداکثر تخم مرغ

با شروع تخمگذاري مقدار مصرف غذا سريعا تغيير مي يابد ولي تغيير فرمول دان براساس ميانگين دان مصرفي معمولا تامرحله حداکثر توليد ضروري نمي باشد به عنوان مثال زماني که پولتهاي داراي تخم مرغ سفيد به مرحله توليد مي رسند مقدار دا

ن مصرفي ممکن است روزانه فقط ۸۰ گرم باشد کهدر اين صورت مقدار کلسيم جيره قاعدتا بايد به ۶۹/۴ درصدافزايش يابد تا روزانه به طور متوسط ۷۵/۳ گرم کلسيم به هرمرغ برسد با اين حال افزايش ميزان کلسيم جيره به ۶۹/۴ درصد ضروري نمي باشد زيرا در اين مرحله بسياري از مرغهاي گله هنوز توليدينداشته و مرغهايي نيز که شروع به توليد کرده اند دان بيشتري نسبت به ساير مرغهامصرف خواهند نمود . بنابراين حتي اگر ميانگين مصرف روزانه کلسيم کمتر از ۷۵/۳ گرمبراي هر مرغ باشد مرغهاي جوان در حال توليد هنوز مي توانند احتياجات خود را تامين کنند مقدار ذخيره کلسيم پوسته تخم مرغ پيش از رسيدن به مرحله حداکثر توليد تقريبا ۵درصد کمتر از مقدار آن در بعد از مرحله حداکثر توليد مي باشد در اکثر مارد جيره حاوي ۷۵/۳ درصد کلسيم براي گله هاي تخمگذار قبل از رسيدن به مرحله پيک توليد کافياست .

مقدار کلسيم مورد نياز مرغ از مرحله حداکثر توليد تا پايان دوره تخمگذاري
براي حصول اطمينان از داشتن تخم مرغهايي با بهترين کيفيت پوسته توصيه مي شود که پس از رسيدن به مرحله پيک توليد مرغهاي تخمگذار تا سن ۳۶هفتگي روزانه حداقل ۷۵/۳ گرم از ۵۲-۳۷ هفتگي روزانه ۴ گرم و از ۵۳ هفتگي ۲۵/۴ گرم کلسيم مصرف کنند درمرغهاي مسن تر يا مرغهايي که پوسته تخم مرغهاي آنها دچار نقص ميباشد ميتوان بر حسب سن مرغ و شدت ونوع نقص پوسته ، ميزان دريافت کلسيم را روزانه تايک گرم بيش ازمقادير توصيه شده افزايش داد . زماني که درصد توليد در فواصل ماهيانه را در مقدار کلسيم موجود در پوسته تخم مرغ ضرب کنيم ميتوان ديد که ميانگين مقدارکلسيم ذخيره شده روزانه در پوسته تخم مرغ درمرحله حداکثر توليد بيشتر از ساير مراحلاست ميانگين مقدار کلسيم ذخيره شده روزانه در پوسته تخم مرغ برحسب سن مرغ کاهش مييابد بنابراين به صورت منطقي مقدار کلسيم مورد نياز گله مرغ تخمگذار و هر مرغ به طور انفرادي در مرحله پيک توليد تخم مرغ در بالاترين سطح بوده وسپس به تدريج کاهشمي يابد با اين حال در حقيقت کلسيم مورد نياز هر مرغ براي هر تخم مرغ مشخص عملاباافزايش سن مرغ کاهش نمي يابد توانايي مرغ جهت ذخيره سازي کلسيم براي تشکيل پوسته تخم مرغ محدود مي باشد همچنين مقدارکلسيم ذخيره شده در پوسته تخم مرغ به تدريج بابالا رفتن سن مرغ تا حدکمي افزايش يافته و ممکن است کارايي و جذب و بکارگيري کلسيم در بدن مرغ کاهش يابد بنابراين بابالا رفتن سن مرغ مقدار کلسيم مورد نياز مرغهاعملا افزايش مي يابد در نتيجه مي توان بر اين نکته تاکيد کرد که حتي با وجود اينکه کلسيم يکي از ارزانترين مواد تشکيل دهنده جيره مرغهاي تخمگذار مي باشد در صورت استفاده نامناسب از آن مي تواند پرهزينه ترين مواد محسوب گردد تغذيه مرغهابا کلسيم ناکافي مي تواند هزنيه دان ، ميزان دريافت غذا ، وزن بدن مرغ ، مقدار وزن و چربيکبد و چربي بدن ، نقايص پوسته تخم مرغ و اختلالات استخوان بندي را افزايش دهد تماماين موارد مي توانند تاثيرنامطلوبي درتوليد تخم مرغ ومقدار سود توليد کننده داشته باشند .

مديريت مرغان مادر از لحاظ دوام تخمگذاري
نقطه شروع براي تخمگذاري مطلوب پيک ( اوج تخمگذاري ) خوب است و پس از آن هدف به حداقل رساندن کاهش ميزان تخمگذاري در طي باقيمانده دوره تخمگذاري است. توجه به نکات زير در مديريت ماده ها براي دوام تخمگذاري داراي اهميت مي باشد:اولين نکته تهيه شرايط مطلوب درمحل تخمگذاري و به حداقل رساندن استرس

ها و فشارهاي وارده بر مرغ تخمگذاري مي باشد.
مسايلي همچون فضاي دان خوري و آب خوري ، لانه هاي موجود و تعداد لانه هايي که به ازاي هر مرغ وجود دارد ، تعداد مرغ ها در ارتباط با تجهيزات موجود ، ارتفاع نرده ها ( ارتفاع ناحيه اي که با Slat پوشيده شده ) تهويه و عدم هواي مرده ، کيفيت کاه ، مديريت آب ، توزيع غذا و دماي اتاق همگي مهم مي باشند.

