کابل های شبکه

مقدمه
برای بهره برداری اقتصادی از کابل ها، انتخاب بهینه سطح مقطع از اهمیت خاصی برخوردار است. در این جزوه عوامل مؤثر در انتخاب کابل مورد بررسی قرار می گیرند ، لازم به ذکر است که برای انتخاب بهینه سطح مقطع محاسبه تلفات و محاسبه اقتصادی نیز لازم می باشد که در این قسمت به آن پرداخته نشده است.
معیارهای انتخاب کابل را می توان به صورت زیر تقسیم بندی نمود:
الف) ولتاژ نامی.

ب) انتخاب سطح مقطع با توجه به جریان دهی کابل.
پ) در نظر گرفتن افت ولتاژ مجاز.
ت) تحمل جریان اتصال کوتاه توسط کابل.

ولتاژ نامی
ولتاژ نامی کابل بایستی متناسب با سیستمی که کابل در آن مورد استفاده قرار می گیرد باشد. با توجه به جلد اول و دوم استاندارد کابل های مورد استفاده در شبکه توزیع این ولتاژ بایستی مطابق جدول ۲-۱ می باشد.

U0 کیلو ولت (R.M.S) 19 12 35/6 6/0
U0 کیلو ولت (R.M.S) 33 20 11 1
Um کیلو ولت ۳۶ ۲۴ ۱۲
ظرفیت جریان دهی کابل ها

در این قسمت عوامل مؤثر بر جریان دهی کابل ها مورد بررسی قرار گرفته و جداول مربوطه ارائه می گردد.
مهم ترین مرجع به کار رفته در این قسمت ، استاندارد IEC-287 تحت عنوان “محاسبه جریان نامی پیوسته کابل ها در ضریب بار ۱۰۰ درصد” می باشد که در هر قسمت که به اطلاعات کامل تری نیاز بود ملاک استاندارد فوق می باشد.

تعیین حد مجاز جریان کابل ها به تلفات ایجاد شده در کابل و نحوه انتقال گرمای ایجاد شده به سطح کابل و محیط اطراف بستگی دارد. استاندارد IEC-287 با در نظر گرفتن تلفات ایجاد شده در کابل و مقاومت حرارتی لایه های مختلف کابل و زمین در شرایط مشخص ، حد مجاز جریان را به دست می دهد در این قسمت از جزوه فرض بر این است که مقدار جریان مجاز کابل ها در شرایط مشخص توسط کارخانه سازنده مشخص گردد. (این حد مجاز بایستی در اسناد فنی مناقصه آورده شود) ، در صورتی که اطلاعات مربوطه در دسترس نباشد می توان از جداول پیوست – الف و ب استفاده نمود.

عوامل مؤثر در ظرفیت نامی جریان کابل
عوامل مهم مؤثر در ظرفیت نامی جریان کابل را می توان به گروه های زیر تقسیم نمود:
الف) دما
دما از عوامل مهم تعیین ظرفیت نامی جریان کابل می باشد که شامل دمای محیط ، دمای محل نصب و نیز دمای مجاز برای عایق کابل و ساختار آن می باشد.
ب) طرح کابل

علاوه بر دمای مجاز عایق کابل ، نوع طراحی کابل و لایه های مختلف به کار رفته در آن ، در تعیین جریان مجاز دارای اهمیت می باشند. این لایه ها چگونگی انتقال حرارت از هادی به سطح بیرونی کابل را مشخص می کنند.
پ) شرایط نصب

شرایط نصب از قبیل نصب در هوا ، دفن شده در زمین ، در مجرا ، نوع خاک و … از عوامل مؤثر بر جریان دهی کابل ها می باشند.
ت) اثرات کابل های مجاور
در صورت همجواری کابل با سایر کابل ها یا لوله ها بایستی ضرایب مناسب برای کاهش جریان مجاز کابل در نظر گرفت.
الف) دما

۱- دمای محیط
متوسط دمای محیط برای هر کشور و هر منطقه متفاوت می باشد که به شرایط آب و هوایی منطقه ، شرایط نصب کابل بستگی دارد. در استاندارد IEC-287 دمای محیط اطراف کابل برای چندین کشور آمده است ، در اسن استاندارد برای سایر کشورها به طور تقریبی اعداد جدول ۳-۱ پیشنهاد شده است.
شرایط آب و هوا درجه حرارت محیط درجه حرارت در عمق یک متری
حداقل حداکثر حداقل حداکثر
حاره ای ۲۵ ۵۵ ۲۵ ۴۰
نیمه حاره ای ۱۰ ۴۰ ۱۵ ۳۰
معتدل ۰ ۲۵ ۱۰ ۲۰

جدول ۳-۱ دمای محیط و زمین بر حسب درجه سانتیگراد
مقادیر جدول فوق تقریبی بوده و بایستی به هنگام استفاده از آن دقت کافی به عمل آورد. حدود نامی جریان کابل بایستی برای بن=دترین شرایط در سرتاسر سال محاسبه شود.

