بررسی کامل ماليات

بخش اول :
فصل اول :
تعريف ماليات و انواع آن :
ماليات مبلغي است كه افراد و مؤسسات برای تأمین بخشی از هزینه ها و تحقق برخی از اهداف دولت می پردازند و معمولاً متناسب با میزان درآمد، هزینه و یا ثروت آنها است.
دولتها عموماً مالیات را برای رسیدن به اهداف مختلفی وضع می کنند که از این اهداف می توان به موارد زیر اشاره کرد :
۱ ) تحقق بخشی از درآمدهای دولت

۲ ) تعدیل توزیع درآمد و ثروت جامعه
۳ ) کنترل و هدایت مخارج و هزینه ها در اقتصاد
۴ ) کنترل حجم واردات و صادرات
براساس قوانین مالیاتی کشور انواع مالیاتها به شرح زیر می باشد :
۱ ) مالیاتهای مستقیم :
که دولت به طور مستقیم بر دارایی و درآمد افراد و مؤسسات وضع می کند و شامل مالیات بر دارایی و مالیات بر درآمد می باشد.
الف ) مالیات بر دارایی، مانند : ۱ ) مالیات بر ارث ۲ ) حق تمبر
ب ) مالیات بر در آمد، مانند : ۱ ) مالیات بر درآمد املاک ۲ ) مالیات بر درآمد حقوق
۳ ) مالیات بر درآمد مشاغل ۴ ) مالیات بر درآمد اشخاص حقوقی ۵ ) مالیات بر درآمد اتفاقی
۲ ) مالیاتهای غیرمستقیم :
که بر قیمت کالاها و خدمات اضافه شده و به مصرف کننده تحمیل می گردد و شامل مالیات بر واردات و مالیات بر مصرف و فروش می باشد :
الف ) مالیات بر واردات، مانند : ۱ ) حقوق گمرکی ۲ ) سود بازرگانی ۳ ) مالیات واردات اتومبیل
ب ) مالیات برمصرف و فروش، مانند : ۱ ) مالیات نوشابه های غیرالکلی ۲ ) مالیات بر فروش سیگار ۳ ) مالیات اتومبیل ۴ ) مالیات بر فرآورده های نفتی ۵ ) مالیات تولید الکل طبی و صنعتی ۶ ) مالیات نقل و انتقال اتومبیل ۷ ) مالیات حق اشتراک تلفنهای خودکار خدمات مخابرات بین المللی ۸ ) مالیات نوار ضبط صوت و تصویر ۹ ) مالیات فروش خاویار.

 

فصل دوم :
اشخاص مشمول مالیات :
مواد ۱ و ۲ قانون مالیاتهای مستقیم – اصلاحی ۲۷/۱۱/۱۳۸۰ :
ماده ۱ ) اشخاص زیر مشمول پرداخت مالیات می باشند :
۱ ) کلیه مالکین اعم از اشخاص حقیقی یا حقوقی نسبت به اموال یا املاک خود واقع در ایران.
۲ ) هر شخص حقیقی ایرانی مقیم ایران نسبت به کلیۀ درآمدهایی که در ایران یا خارج از ایران تحصیل می نماید.
۳ ) هر شخص حقیقی ایرانی مقیم خارج از ایران نسبت به کلیۀ درآمدهایی که

در ایران تحصیل می کند.
۴ ) هر شخص حقوقی ایرانی نسبت به کلیۀ درآمدهایی که در ایران یا خارج از ایران تحصیل می نماید.
۵ ) هر شخص غیرایرانی (اعم از حقیقی یا حقوقی) نسبت به درآمدهایی که در ایران تحصیل می نماید و همچنین نسبت به درآمدهایی که بابت واگذاری امتیازات یا سایر حقوق خود و یا دادن تعلیمات و کمکهای فنی و یا واگذاری فیلمهای سینمایی (که به عنوان بها یا حق نمایش یا هر عنوان دیگر عاید آنها می گردد) از ایران تحصیل می کند.