يک مرغداري که کار خود را در زمستان آغاز مي کند و در تابستان به کار خود پايان مي دهد مطلوب است که دماي سالن از ۱۸ به ۲۵ درجه سانتي گراد در طول دوره افزايش يابد و مصرف غذا بايد به % ۹۰ – ۹۲٫۵ ميزان غذاي تخصيص يافته در زمان پيک تخمگذاري کاهش يابد و براي مرغداري ديگري که کار خود را در تابستان شروع کرده و در زمستان خاتمه مي دهد دما بايد از ۲۵ به ۱۸ درجه سانتي گراد و مصرف غذا به % ۵/۹۸ – ۹۷ ميزان تغذيه در زمان پيک تخمگذاري بايد کاهش يابد.
نکته دوم فاکتورهاي مرتبط با خود مرغ است که از جمله آنها مي توان به موارد زير اشاره نمود : مسايلي همچون يکنواختي ، وضعيت نوک ، پوشش پر ، نسبت جفت گيري ، ميزان گوشت و وضعيت پاها و کف پا مي باشد.
يک گله خوب ( نمره ) پرهايش بين ۲ ، ۳ است وپردرآوري ضعيف نيازهاي غذايي را به ميزان بيش از ۱۰ گرم به ازاي هر مرغ در هر روز افزايش مي دهد.مديريت وزن مرغ فقط مربوط به دوران پرورش نمي شود بلکه در تمام طول دوران تخمگذاري بايد ادامه داشته باشد.
مديريت خوب وزن مرغ ها ، ارتباط با مديريت وزن مرغ درزمان پرورش ، وزن مرغ در زمان شروع تخمگذاري ، وزن مرغ در زمان پيک تخمگذاري ، وزن کردن دقيق هفتگي و نظارت بر افزايش هفتگي وزن بدن دارد. طي بررسي ها مشخص شده است که افزايش هفتگي وزن بدن بعد ازهفته ۳۰ ام بايد ۳۰-۲۰ گرم باشد. افزايش بيش از اندازه وزن منجر به ذخيره نامطلوب چربي خواهد شد و افزايش بسيار اندک وزن خطر ريختن پرهاي مرغ ها را به دنبال دارد.
اما در مورد مديريت نوري تحريک نوري زود هنگام اث

رات منفي بر روي دوام تخمگذاري خواهد داشت. مطلوب ترين حالت اين است که اولين افزايش نوري در هفته ۱۸ يا ۲۰ ام انجام شود. نتايج نشان مي دهد که افزايش طول روز اثر اندکي بر روي ميزان توليد تخم در زمان تخمگذاري دارد.
تغذيه مرغ تخمگذار امر مهمي است و دست يابي به ميزان تغذيه يکسان بستگي زيادي به سطح توليد تخم مرغ ، وزن بدن مرغ ، شرايط ماده ها ، توليد وزن تخم مرغ ، يکنواختي مرغ ها ، شرايط جايگاه و ميزان تخصص و تجربه کارکنان مرغداري دارد. تغذيه بيش از حد منجر به تشکيل فوليکول هاي بسيار بزرگ مي گردد که بويژه در زمان تخمگ

ذاري بيشترين خطر را دارد. بعد از۴۰ هفتگي بحران تغذيه کاهش مي يابد و بعد از ۵۰ هفتگي تغذيه از نظر هزينه مهم به نظر مي رسد.
فاکتور هاي استرس زا هم مهم است ، ازجمله اين فاکتورها نوسانات دماي جايگاه ، نسبت جفت گيري و خشونت نرها ، انگل هاي مثل کنه هاي قرمز و کرم ها و بيماري هايي مثل برونشيت عفوني و پنوموويروس عفوني پرندگان و لارنگوتراکئيت عفوني و وباي مرغي وکلي سپتسمي مي باشد.

مرغ بصورت طبيعي از ? تا ?? سال، بسته به نژاد، عمر مي‌کند.[??] در مرغداري تجاري يک جوجه گوشتي تا قبل از کشتار تنها شش هفته زندگي مي‌کند.[??] جوجه‌هاي نيمه گوشتي و پرورش يافته در محيط باز تا ?? هفته هم نگهداري مي‌شوند. مرغهاي تخمگذار هم تا يک سال حدود ??? تخم گذاشته و پس از آن توانايي آنها در تخمگذاري کاهش مي‌يابد و به کشتارگاه فرستاده مي‌شوند تا از آنها در غذاي بچه، حيوانات خانگي، پاي و غذاهاي پرورده استفاده شود.[??] بر اساس کتاب رکوردهاي گينس، پيرترين مرغ جهان در سن ?? سالگي بر اثر مشکل قلبي مرد.[??]

خروس را مي‌توان از تاج آن تشخيص دادخروس را مي‌توان از رنگ تندتر آن نسبت به مرغ و پرهاي بلند دم و همچنين پرهاي نوک تيز گردن و کمر از مرغ تشخيص داد. با اين حال در برخي نژادها مانند سبرايت مرغ و خروس تفاوت بسيار اندکي دارند

. خروس را همچنين مي‌توان با دقت در بلندي تاج و سيخک (برآمدگي نيزه مانند در پاي مرغ) از مرغ باز شناخت. در بعضي نژادها و نژادهاي دورگه مرغ و خروس را از رنگ آنها مي‌توان تميز داد. در مرغ بالغ گوشت بالاي سر (تاجcomb/cock’s comb) و همچنين زائده? زير حلقوم پرنده (wattleزيرحلقوم) اندکي رشد مي‌نمايد . در اکثر نژادها رشد تاج و زيرحلقوم در خروسها بيشتر از مرغان است. در برخي نژادها هم پرهايي اضافه در ناحيه صورت و غبغب پرنده مي‌رويد که ناشي از يک تغيير ژنتيکي بوده و به آن ريش (beard/muff) گفت

ه مي‌شود.
مرغها توانايي پريدن براي مسافتهاي بلند و طولاني را ندارند، اما در نژادهاي سبکتر مي‌توانند که بر روي نرده و يا شاخه‌ها، جايي که بطور طبيعي استراحتگاه آنهاست، بپرند. مرغها معمولا عمل پريدن را براي جستجو و يا اجتناب از خطر انجام مي‌دهند.
مرغها اجتماعي بوده و گله‌اي زندگي مي‌کنند. مرغها در درون خود يک نوع سلسله مراتب (pecking order) دارند که در آن عده‌اي از پرندگان در بدست آوردن غذا و محل استراحت برتري دارند. برداشتن مرغ و خروسها از گله سبب اخلال در اين نظم مي‌شود تا دوباره سلسله مراتب جديد برقرار شود. افزودن پرندگان جديد-بويژه پرندگان جوان- به گله معمولا موجب نزاع و ايجاد جراحت مي‌شود.[??]

