چکیده

امروزه صنعت گردشگري دربسیاري از کشورهاي به منزله نمادي از هویت فرهنگی و یکی از منابع مهم کسب درآمد ارزي است و در عرصه جهانی خصوصاً در جذب سرمایههاي مختلف فرهنگی، سیاسی، اجتماعی همچنین مالی مورد توجه دولتمردان در سراسر دنیا قرار گرفته صفت نوین گردشگري است. گردشگري یکی از بزرگترین بخشهاي اقتصادي در بسیاري از کشورهاي جهان بشمار می رود و در میان فعالیت هاي بشري گردشگري فعالیتی است که توانسته به طور همزمان توجه اقتصاد دانان، جغرافی دانان، متخصصان محیط زیست، روانشناسان، جامعه شناسان و محققان علوم سیاسی و مدیریت را به خود جلب کند. هدف این مقاله بررسی اثرات اقتصادي صنعت گردشگري است و متغیرهایی که می تواند در بستر سازي صنعت گردشگري موثر بوده و تحولات و دگرگونی هاي مهمی را در برنامه هاي توسعه ي این صنعت در ایران بوجود آورد.روش این پژوهش توضیفی _ تحلیلی است و از یافته هاي مهم آن تاثیر گذاري

هاي صنعت گردشگري دولتی و خصوصی بر متغیرهاي کلان اقتصادي و نقش این متغیرهاي کلان اقتصادي و نقش این متغیرها در

بهینه سازي ساختار جغرافیایی و اقتصادي ملی در ارتباط با صنعت گردشگري و راهکارهاي توسعه ي پایدار این صنعت می باشد.

واژه هاي کلیدي: گردشگري ، متغیرهاي کلان ، عرضه و تقاضا ، اقتصاد ملی

۱

اولین همایش ملی گردشگري، سرمایههاي ملی، چشم انداز آینده

١٠ بهمن ماه ١٣٩٢ اصفهان

مقدمه

گردشگري یکی از بزرگترین صنایع جهانی است که چه از نظر تعداد مشارکت کنندگان و چه از نظر ارزش اقتصادي ایجاد شده در

سطح بالایی قرار دارد.گردشگري به عنوان یک فعالیت در مقیاس با سایر فعالیت هاي اقتصادي، تاثیر بسیار گسترده تري بر اقتصادي
داخلی دارد. یکی از منابع مهم در آمد جهانی و عامل موثر در تبادلات فرهنگی جامعه بین المللی، صنعت گردشگري است این صنعت

به عنوان گسترده ترین صنعت خدماتی جهانی از منزلت خاصی برخوردار است و بسیاري از کشورها در رقابتی نزدیک و فشرده در پی افزایش بیش از منافع و عواید خود از این فعالیت بین المللی می باشند.کشور ما ایران نیز با قدمت تاریخی چند هزار ساله و منابع
فراوان و غنی جذب گردشگري، در صحنه رقابت جهانی می تواند مشارکتی فعال داشته و از این منابع سرشاري اقتصادي – فرهنگی،

سهمی شایسته و درخور را به خویش اختصاص دهد.موفقیت در عرصه و دستیابی به منافع مادي و غیر مادي حاصل از این فعالیت،
مستلزم درك پدیده گردشگري، شناخت ابعاد و آثار و آشنایی با مدیریت صحیح موسسات و دستگاه هاي متولی این صنعت و

متغیرهاي کلان اقتصادي تاثیر پذیر از آن می باشد (کاظمی،(۱۳۸۵حال و هواي اموز تجارت، نشان از جهانی شدن آن دارد، فرایندي که منجر به حضور و رقابت تنگاتنگ ظرفیت هاي مختلف تجاري شده است. تجارت جهانی امروز بیش از پیش از تعاملات گسترده، آسان و فراینده برخوردار است. و به صورتی فراگیر عمل می کند در این عرصه هر کالایی که بتواند موضوع داد و ستد بین المللی واقع شود، در دستور کار مذاکرات تجاري قرار می گیرد، حتی فرهنگ و اندیشه نیز از ظرفیت هاي تجاري برخوردارند (ولا، پیچریل، مترجمین؛ گوهریان- کتابچی، ( ۱۳۸۴ .تجارت به عنوان موتور رشد اقتصاد ملی حلقه پیوند اقتصاد بین المللی و اقتصاد ملی است و از متغیرهاي مهمی است که می تواند از یک طرف در بستر سازي صنعت گردشگري موثر بوده و از طرف دیگر صنعت گردشگري برآن تاثیرات فزاینده خود را به جا گذارد.