دمای کار کابل
حداکثر دمای کار کابل مطابق استاندارد IEC-287 برای کابل های مختلف بایستی مطابق جدول ۳-۲ باشد:
عایق حداکثر درجه حرارت هادی
PVC 70

PE 70
XLPE 90
جدول ۳-۲ حداکثر دمای کار هادی برای کابل های مختلف

تأثیر شرایط نصب بر حد نامی جریان کابل
عمق دفن کابل
حداقل کردن آسیب وارده به کابل علت تعیین کننده عمق دفن کابل می باشد که هر چقدر ولتاژ کابل بیشتر باشد عمق دفن کابل بیشتر می گردد. با افزایش یافته و مقدار رطوبت بیشتر می گردد ، در این حالت با افزایش دما ظرفیت جریان دهی کابل کمتر شده ولی با افزایش رطوبت این مقدار بیشتر می گردد.
مقاومت مخصوص حرارتی خاک

وجود رطوبت اثر تعیین کننده ای در مقاومت مخصوص هر نوع خاک دارد ، برای هر منطقه این مقدار بایستی اندازه گیری شود ، در صورتی ه این عدد در دسترس نباشد طبق استاندارد IEC-287 مقادیر زیر پیشنهاد می شود.
وضعیت آب و هوا شرایط خاک مقاومت حرارتی KM/W
پیوسته مرطوب خیلی مرطوب ۷/۰
بارانی مرطوب ۱

به ندرت بارانی خشک ۲
بدون باران و یا کم باران خیلی خشک ۳

جدول ۳-۲ مقاومت مخصوص حرارتی خاک
از کابل های توزیع عموماً به طور دائم در بار کامل استفاده نمی شود ، لذا مسئله خشک شدن خاک زیاد مطرح نمی باشد ، در شرایطی که بتوان خاک را مرطوب فرض کرد مقدار مقاومت حرارتی خاک را می توان بین ۰٫۸-۱Km/W در نظر گرفت. در محل هایی که خاک همواره کاملاً مرطوب نمی باشد اما نوع آن مخلوطی از خاک رس و خاک باغچه باشد مقدار ۱٫۲Km/W رقم مناسبی می باشد. در صورتی که خاک از شن و ماسه تشکیل شده باشد ، بعد از خشک شدن مقداری هوا در فضای خالی شن و ماسه به وجود می آی

د. اگر این حالت در چند ماه از سال اتفاق بیفتد مقدار مقاومت حرارتی خاک را می توان بین ۲-۳Km/W با توجه به توضیحات زیر در نظر گرفت:
نوع الف: کابل هایی که در طول سال بار ثابتی حمل می کنند.
در حالی که بار دائمی یا دوره ای باشد ، مقدار حداکثر مقاومت حرارتی خاک باید در نظر گرفته شود ، اگرچه این مقدار در بعضی از سال ها و برای مدت کوتاهی در تابستان یا پائیز به وجود آید ، مقادیر پیشنهادی عبارتند از :
تمام خاک ها به جز خاک های زیر ۱٫۵Km/W

خاک گچی با قطعات ریز گچ ۱٫۲Km/W
خاک با ترکیبی از گیاهان پوسیده ۱٫۲Km/W
خاک سنگلاخی ۱٫۵Km/W

شن که آب آن کشیده شده باشد ۲٫۵Km/W
خاک عمل آورده شده ۱٫۸Km/W
در صورتی که خاک زیر پوششی از لایه غیر قابل نفوذ مانند آسفالت قرار گیرد. مقدار مقاومت حرارتی مربوط به ردیف اول در تمام انواع خاک ها ممکن است به ۱٫۲Km/W کاهش یابد.
نوع ب: کابل ها با بار متغیر و حداکثر بار در تابستان
تمام خاک ها به جز خاک های زیر ۱٫۲Km/W
خاک های سنگلاخی ۱٫۳Km/W
خاک شنی که آب آن کشیده شده باشد ۲Km/W
خاک عمل آورده شده ۲٫۶Km/W
نوع پ: کابل ها با بار متغیر و حداکثر بار در زمستان
تمام خاک ها به جز خاک های زیر ۱Km/W
خاک رسی ۰٫۹Km/W
خاک گچی با قطعات ریز گچی ۱٫۲Km/W
خاک شنی که آب آن کشیده شده باشد ۱٫۵Km/W
خاک عمل آورده شده ۱٫۲Km/W