ماکيانها معمولا تمايل دارند که در جايي تخمگذاري کنند که از قبل در آنجا تخم بوده باشد و تخمهاي آشيانه‌هاي اطراف را نيز به محل خود انتقال مي‌دهد. گاهي نيز بر سر تخمگذاري در يک محل خاص بسيار لجوج و يکدنده مي‌شوند. بسيار اتفاق مي‌افتد که دو مرغ بر سر جاي تخمگذاري با هم درگير شده و حتي اگر محل کوچک باشد بر روي هم تخم مي‌گذارند.
خروسها به منظور اعلام حضور به خروسهاي رقيب بانگ (اذان) مي‌زنند. اين عمل مي‌تواند به علت تغييرات محيط هم باشد. مرغها نيز پس از تخمگذاري و يا براي صدازدن جوجه‌هاي خود قدقد مي‌کنند.
در سال ???? دانشمنداني که بر روي پيشينه پرندگان تحقيق مي‌کردند به يک ژن پس مانده-talpid? برخوردند که در دوران جنيني عامل شکل گيري دندانها در فک مي‌باشد؛ شبيه آنچه در فسيلهاي پرندگان ديده شده‌است. جان فالن ناظر اين پروژه اظهار مي‌دارد که:”… مرغها تحت شرايطي خاص توانايي دندان درآوردن را حفظ کرده‌اند… .”[??]

دستگاه جوجه کشي مصنوعيجوجه کشي [ويرايش]
در طبيعت اکثر پرندگان پس از يک دوره? تخمک‌گذ

اري(clutch)، بر روي تخمهاي خود خوابيده تا تبديل به جوجه شوند. اغلب مرغهاي خانگي هم اين عمل را انجام مي‌دهند که به اين حالت به اصطلاح کرچي گفته مي‌شود.يک مرغدار مي‌تواند با گذاشتن تخم مصنوعي در لانه، مرغ را تشويق به کرچ شدن نمايد و يا بالعکس، با قرار دادن لانه در ارتفاع و توري سيمي کردن کف لانه از کرچي مرغ ممانعت بعمل آورد. مرغ کرچ تخمگذاري را قطع نموده و بر جوجه کشي (incubation) تمرکز مي‌کند (هر دوره clutch معمولا از ?? تخم تشکيل مي‌شود). مرغ کرچ بر سر جاي خود و بر روي ت

خمها مي‌خوابد و در صورت ايجاد مزاحمت اعتراض خود را با سر و صدا و بلند کردن پرهاي خود نشان مي‌دهد و تنها بمدت کوتاهي براي خوردن و آشاميدن و همچنين عمل دفع و خاکبازي (dust bathe) از جاي خود بر مي‌خيزد. در طول دوره? جوجه کشي مرغ کرچ دما و رطوبت بستر را ثابت نگه مي‌دارد و تخمها را طي دوره? اول انکوباسيون بطور مرتب مي‌چرخاند تا از چسبيدن جنين به پوسته جلوگيري کند. در پايان دوره? جوجه کشي که معمولا ?? روز است، تخمها در صورت بارور بودن، هچ hatch مي‌شوند. با شروع انکوباسيون رشد جنين هم آغاز مي‌شود و همه? تخمها با يک يا حداکثر دو روز اختلاف هچ مي‌شوند؛ اگر چه تاريخ گذاشته شدن تخمها تا دو هفته هم با يکديگر اختلاف داشته باشند. قبل از هچ شدن مرغ مي‌تواند صداي جوجه‌ها را در تخم شنيده و با قدقد کردن آنها را تشويق به بيرون آمدن مي‌کند. جوجه‌ها با نوک خود سوراخي را جهت تنفس خود در قسمت پهن تخم که معمولا در بالاي سر جوجه قرار مي‌گيرد، ايجاد مي‌کنند. سپس براي چند ساعت استراحت کرده، به جذب زرده (yolk) و بقاياي خون پوسته که در پايين تخم است و تا پيش از اين براي تنفس جوجه بکار مي‌رفت، مي‌پردازد. پس از آن به گشاد کردن سوراخ و ايجاد يک در، در قسمت پهن تخم اقدام مي‌کند و پس از موفقيت خود را به بيرون مي‌غلطاند و در گرماي بستر بدن خيسش خشک مي‌شود.
مرغ مادر معمولا به مدت دو روز پس از هچ در لانه مي‌ماند و در اين مدت جوجه‌ها از زرده? جذب شده تغذيه مي‌کنند. تخمهايي که بارور نمي‌باشند هچ نشده و مرغ که از جوجه شدن آنها نااميد گشته، لانه را ترک مي‌کند. پس از هچ مرغ مادر بشدت مراقب جوجه‌هاي خود بوده و هر زمان که لازم باشد آنها را گرم مي‌کند(مرغ مادر زمان اين عمل را با صداي مخصوصي که جوجه‌ها از خود در مي‌آورند، متوجه مي‌شود). مرغ مادر جوجه‌ها را به سمت آب و غذا هدايت کرده و هنگامي که شيئي خوراکي ببيند، آنها را صدا مي‌زند اما بندرت جوجه‌ها را مستقيما تغذيه مي‌کند. مرغ مادر به مدت چندين هفته (معمولا ? هفته) به مراقبت از جوجه‌ها ادامه داده و سپس به تدريج علاقه? خود را از دست داده و شروع به تخمگذاري مي‌کند.
مرغهاي تخمگذار امروزي بندرت کرچ مي‌شوند و در صورت کرچ شدن در نيمه? دوره? جوجه کشي از روي تخمها بلند مي‌شوند. با اين وجود چندين نژاد چند منظوره(utility) مانند کوشين، کورنيش و سيلکي (ابريشمي) هستند که بطور مرتب کرچ

شده و نه تنها براي جوجه مرغها، بلکه براي ساير گونه‌هاي پرندگاني که طول دوره? جوجه کشي آنها کوتاهتر و يا بلندتر از مرغ است (مانند بلدرچين، قرقاول، غاز، بوقلمون و …) مادران خوبي هستند. تخم مرغ را مي‌توان در زير پاي اردک نيز گذاشت، اما ميزان موفقيت آن متغير است.
جوجه کشي مصنوعي [ويرايش]

جوجه کشي را مي‌توان بصورت مصنوعي و کاملا موفقيت آميز نيز انجام داد. تقريبا همه? تخمهاي بارور تحت شرايط مناسب -??‍/? سانتيگراد(?