روش تحقیق :

رویکرد حاکم بر این پژوهش توصیفی ـ تحلیلی است. و مبتنی بر منابع اسنادي، کتابخانه اي ، الکترونیکی انجام شده است. و سعی در

بررسی اثرات اقتصادي صنعت گردشگري است و متغیرهایی که می تواند در بستر سازي صنعت گردشگري موثر بوده و تحولات و دگرگونی هاي مهمی را در برنامه هاي توسعه ي این صنعت در ایران بوجود آورد.و از یافته هاي مهم آن تاثیر گذاري هاي صنعت گردشگري دولتی و خصوصی بر متغیرهاي کلان اقتصادي و نقش این متغیرهاي کلان اقتصادي و نقش این متغیرها در بهینه سازي ساختار جغرافیایی و اقتصادي ملی در ارتباط با صنعت گردشگري و راهکارهاي توسعه ي پایدار این صنعت می باشد.

چشم انداز صنعت گردشگري جهان در سال ۲۰۲۰

تعداد جهانگردان ورودي جهان در سال ۲۰۲۰ براساس پیش بینی هاي سازمان جهانی جهانگردي (UNWTO) به بیش از ۱/۵۶

میلیارد نفر خواهد رسید.از کل این تعداد ۱/۱۸ میلیارد نفر آنها جهانگرد درون منطقه اي و ۳۷۷ میلیون نفر مسافرینی خواهد بود که از سایر مناطق جهان سفر کرده اند.سه منطقه جهان که در سال ۲۰۲۰ بیشترین تعداد جهانگرد ورودي را خواهند داشت به ترتیب عبارتند

از اروپا ۷۱۷) میلیون جهانگرد)، شرق اسیا و اقیانوسیه ۳۹۷) میلیون نفر) آمریکا ۲۸۲) میلیون نفر) آفریقا، خاورمیانه و جنوب شرق آسیا به ترتیب در مقام هاي بعدي قرار دارند.

۲

اولین همایش ملی گردشگري، سرمایههاي ملی، چشم انداز آینده

١٠ بهمن ماه ١٣٩٢ اصفهان

پیش بینی می شود شرق آسیا و اقیانوسیه، جنوب آسیا، خاورمیانه و آفریقا با رشد متوسط سالیانه اي بیشتر از %۵ در مقایسه با %۱/۴

رشد متوسط جهانی بیشترین میزان رشد را به خود اختصاص دهند. رشد جهانگردي در مناطقی مانند اروپا و آمریکا که از لحاظ جهانگردي پیشرفته ترند، از میانگین جهانی کمتر خواهند بود. اروپا همچنان بیشترین سهم را در بازار جهانگردان ورودي جهان خواهد داشت.

اما سهم تعداد جهانگردان اروپا از ۶۰ درصد در سال ۱۹۹۵ به ۴۶ درصد در سال ۲۰۲۰ تنزل پیدا خواهد کرد. به عقیده کارشناسان
سازمان جهانی جهانگردي، افزایش بهاي سوخت یکی از عواملی است که انتظار می رود بر روند مسافرت ها، به ویژه سفرهاي هوایی

و بر روي نرخ ها تاثیر منفی داشته باشد، هر چند که مسافرین خواهان نرخ هاي پایین تري بوده و رقابت بر بازار حاکم خواهد بود.

سفرهاي راه دور یا بین منطقه اي در طی دوره ۲۰۲۰ – ۱۹۹۵ ، ۵/۴ درصد افزایش خواهد یافت که در مقایسه با رشد ۳/۵ درصدي

سفرهاي درون منطقه اي از رشد سریع تري برخوردار خواهد بود. در نتیجه، بین سفرهاي درون منطقه اي و سفرهاي بین منطقه اي
(راه دور) از ۸۲ به ۱۸ و در سال ۱۹۹۵ به حدود ۷۶ به ۲۴ در سال ۲۰۲۰ تغییر پیدا خواهد کرد.