ماده ۲ ) اشخاص زیر مشمول پرداخت مالیاتهای موضوع این قانون نیستند:
۱ ) وازرتخانه ها و مؤسسات دولتی
۲ ) دستگاههایی که بودجۀ آنها به وسیلۀ دولت تأمین می شود.
۳ ) شهرداریها
تبصره ۱ ) شرکتهایی که تمام یا قسمتی از سرمایه آنها متعلق به اشخاص و مؤسسه های مذکور در بندهای فوق باشد، سهم درآمد یا سود آنها مشمول حکم این ماده نخواهد بود. حکم این تبصره مانع استفادۀ شرکتهای مزبور از معافیتهای مقرر در این قانون حسب مورد، نیست.

تبصره ۲ ) درآمدهای حاصل از فعالیتهای اقتصادی از قبیل فعالیتهای صنعتی، معدنی، تجاری، خدماتی و سایر فعالیتهای تولیدی برای اشخاص موضوع این ماده، که به نحوی غیر از طریق شرکت نیز تحصیل می شود، در هر مورد به طور جداگانه به نرخ مذکور در ماده (۱۰۵) این قانون مشمول مالیات خواهد بود.
مسئولان اداره امور در این گونه موارد نسبت به سهم فعالیت مذکور مکلف به انجام دادن تکالیف مربوط طبق مقررات این قانون خواهند بود. در غیر این صورت نسبت به پرداخت مالیات متعلق با مؤدی مسئولیت تضامنی خواهند داشت.

تبصره ۳ ) معافیت مالیاتی این ماده برای مواردی که از طرف حضرت امام خمینی (ره) با مقام معظم رهبری دارای مجوز می باشند براساس نظر مقام معظم رهبری است.
بخش دوم :
فصل سوم :
مالیات بر ارث :
مواد ۱۷ تا ۴۳ قانون مالیاتهای مستقیم – اصلاحی ۲۷/۱۱/۱۳۸۰ :
ماده ۱۷ ) هرگاه در نتیجۀ فوت شخصی اعم از واقعی یا فرضی اموالی از متوفی باقی بماند به شرح زیر مشمول مالیات است :
۱ ) در صورتی که متوفی یا وارث یا هر دو ایرانی مقیم ایران باشند نسبت به سهم الارث هر یک از وراث از اموال مشمول مالیات بر ارث موضوع مادۀ ۱۹ این قانون واقع در ایران یا در خارج از ایران پس از کسر مالیات بر ارثی که بابت آن قسمت از اموال واقع در خارج از ایران به دولت محلی که مال در آن واقع گردیده پرداخت شده است به نرخ مذکور در ماده ۲۰ این قانون
۲ ) در صورتی که متوفی و وراث هر دو ایرانی مقیم خارج از ایران باشند سهم الارث هر یک از وراث از اموال و حقوق مالی متوفی که در ایران موجود است به نرخ مذکور در ماده ۲۰ این قانون و نسبت به آن قسمت که در خارج از ایران وجود دارد پس از کسر مالیات بر ارثی که از آن بابت به دولت محل وقوع مال پرداخت شده است به نرخ بیست و پنج درصد.
۳ ) در مورد اتباع خارجی و سایر موارد نسبت به آن قسمت از اموال و حقوق مالی متوفی که در ایران موجود است کلاً مشمول مالیات به نرخ مذکور در ماده ۲۰ این قانون برای وراث طبقه دوم
وراث متوفی :
ماده ۱۸ ) وراث از نظر این قانون به سه طبقه تقسیم می شوند :
۱ ) وراث طبقه اول که عبارتند از : پدر، مادر، زن، شوهر، اولاد و اولاد اولاد

۲ ) وراث طبقۀ دوم که عبارتند از : اجداد، برادر، خواهر و اولاد آنها
۳ ) وراث طبقه سوم که عبارتند از : عمو، عمه، دایی، خاله و اولاد آنها.
ماترک مشمول مالیات :
ماده ۱۹ ) اموال مشمول مالیات بر ارث عبارت است از کلیۀ ماترک متوفی واقع در ایران یا خارج از ایران اعم از منقول و غیرمنقول و مطالبات قابل وصول و حقوق مالی پس از کسر هزینۀ کفن و دفن در حدود عرف و عادت و واجبات مالی و عبادی در حدود قواعد شرعی و دیون محقق متوفی.
تبصره ) بدهی که متوفی به وراث خود دارد در صورتی که مستند به مدارک قانونی بوده و اصالت آن مورد تأیید هیأت حل اختلاف مالیاتی قرار گیرد قابل کسر از ماترک خواهد بود. در مورد مهریه و نفقه ایام عده، تأیید هیأت مذکور لازم نیست و در مورد وراث طبقۀ دوم و سوم کسر دیون منوط به آن است که متوفی تا تاریخ فوت خود دارای وراث از طبقۀ ما قبل حساب مورد بوده باشد.

