مقدمه:
شركت پارس متال در سال ۱۳۴۳ واقع در كيلومتر ۷ جاده مخصوص كرج تاسيس گرديد و در سال ۱۳۴۷ به بهره برداري رسيد. فعاليت كارخانه در زمينه توليد انواع لوله هاي چدني به روش ريخته گري گريز از مركز و اتصالات به روش ريخته گري در قالبهاي ويژه شروع گرديد و طي ساليان متمادي راه اندازي خطوط ريخته گري اتوماتيك و نيمه اتوماتيك مانند خطوط فيتينگ، گيزاگ و ديزاماتيك با توليد انواع قطعات از قبيل: گلوله هاي آسياب صنايع سيمان، فولاد و مس، انواع قطعات خودرو غلطك هاي تبريدي، انواع پوسته هاي موتور، انواع بوش سيلندر، قاب و درپوش كانالهاي تاسيساتي و غيره جزء پيشگامان صنايع ريخته گري ايران بوده و در كنار توليد سالانه ۲۷۰۰۰ تن انواع محصولات ريخته گري، با استفاده از مدرن ترين آزمايشگاهها و مركز تحقيقات و توسعه پژوهشهاي وسيعي در شناسايي و كاربرد آلياژهاي جديد مطابق با تكنولوژي روز را فراهم نموده است.

از آنجائيكه طراحي ساختار يك كارخانه از مهمترين و تاثيرگذارترين عوامل بر كارايي و كيفيت توليد كارخانه است، شايد بتوان پروژه اين درس را يكي از وسيعترين و جامع ترين پروژه ها دانست.
در اين ميان نوع كارخانه و شرايط حاكم بر آن يكي از عوامل تعيين كننده در حجم كار و ميزان سختي ارائه الگو مي‎باشد. از اين حيث شايد بتوان پروژه حاضر را از پيچيده ترين و پركارترين پروژه ها دانست چرا كه اين پروژه براي كارخانه اي از كارخانجات بزرگ ريخته گري در ايران طراحي و اجرا شده است.

واضح است كه بسياري از تعاريفي كه در مورد ساير كارخانجات توليدي و مونتاژي شده است و كتاب ها براساس آن تنظيم شده اند در مورد يك كارخانه ريخته گري و با اين ابعاد كمتر قابل اجرا خواهد بود حتي آيتم‌هاي گزارش داده شده براي پروژه نيز در اين ميان بايد كمي تعديل شده و يا تغيير مي‌كردند.

اين مسئله وقتي اهميت پيدا مي كند كه بدانيم كارخانه اي با اين وسعت و سابقه كمتر كار كارشناسي در اين زمينه انجام داده است. كوچكترين اطلاعات هم بايد شخصاً‌ و با مصاحبه با افراد بدست مي‌آمد. هيچ نقشه كاملي حتي از خود كارخانه وجود نداشت. كليه نقشه‌ها توسط نويسندگان اين پروژه و با بررسي وضع موجود و استفاده از نقشه‌هاي ناقص قبلي، طراحي و آماده شد.

جالب است كه بدانيد نتايج حاصل از اين پروژه مورد توجه مسئولين كارخانه هم قرار گرفت و حتي پيشنهادي از طرف كارخانه براي ادامه همكاري در مورد ساير پروژه‌ها نيز گرديد كه هم اكنون در حال اجرا مي‌باشند. اين مساله ما را تشويق كرد كه بجاي اين كه صرفاً كاري آكادميك ( كه در اكثر موارد غيرقابل استفاده است.) انجام دهيم، متن پروژه و نتايج آن را به گونه‌اي آماده كنيم كه كاملاً قابل اجرا و عملي باشد و تصور مي‌كنيم تا حدودي در اين كار موفق بوده‌ايم. هر گونه ايرادي در اين پروژه متوجه نويسندگان آن مي‌باشد و خواهشمنديم كه حتي الامكان در اين موارد به ما آگاهي هاي لازم داده شود.

تاريخچه:
شركت پارس متال داراي ۳۴۰۰۰ هزار مترمربع زمين كه ۱۴۰۰ متر مربع آن بعنوان انبار مواد اوليه از قبيل آهن قراضه و فروسيليس و .. مي‌باشد. ۲۰۰۰۰ متر مربع آن داراي سوله‌هاي توليد و قسمتهاي اداري و ساختمان آنرا تشكيل مي‌دهد.

