مقدمه:
نوزاداني كه وزن هنگام تولد آن ها كمتر از ۱۵۰۰ گرم باشد، نوزادان با وزن تولد بسيار كم (VLBW) ناميده مي‌شوند. در صورتي كه وزن زمان تولد كمتر از ۱۰۰۰ گرم باشد نوزاد را به عنوان نوزاد با وزن تولد بي نهايت كم : (Extremely Low Birth Weight ELBW) تلقي مي‌كنند.
بيش از ۵۰% مرگ نوزادان و همچنين بيش از ۵۰% معلوليت هاي نوزادان به اين گروه وزني (VLBW) ، تعلق دارد، ميزان زنده ماندن و بقاي اين گروه از نوزادان با وزن زمان تولد آن ها، مستقيما ارتباط دارد بدين ترتيب كه هرچه وزن زمان تولد آن ها كمتر باشد، احتمال مرگ بيشتر خواهد شد.

مراقبت هاي پس از تولد از اين نوزادان در چند دهه گذشته، احتمال بقاي نوزادان كم وزن را افزايش داده است. معمولا نوزادان بسيار كم وزن در زمان تولد (VLBW) ، در طي دوره نوزادي، سال اول زندگي و حتي در سال هاي بعد نيز بيشتر با مسائل و مشكلات ناشي از نارسي و كم وزني ، ابتلا به عفونت ها، اختلالات عصبي و رفتاري، مواجه مي‌شوند.

نوزادان نارس و كم وزن هنگام تولد (LBW) و مشكلات و بيماري هاي آنان
عملكرد نارس ارگان هاي مختلف بدن نوزاد نارس، عوارض درمان و اختلالات ويژه اي كه موجب شروع زودرس زايمان مي‌شوند، احتمال ابتلا به بيماري هاي مختلف و احتمال مرگ نوزادان نارس و كم وزن را در مقايسه با نوزادان طبيعي افزايش مي‌دهد. مشكلات و بيماري هاي همراه با نارسي نوزادان َعبارتند از
مشكلات تنفسي 

• سندرم زجر تنفسي (سندرم ديسترس تنفسي RDS ، بيماري غشاي هيالن)
• پنوموتوراكس، پنومومدياستن، آمفيزم بينابيني
• پنوموني مادرزادي
• اختلال در تشكيل نسج ريه
• خونريزي ريوي
• آپنه (وقفه تنفسي)

 

مشكلات قلبي ـ عروقي
• مجراي شرياني باز (PDA)
• كاهش فشار خون
• افزايش فشار خون
• كاهش تعداد ضربان قلب (با وقفه تنفسي)
• ناهنجاري هاي مادرزادي

مشكلات خوني (هماتولوژيك)
• كم خوني
• افزايش بيليروبين (مستقيم و غير مستقيم)
• خونريزي زير جلدي و بافتي (كبد، آدرنال)
• اختلالات انعقادي خون (انعقاد منتشر داخل عروقي )DIC
• كمبود ويتامين K
• هيدروپس (ايمني يا غير ايمني)
مشكلات گوارشي
• اختلال عملكرد گوارشي ـ اختلال حركت
• آنتروكوليت نكروزان
• ناهنجاري هاي مادرزادي موجب افزايش مايع آمنيوتيك
مشكلات متابوليك ـ غدد
• كاهش كلسيم خون (هيپوكلسمي)

• كاهش قند خون (هيپوگليسمي)
• افزايش قند خون (هيپرگليسمي)
• اسيدوز متابوليك ديررس
• كاهش درجه حرارت بدن (هيپوترمي)
• كاركرد طبيعي تيروئيد با سطح T4 پايين
مشكلات سيستم اعصاب مركزي
• خونريزي داخل بطني

• تشنج
• آسيب شبكيه چشم ناشي از نارسي
• ناشنوايي
• كاهش تونيسيته عضلات
• ناهنجاري هاي مادرزادي

• آنسفالوپاتي ناشي از افزايش بيليروبين (كرن ايكتروس)
• سندرم قطع دارو (داروهاي نشئه آور يا ناركوتيك)
مشكلات كليوي
• كاهش سديم خون (هيپوناترمي)
• افزايش سديم خون (هيپرناترمي)
• افزايش پتاسيم خون (هيپركالمي)
• اسيدوز لوله اي كليه (اسيدوز توبولار)

• دفع گلوكز از ادرار
• ادم
ساير موارد
• عفونت ها (مادرزادي، نوزادي، بيمارستاني، باكتريايي، ويروسي، قارچي، تك ياخته اي)
عفونت لثه در مادران باردار باعث كم وزني در نوزادان مي‌شود