وقتی خاک رسی زیر پوشش غیر قابل نفوذ قرار گیرد مقاومت حرارتی آن ممکن است تا ۰٫۸Km/W کاهش یابد.
شرایط استاندارد و ضرایب نامی برای تصحیح مقدار نامی باردهی کامل
مقادیر جریان مشخص شده در جداول انتهای این قسمت بر اساس پارامترهای مشخص شده زیر می باشد و در صورتی که کابل در شرایط مشخص شده به کار رود باید ضرایب تصحیح مناسب لحاظ شود.
کابل های نصب شده در هوا
الف) دمای هوای محیط ◦۲۵ سانتی گراد برای کابل های توزیع و در ۳۰◦c برای کابل های داخل ساختمان در نظر گرفته می شود.
ب) جریان هوا به طور ملاحظه ای محدود نشده و برای کابل های نصب شده روی دیوار بایستی حداقل ۲ سانتی متر فضای خالی تا دیوار وجود داشته باشد.
پ) مدارهای مجاور هم حداقل ۱۵ سانتی متر از هم فاصله داشته به طوری که بر یکدیگر اثر حرارتی نداشته باشند.
ت) کابل ها در مقابل اشعه آفتاب محافظت شوند.
ضرایب تصحیح دمای محیط برای کابل در هوا
عایق کابل حداکثر دمای هادی در شرایط کار
(صفر درجه سلسیوس) دمای هوای محیط (صفر درجه سلسیوس)

۲۵ ۳۰ ۳۵ ۴۰ ۴۵ ۵۰ ۵۵
PVC 70 06/1 1 94/0 87/0 79/0 71/0 61/0
XLPE* 90 1 95/0 91/0 86/0 8/0 75/0 69/0
XLPE** 90 04/1 1 1 91/0 87/0 82/0 76/0

جدول ۳-۴ ضرایب تصحیح درجه حرارت های مختلف
* برای ولتاژهای بالای ۱٫۹/۳٫۳KV
** برای ولتاژ زیر ۱٫۹/۳٫۳KV
هنگامی که گروهی از کابل های قدرت چند رشته ای در هوا نصب می شوند باید فضای کافی برای انتقال دما موجود باشد ، برای اینکه در شرایط نصب در هوا مقدار جریان کاهش نیابد بایستی تمهیدات زیر در نظر گرفته شود.
الف) فاصله افقی بین مدارها نباید از دو برابر قطر خارجی کابل ها کمتر باشد.
ب) فاصله عمودی بین مدارها نباید از چهار برابر قطر خارجی کابل ها کمتر باشد.
پ) در صورتی که تعداد مدارها از ۳ بیشتر شود باید تمامی آن ها به صورت افقی نصب گردند.
کابل های کشیده شده به طور مستقیم در زمین
الف) دمای زمین ۱۵ درجه سانتیگراد
ب) مقاومت مخصوص حرارتی خاک ۱٫۲Km/W
پ) حد فاصله مدارهای مجاور ۱٫۸m
ت) حداقل عمق گودال برای کابل تا ولتاژ یک کیلو ولت برابر ۵۰ سانتیمتر و برای کابل های بیش از یک کیلو ولت تا ۳۳ کیلو ولت برابر ۸/۰ متر در نظر گرفته شده است.

ضرایب تصحیح
ضرایب تصحیح برای دمای زمین ، مقاومت مخصوص حرارتی خاک ، کابل های نصب شده به صورت گروهی ، عمق کابل گذاری در جداول ۳-۵ تا ۳-۹ آمده است.
عایق کابل حداکثر دمای هادی در شرایط کار
(صفر درجه سلسیوس) دمای هوای محیط (صفر درجه سلسیوس)
۱۰ ۱۵ ۲۰ ۲۵ ۳۰ ۳۵ ۴۰ ۴۵
PVC 70 04/1 1 95/0 9/0 85/0 8/0 74/0 67/0
XLPE 90 03/1 1 97/0 93/0 89/0 85/0 81/0 77/0
جدول ۳-۵ ضریب تصحیح برای دماهای مختلف زمین
اندازه هادی
MM2 مقاومت مخصوص حرارتی خاک (KM/W)
8/0 9/0 1 5/1 2 5/2 3
کابل تک رشته ای
تا ۱۵ ۱۶/۱ ۱۱/۱ ۰۷/۱ ۹۱/۰ ۸۱/۰ ۷۳/۰ ۶۷/۰
۴۰۰-۱۵۰ ۱۷/۱ ۱۲/۱ ۰۷/۱ ۹/۰ ۸/۰ ۷۲/۰ ۶۶/۰
کابل چند رشته ای
تا ۱۶ ۰۹/۱ ۰۶/۱ ۰۴/۱ ۹۵/۰ ۸۶/۰ ۷۹/۰ ۷۴/۰
۱۵۰-۲۵ ۱۴/۱ ۱/۱ ۰۷/۱ ۹۳/۰ ۸۴/۰ ۷۶/۰ ۷/۰
۴۰۰-۱۸۵ ۱۶/۱ ۱۱/۱ ۰۷/۱ ۹۲/۰ ۸۲/۰ ۷۴/۰ ۶۸/۰
جدول ۳-۶ ضریب تصحیح برای مقاومت حرارتی خاک (مقدار متوسط)
ولتاژ کابل
KV تعداد مدارات فاصله بین مراکز گروه کابل ها
تماس با یکدیگر ۰٫۱۵m 0.3m 0.45m 0.6m