اين شركت داراي دفتر مركزي و در داخل شهر تهران مي‌باشد و همچنين داراي ۱۰۳۰ پرسنل كه در قسمتهاي توليد و اداره مشغول بكار هستند.
شركت پارس متال با توليد متوسط روزانه ۷۰۰۰۰ هزار كيلوگرم چدن و اتصالات وغيره بزرگترين شركت ريخته گري فعال در داخل كشور مي‌باشد. كليه توليدات شركت در داخل بفروش مي‌رود. و هيچگونه صادراتي ندارد و همچنين نيازهاي ساختماني و اتصالات و لوله‌هاي مربوط به آن را توليد مي‌كند و هيچگونه نياز به واردات اينگونه محصولات به داخل كشور را نداريم.
شركت پارس متال در سال ۱۳۴۳ (هجري-شمسي) به شماره ثبت ۹۶۳۱ و با سرمايه اوليه صد هزار ريال منقسم به صد سهم ده هزار ريالي با نام بصورت شركت با مسئوليت محدود با نام اوليه پارس متال در محل فعلي در كيلومتري ۵/۶ جاده مخصوص كرج روبروي شركت ساپكو خيابان نگين خيابان شهيد بزرگي تأسيس شد. عمده فعاليتهاي شركت بشرح زير مي‌باشد.

۱- ايجاد كارخانجات به منظور ذوب فلزات و تبديل آن به انواع لوازم لوله كشي و بهداشتي و مصنوعات چدني چكشخوار(ماليبل) و قطعات يدكي ماشين آلات و لوله و اتصالات چدني و .. غيره بهره برداري از كارخانجات مذكور.

۲- انجام كليه امور بازرگاني كه با موضوع شركت ارتباط داشته باشد.
تاريخچه فعاليتهاي شركت به اختصار به شرح ذيل مي‌باشد.

اين شركت در سال ۱۳۴۷ (هجري شمسي) از وزارت صنايع و معادن وقت، پروانه تأسيس به شماره ۶۰۴۲ را دريافت كرده و عملاً مورد بهره برداري قرار گرفت.
در زير وضعيت بهره برداري از قسمتهاي مختلف كارخانه طي سنوات مختلف از بدو تأسيس مختصراً بشرح زير مي‌باشد.
۱- در سال ۱۳۴۳ (هجري شمسي) تأسيس شركت.

۲- در سال ۱۳۴۴ (هجري شمسي) خريد زمين اوليه بمساحت ۲۰ هزار مترمربع
۳-۱- در سال ۱۳۴۷ (هجري شمسي) بهره برداري از كوره كوپل با سوخت زغال سنگ.
۳-۲- بهره برداري از كوره گردان سه تن براي اولين بار در ايران

۳-۳- بهره برداري از ريخته گري دستي
۳-۴- بهره برداري از كوره ۵/۱ تني القايي
۴- در سال ۱۳۴۹ ( هجري – شمسي) بهره برداري از خط ريخته گري ماشيني نيمه اتوماتيك فتينگ
۵- در سال ۱۳۵۰ ( هجري شمسي) – متوقف ساختن كوره كوپل و نصب بهره برداري از كوره سه تني
۶- در سال ۱۳۵۱ ( هجري- شمسي) بهره برداري از خط لوله ريزي كه بصورت سانتري فوژ لوله هاي چدني از قطر ۲ الي ۶ اينچ و با طول هاي ۵/۰ متري الي ۲ متري را توليد مي‌كرد.
۶-۲- بهره برداري از كوره تاب با سوخت مازوت

۷- در سال ۱۳۵۲ نصب و بهره برداري از خط ريخته گري اتصالات با قالب فلزي كوكيل.
۸- در سال ۱۳۵۳، نصب و بهره برداري از ۶ دستگاه ماهيچه گيري تو خالي كه با بهره گرفتن از نيروي برق بعنوان انرژي پخت ماهيچه استفاده كرده است.
۹- در سال ۱۳۵۳٫ ۹-۱- نصب و راه اندازي ۲ دستگاه كوره ۱۲ تني القايي
۹-۲- بهره برداري از دستگاه لوله ريزي ۳۰۰۰-۲۵-A
9-3- بهره برداري از دستگاه لوله ريزي K –۲۵- A

۱۰- در سال ۱۳۵۴٫ ۱۰-۱- بهره برداري از دستگاه لوله ريزي ۱- ۱۰۰- A
10-1- بهره برداري از دستگاه لوله ريزي ۱ –۱۰۰- A
10-2- خريد زمين جنب كارخانه به متراژ ۱۴۰۰۰ مترمربع

۱۱- در سال ۱۳۵۵ . ۱۱-۱- بهره برداري از ۶ دستگاه ماهيچه گيري تو خالي با انرژي گاز طبيعي
۱۱-۲- بهره برداري از ۲ دستگاه كوره گرم نگهدارنده ۷/۱۳ تني (ذخيره)
۱۱-۳- بهره برداري از دستگاه لوله ريزي A-100-2
12- در سال ۱۳۵۶٫ ۱۲-۱- بهره برداري از خط نيمه اتوماتيك B.M.D