?/? فارنهايت) و ??? رطوبت نسبي (در سه

روز آخر براي نرمتر شدن پوسته ???)- هچ مي‌شوند. طي اولين مرحله? جوجه کشي تخمها را بايد بطور منظم (? تا ? بار در روز) چرخاند. اگر تخمها چرخانده نشوند، جنين به پوسته تخم چسبيده و مي‌ميرد و يا با نقص عضو هچ مي‌شود. بعضي از ماشينهاي جوجه کشي (incubator) اين عمل را بطور خودکار انجام مي‌دهند. عمل چرخاندن از رفتار مرغ که در طول شبانه روز چندين بار بلند شده و تخمها را با نوک خود ميچرخاند، تقليد شده‌است. با اين حال چرخاندن تخمها در هفته? آخر مي‌تواند وضعيت قرار گرفتن درست جوجه در تخم به منظور شکستن پوسته را بر هم بزند.
ماکيان بعنوان جانور خانگي [ويرايش]
مرغها جانوران کم خرجي هستند. اصلي ترين دغدغه در نگهداري مرغ، جاي آن است. مرغها را مي‌توان در قفس نگه داشت و در شبها نيز بر روي چوب خواب يا شاخه استراحت کنند و زير پاي آنها نيز مي‌توان کاه يا خاک اره گذاشت که با توجه به ميزان بالاي نيتروژن در مدفوع پرنده، به يک توده? کامپوزيت تبديل مي‌شود.
به نگهداري خروس نيازي نيست؛ چرا که مرغها بدون خروس هم تخم مي‌گذارند، اما اين تخمها نطفه نداشته و در نتيجه بارور نمي‌شوند. زرده ي تخم تازه خوش رنگ و براق بوده بالاي سفيده قرار مي‌گيرد. رنگ زرده متغير است و شدت رنگ آن به ميزان زانتوفيل (Xanthphyll) -رنگدانه‌اي که در گياهان سبز و ذرت وجود دارد- بستگي دارد. زانتوفيل همچنين عامل رنگ زرد پوست و پاي مرغ مي‌باشد. رنگ زرده به منبع زانتوفيل نيز وابسته‌است و از زرد تيره تا نارنجي دو نوسان مي‌باشد.[??]
اگر ماکيانان چرا کنند و يا در جيره? آنان سبزيجات باشد کيفيت تخم انها طبق استانداردهاي وزارت کشاورزي آمريکا (يو اس دي اي) تفاوت مي‌کند. بارب گورسکي، کشاورز اهل پنسيلوينيا، تعدادي از تخم مرغهاي خود را که بصورت مزرعه‌اي نگهداري مي‌شوند، در اختيار تحقيقات يو اس دي اي قرار داد. طبق نتايج اين تحقيقات اين تخم‌ها داراي ??? کلسترول کمتر، ??? چربي کمتر، ??? ويتامين اي بيشتر، دو برابر اسيد چرب امگا? و ? برابر امگا? نسبت به استاندارد يو اس دي اي بودند.[??]
در حاليکه جيره? مرغداريهاي بزرگ را بايد از نظر تجاري ثابت نگاه داشت، مرغان خانگي را مي‌توان با سبزيجات که عاري از سم هستند، براحتي تغ

ذيه نمود. مرغ مي‌تواند به دنبال علفها، دانه‌ها، حشرات و … در محيط باز بگردد. مرغ را همچنين مي‌توان با پوست تخم مرغ خرد شده (البته با رعايت درصد مناسب)، غذاهاي استفاده نشده مثل ته مانده‌ها و مواد غذايي کهنه اما نه فاسد تغذيه نمود. دادن خرده نان، ميوه، اشغال سبزي، شير مازاد بر نياز و پرهيز از تغذيه آنها با موادي مثل پو

ست سيب زميني (که هضم ان براي مرغ مشکل است) و يا هر چيز فاسد و گنديده، مواد داراي بو و طعم تند مثل سير و پياز يا ماهي توصيه مي‌شود.[??]
مورد فهرست شماره‌اي
ماکيان در صنعت کشاورزي و دامداري [ويرايش]
در ايالات متحده تا سال ???? مرغ عموما در مزارع خانوادگي نگهداري مي‌شد. در ابتدا هدف اوليه از پرورش مرغ، تخم مرغ بود و گوشت يک محصول ثانويه بشمار مي‌رفت.[??] عرضه از تقاضا کمتر بود و قيمت طيور بالا بود. در فصول سرد مي‌شد براي مدتي تخم مرغها را جابجا و انبار کرد، بدون آنکه به سردخانه نيازي باشد. اين امر در روزهايي که يخچال فراگير نبود، امر مهمي بشمار مي‌رفت. گله‌هاي ماکيان در کشتزارهاي کوچک نگهداري مي‌شدند چرا که مرغها عموما خود را از اضافه? غلات و خرده آشغال و محصولات بر زمين ريخته تغذيه مي‌کردند. اين اقلام بويژه در فصل زمستان محدود بودند و همين عامل جمعيت طيور را ثابت نگه مي‌داشت. پس از اينکه طيور توجه محققان کشاورزي را بخود جلب کردند (تقريبا در سال ????)، بهبود در مديريت و اصلاح جيره? غذايي، مرغداري را با صرفه تر و تجاري تر نمود.
تا قبل از سال ???? مرغ را بيشتر در جشنها و مراسم خاص عرضه مي‌کردند. مرغ را زنده يا کشته شده حمل و نقل کرده، پرش را کنده اما شکمش را خالي نمي‌کردند و انرا بر روي يخ بسته بندي مي‌کردند. جوجه‌هاي گوشتي اماده طبخ تا دهه? ??، زماني که سردخانه تا دم فروش مرسوم شد و به مشتريان اطمينان بيشتري بخشيد، همه گير نبود. تا پيش از اين تميز کردن مرغ وظيفه? قصاب محل بود و از مهارتهاي کدبانوي منزل بشمار مي‌آمد. در آنزمان دو نوع ماکيان عرضه مي‌شد: جوجه گوشتي يا جوجه? بهاره، که خروسهاي جواني بودند که محصول جانبي صنعت تخم مرغ بودند و زماني که جوان و تازه بودند به فروش مي‌رفتند و وزنشان نيز غالبا زير ??? کيلو بود؛ و مرغهاي خورش که اينها هم محصول صنعت تخم مرغ بودند و مرغهاي تخم گذار پيري بودند که دوره? اوج تخم گذاري خود را سپري کرده بودند. اين عمل امروزه ديگر انجام نمي‌شود؛[??] جوجه‌هاي گوشتي امروزه نژادي کاملا متفاوت دارند و ماکيانهاي تخمگذار ديگر در فروشگاهها ظاهر نمي‌شوند.
نقطه? عطف صنعت مرغداري در قرن بيستم به کشف ويتامين دي D(نامگزاري شده در سال ???? )[??] بود که نگهداري مرغها را در قفسهاي بسته ممک