جدول شماره ۱، آمار ورودي جهانگردان بین المللی بر حسب مناطق مختلف جهان را نشان می دهد. کشور ما ایران در قطب

گردشگري کشورهاي جنوب آسیا قرار دارد.

جدول شماره :۱ آمار ورود جهانگردان بین المللی بر حسب مناطق مختلف جهان (به میلیون نفر)

سال مبنا سال هاي پیش بینی رشد متوسط سهم بازار (درصد)
سالیانه (درصد)
۱۹۹۵ ۲۰۱۰ ۲۰۲۰ ۲۰۲۰-۱۹۹۵ ۱۹۹۵ ۲۰۲۰
افریقا ۲۰/۲ ۴۷ ۷۷/۳ ۵/۵ ۳/۶ ۵
امریکا ۱۰۸/۹ ۱۹۰/۴ ۲۸۲/۳ ۳/۹ ۱۹/۳ ۱۸/۱
شرق آسیا / اقیانوسیه ۸۱/۴ ۱۹۵/۲ ۳۹۷/۲ ۶/۵ ۱۴/۴ ۲۵/۴
اروپا ۳۳۸/۴ ۵۲۷/۳ ۷۱۷ ۳ ۵۹/۸ ۴۵/۹
خاورمیانه ۱۲/۴ ۳۵/۹ ۶۸/۵ ۷/۱ ۲/۲ ۴/۴
جنوب آسیا ۴/۲ ۱۰/۶ ۱۸/۸ ۶/۲ ۰/۷ ۱/۲
درون منطقه اي ۶۴۶/۱ ۷۹۰/۷ ۱۱۸۳/۳ ۳/۸ ۸۲/۱ ۷۵/۸
بین منطقه اي ۱۰۱/۳ ۲۱۵/۵ ۳۷۷/۹ ۵/۴ ۱۷/۹ ۲۴/۳
جمع کل ۵۶۵/۴ ۱۰۰۶/۴ ۱۵۶۱/۱ ۴/۱ ۱۰۰ ۱۰۰
*آمار سفرهاي درون منطقه اي شامل جهانگردانی می گردد که کشور مبدا انان نامشخص است.

** سفرهاي دور یا بین منطقه اي به کلیه سفرهایی اطلاق می شود که درون منطقه اي نباشند.

۳

اولین همایش ملی گردشگري، سرمایههاي ملی، چشم انداز آینده

١٠ بهمن ماه ١٣٩٢ اصفهان

جایگاه اقتصادي ایران در صنعت گردشگري

در دهه ي گذشته حجم تجارت جهانی به میزان قابل توجهی رشد کرده است. این امر نشان می دهد که جهان گرایی به عنوان روش
اقتصادي و بازرگانی کشور مترقی، در حال رشد است و آنان با بهره گیري از فواید عضویت در بازارهاي جهانی، ظرفیت هاي خود را
افزایش می دهند. این فواید در عرصه هاي اجتماعی و شاخص هاي رفاه اقتصادي این کشورها هم خود را نشان داده است. درچنین

فضایی کشورهاي در حال توسعه باید ناگزیر افق نگرشتان را به فراتر از شیوه هاي سنتی تجارت بگسترند (ولا، پیچریل، (۱۳۸۴به رغم وجود جاذبه هاي گردشگري و تاریخی در کشور و قرار گرفتن ایران در میان ۱۰ کشور اول دنیا با این لحاظ، نتوانسته سهمی از در آمد

۷۵۰ میلیارد دلاري توریسم جهانی را به خود اختصاص دهد و این امر نشان دهنده عدم توجه و اقدامات اساسی مسئولین در این زمینه

است و البته ادغام سازمان میراث فرهنگی و گردشگري نیز نتوانست بهبودي در وضعیت این صنعت ایجاد کند.

به گفته رییس سازمان میراث فرهنگی و گردشگري از هزار میلیارد ریال بودجه استانی و ملی این سازمان تنها ۲۰ درصد اعتبارات به
گردشگري اختصاص یافته است.برخی از کارشناسان بر این عقیده اند که بودجه پیش بینی شده براي گردشگري به هیچ وجه کافی

نیست و تنها براي تملک اماکنی که در حریم آثار باستانی قرار دارند، ۵ هزار میلیارد ریال بودجه و همچنین به منظور افزایش ورود توریست و رشد و ارتقاي صنعت گردشگري در بخش تبلیغات جهانی باید ۲۰ میلیارد تومان اعتبار هزینه شود و این به گونه ایست که

در حال حاضر تنها ۷ میلیارد تومان در بخش تبلیغات هزینه شده است، البته بودجه در نظر گرفته شده براي این سازمان امسال در

مقایسه با سالهاي قبل ۱۰ درصد افزایش داشته اما باز هم کافی نیست.