ماده ۲۰ ) نرخ مالیات بر ارث نسبت به سهم الارث به شرح زیر است :
شرح طبقه اول طبقه دوم طبقه سوم
تا مبلغ ۰۰۰/۰۰۰/۵۰ ریال ۵% ۱۵% ۳۵%
تا مبلغ ۰۰۰/۰۰۰/۲۰۰ ریال نسبت به مازاد ۰۰۰/۰۰۰/۵۰ ریال ۱۵% ۲۵% ۴۵%
تا مبلغ ۰۰۰/۰۰۰/۵۰۰ ریال نسبت به مازاد ۰۰۰/۰۰۰/۲۰۰ ریال ۲۵% ۳۵% ۵۵%
نسبت به مازاد ۰۰۰/۰۰۰/۵۰۰ ریال ۳۵% ۴۵% ۶۵%
از سهم الارث هر یک از وراث طبقۀ اول مبلغ سی میلیون (۰۰/۰۰۰/۳۰) ریال به عنوان معافیت کسر و مازاد به نرخهای مذکور مشمول مالیات می باشد. معافیت مذکور برای هر یک از وراث طبقۀ اول که کمتر از بیست سال سن داشته یا محجور یا معلول از کار افتاده باشند مبلغ پنجاه میلیون (۰۰/۰۰۰/۵۰) ریال خواهد بود.

ماده ۲۱ ) اموالی که جزء ماترک متوفی باشد و تا یکسال پس از قطعیت مالیات و غیر قابل رسیدگی بودن پروندۀ امر در مراجع مالیاتی طبق قوانین یا احکام خاص مالکیت آنها سلب و یا به موجب گواهی سازمان ذیربط بلاعوض در اختیار وزارتخانه ها، مؤسسه های دولتی، شهرداریها، نهادهای انقلاب اسلامی یا شرکتهایی که صد در صد (۱۰۰%) سهام آنها متعلق به دولت باشد قرار گیرد، از مشمول مالیات بر ارث خارج و در صورتی که بابت سلب مالکیت عوضی داده شود ارزش آن عوض یا اموال سلب مالکیت شده هر کدام کمتر است جزء اموال مشمول بر ارث محسوب و در هر حال چنانچه مالیاتی اضافه پرداخت شده باشد مسترد خواهد شد. حکم این ماده

در مواردی که وراث تمام یا قسمتی از اموال را که جزء ماترک باشد به طور رایگان به یکی از اشخاص مذکور در مادۀ (۲) این قانون واگذار کنند نیز جاری است.
ماده ۲۲ ) در صورتی که به موجب رأی هیأت حل اختلاف مالیاتی مطالبات متوفی غیر قابل وصول تشخیص داده شود، مطالبات مذکور جزء ماترک منظور نمی شود و اگر مالیات آن قبلاً وصول شده باشد مسترد خواهد شد و در صورت وصول احتمالی این گونه مطالبات ورثه ملزم به پرداخت مالیات متعلق خواهند بود. در هر صورت وزارت امور اقتصادی و دارایی از نظر تأمین مالیات متعلق می تواند به عنوان ثالث در دعوی مربوط شرکت و یا رأساً اقامۀ دعوی نماید.
معافیتهای مالیاتی :
ماده ۲۴ ) اموال زیر از شمول مالیات این فصل خارج است :
۱ ) وجوه بازنشستگی و وظیفه و پس انداز خدمت و مزایای پایان خدمت، مطالبات مربوط به خسارت اخراج، بازخرید خدمت و مرخصی استحقاقی و استفاده نشده و بیمه های اجتماعی و نیز وجوه پرداختی توسط مؤسسات بیمه یا بیمه گزار و یا کارفرما از قبیل بیمۀ عمر، خسارت فوت و همچنین دیه و مانند آنها حسب مورد که یک جا و یا به طور مستمر به ورثۀ متوفی پرداخت می گردد.
۲ ) اموالی که برای سازمانها و مؤسسه های مذکور در ماده (۲) این قانون مورد وقف یا نذر یا جبس واقع گردد به شرط تأیید سازمانها و مؤسسه های مذکور.
۳ ) هشتاد درصد (۸۰%) اوراق مشارکت و سپرده های متوفی ند بانکهای ایرانی و شعب آنها در خارج از کشور و مؤسسه های اعتباری غیربانکی مجاز، همچنین پنجاه درصد (۵۰%) ارزش سهام متوفی در شرکتهایی که سهام آنها طبق قانون مربوط در بورس پذیرفته شده باشد و چهل درصد (۴۰%) ارزش سهام یا سهم الشرکه متوفی در سایر شرکتها و نیز چهل درصد (۴۰%) ارزش

