پس‏آبهاي صنعتي

فهرست مطالب

استاندارد روش نمونه‏گيري از پس‏آبهاي صنعتي

هدف و دامنه كاربرد

اصطلاحات و تعاريف

نكات مهم در نمونه‏برداري

نقطه نمونه‏گيري

تناوب نمونه‏گيري

وسيله نمونه‏گيري

 

ظروف نگهداري نمونه

روش كار

حفظ تركيبات نمونه

پيشگفتار

استاندارد روش نمونه‏گيري از پس آبهاي صنعتي كه بوسيله كميسيون فني استاندارد روشهاي آب تهيه و تدوين شده و در سي و ششمين كميته ملي استاندارد صنايع شيميائي مورخ ۶۳/۳/۹ مورد تائيد قرار گرفته , اينك به استناد ماده يك قانون مواد الحاقي به قانون تأسيس مؤسسه استاندارد و تحقيقات صنعتي ايران مصوب آذر ماه ۱۳۴۹ بعنوان استاندارد رسمي ايران منتشر مي‏گردد .

براي حفظ همگامي و همآهنگي با پيشرفتهاي ملي و جهاني در زمينه صنايع و علوم استانداردهاي ايران در مواقع لزوم مورد تجديدنظر قرار خواهند گرفت و هرگونه پيشنهادي كه براي اصلاح يا تكميل اين استانداردها برسد در هنگام تجديدنظر در كميسيون فني مربوط مورد توجه واقع خواهد شد .

بنابراين براي مراجعه به استانداردهاي ايران بايد همواره از آخرين چاپ و تجديدنظر آنها استفاده نمود .

در تهيه و تدوين اين استاندارد سعي شده است كه ضمن توجه به شرايط موجود و نيازهاي جامعه حتي‏المقدور بين اين استاندارد و استاندارد كشورهاي صنعتي و پيشرفته همآهنگي ايجاد شود .

لذا با بررسي امكانات و مهارتهاي موجود و اجراي آزمايشهاي لازم اين استاندارد با استفاده از منبع زير تهيه گرديده است .

IS: 2488

استاندارد روش نمونه‏گيري از پس‏آبهاي صنعتي

۱ ـ هدف و دامنه كاربرد

هدف از ارائه اين استاندارد تعيين روشي جهت نمونه‏گيري از پس‏آبهاي صنعتي است كه در آن اصول مشخصي براي يكنواخت كردن روشهاي مختلف نمونه‏گيري تدوين شده و اين روش در مقياس عمومي قابل اجراء بوده و در موارد خاص نيز احتمالا كاربرد خواهد داشت .

۲ ـ اصطلاحات و تعاريف

۲-۱ نمونه‏گيري : واژه نمونه‏گيري كه در اين استاندارد بكار مي‏رود عبارتست از برداشتن قسمتي از پس‏آب كه نمايانگر كل پس‏آب مورد نظر باشد .

۲-۲ فاضلاب خام ۱ : عبارتست از آبي كه پس از ورود به واحد صنعتي و گردش در مراحل مورد نظر به مواد موجود آلوده مي‏گردد .

۲-۳ پس آب صنعتي ۲ : فاضلابي است كه عمل پالايش جهت كاهش آلودگي در مورد آن انجام گرفته است .

۳ ـ نكات مهم در نمونه‏برداري ۳

۳-۱ هدف اصلي نمونه‏گيري بدست آوردن قسمت كوچكي از پس آب صنعتي است كه نمايانگر خصوصيات واقعي پس آب باشد و مهمترين عوامل اساسي براي رسيدن باين مقصود عبارتند از :

” نقطه نمونه‏گيري ” , ” زمان و تناوب نمونه‏گيري ” , ” حفظ تركيبات نمونه تا زمان اجراي آزمايش .”

۳-۲ در هر روش نمونه‏برداري قواعد عمومي زير بايد بكار رود :

۳-۲-۱ نمونه‏ها بايد نشان دهنده وضعيت موجود در نقطه‏اي باشد كه از آن محل برداشت انجام گرفته است .

۳-۲-۲ نمونه‏ها بايد داراي حجم مناسب به نحوي باشد كه امكان تجديدپذيري آزمون به تعداد مورد نظر در روش آزمون مربوطه فراهم گردد .

۳-۲-۳ نمونه‏ها بايد طبق روشي جمع‏آوري , بسته‏بندي و حمل و نقل گردد كه مراقبتهاي لازم جهت تأمين عدم تغيير در تركيبات و خصوصيات ويژه آن تا مرحله تجزيه در آزمايشگاه درباره آن اعمال شده باشد .

۴ ـ نقطه نمونه‏گيري

نمونه‏گيري از پس آب يك واحد صنعتي تنها در يك نقطه مخصوص بايد انجام پذيرد و آن نقطه‏اي است كه پس آب از محوطه كارخانه خارج و به بيرون تخليه مي‏گردد .