براساس آمارهاي اداره کل گمرك ایران در چهار ماه اول سال ۸۳ یک میلیون و ۴۱۱ هزار و ۵۰۰ گردشگر وارد کشور شده اند که از این تعداد ۴۳۱ هزار نفر خارجی بوده اند و ب راین اساس تعداد مسافران ورودي و خروجی از کشور چندین درصد رشد داشته است، هر چند این آمارها نسبت به سالهاي گذشته از رشد خوبی برخوردار بوده اما به هیچ وجه قابل مقایسه با آمارهاي جهانی در سطح خاورمیانه نبوده است زیرا با وجود بحران هاي خاورمیانه طی چند سال گذشته میزان جهانگردانان در ۶ ماهه نخست سال ۲۰۰۴، ۱۲ درصد افزایش داشته است. همچنین براساس آمارهاي سازمان جهانی جهانگردي با وجود نا امنی در خاورمیانه این منطقه توانسته با رشدي بسیار سریع خود را به کشورهاي صاحب قدرت در صنعت توریسم نزدیک تر کند و از آغاز سال ۲۰۰۴ میلادي تاکنون بیش از ۱۵ میلیون توریست وارد خاور میانه شده اند، به طوري که کشورهاي این منطقه به سرعت در حال گسترش روابط توریستی خود با کشورهایی مانند آلمان، ایتالیا، مصر و … هستند و همزمان با توسعه گردشگري در این منطقه تعداد مراکز اقامتی و رستورانهاي این

کشورها نیز افزایش یافته و در این میان دبی داراي بیشترین و مدرن ترین مراکز اقامتی و تفریحی در خاورمیانه اعلام شده است.

آمارهاي ارایه شده از سوي مالزي نیز از دو برابر شدن تعداد جهانگردان این کشور خبر می دهد، تمام این آمارها نشان دهنده این است

که با وجود قابلیتها و جاذبه هاي کم گردشگري در این کشورها، مسئولین آنها زمینه، تسهیلات و اقدامات و سیاستگذاري هاي مناسبی براي ورود گردشگران را فراهم کرده اند.

۴

اولین همایش ملی گردشگري، سرمایههاي ملی، چشم انداز آینده

١٠ بهمن ماه ١٣٩٢ اصفهان

مطابق برنامه چهارم توسعه رشد ۲۰ درصدي سالانه توریسم از مهمترین برنامه هاي دولت براي رسیدن به سهم واقعی ایران از توریسم جهانی است که البته این رشد مستلزم فراهم نمودن زیر ساختهاي لازم، ایجاد امنیت ذهنی و روانی براي گردشگران، معرفی ایران به تمام کشورهاي جهان و … است.

گردشگري و حمایت از اقتصاد ملی

صنعت گردشگري با حمات از طیف گسترده فعالیت هاي اقتصادي محلی و با محاسبه ارزش ها، هزینه هاي زیست محیطی از یک سو، موجب حفظ اقتصاد محلی شده و از سوي دیگر، از ایجاد خسارات زیست محیطی جلوگیري می نماید (فنل، مترجم اولادي دیکایی،

۱۳۸۵، ص (۴۴، اقتصاد گردشگري میزان مسافرت ها و تبعات و اثرات اقتصادي آنها را اعم از مستقیم، غیر مستقیم و القایی مورد سنجش و اندازه گیري قرار می دهد (فرزین، (۱۳۸۳

گردشگري فعالیت اقتصادي پر دامنه اي است که شامل صدها بنگاه اقتصادي می شود رخی از این بنگاه ها عظیم بوده ولی بخش اعظم آنها کوچک هستند، از جمله شرکت هاي هواپیمایی، خطوط کشتیرانی، تفریحی، راه آهن، آژانس هاي کرایه اي خودرو و مراکز گردهمایی و همایش ها در این جا می توان به خدمت پذیرایی از مسافران اردوگاه هاي تفریحی – تجاري و بخش هایی از مغازه هاي خرده فروشی، فروشگاه هاي مواد غذاي و پمپ بنزین ها نیز اشاره کرده بدیهی است در این میان وظیفه دولت عبارت است از مالیات ستانی، تنظیم مقررات و نیز ارتقا سطح فعالیت گردشگري، دولت ها ظرفیت بالقوه ي در آمدهاي حاصل از گردشگري را مد نظر قرار می دهند. الگوي اقتصادي و تحلیل هزینه – فایده به عنوان ابزارهایی براي پیش بینی آثار اقتصادي گردشگري در مناطق اجتماعات و استان هاي مختلف مورد استفاده قرار می گیرد.