مثلثی تخت
۰٫۶/۱ ۲ ۰٫۷۷ ۰٫۸ ۰٫۸۲ ۰٫۸۸ ۰٫۹ ۰٫۹۳
۳ ۰٫۶۵ ۰٫۶۸ ۰٫۷۲ ۰٫۷۹ ۰٫۸۳ ۰٫۸۷
۴ ۰٫۵۹ ۰٫۶۳ ۰٫۶۷ ۰٫۷۵ ۰٫۸۱ ۰٫۸۵
۵ ۰٫۵۵ ۰٫۵۸ ۰٫۶۳ ۰٫۷۲ ۰٫۷۸ ۰٫۸۳
۶ ۰٫۵۲ ۰٫۵۶ ۰٫۶ ۰٫۷ ۰٫۷۷ ۰٫۸۲

بالاتر از ۰٫۶/۱
تا ۱۲/۲۰ (۲۴) ۲ ۰٫۷۸ ۰٫۸ ۰٫۸۱ ۰٫۸۵ ۰٫۸۸ ۰٫۹
۳ ۰٫۶۶ ۰٫۶۹ ۰٫۷۱ ۰٫۷۶ ۰٫۸ ۰٫۸۳
۴ ۰٫۶ ۰٫۶۳ ۰٫۶۵ ۰٫۷۲ ۰٫۷۶ ۰٫۸
۵ ۰٫۵۵ ۰٫۵۸ ۰٫۶۱ ۰٫۶۸ ۰٫۷۳ ۰٫۷۷

 

۶ ۰٫۵۲ ۰٫۵۵ ۰٫۵۸ ۰٫۶۶ ۰٫۷۲ ۰٫۷۶
۱۹/۳۳ ۲ ۰٫۷۹ ۰٫۸۱ ۰٫۸۱ ۰٫۸۵ ۰٫۸۸ ۰٫۹
۳ ۰٫۶۷ ۰٫۷ ۰٫۷۱ ۰٫۷۶ ۰٫۸ ۰٫۸۳
۴ ۰٫۶۲ ۰٫۶۵ ۰٫۶۵ ۰٫۷۲ ۰٫۷۶ ۰٫۸
۵ ۰٫۵۷ ۰٫۶ ۰٫۶ ۰٫۶۸ ۰٫۷۳ ۰٫۷۷
۶ ۰٫۵۴ ۰٫۵۷ ۰٫۵۷ ۰٫۶۶ ۰٫۷۲ ۰٫۷۶
جدول ضریب تصحیح برای مدارهایی با سه کابل تک رشت به صورت افقی یا مثلثی گروهی

ولتاژ کابل
KV تعداد مدارات فاصله بین مراکز گروه کابل ها
تماس با یکدیگر ۰٫۱۵m 0.3m 0.45m 0.6m
0.6/1 2 0.81 0.87 0.91 0.93 0.94
3 0.7 0.78 0.84 0.87 0.9
4 0.63 0.74 0.81 0.86 0.89
5 0.59 0.7 0.78 0.83 0.87

۶ ۰٫۵۵ ۰٫۶۷ ۰٫۷۶ ۰٫۸۲ ۰٫۸۶
بالاتر از ۰٫۶/۱
تا ۱۲/۲۰ (۲۴) ۲ ۰٫۸ ۰٫۸۵ ۰٫۸۹ ۰٫۹ ۰٫۹۲
۳ ۰٫۶۹ ۰٫۷۵ ۰٫۸ ۰٫۸۴ ۰٫۸۶
۴ ۰٫۶۳ ۰٫۷ ۰٫۷۷ ۰٫۸۰ ۰٫۸۴
۵ ۰٫۵۷ ۰٫۶۶ ۰٫۷۳ ۰٫۷۸ ۰٫۸۱
۶ ۰٫۵۵ ۰٫۶۳ ۰٫۷۱ ۰٫۷۶ ۰٫۸

۱۹/۳۳ ۲ ۰٫۸ ۰٫۸۳ ۰٫۸۷ ۰٫۸۹ ۰٫۹۱
۳ ۰٫۷ ۰٫۷۳ ۰٫۷۸ ۰٫۸۲ ۰٫۸۵
۴ ۰٫۶۴ ۰٫۶۸ ۰٫۷۴ ۰٫۷۸ ۰٫۸۲
۵ ۰٫۵۹ ۰٫۶۳ ۰٫۷ ۰٫۷۵ ۰٫۷۹
۶ ۰٫۵۶ ۰٫۶ ۰٫۶۸ ۰٫۷۴ ۰٫۷۸
جدول ۳-۸ ضریب تصحیح برای گروه کابل های چند رشته ای به صورت افقی