۵ ـ تناوب نمونه‏گيري

۵-۱ در صورت نياز به شناخت تغيير در تركيبات پس آب صنعتي در حين دوره مشخص مثلا زماني كه تخليه پس آب به حداكثر مقدار خود مي‏رسد , نمونه‏گيري بايد در تناوبهاي متناسب و كوتاه مانند هر پنج , ده , پانزده و يا ۳۰ دقيقه انجام پذيرفته و سپس مورد آزمون قرار گيرد .

۵-۲ براي مطالعه ميانگين وضعيت‏ها , نمونه مركب ۴ براي يك دوره كار روزانه واحد صنعتي و يا يك دوره معمول ۲۴ ساعته و يا يك دوره توليد بايد جمع‏آوري گردد .

چنين نمونه مركبي بايد با تناوب مشخص از كانال عمومي تخليه پس آب واحد صنعتي جمع‏آوري و مخلوط شده و حجم نمونه‏هاي انفرادي بايد متناسب با حجم پس آب جاري در لحظه نمونه‏گيري انتخاب گردد .

۵-۳ تناوب نمونه‏گيري بستگي به تكرار تغييرات در ماهيت پس آب و حجم جريان آن دارد و در چنين مواردي بايد دقت كافي به نحوي مبذول گردد كه نمونه برداشته شده معرف مقدار حقيقي مواد جامد معلق نيز باشد .

۵-۴ در هر صورت در بيشتر موارد , نمونه‏گيري با تناوب يك ساعته توصيه مي‏گردد .

۶ ـ وسيله نمونه‏گيري

۶-۱ سطل با آستر داخلي لعابي و يا چيني كه پوشش آن سالم و بدون شكستگي باشد و يا هر ظرف شيشه‏اي ديگر براي نمونه‏گيري مناسب مي‏باشد .

۶-۲ ظرف نمونه‏گيري بايد داراي دهانه گشاد بوده و حجم آن به اندازه‏اي باشد كه محتوي آن را براحتي بتوان بداخل ظرف نمونه منتقل كرد بدون اينكه سرريز شده و يا قسمتي از آن خالي بماند .

۶-۳ در صورت موجود بودن , از وسايل خودكار نمونه‏گيري نيز مي‏توان استفاده كرد .

۷ ـ ظروف نگهداري نمونه

۷-۱ بطري‏هاي درب‏دار شيشه‏اي با دهانه گشاد به حجم دو تا سه ليتر جهت نگهداري نمونه مناسب است .

۷-۲ بطريهاي نگهداري نمونه بايد ابتدا با اسيد شستشو و سپس با آب مقطر آبكش گردد .

۷-۳ در صورت حمل نمونه به مسافات دور بايد كليه مراقبتهاي لازم براي جلوگيري از شكستن بطريها در حين انتقال انجام پذيرد .

۸ ـ روش كار

۸-۱ در نمونه‏گيري از پس آبي كه داراي مواد جامد معلق است بايد نهايت دقت بنحوي بعمل آيد كه نمونه برداشته شده معرف مقدار حقيقي اين گونه مواد در زمان نمونه‏گيري باشد .

۸-۲ نمونه‏گيري نبايد از كتاب پس آب و يا با خراشيدن رسوبات كف كانال انجام گيرد .

۸-۳ نمونه بايد به آرامي و بدون ايجاد حبابهاي هوا برداشته شود .

۸-۴ وسيله نمونه‏گيري را وارد جريان پس آب كرده و آن را در نقطه‏اي كه بفاصله از كف كانال قرار دارد , پر كنيد .

۸-۵ نمونه‏هاي انفرادي را بايد در ظرفي شيشه‏اي و يا لعابي تميز و خشك كه گنجايش آن متناسب با حجم نمونه مركب است خالي كرد . مقدار نمونه مورد نياز براي آزمون از اين ظرف برداشته شده و در حين عمل لازم است نمونه مركب كاملا مخلوط شود تا مواد جامد آن بحالت معلق در آيد .

۸-۶ بطريهاي نگهدارنده نمونه را قبلا يا پس آب شستشو داده و سپس به كمك وسيله نمونه‏گيري طوري پر كنيد كه در بالاي آن حباب كوچكي جهت جلوگيري از شكستن بطري در اثر انبساط نمونه ( ناشي از تغييرات بعدي حرارت ) خالي بماند .

۸-۷ در صورت نياز مقدار لازم از مواد محافظت كننده تركيبات نمونه را بر روي آن ريخته و درب بطري را ببنديد .

يادآوري : در صورتيكه بايد از محافظت كننده‏هاي شيميائي مشخص شده در روش آزمون استفاده گردد , لازم است مقدار تعيين شده محافظت كننده را فقط به آن قسمت از نمونه كه براي آن آزمون در نظر گرفته شده است اضافه و بقيه نمونه دست نخورده باقي بماند .