خالص دارایی متوفی در واحدهای تولیدی، صنعتی، مدنی و کشاورزی.
ماده ۲۵ ) وراث طبقات اول و دوم نسبت به اموال شهدای انقلاب اسلامی مشمول مالیات بر ارث موضوع این فصل نخواهد بود.
احراز شهادت برای استفاده از مقررات این ماده منوط به تأیید یکی از نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران و یا بنیاد شهید انقلاب اسلامی حسب مورد می باشد.
ماده ۲۶ ) وراث (منفرداً یا مجتمعاً) یا ولی یا امین یا قیم یا نمایندۀ قانونی آنها مکلف اند ظرف شش ماه از تاریخ فوت متوفی اظهارنامه ای روی نمونۀ مخصوصی که از طرف سازمان امور مالی

اتی کشور تهیه می شود حاوی کلیۀ اقلام ماترک با تعیین بهای زمان فوت و اصریح مطالبات و بدهیهایی که طبق مقررات این فصل قابل احتساب هستند به ضمیمۀ مدارک زیر به اداره امور مالیاتی صلاحیتدار تسلیم و رسید دریافت دارند.
۱ ) رونوشت یا تصویر گواهی شدۀ اسناد مربوط به بدهی و مطالبات متوفی.
۲ ) رونوشت یا تصویر گواهی شدۀ کلیه اوراقی که مثبت حق مالکیت متوفی نسبت به اموال و حقوق مالی است.

۳ ) در صورتی که اظهارنامه از طرف وکیل یا قیم یا ولی داده شود رونوشت یا تصویر گواهی شدۀ وکالت نامه یا قیم نامه.
۴ ) رونوشت یا تصویر گواهی شدۀ آخرین وصیت نامۀ متوفی اگر وصیت نامه موجود باشد.
تبصره ) تسلیم اظهارنامه با مشخصات مذکور از طرف یکی از وراث، سالب تکلیف سایر ورثه می گردد.
ماده ۲۷ ) ادارۀ امور مالیاتی صلاحیتدار در مورد ارث، اداره امور مالیاتی است که آخرین اقامتگاه قانونی در محدودۀ آن واقع بوده است و اگر متوفی در ایران مقیم نبوده، ادارۀ امور مالیاتی مربوط در تهران خواهد بود.
تبصره ) اقامت از نظر این قانون تابع تعاریف مقرر در قانون مدنی می باشد.
ماده ۲۸ ) مشمولین مالیات بر ارث مکلف اند مالیات متعلق را براساس اظهارنامه تا سه ماه پس از انقضای مهلت تسلیم اظهارنامه به رسم علی الحساب پرداخت و رسید دریافت دارند.
تبصره ) ادارۀ امور مالیاتی مربوط مکلف است پس از رسیدگی و قطعی شدن مالیات و پرداخت آن مفاصا حساب مالیاتی را حداکثر ظرف مهلت یک هفته طبق مقررات این قانون صادر و به ذینفع تسلیم نماید.
ماده ۲۹ ) سازمان امور مالیاتی کشور مکلف است به منظور اجرای صحیح مقررات مالیات بر ارث، دفتر مرکزی ارث را در تهران تشکیل دهد. ادارات امور مالیاتی مکلف اند اظهارنامه های دریافتی را ظرف مدت یک هفته پس از دریافت به دفتر مذکور ارسال نمایند. دفتر مرکزی ارث اظهارنامه های واصله را ثبت و ممهور و ظرف یکماه جهت اقدامات قانونی بعدی به ادارۀ امور مالیاتی مربوط اعاده