عمق قرار
گرفتن کابل
(متر) کابل های ۰٫۶/۱
بالاتر از ۰٫۶/۱ تا ۱۹/۳۳KV

تا۵۰mm2 70-300mm2 بالاتر از۳۰۰mm2 تا ۳۰۰mm2 بالاتر از ۳۰۰mm2
0.5 1 1 1 – –
0.6 0.99 0.98 0.97 – –
0.8 0.97 0.96 0.94 1 1
1 0.95 0.94 0.92 0.98 0.97
1.25 0.94 0.92 0.9 0.96 0.95
1.5 0.93 0.91 0.89 0.95 0.94
1.75 0.92 0.89 0.87 0.94 0.92
2 0.91 0.88 0.86 0.92 0.9
2.5 0.9 0.87 0.85 0.91 0.89
3 یا بیشتر ۰٫۸۹ ۰٫۸۶ ۰٫۸۳ ۰٫۹ ۰٫۸۸
جدول ۳-۹ ضریب تصحیح برای عمق دفن کابل (تا مرکز کابل یا مرکز گروه مثلثی کابل)
کابل های نصب شده در مجرا
الف) دمای زمین ۱۵ درجه سانتیگراد
ب) مقاومت مخصوص حرارتی زمین ۱٫۲km/W
پ) حداقل فاصله مدارهای مجاور از یکدیگر ۱٫۸m
ت) حداقل عمق کابل گذاری برای کابل های با ولتاژ زیر یک کیلو ولت برابر ۵۰ سانتیمتر و برای کابل های از یک تا ۳۳ کیلو ولت ۸/۰ متر است.
ضریب تصحیح برای تغییرات دمای زمین مطابق جدول ۳-۵ می باشد و ضرایب برای مقاومت حرارتی خاک و گروه کابل ها و عمق قرار گرفتن کابل ها در جدول ۳-۱۰ تا ۳-۱۳ آمده است.
اندازه هادی
(میلیمتر) مقاومت حرارتی خاک (KM/W)
0.8 0.9 1 1.5 2 2.5 3
کابل تک رشته ای
تا ۱۵ ۱٫۱ ۱٫۰۷ ۱۰٫۴ ۰٫۹۴ ۰٫۸۷ ۰٫۸۱ ۰٫۷۵
۴۰۰-۱۸۵ ۱٫۱۱ ۱٫۰۸ ۱٫۰۵ ۰٫۹۴ ۰٫۸۶ ۰٫۷۹ ۰٫۷۳
کابل چند رشته ای
تا ۱۶ ۱٫۰۵ ۱۰٫۴ ۱٫۰۳ ۰٫۹۷ ۰٫۹۲ ۰٫۸۷ ۰٫۷۴
۱۵۰-۲۵ ۱٫۰۷ ۱٫۰۵ ۱٫۰۳ ۰٫۹۶ ۰٫۹ ۰٫۸۵ ۰٫۷۸
۴۰۰-۱۸۵ ۱٫۰۹ ۱٫۰۶ ۱٫۰۴ ۰٫۹۵ ۰٫۸۷ ۰٫۸۲ ۰٫۷۶
جدول ۳-۱۰ ضریب تصحیح برای مقاومت مخصوص حرارتی خاک

ولتاژ کابل
KV تعداد
مدارات فاصله بین مراکز مجراها
در تماس ۴۵/۰ ۶/۰
۰٫۶/۱ ۲ ۸۶/۰ ۹/۰ ۹۳/۰
۳ ۷۷/۰ ۸۳/۰ ۸۷/۰
۴ ۷۳/۰ ۸۱/۰ ۸۵/۰
۵ ۷/۰ ۷۸/۰ ۸۳/۰
۶ ۶۸/۰ ۷۷/۰ ۸۲/۰
بالاتراز
۰٫۶/۱
تا ۱۲/۲۰ ۲ ۸۵/۰ ۸۸/۰ ۹/۰
۳ ۷۵/۰ ۸/۰ ۸۳/۰
۴ ۷/۰ ۷۶/۰ ۸/۰
۵ ۶۷/۰ ۷۳/۰ ۷۷/۰
۶ ۶۴/۰ ۷۱/۰ ۷۶/۰
۱۹/۳۳ ۲ ۸۵/۰ ۸۸/۰ ۹/۰
۳ ۷۶/۰ ۸/۰ ۸۳/۰
۴ ۷۱/۰ ۷۶/۰ ۸/۰
۵ ۶۷/۰ ۷۳/۰ ۷۷/۰
۶ ۶۵/۰ ۷۱/۰ ۷۶/۰
جدول(۳-۱۱) ضریب تصحیح برای گروه کابل های تک رشته به صورت مثلثی و یا افقی در مجرا