۸-۸ هر بطري نمونه بايد برچسب‏گذاري شده و اطلاعات زير بر روي آن نوشته شود :

۸-۸-۱ محل نمونه‏گيري

۸-۸-۲ زمان نمونه‏گيري به روز و ساعت

۸-۸-۳ نام مواد شيميائي محافظت كننده افزوده شده

۸-۸-۴ درجه حرارت نمونه در حين برداشت

يادآوري : آزمونهاي درجه حرارت , رنگ و بو , سولفيدهاي نامحلول و كلر باقيمانده بايد در صورت نياز به آزمون در محل انجام گرفته و نتيجه آن بر روي برچسب قيد گردد .

حفظ تركيبات نمونه

۹-۱ روش يكساني براي نگهداري آزمونه جهت تمام آزمونها موجود نبوده و بستگي به نوع آزمون مورد نظر دارد ولي اغلب نمونه‏ها را مي‏توان براي حفظ تركيبات موجود در داخل جعبه‏اي با جدار عايق‏بندي شده كه محتوي يخ است در حرارت ۳ تا ۴ ساعت قبل نگهداري خواهد بود .

۹-۲ به نمونه برداشته شده جهت آزمون مجموع سولفيدها مقدار دو ميلي‏ليتر محلول ۲۲ درصد استات روي بازاء هر ليتر نمونه اضافه كنيد .

۹-۳ نمونه برداشته شده جهت آزمون فنل را به وسيله اسيد اورتوفسفريك در مجاورت معرف متيل اورانژ به PH پائين‏تر از چهار رسانيده و بازاء هر ليتر نمونه مقدار يك گرم سولفات مس افزوده و در حرارت ۱۰-۵ درجه سانتيگراد نگهداري نمائيد .

اين نمونه بايد حداكثر طي ۲۴ ساعت پس از زمان جمع‏آوري در معرض آزمون قرار گيرد .

۹-۴ نمونه برداشت شده جهت آزمون سيانيد را به وسيله ئيدراكسيد سديم به PH بالاتر از ۱۱/۰ رسانيده و در محل سرد نگهداري كنيد .

۹-۵ جهت تثبيت فلزات سنگين در صورتيكه نمونه اسيدي قوي نباشد , مقدار ۵ ميلي‏ليتر اسيد نيتريك غليظ بازاء هر ليتر اضافه كنيد .

۹-۶ به نمونه‏هاي برداشته شده جهت آزمون روغن و چربي براي جلوگيري از فعاليت باكتريها مقدار ۵ ميلي‏ليتر اسيد سولفوريك ( يك به يك ) بازاء هر ليتر اضافه نمائيد .

۱- Waste Water

۲- Industrial Effluents

۳- براي توضيحات بيشتر به استاندارد شماره ۲۳۴۷ ايران مراجعه شود

۴- Composite Sample

تأ ثیر فاضلاب وپس ابهای صنعتی كارخانجات بر آبزیان

مقدمه :
افزایش روز افزون جمعیت و تو سعه بیش از حد اسكان انسان ها درحاشیه رودخانه ها وسوا حل ابها و منابع آبی منجر به افزایش ایجاد مراكز صنعتی و كارخانجات شده است . كه اینها به نوبه خود ، ضا یعا ت و فضو لات آ لوده كننده به آ بها را افزایش می دهند . بطور ی كه این عوامل آ لوده كننده میتو انند تغیرات غیر قابل قبول وپیش بینی نشده ای را بر روی محیط ومنا بع آ بی ایجاد نما یند. و روند طبیعی زندگی آبزیان را تغیر دهند.
تك تك آلوده كنندها ی صنعتی در آ بها ، به تنها ی آنقد ر مشكل ساز نمی باشند. بلكه عوامل گونا گون ،شامل:
روش عمل ، مقدار رقیق شدن در طول مسیر و….. دست به دست هم داده تا اینكه مشكلات فراوان را در آبها ایجاد می كنند.
بطور مثال: تركیبات سیانور در محیطهای آبی سّمی هستند . ولی وقتی درمجاور كادمیم و روی ، قرار میگیرند . سمّی شدن آنها صدها بار تشدید وكشنده تر می شوند.
هدف :
شناسای برخی ازمنابع ضایعات وپس آبهای صنعتی كارخانجات ومراكز صنعتی كه آ لوده كننده محیط زیست و اكوسیستمهای آبی می باشند و در نهایت منجر به بروز مشكلات فراوان برای آبزیان و انسانها می شوند .
بحث :
بطور كلی ضایعات وپس آبهای صنعتی كارخانجات به صورت: مواد آلی گیاهی وجانوری ( اجسادوبقایای آنها ) _مواد آلی شیمیای( شامل: سموم گیاهی ، پاك كننده ها وهیدروكربنها _(عناصروتركیبات معدنی _رسوبات _ مواد رادیواكتیو _حرارت _فلزات سنگین وغیره …می باشند .