خواهد نمود. در صورتی که برای یک متوفی اظهارنامه های متعددی واصل شده باشد دفتر مرکزی ارث اظهارنامه های مذکور را به ادارۀ مالیاتی که اولین اظهارنامه را به دفتر مزبور فرستاده است ارسال و مراتب را به سایر ادارات امور مالیاتی ذیربط اعلام خواهد نمود.
ماده ۳۰ ) ادارۀ امور مالیاتی مربوط مکلف است اظهارنامۀ مؤدیان را طبق مقررات این فصل رسیدگی و ارزش اموال را تشخیص و به شرح زیر عمل کند :
الف ) در صورتی که جمع ارزش اموال مشمول مالیات اظهارنامه شده در اظهارنامه با ارزش تع

یین شدۀ همان اموال توسط اداره امور مالیاتی بیش از پانزده درصد اختلاف نداشته باشد، اظهارنامه را قطعی تلقی و مراتب را ظرف شش ماه به مؤدی ابلاغ نماید.
ب ) در صورتی که اختلاف بیش از پانزده درصد باشد و همچنین در مواردی که وراث یا نمایندۀ قانونی آنها و سایر کسانی که طبق مقررات این قانون مکلف به دادن اظهارنامه هستند از تسلیم اظهارنامه خودداری کنند ذیا در اظهارنامه قسمتی از اموال را ذکر ننمایند مالیات متعلق را بر طبق مقررات این قانون تشخیص و به مؤدی ابلاغ کند.
تبصره ) هرگاه وراث ظرف یکماه از تاریخ اخطار کتبی ادارۀ امور مالیاتی از ارائه اموال به منظور ارزیابی خودداری نمایند ادارۀ امور مالیاتی نسبت به تعیین بهای اموال رأساً اقدام خواهد نمود.
ماده ۳۱ ) ادارۀ امور مالیاتی مکلف است پس از تسلیم اظهارنامه از طرف وراث یا نمایندۀ قانونی آنها در صورت درخواست کتبی ظرف یک هفته گواهینامۀ متضمن رونوشت مصدق ریز ماترک را که در اظهارنامه نوشته شده صادر و به مؤدی تسلیم نماید. این گواهی نامه فقط از نظر صدور برگ حصر وراثت معتبر است. رسیدگی به تقاضای حصر وراثت در دادگاهها موکول به ارائه گواهینامۀ مذکور در این ماده خواهد بود و مدیران دفتر دادگاههای صادر کنندۀ تصدیق حصر وراثت موظف اند رونوشت گواهی شدۀ آن را ظرف پانزده روز از تاریخ صدور به ادارۀ امور مالیاتی محل بفرستند.
ماده ۳۲ ) مأخذ ارزیابی املاک اعم از عرصه یا اعیان، ارزش معماملاتی ملک یا رعایت تبصرۀ (۱) مادۀ ۵۹ این قانون در زمان فوت بوده و مأخذ ارزیابی سایر اموال و حقوق مالی متوفی، ارزش آنها در تاریخ فوت خواهد بود.
تبصره ۱ ) اثاث البیت محل سکونت از نظر مالیاتی جزء ماترک متوفی محسوب نخواهد شد.

تبصره ۲ ) در مورد ساختمانهایی که با توجه به نوع مصالح یا طرز معماری خاص دارای ارزش فوق العاده هستند ارزش معاملاتی اعیانی ملاک نبوده و ادارۀ امور مالیاتی مکلف است در این مورد و همچنین در ارزیابی جواهر و اشیای نفیس از نظر کارشناس یا کارشناسان و متخصص یا متخصصین ذیربط استفاده کنند.
تبصره ۳ ) در مواردی که منفعت مال، مورد وصیت یا نذر واقع می شود و همچنین در حبس چنانچه پس از انقضای مدت، اصل مال عاید وراث شود ارزش مال مورد وصیت و نذر و حبس، به تاری

