چکیده

عمق تأثیرات فناوری اطلاعات در جنبههای مختلف زندگی بشر، موفقیت کاربرد ابزارهای مختلـف ایـن فنــاوری در مــدیریت پــروﮊه را نویــد مــیدهــد . RFID کــه ســرنام Radio Frequency IDentification است و به برچسب هوشمند معروف است، بیـانگر سیـستمهـایی اسـت کـه از امـواج رادیویی برای انتقال اطلاعات مربوط به هویت یک شیء استفاده میکنند . پیشرفتهـای جدیـد RFID بسیار به ارزش و هوشمندی آن افزوده است و این امر سبب فراگیر شدن آن در زمینههای مختلف علمی و عملی شده است .

این مقاله جنبههای مختلف کاربرد این فناوری در مـدیریت پـروﮊههـای عمرانـی را مطـرح نمـوده و بـه پتانسیلها و موانع بالقوهی آن را مورد بررسی و تحلیل قرار داده است. در ایـن بررسـی کاربردهـایی ماننـد ردگیری و مکانیابی، مدیریت زنجیرهی تأمین و لجستیک، ثبـت تـردد قطعـات، کنتـرل کیفیـت، کنتـرل عملیات اجرایی، مدیریت نگهداری، ردگیری و ایمنی کارگاه مورد توجه قرار گرفته است.

نویسندگان این مقاله، برای اولین بار در ایران، توسعه و طراحی زیرساختهای کاربرد فناوری RFID در صنعت ساخت و ساز کشور را آغاز کردهاند.

۱ – مقدمه

RFID که سرنام Radio Frequency IDentification است و بـه برچـسب هوشـمند

معروف است، بیانگر سیستمهایی است که از امواج رادیویی برای انتقال اطلاعات مربوط بـه هویـت یـک شیء استفاده میکنند.

در سیستم برچسب هوشمند تعدادی برچسب با اندازهها و خصوصیتهای متنـوع داریـم کـه بـر اشـیا یـا موجودات مختلفی قرار میگیرند و اطلاعاتی راجع به آنها برای ما فراهم میکنند . این برچسبها محتـوی ریز تراشههای الکترونیکی و آنتنهای بسیار کوچکی هستند که انتقـال اطلاعـات ریزتراشـه توسـط آنـتن

۱

مذکور انجام میشود. این برچسبها علاوه بر گزارش وضعیت کنونی جاندار یا شـیء مـیتواننـد اطلاعـات مختلفی در رابطه با آن را نگهداری کنند . این برچسبها را بر حسب نوع کاربرد و فنآوری مورد استفاده در ساخت، میتوان در فرکانسهای مختلفی مورد استفاده قرار داد. جدول زیر اشارهای مختصر بر این موضـوع دارد.

جدول ۱ – کاربردها و محدودههای فرکانسی برچسبهای ] RFID۷[

ردیف گروه محدوده باند برد موثر (متر) کاربرد عمده
۱ فرکانس پایین حدود ۵۲۱ KHz ۳/۰ شناسایی قطعات غیر فلزی،
( LF) کنترل تردد افراد
۲ فرکانس بالا ( HF) حدود ۶۵/۳۱ MHz ۱ شناسایی قطعات فلزی
۳ باند UHF ۵۴/۲ GHZ تا ۳۳۴ MHz ۳ -۱ ردیابی پالتها, کانتینرها,
کامیونها، تریلرها و سایر
ماشینالات
۴ ماکروویو ۰۰۳ GHz تا ۵۴/۲ GHz از ۲ متر به بالا کنترل خودرو , مدیریت زنجیره
تأمین

گزارشگیری از این برچسبها با دستگاههایی به نام Reader ی ا برچسب خوان انجام میگیـرد، کـه این مورد نیز جزیی از هر سیستم RFID به شمار میآید. برچسبخـوانهـا نیـز برحـسب مشخـصههـای فنیشان میتوانند در فواصل، دقتها، محیطها و شکلهای مختلف کار کنند .

اطلاعات مربوط به برچسبها که توسط برچسبخوان کسب میشود، نیاز به جمعآوری در قالـب مناسـب دارد که این امر توسط یک برنامهی مستقیماً مرتبط با برچسبخوان به نام میانافـزار۱ قابـل انجـام اسـت. اکنون که اطلاعات فراهم شده و قالب مشخصی دارد میتـوان از آن در سیـستمهـا و برنامـههـای متعـدد سازمان استفاده نمود که در اشاره به کاربردهای RFID به آنها پرداخته خواهد شد . در شکل ۱ نمایی از اجزای مختلف مرتبط با سیستم RFID نشان داده شده است.