مسیر ارز خرج شده بابت گردشگري در مکان هاي مقصد گردشگري مشخص می شود این ارز چه توسط گردشگر خارجی و چه به

صرت منبع درآمد حاصل از جابه جایی گردشگران داخلی می تواند خود به صورت یک کالاي صادراتی محسوب شود زیرا هر دلار حاصل آن، هم چون دیگر اقلام صادراتی وارد اقتصاد کشور می شود و همچنان که این منابع ارزي در اقتصاد کشور به گردش در می آید میزان اثر گذاري آن افزایش یافته و ضریب تکاثر در آمدي نیز محاسبه می شود. به همین ترتیب اثر ارز حاصل از گردشگري روي مالیات ها و مشاغل برآورد خواهد شد. بنابراین گردشگري علاوه بر آن که فعالیتی فرهنگی – اجتماعی و پیوند دهند بین جریان هاي برقراري ارتباطات بین المللی است در مقام یک صنعت از صدها بنگاه اقتصادي تشکیل شده است. گردشگري می تواند با ابزارهاي خاص خود از قبیل ( شغل آفرینی، بستر سازي هاي مراکز اقامتی، تجهیزاتی و بهینه سازي شبکه هاي حمل و نقل و … در آبادانی و

عمران منطقه اي و محل تاثیر گذارده بوده و چه به طور مستقیم و چه غیر مستقیم از اقتصاد ملی حمایت نماید.

پدیده هاي مهم گردشگري و تاثیر آن بر متغیرهاي کلان اقتصادي در ایران

۵

اولین همایش ملی گردشگري، سرمایههاي ملی، چشم انداز آینده

١٠ بهمن ماه ١٣٩٢ اصفهان

اقتصاد کلان شاخه اي از علم اقتصاد است که به مطالعه پدیده هاي کلان مقیاس اجتماعی، بالاخص مخارج کل گردشگري، ضریب تکاثري و دیگر آثار کلان اقتصاد گردشگري می پردازد (فرزین،(۱۳۸۳

در اقتصاد آن دسته از مابع تولیدي را که براي تامین یک خواسته به کار می روند نمی توان به طور همزمان در راستاي تامین نیازهاي

دیگري به کار گرفت و از آنجایی که در روند تولید نهاده هایی مورد استفاده قرار می گیرند که امکان استفاده از آنها در سایر موارد زیر وجود دارد تولید هر گونه کالا یا خدمتی مستلزم محروم شدن از فرصت تولید کالاها یا خدمات دیگر می باشد. به بیان اقتصادي، هر

چیز داراي یک »هزینه فرصت« است. هزینه فرصت یک کلا یا خدمت معین عبارت است از هزینه آن بر حسب فرصت از دست رفته
براي انجام بهترین فعالیت ممکن در همان زمان و با استفاده از همان منبع و اقتصادي که داراي کالاها و خدمات متعدد می باشد هزینه

فرصت را به بهترین شکل می توان بر حسب مقادیر پولی بیان کرد.

براي مثال، هزینه فرصت گذراندن یک ماه در هاوایی معادل ۵۰۰۰ دلار و هزینه فرصت چهار سال تحصیل در کالج برابر ۴۰۰۰ دلار می
باشد پول هاي صرف شده جهت هر مقصدي (هاوایی) را نمی تان جهت مقصد دیگري (تحصیل در کالج) خرج کرد. هر گونه