۱۲-۲- بهره برداري از دستگاه پيشين گرمكن Veneta.
13- در سال ۱۳۵۷٫ ۱۳-۱- بهره برداري از كوره تاب گازي.
۱۳-۲- بهره برداري از كوره يدكي ۱۲ تني القايي

۱۴- در سال ۱۳۵۸٫ بهره برداري از دستگاه ماهيچه گيري سركاسه ( براي توليد لوله ها مورد استفاده قرار مي گيرد) لازم به ذكر است كه قبل از اين ماهيچه‌هاي سركاسه بصورت دستي توليد مي‌شده است و ساخت و نصب ۲ دستگاه از اين دستگاه‌هاي ماهيچه‌گيري در داخل كارخانه بدست خود پرسنل فني انجام شده است.
۱۵- در سال ۱۳۶۴٫ نصب و بهره برداري از دستگاههاي تراش N.c و بهره برداري از خط اتوماتيك گيزاك
۱۶- در سال ۱۳۷۴ خارج كردن دستگاه نيمه اتوماتيك B.M.D از خط توليد.
۱۷- در سال ۱۳۷۵٫ ۱۷-۱- نصب و راه اندازي دستگاه اتوماتيك ديزاماتيك

۱۷-۲- نصب و راه اندازي كوره ۸ تني القايي
۱۷-۳- نصب و راه اندازي كوره ذخيره ۲۰ تني القايي

۱۸- در سال ۱۳۷۶٫ ۱۸-۱- نصب و راه اندازي خط ماسه سازي ديزاماتيك.
۱۸-۲- بهره برداري از خطوط توليد ديزاماتيك و ماسه سازي ديزاماتيك انواع محصولات توليدي شركت پارس متال
محصولات توليدي شركت پارس متال به چهار دسته كلي تقسيم مي‌شوند كه عبارتند از:
۱- لوله و اتصالات چدني:

لوله و اتصالات چدني قسمت اعظم توليد كارخانه را به خود اختصاص مي دهد و در دو خط توليد، لوله ريزي كه ريخته گري به روش سانتري فوژ مي‌باشند و خط توليد ريخته گري در ويژه (كوكيل) توليد مي‌شود. لوله و اتصالات توليد شده پس از توليد و طي كردن مراحل تكميل كه خودشان شامل موارد زير مي‌گردد:
۱- شن زني

۲- پليسه زني ( مخصوص خطوط ديگر بجز كوكيل مي‌باشد)
۳- سنگ زني ( شامل همه موارد توليدي)
۴- قيرزني ( شامل همه موارد توليد مي‌باشد)

به انبار محصول انتقال مي گردد تا در اختيار مشتريان قرار گيرد.
لازم به ذكر است كه بسياري از اتصالات قابليت توليد در خطوط توليد ماشيني و ريخته گري دستي را نيز دارند كه پس از توليد از اين مرحله ( توليد) براي ملي كردن مراحل تكميل فعاليت شني زني و غيره براي آنها انجام مي گيرد.
۲- قطعات صنعتي:

اين محصولات با توجه به حجم و وزن واحد و تعداد قطعه سفارش گرفته شده توسط واحد سفارشات، خط توليد مناسب توليد آنرا در نظر مي‌گيريم كه اين خطوط توليد مي‌تواند با توجه به مشخصات ذكر شده قطعه سفارش گرفته شده در يكي از خطوط توليد ماشيني، زيگزاگ، ديزاماتيك، فتينگ، لوله ريزي و يا واحد ريخته گري دستي قرار مي‌گيرد بعنوان مثال قطعاتي كه داراي وزن و حجم متناسب با درجه‌هاي خط توليد گيزاگ ديزاماتيك و يا فتينگ باشند و داراي تعداد سفارش توليد انبوه باشند، جهت توليد در اين واحدها توليدي در نظر گرفته مي‌شوند و قطعاتي كه داراي وزن و حجم بالايي باشند و مناسب خطوط ريخته گري ماشيني نباشند در واحد ريخته گري دستي اقدام به توليد آن مي‌نمايند.
۳- گلوله‌هاي كارخانجات سيمان:

اين محصولات نيز چون لوله و اتصالات از توليد روتين شركت پارس متال محسوب مي‌شوند كه قابليت ريخته گري و توليد در هر يك از خطوط توليد ماشيني گيزاگ، ديزاماتيك، ريخته گري دستي و ريخته گري در كوكيل را دارد. كه با توجه به سرعت بالا و راندمان خوب خطوط ماشيني گيزاگ و ديزاماتيك اين دو خط توليد مناسبترين خطوط توليد جهت اين امر شناخته شده است.
لازم به ذكر است كه براي اولين بار در ايران ريخته گري گلوله هاي نشكن (چدن نشكن) توسط واحد تحقيقات شركت آزمايش شده و پس از كسب نتيجه مطلوب بصورت ريخته گري در ويژه در خط لوله قرار گرفت.