ولتاژ کابل
KV تعداد
مجراها
در گروه ها فاصله بین مراکز کابل ها (متر)
در تماس ۳/۰ ۴۵/۰ ۶/۰
۰٫۶/۱ ۲ ۹/۰ ۹۳/۰ ۹۵/۰ ۹۶/۰
۳ ۸۲/۰ ۸۷/۰ ۹/۰ ۹۳/۰
۴ ۷۸/۰ ۸۵/۰ ۸۹/۰ ۹۱/۰
۵ ۷۵/۰ ۸۲/۰ ۸۷/۰ ۹/۰
۶ ۷۲/۰ ۸۱/۰ ۸۶/۰ ۹/۰
بالاتراز
۰٫۶/۱
تا ۱۲/۲۰ ۲ ۸۸/۰ ۹۱/۰ ۹۳/۰ ۹۴/۰
۳ ۸/۰ ۸۴/۰ ۸۷/۰ ۸۹/۰
۴ ۷۵/۰ ۸۱/۰ ۸۴/۰ ۷۸/۰
۵ ۷۱/۰ ۷۷/۰ ۸۲/۰ ۸۵/۰
۶ ۶۹/۰ ۷۵/۰ ۸/۰ ۸۴/۰
۱۹/۳۳ ۲ ۸۷/۰ ۸۹/۰ ۹۲/۰ ۹۳/۰
۳ ۷۸/۰ ۸۲/۰ ۸۵/۰ ۸۷/۰
۴ ۷۳/۰ ۷۸/۰ ۸۲/۰ ۸۵/۰
۵ ۶۹/۰ ۷۵/۰ ۷۹/۰ ۸۳/۰
۶ ۶۷/۰ ۷۳/۰ ۷۸/۰ ۸۲/۰

جدول (۳-۱۲) ضریب تصحیح برای کابل های چند رشته در مجرا به صورت افقی

عمق کابل
(متر) کابل ۰٫۶/۱KV
از ۰٫۶/۱ تا ۱۹٫۳۳KV
تک رشته چند رشته تک رشته چند رشته
۵/۰ ۱ ۱ – –
۶/۰ ۹۸/۰ ۹۹/۰ – –
۸/۰ ۹۵/۰ ۹۷/۰ ۱ ۱
۱ ۹۳/۰ ۹۶/۰ ۹۸/۰ ۹۹/۰
۲۵/۱ ۹/۰ ۹۵/۰ ۹۵/۰ ۹۷/۰
۵/۱ ۸۹/۰ ۹۴/۰ ۹۳/۰ ۹۶/۰
۷۵/۱ ۸۸/۰ ۹۴/۰ ۹۲/۰ ۹۵/۰
۲ ۸۷/۰ ۹۳/۰ ۹/۰ ۹۴/۰
۵/۲ ۸۶/۰ ۹۳/۰ ۸۹/۰ ۹۳/۰
۳ تا بیشتر ۸۵/۰ ۹۲/۰ ۸۸/۰ ۹۲/۰
جدول (۳-۱۳) ضریب تصحیح برای عمق کابل (مراکز مجراها یا گروه مجرای مثلثی)

افت ولتاژ
از عوامل مهم تعیین سطح مقطع کابل ، مقدار افت ولتاژ مجاز آن می باشد ، این مقدار بخصوص در کابل های فشار ضعیف و کابل های فشار ضعیف و کابل های فشار متوسط در شرایطی که طول کابل خیلی طولانی باشد ، عامل تعیین کننده می باشد.
برای تعیین افت ولتاژ در کابل ها بایستی مقدار مقاومت و رأکتانس آن ها در شرایط بهره برداری مشخص شود و سپس با استفاده از فرمول های ۴-۱ تا ۴-۴ افت ولتاژ در کابل را بدست آورد. لازم به ذکر است که مشخص کردن مقدار مقاومت و رأکتانس کابل ها ، از جمله مشخصات فنی می باشد که بایستی در جدول شماره ۲ ، مربوط به مشخصات فنی اسناد مناقصه توسط فروشنده ارائه شده باشد ، در صورتی که اطلاعات در دسترس نباشد می توان از جداول ۴-۱ تا ۴-۵ برای تعیین مقدار مقاومت و رأکتانس استفاده نمود ، مقدار رذکتانس کابل تابع پارامترهای زیادی می باشد که در جداول ۴-۱ تا ۴-۵ برای شرایط بخصوص مقادیر آن آمده است.