مخارجی و به هر منظوري که صورت می گیرد، آثار گسترده اي بر اقتصاد کشور و به ویژه موقعیت خاص خواهد داشت. که مخارج مذکور در حیطه آن تحقق می یابند و ورود بازدید کنندگان به هر استان و تعداد بازدید کننده از هر منطقه کشور داراي جاذبه گردشگري آثار و تبعات فوري را در این مناطق خواهد داشت مخارج گردشگري هزین هاي حاصله اقتصادي را که بازدیدگان به آن تعلق دارند، کاسته و در سرتاسر اقتصادي که میزان این بازدید کنندگان می باشد منتشر می کند. تمامی مخارجی که فعالیت اقتصادي ایجاد می کند

معمولا سفید هستند. زیرا باعث تحریک فعالیت هاي اقتصادي شده، کار بیشتر (براي افراد جویاي کار) فراهم می آورند کالاها بیشتري تولید شده و فعالیت اقتصادي نیز شدید می شود. خوش بینی به آینده موجب تحریک فعالیت هاي اقتصادي در مجموع و بالاخص

گردشگري می شود.

در بسیاري از کشورها دولت ایجاد زیر بناهاي تاثیر گذار در صنعت گردشگري را بر عهده دارد، سرمایه گذاري ثابت در حمل و نقل مسافري، خدمات مقصد مانند آب، برق، فاضلاب، نظافت و بهداشت، سرمایه گذاري ثابت در ارتباطات و نظایر آن زیر بناهاي بخش

سفرهاي جهانگردي است (بول، محمد بیگی (۱۳۷۹ که بر متغیرهاي آثار کلان اقتصاد گردشگري می تواند تاثیر گذار باشد.

بدیهی است که صنعت گردشگري با متغیرهاي مهم اقتصادي همچون عرضه، تقاضا بازار، فرآورده ، قیمت و منافع و منابع در ارتباط بوده و هم از آن ها تاثیر پذیرفته و هم بدان ها تاثیر می بخشد. و جهانگردي همچون فرصتی براي تنوع بخشی و نوین سازین، عامل

ایجاد در آمد، ایجاد شغل، تجهیزات و زیر ساخت هاي اضافی که شعاع عملیات آن ها (پوتیته، کازس، مترجم؛ محلاتی، (۱۳۸۲

با عنایت به این به صنعت گردشگري »صنعت بدون دود« می باشد و چنین صنعتی آلودگی هاي زیست محیطی چندانی ندارد و می تواند در بهبود بخشی ساختار نظام مند محیط زیست تاثیر گذار باشد. زیرا که این صنعت فرصتی را براي طراحی و تزئین محله ها و

عناصر گوناگون (ایجاد بوستان هاي جذاب، بناهاي سنگ، گنیجنه هاي زیبا، همبستگی بین ارامش و ازدحام شهري) را فراهم می نماید.
را در مناطق گردشگري را در شبکه هاي نوین مبادلات و اموري تازه قرار می دهد تلقی می شود.

۶

اولین همایش ملی گردشگري، سرمایههاي ملی، چشم انداز آینده

١٠ بهمن ماه ١٣٩٢ اصفهان

گردشگران طالب رفاه هستند و خرج کردن موجب چرخش موتور اقتصادي می گردد. در زمینه بررسی بستر سازي هاي ساختاري در صنعت گردشگري طراحی و تدوین سیاست هاي کلان و برنامه هاي کشور به جهانگردي می توان آن را به عنوان ابزاري موثر در ادامه روند توسعه سیاسی، فرهنگی و اقتصادي در نظر گرفت. زیرا این صنعت آثار مهمی بر اقتصاد جهانی گذاشته است و این خود بیانگر

اهمیت گسترده بودن نقش آن در کشور ما می باشد. چه »در دنیاي بودجه اي که به مسافرت و تفریح اختصاص می یابد سه برابر

بودجه اي است که صرف امور رفاهی می شود.« (مایکل هال، جنگیز، ترجمه سید محمد اعرابی، داود ایزدي، (۱۳۸۲

بنابراین توجه به بودجه از متغیرهاي کلان و نقش آن در بستر سازي صنعت گردشگري قابل تعمق می باشد و آنچه باید پیوسته مد نظر
قرار داد این است که دولت ها ناگزیرند براي اموري نظیر ساخت مهمان سرا، حمل و نقل و … به سرمایه گذاي هاي سنگن تکیه نمایند
و در این زمینه سرمایه گذاري کنند. سهم مالی دولت در مراحل نخستین ایجاد و توسعه مجتمع جهانگردي و غالبا ایجاد تاسیسات زیر
بنایی است ولی به هر حال، دولت ها براي کاهش سهم خود در این قبیل موارد، موسسات معتبر خصوصی را به سرمایه گذاري در