عفونت لثه در هنگام بارداري باعث تولد نوزادي با وزن كمتر از مقدار طبيعي مي‌شود.دكتر راسخي متخصص زنان و زايمان به باشگاه خبرنگاران گفت:نوزادان متولد شده از مادراني كه داراي لثه سالم و فاقد عفونت در حين بارداري هستند در مقايسه با نوزادان متولد شده از مادران مبتلا به عفونت لثه، با وزن طبيعي‌تري متولد مي‌شوند.
وي ادامه داد: با توجه به اينكه در دوران بارداري، بدن دچار تغييرات هورموني مي‌شود بعضا به خاطر رعايت نكردن عادات بهداشتي توسط فرد در دوران قبل از بارداري، مشكلات دهان و دندان تظاهر بيشتري پيدا مي‌كند، بنابراين زنان باردار مي توانند با رعايت مسائل بهداشت دهان و دندان صاحب فرزنداني سالم‌تر شوند.
اين متخصص زنان و زايمان تصريح كرد: مشكلات دهان و دندان معمولا از ماه سوم بارداري شروع مي شود تا ماه هشتم به حداكثر خود مي‌رسد سپس در ماه پاياني بارداري خود به خود فروكش مي‌كند.

راسخي به زنان باردار توصيه كرد كه بايد قبل از بارداري به دندانپزشكي مراجعه كرده و در صورت تشخيص پزشك به ترميم و جرم گيري سطوح دندان‌هايشان بپردازند تا از عوارض بعدي جلوگيري كنند.

پیش بینی كم وزنی نوزادان در ایران
به گزارش بخش فارسی شبكه خبري” ورلد نيوز ” (World-news.org/persian ) پژوهشگران دانشگاه صنعتی امیر كبیر با گرد آوری عوامل مختلف تاثیر گذاری در كم وزنی نوزادان هنگام تولد ، موفق به طراحی مدلی برای پیش بینی این عارضه شدند .

شیما طباطبایی ، دانشجوی دوره دكتری مهندسی پزشكی و مجری این طرح ، گفت : كم وزنی در سنین بالاتر نیز موجب می شود كودكان به لحاظ جسمی ناتوان و در برابر بیماریها آسیب پذیر شوند ، بنابراین گام نخست در پیشگیری از این مشكل ، شناخت علل ، پیش بینی كم وزنی و اتخاذ روش های رفع عوامل خطرساز می شود .
بر اساس آمار ، یكی از علل اصلی مرگ و میر نوزادان در ایران ، تولد نوزادانی با وزن كمتر از ۲۵۰۰ گرم است .

وی افزود : در این پژوهش ابتدا به بیمارستان های مورد مطالعه مراجعه و عوامل خطر ساز بررسی شد ، در مرحله بعد ، با كمی سازی تاثیر متغیرهای خطر ساز و پیش بینی بر اساس مقادیر موجود وزن نوزاد ،این مدل طراحی شد .مجری طرح ، اهمیت این مدل را در فراگیری و در نظر گرفتن همزمان متغیرهای مختلف و تاثیرگذاری متقابل آنها و همچنین در دسترس قرار دادن این معیار برای متخصصان و پزشكان و همچنین مراكز درمانی در مناطقی كه دسترسی كافی به پزشك متخصص وجود ندارد ذكر كرد .
وی گفت : نتایج این پژوهش نشان می دهد مدل تهیه شده با دقت بیش از ۹۶ درصد توانایی پیش بینی وزن نوزاد را در هنگام تولد دارد .

بر اساس این گزارش ؛ برخی عوامل موثر در كم وزنی كه در این مطالعه مورد توجه قرار گرفته اند ، شامل بیماری های قبل و هنگام بارداری ، وضع تغذیه و اضافه وزن در زمان بارداری ، تولد زودرس و مسمومیت حاملگی ، وضع روحی و روانی مادر و همچنین عوامل اجتماعی از قبیل سطح سواد و شغل مادر می شود .این تحقیق در دانشكده مهندسی پزشكی در دانشگاه صنعتی امیركبیر انجام شده است.
با طراح نرم افزار پيش بيني وزن کم نوزادان هنگام تولد

چرا نارس به دنيا بيايند؟
جام جم آنلاين: نبايد نارس به دنيا بيايند. نبايد هر سال از زندگي شان را با کوهي از عوارض و بيماري هاي جسمي و روحي بگذرانند. نوزاداني را مي گويم که مي خواهند مردان و زنان سالم و فعال فردا باشند.

اين مساله از آن نظر اهميت دارد که عامل اوليه تعيين ميزان مرگ و مير و بيماري نوزادان در سراسر دنيا وزن زمان تولد است و وزن کم زمان تولد و زايمان زودرس ، عامل بسياري از مرگ و ميرهاي دوران شيرخوارگي است ، به طوري که ۷۰تا ۸۰درصد از مرگ هاي شيرخواران به اين علت رخ مي دهد.