ن ساخت. تا پيش از اين مرغها در فصل زمستان بدليل کمبود نور خورشيد جان بدر نمي‌بردند و توليد تخم و گوشت و جوجه کشي در فصول سرد بسيار مشکل بود و اين امر ماکيان را به يک محصول فصلي و گرانقيمت تبديل مرده بود .

همزمان توليد تخم نيز با نژادهايي علمي افزايش يافت. پس از چندين شروع ناموفق مثل تجربه? ايستگاه تحقيقاتي مين[??]، پرفسور درايدن از ايستگاه تحقيقاتي ارگون به موفقيت رسيد.[??]

ماکيانهاي تخمگذار در قفس batteryپيشرفت در توليد و کيفيت با کاهش تقاضا براي نيروي کار همراه بود. طي دهه? ?? تا ??، نگهداري ???? ماکيان براي يک خانواده? مرغدار يک شغل تمام وقت محسوب مي‌شد. در اواخر دهه? ?? قيمت تخم مرغ خانگي چنان کاهش پيدا کرد که مرغداران مجبور شدند که تعداد ماکيانهاي خود را سه برابر کرده و سه ماکيان را در قفسي که سابقا يک ماکيان در ان نگهداري مي‌شد، قرار دهند و يا تعداد چوب خوابهاي قفس‌ها را سه برابر کنند. خيلي طول نکشيد که قيمتها باز هم رو به کاهش گذاشت و تعداد بسياري از خانواده‌هاي مرغدار از اين شغل دست کشيدند. اين امر نقطه? اغاز تبديل مرغداري سنتي به صنعتي بود.

آناتومي [ويرايش]
آناتومي مرغ خانگي در شکل زير کاملا مشخص شده‌است.

آناتومي مرغ خانگي
توليد مثل [
مرغ نيز مانند تمام پرنده‌هاي ديگر توليد مثل جنسي دارد. پس از جفت گيري و تخم گذاري ?? روز طول مي‌کشد که تخم مرغها به جوجه تبديل شوند.

 

چه عواملي در مرغان تخمگذار بر توليد تخم مرغ موثر واقع مي شوند؟
بسته به نژاد وفصل شروع توليد تخم مرغ در طيور تخمگذار از ۱۸-۲۲ هفتگي آغاز مي گردد وسيکل تخمگذاري ۱۲ ماه طول مي کشد ۶-۸ هفته بعداز شروع توليد گله

به پيک ۹۰ درصدي مي رسد توليد گله بعد از ۱۲ ماه به ۶۵ درصد خواهد رسيد در طول تغييرات مرحله توليد و کاهش تدريجي تغييراتي دروزن تخم مرغ نير حاصل ميگردد هرآنچه که بتواند برتوليدگله تاثيربگذارد بايستي موردبررسي قرار گيرد مطالعه سابقه گله نيز در اين امر مهم است مصرف غذا کيفيت وکميت مصرف آب شدت و مدت روشنايي ، آلودگي هاي انگلي ، بيماري ها ، مديريت و فاکتورهاي محيطي ، همگي بر توليد يک گله موثر مي باشند .
الف – دلايل غير عفوني موثر در توليد
۱- سن مرغ :
طيور مي توانند سال ها زنده مانده و به توليد خود ادامه دهند به طور کلي بعد از ۲ يا ۳ سال بسياري از مرغ ها به طور معني داري توليدخود را کاهش مي دهند و اين کاهش از پرنده اي که به پرنده ديگر متفاوت خواهد بود پس از گذارندن يک دوره تولک و استراحت مرغ هاي خوب مي توانند ۵۰ تا ۶۰ هفته به توليدخودادامه دهند مرغ هايي که توليد کمتري دارند و نيز سن آنها بيشتر باشد براي توليد و تولک مناسب نمي باشند .
۲- تغذيه نامناسب :
مرغ ها براي توليد مطلوب به يک جيره بالانس شده و کامل نياز دارند زيرا که تغذيه ناکافي سبب افت توليد مي شود که اين حساسيت در خصوص انرژي ، پروتئين و کلسيم بيشتر است بدين سبب تامين دائمي نيازهاي مرغان تخمگذار ضروري است استفاده از دانه کامل ، ضايعات و … به تنهايي باعث عدم تعادل جيره خواهند شد .بالانس نبودن جيره و تغذيه آن در مدت طولاني سبب پرولاپس مجراي عبور تخم مي شود بروز پرولاپس در پرندگان چاق و نيز به هنگام توليدتخم مرغهاي خيلي بزرگ بيشتر است پرولاپس سبب آسيب دائمي مرغ شده و در بسياري از مواقع کشنده مي باشد.
۳- کمبود يا نقص مواد مغذي
۱-۳ – نمک :
حيوانات به طور ذاتي تمايل به مصرف نمک دارند و تغذيه جيره اي که از نظر نمک کمبود داشته باشد منجر به پرخوري ، نوک زدن به پر و در نتيجه کاهش توليد تخم مرغ مي شود. به اکثر غذاهاي طيورنمک اضافه مي شود يد به ندرت به جيره مرغ ها اضافه مي شودبا اين وجود نمک هاي يددار به طور عادي براي مرغان استفاده مي شود نمک هاي حاوي کبات درخوک و نشخوارکنندگان استفاده شده و در طيور مي توان بدون مشکل آنها را استفاده کرد رنگ اين نمک آبي مي باشد . نگهداري حجم مايعات ، بدن ، ph خون و حفظ فشاراسمزي ازنقش هاي سديم است مصرف مداوم ولي کم نمک مي تواند بر روي کاهش اشتها موثر باشد کمبود سديم بر روي استفاده از پروتئين ، انرژي جيره وعملکرد توليدمثلي موثر است کلر نيز ازعناصر ضروري است کلريد هيدروژن از معده حقيقي طيورترشح شده ودرهضم غذا ذخيل مي باشد کمبود در طيور عوارض عصبي داشته و به سر وصداي ناگهاني حساسيت بيشتري دارند .
۲-۳- کلسيم :