امور زیر بنایی تشویق می کنند و با توصیه به بانک ها و موسسه هاي اعتباري براي تخصیص وام هاي آسان با بهره کم به این موسسه ها، آن ها را به سرمایه گذاري، بیشتر در امر جهانگردي دعوت می کنند و حتی گاهی به منظور موفقیت در سیاست تشویقی براي سرمایه گذاري، به بخشودگی هاي مالیاتی و دادن جایزه متوسط می شوند. در برخی موارد بخش خصوصی و دولتی مشترکا سرمایه گذاري در امور جهانگردي ناحیه اي را بر عهده می گیرند (محلاتی، .(۱۳۸۰ که در این زمینه دولت ما نیز باید این راهکارها در زمینه سازي هاي بهینه بهره برداري اقتصادي بیشتر صنعت گردشگري در ایران تلاش نماید آنچه مسلم است این است که در صنعت گردشگري مقاصد جهانگردي نه تنها توسط جهانگردها، بلکه به وسیله بسیاري از گروه هاي دیگر مورد استفاده قرار می گیرند (کوپر، فلچر، گیلبرت، ون هیل، مترجم اکبر غمخوار، (۱۳۸۰

توجه به روندهاي تاثیر گذار بر متغیرهاي کلان اقتصادي نشان می دهد که بر اساس برآورد شوراي جهانی سفر و جهانگردي صنعت گردشگري تا سال ۲۰۰۵ میلادي بیش از ۷/۹ تریلون دلار در آمد ناخالص خواهد داشت و براي یک نهم از کارگران جهان ایجاد کار خواهد ك رد که با توجه به شرایط کنونی، سهم کشور ما در حدود یک دهم درصد خواهد بود، در حالی که کشور ما براي جذب جهانگرد از ظرفیت و قابلیت هاي بسیار بالا برخوردار است و در این زمینه باید توجهات خاصی مبذول گردد.

بدیهی است کشورها و از جمله کشور ما در صورتی می تواند ادعا کنند که توسعه جهانگردي را با هدف کسب در آمد سرلوحه کار خویش قرار داده اند که پس از طی مراحل نخستین سرمایه گذاري، در مراحل بعدي، در آمد آنان از راه جهانگردي به مراتب بیشتر از میزان هزنه اي باشد که در این صنعت صرف م نمایند (همایون، (۱۳۸۴

با توجه به این که همه دولت ها علاقه زیادي به سلامت سیستم اقتصادي خود دارند. قدرت توان و موضع قوي یک کشور در جامعه
جهانی در گرو ثبات یا پایداري سیستم اقتصادي آن کشور است. در سیستم اقتصاد جهانی امروز بین دولت و سیستم اقتصادي رابطه اي

مستقیم و حیاتی وجود دارد. (گی، مترجم علی پارسائیان، محمد اعرابی، .(۱۳۸۲ بنابران لازم است که در این زمینه دولت جمهوري اسلامی ایران کلیه ي عوامل موثر گردشگري موثر بر متغیرهاي اقتصادي را در سیستم اقتصادي مورد توجه قرار دهد.

فناوري و تاثیرات آن بر گردشگري و متغیرهاي کلان اقتصادي

۷

اولین همایش ملی گردشگري، سرمایههاي ملی، چشم انداز آینده

١٠ بهمن ماه ١٣٩٢ اصفهان

یکی از دستاوردهاي فناوري مدرن، تولید وقت اضافی یا اوقات فراغت است هر چه فناوري در مدیریت پیشرفته تر باشد و وقت اضافی بیشتري تولید می شود. بزرگترین تولید و مصرف قرن بیست و یکم حول محور تولید و مصرف اوقات فراغ است. گردشگر بحث مهمی از اوقات فراغت را پر می کند و پر کردن اوقات فراغت منجر به یک عمل اقتصادي می گردد، گردشگري با همه ي

مضامین علمی و فلسفی اي که در آن نهفته است یک عمل اقتصادي است و پیش بینی می شود که یکی از بزرگترین محرکه هاي

اقتصادي قرن حاضر باشد (پاپلی یزدي، سقایی، (۱۳۸۵