آنچه گفتيم بهانه اي شد تا با يکي از پژوهشگران دانشگاه صنعتي اميرکبير به گفتگو بنشينيم که با گردآوري عوامل مختلف تاثيرگذاري در کم وزني نوزادان هنگام تولد، موفق به طراحي مدلي براي پيش بيني اين عارضه شده که مدعي است با دقت بيش از ۹۶درصد، توانايي پيش بيني وزن نوزاد را هنگام تولد دارد. گفتگوي ما را با شيما طباطبايي ، دانشجوي دوره دکتري مهندسي پزشکي و مجري اين طرح بخوانيد:

نوزادان کم وزن داراي چه مشخصاتي هستند؟ از چه جهاتي با نوزادان طبيعي تفاوت دارند؟
وزن طبيعي نوزاد از ۲۵۰۰تا ۴۰۰۰گرم در نظر گرفته مي شود که به طور متوسط وزن نوزادان طبيعي و با وزن مناسب در ايران از ۳۲۰۰تا ۳۶۰۰گرم است. با اين تفاسير، نوزادان با وزن تولد بيشتر از ۴۰۰۰گرم بزرگ ناميده مي شوند.
چنانچه وزن نوزاد پس از تولد کمتر از ۲۵۰۰گرم باشد، نوزاد با وزن کم هنگام تولد (L.B.W) ناميده مي شود. در ايران تولد نوزادان L.B.Wعامل اصلي مرگ و مير دوران نوزادي (I.M.R) محسوب مي شود.

وزن کم هنگام تولد با مدت زمان حاملگي رابطه مستقيم دارد، چراکه هر چه تعداد هفته هاي بارداري نسبت به مدت طبيعي کمتر باشد، وزن کم هنگام تولد در نوزادان شايع تر و با مرگ و مير بالاي نوزادان همراه است.
در عين حال ، نوزادان با وزن تولد بسيار پايين که VLBWناميده مي شوند، وزن کمتر از ۱۵۰۰گرم دارند و غالبا پره ماچور (نارس) هستند. در واقع پره ماچور به نوزادي گفته مي شود که پيش از هفته ۳۷بارداري به طور زنده متولد شود. پره ماچور اغلب براي اشاره به واژه نارسي (immaturity) نيز به کار مي رود. ميزان بقاي اين نوزادان دقيقا با وزن زمان تولدشان در ارتباط است.

در مقايسه با نوزادان بالاتر از ۳۷هفته ، نوزادان با وزن تولد بسيار پايين احتمال بيشتري براي بستري شدن هاي مکرر در بيمارستان طي سال اول زندگي به علت نارس بودن و عفونت ها و در سال هاي بعد به دليل عوارض نورولوژيک و اختلالات رواني اجتماعي دارند.
کم وزني نوزاد چه اثراتي بر مکانيسم و عملکرد طبيعي بدن اين نوزادان مي گذارد؟ چرا يکي از عوامل مرگ و مير نوزادان کم وزني آنان محسوب مي شود؟
عامل اوليه تعيين ميزان مرگ و مير (مورتاليته) و بيماري (موربيديته) وزن زمان تولد است. شايع ترين يافته نامطلوب حين تولد، اختلالات ضربان قلب جنين است. از طرفي ميزان نياز به احيا و مشکلات زمان تولد در اين نوزادان بيش از ديگر نوزادان است.

در نوزادن کم وزن نسبت به نوزادان طبيعي خطر ابتلا به بيماري هاي سلسله اعصاب بيشتر است ؛ همچنين وزن نوزاد مهم ترين عامل بقا و رشد و نمو طبيعي اوست. وزن نوزاد و عوارض ناشي از عدم رشد کافي ، مهم ترين عامل مرگ و مير در ۲۸روز اول تولد است.
وزن کم نوزاد از موثرترين عوامل در مرگ و مير پس از ۲۸روز اول زندگي و بيماري ها و ناتواني هاي دوران کودکي است.
نوزادان کم وزن هنگام تولد، خطر بيشتري براي ابتلا به بيماري فلج مغزي در مقايسه با نوزادان طبيعي دارند، در صورتي که نوزاد کم وزن ، نارس هم باشد اين بيماري بيشتر آنها را تهديد مي کند.

ارزيابي وزن نوزاد هنگام تولد از چه جهاتي اهميت دارد؟
وزن نوزاد در زمان تولد مهم ترين عامل بقا در طول دوران نوزادي و همچنين پيش بيني کننده توانايي جسمي و تکاملي وي در آينده است.
دوره نوزادي ۴هفته اول پس از تولد در نظر گرفته مي شود و زندگي جنيني و خارج رحمي هر دو تداومي را تشکيل مي دهند که طي رشد و تکامل انسان توسط عوامل ژنتيکي ، اقتصادي ، اجتماعي و محيطي تحت تاثير قرار مي گيرد؛ براي مثال وضعيت بد اقتصادي و تغذيه نامناسب به طور شايعي با پره ماچوريتي (نارس بودن نوزاد) همراه است که خود با ميزان هاي بالاي مرگ و مير و ناتواني نه تنها در دوران نوزادي بلکه در خلال شيرخوارگي همراه است.