خ حین الفوت مورث با رعایت مسلوب المنفعه بودن آن تقدیم و به سهم الارث وراثی که مال عاید آنها می شود اضافه و مشمول مالیات بر ارث خواهد بود.
تبصره ۴ ) حقوق ناشی از عقود اجاره به شرط تملیک با بانکها نسبت به عرصه و اعیان املاک براساس ارزش معاملاتی حین الفوت محاسبه خواهد شد.
ماده ۳۳ ) مأموران کنسولی ایران در خارج از کشور موظف اند ظرف سه ماه از تاریخ اطلاع از وقوع فوت اتباع ایرانی مراتب را ضمن ارسال کلیۀ اطلاعات در مورد آنان اعم از منقول یا غیرمنقول واقع در کشور محل مأموریت خود، با تعیین مشخصات و ارزش آنها، از طریق وزارت امور خارجه به وزارت امور اقتصادی و دارائی اعلام نمایند.
تبصره ) آئین نامۀ اجرائی این ماده ظرف شش ماه از تاریه تصویب این قانون توسط وزارتخانه های امور اقتصادی و دارائی و امور خارجه تهیه و به تصویب هیأت وزیران خواهد رسید.
ماده ۳۴ ) بانکها و شرکتها و مؤسسات و اشخاصی که اموالی از متوفی نزد خود دارند مکلف اند ظرف یکماه از تاریخ اطلاع از فوت صورت آن اموال اعم از وجوه نقد یا سفته یا جواهر و نیز مقدار سهام یا سهم الشرکه متوفی را تنظیم و به ادارۀ امور مالیاتی محل تسلیم نمایند، همچنین موظف اند در صورت مراجعۀ ادارۀ امور مالیاتی، دفاتر و اسناد مورد نیاز را برای رسیدگی در اختیار آنها بگذارند.

ماده ۳۵ ) اداره ثبت اسناد و املاک موقعی که مال غیرمنقول را به اسم وراث یا موصی له ثبت می نمایند، همچنین کلیۀ دفاتر اسناد رسمی در موقعی که می خواهند تقسیم نامه یا هر نوع معاملۀ راجع به ماترک را ثبت کنند، باید گواینامۀ ادارۀ امور مالیاتی صلاحیتدار را مبنی بر عدم شمول مالیات با این که مالیات متعلق کلاً پرداخت یا ترتیب یا تضمین لازم برای پرداخت آن داده شده است مطالبه نمیند و قبل از ارئه این گواهینامه مجاز به ثبت نیستند.
ماده ۳۶ ) بانکها و شرکتها و مؤسسات و اشخاصی که وجوه نقد یا سفته یا جواهر سهام یا سهم الشرکه و یا هر نوع مال دیگر از متوفی نزد خود دارند مجاز نخواهند بود آن را به وراث یا وصی حسب مورد تسلیم و یا به نام آنان ثبت نمایند مگر این که گواهینامه موضوع قسمت اخیر ما

دۀ ۳۵ این قانون ارائه گردد.
ماده ۳۷ ) در صورتی که به موجب احکام دادگاهها براساس حقوق مالی متوفی مالی به ورثه برسد، مدیران دفتر دادگاهها مکلف اند رونوشت حکم را به ادارۀ امور مالیاتی مربوط ارسال دارند تا در صورتی که قبلاً مالیات آن وصول نشده باشد اقدام به مطالبۀ مالیات گردد. این حکم در مواردی که اسناد و مدارک تازه ای مربوط به دارائی متوفی به دست آید نیز جاری خواهد بود. در صورتی که پس از قطعیت مالیات اسناد و مدارک تازه ای مربوط به بدهی متوفی یا عدم تعلق دارائی به وی ارائه گردد و در محاسبۀ مالیات مؤثر باشد پروندۀ امر جهت صدور رأی مقتضی به هیأت حل اختلاف مالیاتی ارسال و طبق رأی هیأت، اقدام خواهد شد.
ماده ۳۸ ) اموالی که به موجب وقف یا حبس یا نذر یا وصیت منتقل می شود، در صورتی که از موارد معافیت مذکوور در بند ۳ماده ۲۴ این قانون نباشد و یا مشول مقررات فصل مالیات بردرآمد اتفاقی نگردد، به شرح زیر مشمول مالیات است :
الف ) در مورد وقف و حبس، منافع مال هر سال مشمول مالیات به نرخ مقرر در ماده ۱۳۱ این قانون خواهد بود.
ب ) در نذر و وصیت چنانچه منافع مورد نذر و وصیت باشد به شرح بند الف فوق و در صورتی که عین مال مورد نذر و وصیت باشد. ارزش مال طبق مقرران این فصل تعیین و یکجا به نرخ مقرر برای وراث طبقه دوم مشمول مالیات خواهد بود.
تبصره ۱ ) مال مورد وصیت وقتی مشمول مالیات خواهد بود که وصیت با فوت موصی قطعی شده باشد.
تبصره ۲ ) اداره امور مالیاتی صلاحیتدار در مورد وقف و حبس و نذر وصیت اداره امور مالیاتی است که محل ساقامت متولی یا حبس و نذرکننده یا موصی در محدودۀ آن واقع است و در صورتی که افراد مذکور مقیم ایران نباشند اداره امور مالیاتی مربوط در تهران خواهد بود.
تبصره ۳ ) دفاتر اسناد رسمی و ادارات ثبت اسناد و محاکم دادگستری و سازمان حج و اوقاف خیریه و ادارۀ سرپرستی صغار و محجورین و همچنین بانکها و سایر مؤسسات مجاز نخواهند بود به مفاد وصتنامه ای ترتیب اثر دهند مگر این که گواهینامه ادارۀ مالیاتی مبنی بر این که وصیتنامۀ مذکور از طرف وصی یا وراث به ادارۀ مالیاتی صلاحیتدار تسلیم شده است ارائه گردد.
ماده ۳۹ ) در مورد وقف، متولی و در مورد حبس و نذر، حبس و نذرکننده و در مورد وصیت، وصی