پوسته تخم مرغ ازکربنات کلسيم تشکيل شده است در مرحله رشد احتياج پوستها به کلسيم نسبتا کم بوده که با شروع توليد بايستي به حداقل ۴ برابر ميزان کلسيم افزايش يابد کلسيم ناکافي سبب کاهش توليدوکم شدن کيفيت پوسته تخم مرغ مي شود کلسيم درمدولاي استخوان نگهداري مي شود باکاهش ذخاير کلسيم ، شکنندگي استخوان ها بيشتر مي گردد که حتي درموارد حاد مرغ توانايي ايستادن و راه رفتن را از د

 

ست مي دهد اين مساله درمرغان تخمگذاري که درقفس نگهداري مي شوند بيشتر است سندرم خستگي قفس درمرغاني که روي بستر پرورش مي يابند مشاهده نمي شود کلسيم را مي توان از سنگ اهک يا پوسته صدف تامين نمود اندازه ذرات بر روي قابليت استفاده از کلسيم موثر است زيراهرچه ذرات بزرگتر باشدمدت بيشتري در دستگاه گوارش باقي ماند و ازاد شدن آنها اهسته تر است اين مساله سبب مي شود که در طول تاريکي شب که پرندگان غذايي مصرف نمي کنند سبب پيوستگي و يکنواختي پوسته شود پيشنهاد مي شود که به صورت دوره اي از سنگ اهک دولوميت در صنعت خوراک استفاده شود اين منبع حاوي حداقل ۱۰ درصدمنگنز بوده وبراي جذب در روده با کلسيم رقابت مي کند در نتيجه سبب کمبود کلسيم مي شود از اين سنگ اهک در صنعت فولاد نبايداستفاده گردد بالابودن ميزان کلسيم سبب برهم زدن نسبت کلسيم به فسفر شده و به دنبال آن تلفات افزايش مي يابد .
۳-۳ – ويتامين d :
براي جذب طبيعي کلسيم به آن نياز مي باشد و در صورت ناکافي بودن ويتامين ، کمبود کلسيم ظاهر مي شود و سبب کاهش توليد تخم مرغ مي شود ويتامين d به دو شکل d2 و d3 بود که توانايي جذب و فعاليت هردو در حيوانات يکسان است ولي در طيور فرم d3 فعالتر و کارايي بهتري دارد .
۴-۳-پروتئين
مصرف پروتئين در واقع براي تامين اسيدهاي امينه است ۲۲ اسيد آمينه وجود دارد که طيور قادر به ساختن برخي از آنها نمي باشند اسيدهاي امينه ضروري بايستي براي طيور تامين شوند که ميزان آن بسته به مرحله توليد ، پرورش ، سن ، تيپ ، نژآد و سويه فرق مي کند دراغلب جيره هاي مرغان تخمگذار کمبود متيونين وجود دارد به هنگام شروع توليد نياز به پروتئين ، ويتامين و موادمعدني افزايش مي يابد در صورت کمبود پروتئين ياعدم تامين اسيدهاي آمينه توليد و جوجه آوري افت مي کند .
۵-۳- چربي :
چربي منبع انرژي و سرشار از اسيد لينولئيک است کمبود آن بر روي توليد تخم مرغ تاثير منفي ميگذارد چربي هاي جيره به عنوان حمل کننده ويتامين هاي محلول درچربي و جذب کننده ويتاميني ها هستند دراثر کمبود چربي جيره ، جذب ويتامينهاي محلول درچربي مختل مي شود
۴- مسموميت ها :
۱-۴ – نمک :
اگر چه پرندگان به سطوح کمي از نمک احتياج دارند ولي وجود آن ضروري است مقادير زيادنمک سبب مسموميت و کاهش توليد تخم مرغ مي شود به عبارت ديگر بين سطوح مورد نياز وسطوح مسموميت بايستي تعادل برقرار شود بالابودن نمک درجيره سبب مرطوب شدن بستر مي گردد سطح سديم درغذاهايي همانند پودرماهي ، کنجاله گلوتن ذرت ، پودر گوشت ، آب پنير و کنجاله آفتابگردان بالا مي باشد به طوري که در صورت استف

