چگونگی ذخیره کردن مواد شیمیای حساس

گروه بسته بندی : برای شناسایی یک ماده شیمیایی و درجه خطرات آن به حمل و نقل مربوط می شود .
– بالاترین گروه ، گروه یک است با خطرات زیاد

– گروه ۲ – خطر متوسط
– گروه ۳ – خطر پایین
– گروه بسته بندی اغلب در برگه اطلاعات ایمنی مواد ( MSDS ) در بخش اطلاعات حمل و نقل نشان داده می شود .
جدول اختصارات ایمنی – کدهای خطرات بخش حمل و نقل شیمیایی

The Dot Hazzard Codes
مواد قابل انفجار Explosive 1
گاز های قابل اشتعال Flammable gas 2.1
گاز های غیر قابل اشتعال Non – Flammable gas 2.2

گازهای سمی Poisonous gas 2.3
مایع قابل اشتعال Flammable Liquid 3
جامد قابل اشتعال Flammable Solid 4.1
قابلیت احتراق خودبخودی Spantaneously Combustible 4.2
خطرناک – وقتی با آب تماس پیدا می کند Dangerous When Wet 4.3

اکسید کننده Oxidizer 5.1
پراکسید های آلی Organic Peroxide 5.2
سمی – بدور از مواد غذایی نگهداری شود Poison – Keep Away From Food 6.1
موادعفونی Infection Material 6.2
بر چسب گذاری LABE Ling

برای آگاهی و شناسایی مواد شیمیایی ، شامل نام مواد ، خطرات ، حمل و نقل ، انبارداری ، کمک های اولیه ، وسایل حفاظت فردی و اطلاعات عمومی شامل ، وزن خالصی ، وزن با ظرف ، نام شرکت تولید کننده ، آدرس و شماره تلفن ، در جهت استفاده صحیح و بیخطر ، تأمین کنندگان مواد شیمیایی اطلاعاتی را تهیه و در اختیار مصرف کنندگان قرار می دهند که این اطلاعات در برگه اطلاعات ایمنی مواد ( MSDS ) بطور کامل و خلاصه بصورت برچسب روی ظروف ارائه می گردد .

در مقاله قبلی اطلاعات و چارچوب کلی در برگه اطلاعات ایمنی مواد توضیح داده شد در این مقاله اطلاعاتی در ارتباط با برچسب گذاری ارائه می گردد .
کلیه ظروف و مواد شیمیایی اعم از کوچک ، متوسط و بزرگ باید دارای برچسب باشد تا به عموم افرادی که با آن سر و کار دارند آگاهی دهد که محتوی ظرف چیست ؟ و چه خطراتی دارد ؟

برچسب مناسب باید در اطلاع رسانی به غیر از افرادی که با مواد سر و کار دارند به افراد معمولی نیز آگاهی دهد .
برچسب مواد علاوه بر خطرات فیزیکی قابلیت اشتعال ، انفجار ، خطرات میل ترکیبی یا ناسازگاری را شامل شود .

یک برچسب حاوی اطلاعات زیر می باشد :
۱- نام مواد
۲- علائم خطر شامل ۱-۲- اکسید کننده ۲-۲- قابل اشتعال ۳-۲- سمی ۴-۲- خورنده ، سوزاننده ۵-۲- زیان آور ۶-۲- التهاب آور ۷-۲- قابل انفجار ۸-۲- رادیو اکتیو

باتوجه به اینکه یک ماده می تواند یک یا چند خطر داشته باشند پس یک برچسب می تواند دارای یک یا چند علامت از خطرات فوق باشد .

مثلاً متانل دارای برچسب سمی و قابل اشتعال می باشد
 استن – دارای برچسب قابل اشتعال
 کلروفرم – دارای برچسب سمی
 تری اتیل آمین – خورنده ، قابل اشتعال
 دی اتیل آمین برچسب خورنده ، قابل اشتعال می باشد

 پیوالویل کلراید – خورنده ، سمی و محرک
 پیریدین – قابل اشتعال ، مضر
 متیلن کلراید – سمی ، مضر

۳- کد بین المللی مواد
۴- گروه بسته بندی
۵- نام ، آدرس و شماره تلفن شرکت تولید کننده ، وارد کننده ، توزیع کننده ، مصرف کننده و نمایندگی مجاز

۶- وزن خالص ، با ظرف و ظرف خالی
۷- تاریخ تولید و مصرف
۸- شماره بچ
۹- مجوز خروج
۱۰- تعرفه گمرکی

۱۱- شرکت بیمه گذار
۱۲- نقطه جرقه ) F΄ یاFLASH Point ( C˚
۱۳- مطلب دیگری روی برچسب نوشته شده موضوع کمکهای اولیه می باشد

در بحث کمکهای اولیه به موارد زیر اشاره شد :
الف ) در تماس با چشم ، معمولا ً توصیه شده بعد از تماس ماده شیمایی با چشم محل را با آب جاری و فراوانی حداقل به مدت ۱۵ – ۱۰ دقیقه باز نگه داشتن پلکها شسته و به پزشک مراجعه کنید .

ب ) در تماس پوست : محل را با آب جاری و فراوان بشویید و لباسهای آلوده را در بیاورید .
ج ) در تنفس : مصدوم را به هوای آزاد ببرید .
د ) در صورت بلع : دادن آب فراوان به مصدوم یا دادن شیر ، بسته به نوع مواد و توصیه آن را در MSDS توصیه و ترغیب به استفراغ و یا توصیه به عدم استفراغ .