فرمول های ۴-۱ تا ۴-۴ برای حالت بار نقطه ای در انتهای خط می باشد و فرمول ها دارای تقریب می باشد ، در شبکه های توزیع عموماً بار به صورت گسترده بوده لذا در صورتی که اطلاعات کامل از بار و شبکه موجود باشد از برنامه های پخش بار بایستی استفاده شود ، در حالتی که بار یکنواخت فرض شود در فرمول های فوق بایستی ضریب ۵/۰ وارد شود.

جدول (۴-۲) مشخصات الکتریکی کابل با عایق XLPE و ولتاژ ۶۰۰/۱۰۰۰V

رأکتانس(۵۰HZ) مقاومت AC در ۹۰◦C
خازن
(μF/km) تخت*
(Ω/km) مثلثی
(Ω/km) آلومینیوم
(Ω/km) مس
(Ω/km) اندازه هادی
(mm2)
کابل های تک رشته ای**
۰٫۱۶ ۰٫۱۹۴ ۰٫۱۴۳ ۰٫۵۶۸ ۰٫۳۴۲ ۷۰
۰٫۱۸ ۰٫۱۸۹ ۰٫۱۳۴ ۰٫۴۱۱ ۰٫۲۴۷ ۹۵
۰٫۱۹ ۰٫۱۸۴ ۰٫۱۲۹ ۰٫۳۲۴ ۰٫۱۹۶ ۱۲۰
۰٫۲۱ ۰٫۱۷۸ ۰٫۱۲۵ ۰٫۲۶۴ ۰٫۱۶۰ ۱۵۰
۰٫۲۲ ۰٫۱۷۴ ۰٫۱۲۱ ۰٫۲۱۱ ۰٫۱۲۸ ۱۸۵
۰٫۲۵ ۰٫۱۶۹ ۰٫۱۱۶ ۰٫۱۶۰ ۰٫۰۹۷۷ ۲۴۰
۰٫۲۷ ۰٫۱۶۶ ۰٫۱۱۲ ۰٫۱۲۹ ۰٫۰۷۸۵ ۳۰۰
کابل های سه رشته ای
۰٫۱۶ – ۰٫۱۳۵ ۰٫۵۶۸ ۰٫۳۴۲ ۷۰
۰٫۱۸ – ۰٫۱۲۷ ۰٫۴۱۱ ۰٫۲۴۷ ۹۵
۰٫۱۹ – ۰٫۱۲۲ ۰٫۳۲۵ ۰٫۱۹۶ ۱۲۰
۰٫۲۱ – ۰٫۱۱۸ ۰٫۲۶۵ ۰٫۱۵۹ ۱۵۰
۰٫۲۲ – ۰٫۱۱۴ ۰٫۲۱۱ ۰٫۱۲۸ ۱۸۵
۰٫۲۴ – ۰٫۱۰۹ ۰٫۱۶۱ ۰٫۰۹۷۸ ۲۴۰
۰٫۲۶ – ۰٫۱۰۵ ۰٫۱۳۰ ۰٫۰۷۸۸ ۳۰۰

جدول (۴-۵) مشخصات الکتریکی کابل های XLPE و ولتاژ ۱۹/۳۳KV
* فاصله بین مراکز کابل برابر دو برابر قطر کابل
** کابل بدون زره و با پوشش الکترواستاتیکی از سیم های مسی

تحمل جریان اتصال کوتاه توسط کابل
در انتخاب نوع کابل ، تحمل جریان اتصال کوتاه یکی از عوامل تعیین کننده می باشد. در زمان بروز اتصال کوتاه جریان به طور ناگهانی برای چند سیکل افزایش یافته و سپس مقدار آن کم شده تا آن که سیستم حفاظتی عمل نماید. مدت زمان اتصال کوتاه معمولاً بین ۲/۰ تا ۳ دقیقه می باشد. در زمان شروع اتصال کوتاه ممکن است کابل در بار کامل (حداکثر دما) باشد و افزایش دمای ناشی از اتصال کوتاه عامل مهمی در انتخاب سطح مقطع نامی خواهد بود. جریان اتصال کوتاه گاهی تا بیست برابر جریان دائمی رسیده و این جریان نیروی الکترومغناطیسی و ترمودینامیکی به وجود می آورد که متناسب با مربع جریان می باشد.
نظر به اینکه زمان اتصال کوتاه خیلی کم است ، کابل پس از آن به سرعت خنک می شود و عایق کابل بایستی تحمل دماهای بالاتر از جریان دائمی (ناشی از اتصال کوتاه) را داشته باشد. جدول (۵-۱) مقادیر دمای قابل تحمل اجزاء مختلف کابل های توزیع را نشان می دهد. مقادیر مذکور مطابق با استاندارد IEC-724 می باشد.
مقادیر داده شده در جدول (۵-۱) برای سایر اجزاء کابل غیر از عایق آن می باشد.
در نبودن پوشش مسلح کابل ، غلاف کابل به عنوان عایق در نظر گرفته می شود. مقادیر بالا در مواردی کاربرد دارد که قابلیت تحمل عایقی کمتر از اعداد فوق نباشد.