اده از غذاهاي ذکر شده سطوح نمک جيره بايد کاهش يابد .
۲-۴ – فسفر :
فسفر و کلسيم از عناصر اصلي استخوان بوده و نسبت کلسيم به فسفر بر روي جذب هر يک از آنها موثر مي باشد که به دنبال ان عدم بالانس اين دوعنصر سبب کاهش توليد وکيفيت پوسته و جوجه دراوري ميگردد نقش ديگر فسفر درمتابوليسم کربوهيدارتها ، متابوليسم چربي و کمک به تعادل اسيد – بازبدن مي باشد.
۳-۴-ويتامين d :
بالابودن ويتامين d سبب جذب بيشتر کلسيم شده که ممکن است توليد تخم مرغ را کاهش دهد دراغلب گونه ها تحمل مصرف ويتامين d تا ۱۰ برابرحد مجاز ذکر شده است در حالي که در مدت کوتاه طيور مي توانند تا ۱۰۰ برابر حد نيازشان را تحمل کنند با اين وجود زياد بودن ويتامين d3 در جيره هنوز ناشناخته است .
۴-۴ – مايکوتوکسين ها :
قارچ ها با توليد سم بر روي سلامت طيور وکاهش توليدتخم مرغ اثر مي گذارند همچنين بسته به نوع سم توليدي جذب غذاها را نيزتحت تاثير قرار مي دهد در اثر سموم قارچي ، کمبود کلسيم و ويتامين d3 درمرغان تخمگذار ظاهر شده و نيز دراثر اختلالات هورموني ف کاهش توليد تخم مرغ ظاهر مي شود .سم آفلاتوکسين دردانه هاي ذرت انبار شده و در مزارع توسط قارچي به نام مايکوتوکسين هاي ديگري در ذرت وغلات ديگر ديده مي شود که از آن جمله مي توان به زير النون اکراتوکسين ۲-t توکسين ، وومي توکسين ، سيترينين اشاره نمود تاکنون بيش از ۳۰۰ نوع مايکوتوکسين شناسايي شده است
۵-۴ – بوتوليسم :
بوتوليسم توسط سموم نروتوکسين ايجاد شده که ان هم به وسيله باکتري کلستريديوم بوتولينوم توليد مي شود در اثر مصرف غذاهاي فاسدولاشه ها اين حالت رخ مي دهد تالاب هاو مانداب ها اغلب داراي آب هايي هستند که مواد معدني آنها و ميزان باکتري و قارچ آنها زياد وحاوي اين توکسين است .
۶-۴- سموم ديگر:
درجه سميت يک گياه يا دانه متفاوت بوده ولي در اغلب موارد برتوليد جوجه درآوري ، رشد وزنده ماندن تاثير منفي مي گذارد از اين گياهان مي توان به

موارد زير اشاره نمود :
۱- گلسنک ها
همچنين آفت کش ها ، علف کش ها ، ضد عفوني کنن

ده ها ، کود ، داروها ، آنتي بيوتيک ها ، روغن و ضد يخ مي توانند براي طيور سمي باشند .
ب – آنتي کوکسيديال
در گله هاي جوان ، پولت هاي جايگزين و پرندگان گوشتي از داروهايي استفاده مي شود که از شيوع يا بروز کوکسيديوز جلوگيري مي کند از انتي کوکسيديال ها در مرغان تخمگذار تجاري استفاده نمي شود .
نياکاربازين داروي ضد وکسيديوز بوده که باعث افت عملکرد مرغان مي شود حتي اگر درجيره مرغان تخمگذار يا مادر در سطح طبيعي استفاده گردد از عوارض ديگر استفاده ازاين داروي ضعيف شدن غشاهاي زرده لکه لکه شدن زرده مي باشد در تخم مرغهاي قهوه اي پوسته کمرنگ شده ودر ۴۸ ساعت بعد از متمايل به سفيد مي شود حتي سطوح اندک نيکاربازين مي تواند هچ رنگ پوسته و لکه لکه شدن زرده را تحت تاثير قرار دهد موننسين آنتي کوکسيديال موفقي بوده ولي در صورت پايين بودن پروتئين جيره اثر منفي برروي توليد تخم مرغ خواهند داشت آنتي کوکسيديال هاي يونوفره ديگر چنين اثري دارند .
ج- اشتباهات مديريتي
ج۱-قطع غذا :
قطع غذا به مدت چندين ساعت سبب کاهش توليد تخم مرغ مي شود و جود مکمل هاي مناسب و کافي درجيره ها ضروري است در صورتي که غذا به مدت بيش از ۲ هفته در مزرعه ذخيره شود ممکن است دچار کپک زدگي شود بخصوص انکه رطوبت غذاها بالا باشد در طول ذخيره سازي توان ويتامين هاي موجود در خوراک کاهش مي يابد .
ج۲- قطع آب :
آب يکي از مهمترين مواد مغذي اصلي است که حدود ۷۰ دصد از وزن بدن را تشکيل مي دهد عدم دسترسي به آب به مدت چندين ساعت باعث کاهش توليد تخم مرغ مي شود مرغها به فقدان اب نسبت به فقدان غذا حساسيت بيشتري نشان مي دهد .آب مورد نياز بسته به درجه حرارت و رطوبت نسبي ترکيب غذا و ميزان توليد تخم مرغ متفاوت است مصرف آب به وزن بدن مرغ بستگي دارد ولي گرماي هوا تاثير بسيار زيادي در مصرف آن دارد .
ج۳- کاهش طول روز :

طيور براي توليد تخم مرغ به حداقل ۱۴ ساعت روشنايي نياز دارند شدت روشنايي بايستي به ميزاني باشد که بتواند از روشنايي طبيعي باعث مي شود که با کاهش طول روز در پاييز و زمستان توليد تخم مرغ متوقف و پرريزي آغاز شود مرغاني که تنها از نور طبيعي استفاده ميکنند شروع مجدد توليد آنها در فصل بهار خواهد بود .
ج۴- درجه حرارت بالاي آشيانه ها :