۱۴- ریخت و پاش و انتشار مواد
۱۵- حمل و نقل و انبارداری
۱۶- توصیه به مطالعه MSDS قبل از استفاده
۱۷- توصیه به اختصاص یک سرویس اضطراری و یا تیم واکنش اضطراری در زمان وقوع حوادث
۱۸- عبارات خطر ( هشدارهای R )

۱۹- عبارات ایمنی ( هشدار S )
عبارات فوق بصورت عدد مشخص و در بیشتر موارد روی برچسب توضیح داده شده است ( در مقاله بعدی به عبارت S و R خواهیم پرداخت )

پس برچسب گذاری راهی مطمئن و بیخطر در استفاده از مواد شیمیایی می باشد و به عنوان اولین و ساده ترین راه شناخت مواد شیمیایی توصیه شده است .

مثالی از برچسب روی یک مواد شیمیایی :
نام مواد ( IPA ) ایزوپروپیل الکل
نام شرکت – Sasol
– حمل و نقل –
کد بین المللی ۱۹۸۷

گروه بسته بندی ۲
نقطه جرقه ( F΄ ۵۳ ) c˚ ۷/۱۱
برچسب خطر قابل اشتغال
وزن خالص ۱۶۰ کیلو گرم
وزن ظرف ۱۷ کیلو گرم
وزن با ظرف ۱۷۷ کیلو گرم

کمکهای اولیه :
الف ) در تماس با چشم ، در صورت وجود لنز روی چشم ، آن را بردارید محل را با آب جاری و فراوان حداقل به مدت ۱۵ دقیقه بشوئید پلکها را باز نگه دارید در صورت امکان از آب سرد استفاده کنید از هیچ نوع پماد استفاده نکنید ، پزشک را با خبر سازید .

ب ) در تماس با پوست : محل را سریعاً با آب فراوان بشوئید ، لباس و کفش را عوض کنید ، محل تحریک را با یک نرم کننده بپوشانید ، لباس و کفش را قبل از استفاده مجدد بشوئید پزشک را با خبر سازید ، محل را با یک صابون ضد عفونی کننده بشوئید و پوست را با یک پماد ضد باکتری بپوشانید .

ج) در صورت استنشاق : مصدوم را به هوای آزاد ببرید در صورت بیهوشی تنفس مصنوعی بدهید ، اگر در تنفس مشکل داشت به او اکسیژن بدهید ، کمربند و دکمه یقه و کروات را باز کنید ، در صورت بروز علائم ، پزشک را با خبر سازید .

د ) در صورت بلع ( خوردن ) : به مصدوم اجازه استفراغ ندهید ، اگر بیهوش است از طریق دهان چیزی به او ندهید ، تنفس مصنوعی دهان به دهان را شروع کنید .

ذ) در صورت نشت : با آب رقیق کنید ، با کهنه پاک کنید ، با یک ماده خشک خنثی جذب کنید .
و) ماده قابل اشتعال : بدور از هر گونه منابع جرقه نگه داری شود ، جلوی نشتی را بگیرید ، از ورود آن به داخل فاضلاب جلوگیری کنید .

ه) انبارداری : در انبار جداگانه مشخص ، در محل خنک با تهویه خوب در ظرف کاملاًدر بسته بدور از منابع جرقه ، شعله ، بدور از مواد اکسید کننده و ناسازگار نگه داری شود .

قاسم زاده کارشناس بهداشت حرفه ای
تلفن : ۲۸۷۹-۳۵۱-۰۹۱۱
آدرس الکترونیکی : ghasem_326@yahoo.com

افزایش روز افزون خطرات مواد شیمیایی در رابطه با ایجاد آتش سوزی ، انفجار و اثرات سوء آن بر موجودات زنده بخصوص انسان توام با ازدیاد مصرف این‌گونه مواد در صنایع گوناگون می‌باشد. برای این‌که بتوانیم با نحوه نگهداری مواد آشنا شویم باید با فعل و انفعالات مواد آشنا شویم. تماس با جیوه باعث اختلالات عصبی می‌شود

و مقدار بسیار کم متانول ، باعث کوری و مقدار بسیار کم هیدروژن‌سیانید (HCN) عامل مرگ است. زکریای رازی اولین کسی بود که سمیت جیوه را دانست و در پزشکی از آن بهره برد.

لوزی خطر
خطرات مواد بصورت لوزی خطر ارائه می‌شود که لوزی خطر دارای چهار خانه است که هر خانه ، رنگ مخصوص به خود را دارد.
قابلیت فعل و انفعال شیمیایی
چگونگی پایداری و ترکیب ماده شیمیایی با آب را نشان می‌دهد.

قابلیت اشتعال مواد شیمیایی
در مورد نحوه اشتعال مواد با حضور و یا عدم حضور حرارت بحث می‌کند.
خطرات بهداشتی
میزان خطرات و مضرات مواد شیمیایی بر روی سلامتی انسان را بیان می‌کند.
خطرات خاص
شامل خطر واکنش مواد با آب یا پلیمریزه شدن و یا خطر مواد رادیواکتیو است.

ابزار لازم برای نگهداری مواد شیمیایی
• موادی که در حرارت و فشار معمولی قادر به تجزیه و یا واکنش انفجاری هستند، مثل اسیدپیکریک ، تری نیتروتولوئن: باید در ظرفی بصورت بطری ، جعبه و یا شبکه و یا مخازن فلزی و زیر آب نگهداری شوند و از رسیدن ضربات فیزیکی به این مواد خودداری شود و دور از مواد اکسیدکننده قرار گیرند.