مواد درجه حرارت حداکثر (◦C)
عایق PVC تا سطح مقطع ۳۰۰mm2 150
عایق PVC با سطح مقطع بیش از ۳۰۰mm2 130
عایق PVC برای ولتاژ ۶/۶kv و بالاتر ۱۶۰
غلاف PVC 200
عایق XLPE 250
اتصال هادی ها به صورت لحیم شده ۱۶۰
اتصال هادی ها به صورت فشرده شدن ۲۵۰
غلاف یلی اتیلن ۱۵۰
جدول (۵-۱) حد دمای اتصال کوتاه
مقادیر جریان اتصال کوتاه بر اساس دما
معمولاً فرض بر آن است که کل انرژی ورودی به کابل که توسط هادی ها جذب شده است به حرارت تبدیل شود و شرایط موجود آدیاباتیک باشد. به علاوه مقدار گرمای جذب شده به مدت زمان اتصال کوتاه بستگی دارد که حداکثر این زمان ۵ ثانیه فرض می شود.
با مساوی قرار دادن حرارت ورودی (I2RT) با حرارت جذب شده (حاصل ضرب جرم ، افزایش درجه و حرارت مخصوص) معادله ای به شرح زیر به دست می آید:
رابطه (۵-۱)
I : جریان اتصال کوتاه (rms) بر حسب آمپر
T : مدت زمان اتصال کوتاه (ثانیه)

K : مقدار ضریب ثابت برای مواد به کار رفته در هادی
S : سطح مقطع هادی (mm2)
θ۱ : دمای نهایی بر حسب درجه سانتیگراد
θ۲ : دمای اولیه بر حسب درجه سانتیگراد

β : عکس ضریب حرارتی مقاومت (α) هادی (بر حسب درجه سانتیگراد در صفر درجه)
ضرایب ثابت فوق برای فلزات مختلف در جدول شماره (۵-۲) آمده است که در آن:
رابطه (۵-۲)
QC : حرارت مخصوص حجمی هادی در دمای ۲۰ درجه سانتی گراد (JρCmm)

ρ۲۰ : هدایت فلز هادی در ۲۰ درجه سانتی گراد
جنس فلز ρ۲۰ QC β K
مس ۱۷٫۲۴۱*۱۰-۶ ۳٫۴۵*۱۰-۳ ۲۳۴٫۵ ۲۲۶
آلومینیوم ۲۸٫۱۶۴*۱۰-۶ ۲٫۵*۱۰-۳ ۲۲۸ ۱۴۸

سرب ۲۱۴*۱۰-۶ ۱٫۴۵*۱۰-۳ ۲۳۰ ۴۲
فولاد ۱۳۸*۱۰-۶ ۳٫۸*۱۰-۳ ۲۰۲ ۷۸
جدول (۵-۲) ثابت های محاسبات اتصال کوتاه

کابل های توزیع قدرت
برای شرایط خاصی از افزایش دما مطابق جدول (۵-۱) می توان فرمول داده شده را به طوری که در جدول (۵-۳) آمده است به کار برد. در این جدول به طوری که در محاسبات اتصال معمول است ، فرض می شود وقتی که اتصال کوتاه رخ می دهد کابل در درجه حرارت حداکثر مجاز در حال بهره برداری است.
یک راه دیگر برای نشان دادن اطلاعات موجود در آخرین ستون جدول (۵-۳) آن است که آن ها را به صورت گرافیکی نمایش داد. شکل های (۵-۱) و (۵-۲) برای کابل های با عایق PVC و شکل های (۵-۳) و (۵-۴) برای کابل های XLPE می باشند.

نوع عایق کابل جنس هادی افزایش درجه
حرارت (◦C) جریان اتصال کوتاه (A)
PVC ولتاژ ۱ تا ۳ کیلو ولت
تا سطح مقطع ۳۰۰ میلیمتر مربع مسی ۱۵۰-۷۰ ۱۱۰*ST-1/2
تا سطح مقطع ۳۰۰ میلیمتر مربع آلومینیومی ۱۵۰-۷۰ ۷۱*ST-1/2
سطح مقطع بیش از ۳۰۰ میلیمتر مربع مسی ۱۳۰-۷۰ ۹۶*ST-1/2
سطح مقطع بیش از ۳۰۰ میلیمتر مربع آلومینیومی ۱۳۰-۷۰ ۶۲*ST-1/2
XLPE مسی ۲۰۰-۹۰ ۱۴۴*ST-1/2
XLPE آلومینیومی ۲۵۰-۹۰ ۹۲*ST-1/2
جدول (۵-۳) جریان اتصال کوتاه با عایق های مختلف