درجه حرارت بالاي محيطي مشکلات زيادي براي تمام طيور ايجاد ميکند در استرس شديد گرمايي ، مصرف غذا ، توليد تخم مرغ و اندازه تخم مرغ ، جوجه درآوري تحت تاثير قرار ميگيرد سايه ، تهويه مناسب ، تامين آب سرد کافي به کاهش اثرات نامطلوب استرس گرمايي کمک مي کند .
د- انگل خارجي
انگل هاي خارجي منبع تغذيه شان خارج از بدن ميزبان مي باشد و به آنها اکتوپارازيت گويند .
د۱- مايت مرغان شمالي
مايت مرغان شمالي ازانگل هاي خارجي بدن پرندگان است مايت ها به دليل مکيدن خون طيور سبب سوزش ، خارش و کم خوني شديد پرندگان مي شود و به دنبال آن کاهش بازده غذايي ، توليد تخم مرغ وکم شدن مقاومت به بيماري ها مشاهده مي شود .
د۲- شپش ها :گونه هاي متعددي از شپش هاي جونده در گله هاي کوچک مشاهده ميشود شپش ها از زخم هاي پوستي ، دلمه ها تغذيه کرده و محل زندگي انها لابلاي پرهاست شپش ها به کمک قسمت هاي دهاني و چنگال هاي خود در روي پوست حرکت ميکنند سوزش و خارش دائمي پرندگان باعث ايجاد رفتار عصبي و غير عادي شده و پرهاي پرندگان ژوليده مي گردد درگله هايي که مورد تهاجم قرار گيرند افت توليد تا ۱۰% مي رسد اگرچه دربرخي موارد کاهش توليد تا بيش از ۲۰ درصد نيز مي رسد .
د۳- کک :
درمرغان خانگي يکي از مشکلات بوده و بايستي ريشه کن شوند جنس هاي ماده در روي پوست نواحي سر، صورت سکني گزيده وسبب سوزش ، خارش شديد ودر برخي موارد سبب کوري مي شوند .
ه – انگل هاي داخلي
اين دسته ازانگل ها درداخل بدن حيوان زندگي و تغذيه ميکنند هجوم انگل ها سبب کاهش بازده غذايي ، رشد ضعيف ، کاهش توليد تخم مرغ و مرگ و مير مي شود پرندگان آلوده به بيماري هاي ويروسي و نيز استرسها بسيار حساس خواهند شد .
ه۱- نماتدها :
نماتدها ياکرمهاي گرد درناحيه خاصي از دستگاه گوارش يا روده زندگي مي کنند .
ه ۲- کرم کدو (سستودها ) :
داراي رنگ سفيد يا مايل به زرد بوده و اين کرمهاي نواري شکل با قطعات پهن مي باشند اندازه آنها از ۱۷/۰ تا ۱۲ اينچ متفاوت مي باشند کرمهاي کدو خسارت چنداني به روده ها وارد نمي کنند ولي رقيب غذاي طيور هستند ستودها غذاي خود را هضم نکرده بلکه از غذاي هضم شده طيور قبل از جذب آنها استفاده مي کنند برخي از داروهاي ضد انگلي هردو واريته نماتد و سستودها را نابود مي کنند .
و- بيماري ها
و۱- آبله طيور :
يک بيماري ويروس درجوجه ها بوده که با علامت جراحات دلمه مانند ، روي پوست و قسمتهاي بدون پر و يا روي حنجره ومجاري دهان يا درمجاري

تنفسي ظاهر مي شوند آلودگي طيور به ويروس آبله سبب کاهش رشد ، ضعف جوجه ها ، ضريب تبديل نامطلوب وافت سريع توليد تخم مرغ مي شوند ويروس آبله درهر سني مي تواند ظاهر شود ابله به صورت مستقيم يا غير مستقيم منتقل مي شود .
و۲- کوکسيديوزيس :
کوکسيديوز يک بيماري پروتوزآيي است که با ت

ورم روده واسهال در طيور مشخص مي شود شدت بروز آن از خفيف تا حاد متغير مي باشد سويه هاي مختلفي از آن وجود دارند که علائم متفاوتي دارندکمخوني ، تلفات شديد ، لاغري ، کاهش مصرف غذا ، اسهال و کاهش توليد تخم مرغ از نشانه هاي آن است به طور معمول از کوکسيديواستات ها در جيره جوجه هاي گوشتي استفاده مي شود ولي اخيرا از واکسنهاي زنده استفاده مي گردد .
و۳- برونشيت عفوني :
برونشيت عفوني يک بيماري تنفسي واگيردار است ويروس عامل برونشيت از نظر مقاوم بودن درحد متوسطي قرار دارد ولي توسط مواد ضد عفوني کننده معمولي درغالب موارد از بين مي روند جوجه ها در تمام سنين به اين بيماري حساس مي باشند . علائم اين بيماري به صورت نفس نفس زدن ، عطسه ، سرفه وکاهش توليد تخم مرغ ظاهر مي شود برونشيت عفوني جوجه ها متفاوت از برونشيت بلدرچين است اين بيماري برروي کيفيت پوسته تخم مرغ تاثيرمنفي مي گذارد همچنين نازک شدن پوسته و افزايش تخم مرغهاي نافرم به مدت طولاني بعد از بروز بيماري ديده مي شود اگر جوجه اي درهفته اول به برونشيت مبتلا گردد هرگز به يک مرغ تخمگذار خوب تبديل نخواهد شد درمان موثري براي اين بيماري وجود ندارد اگرچه طيف وسيعي از آنتي بيوتيک ها به مدت ۳ تا ۵ روز براي کنترل عوارض ثانويه به کار مي رود براي پيشگيري ازواکسن ها استفاده مي شود واکسن زماني موثر است که سويه موجود درواکسن باسويه شايع درمنطقه مطابقت داشته باشد امروزه ترکيبي ازواکسن برونشيت با نيوکاسل دريک ويال عرضه مي شود
و۴- بيماري نيوکاسل :
اين بيماري توسط ويروس ايجاد مي شود برمبناي قدرت بيماري زايي به سه دسته لنتوژنيک ، مزوژنيک و لووژنيک تقسيم ميشوند لنتوژنيک سويه بدون حدت بوده ولي ولووژنيک سويه بدون حدت بوده ولي ولووژنيک سويه اي است که مي تواند بيماري را درحالت فوق حاد ايجاد کند . بيماري نيوکاسل به يکباره و به صورت ناگهاني ظاهر ودر سراسر گله شبوع پيداميکند درمرغان تخمگذار علائم کلينيکي شامل افسردگي ، از دست دادن اشتها ، کاهش مصرف آب و کاهش توليد تخم مرغ مشاهده مي شود به طور که حتي ممکن است توليد به صفر برسد دوره بيماري ۱۴-۱۰ روز بوده ولي مرغان تخمگذار تا ۶-۵ هفته بعد از توليدکامل برنمي گردند .در اثر واکسيناسيون ، جوجه ها و بوقلمون مي توانند عليه بيماري نيوکاسل مصون گردند درمان ۵-۳ روزه آنتي بيوتيک براي جلوگيري ازعفونت هاي ثانويه ميکروبي است .
و۵- آنفلوانزاي مرغي :
يک بيماري ويروسي است که بر روي سيستم تنفسي ، گوارش وعصبي طيور اثر ميگذارد ويروس هاي آنفلوانزا مي توانند بيماري را به صورت خفيف يا حاد ظاهرسازند در فرم حاد تورم صورت ، سيانوز ، دهيدارته شدن همراه با اختلالا

ت تنفسي ديده مي شود همچنين بر روي پاها وتاج سيانوز ديده مي شود تلفات از حداقل تا نزديک ۱۰۰ درصد مشاهده شده است کاهش توليد تخم مرغ به شدت بيماري بستگي دارد