مکلف اند حداکثر ظرف سه ماه از تاریخ وقوع عقد یا فوت موصی، حسب مورد، اظهارنامه ای روی نمونه ای که از طرف سازمان امور مالیاتی کشور تهیه می شود حاوی مشخصات و ارزش مال مورد وقف یا حبس یا نذر یا وصیت به انضمام اسناد مربوطه به ادرۀ امور مالیاتی صلاحیتدار تسلیم و رسید دریافت دارند و همچنین در صورتی که مورد از مصادیق بند الف ماده ۳۸ این قانون باشد، مالیات منافع هر سال را تا آخر تیر ماه سال بعد و چنانچه مورد از مصادیق قسمت اخیر بند ب ماده مزبور باشد، مالیات متعلق را حداکثر ظرف سه ماه از تاریخ انقضای مهلت تسلیم اظهارنامه پردا

خت کنند و یا از تسهیلات مذکور در مواد ۴۰ و ۴۱ این قانون استفاده کنند.
تبصره ) در مواردی که موضوع وقف یا حبس یا نذر یا وصیت از مصادیق بند ۳ ماده ۲۴ این قانون و یا مشول مقررات فصل مالیات بردرآمد اتفاقی باشد متولی، یا حبس و نذرکننده، یا وصی، حسب مورد، مکلف اند مشخصات اموال مورد وقف یا حبس یا نذر یا وصیت و مشخصات ذینفع را روی نمونه ای که از طرف وزارت امور اقتصادی و دارائی تهیه می شود درج و حداکثر ظرف سه ماه از تاریخ وقوع عقد یا فوت موصی به ادارۀ امور مالیاتی صلاحیتدار تسلیم و رسید دریافت دارند.
ماده ۴۰ ) در صورتی که مشمولان مالیات این فصل قادر به پرداخت تمام یا قسمتی از مالیات خود نباشند سازمان امور مالیاتی کشور می تواند با اخذ تضمین معتبر قرار تقسیط آن را تا مدت سه سال از تاریخ قطعی شدن مالیات متعلق بدهد و در صورتی که دادن تضمین و تقسیط برای وراث مقدور نباشد می توانند طبق مادۀ ۴۱ این قانون عمل کنند.
ماده ۴۱ ) سازمان امور مالیاتی کشور می تواند در صورتی که جزء ماترک، وجوه نقد موجود نباشد به تقاضای کتبی وراث معادل مالیات متعلق، مالی را اعم از منقول یا غیرمنقول از ماترک با توافق وراث انتخاب و به قیمتی که مبنای محاسبۀ مالیات بر ارث قرار گرفته است به جای مالیات قبول کند.
تبصره ) در صورتی که در اجرای این ماده مالی به جای مالیات قبول شود، انتقال آن به وزارت امور اقتصادی و دارائی مشمول هیچ گونه مالیاتی نخواهد بود.
ماده ۴۲ ) در صورتی که جزء ماترک متوفی کارخانه یا کارگاه تولیدی یا واحدهای کشاورزی باشد و ارزش سایر اموال متوفی تکافوی مالیات ارث متعلق به ماترک را نکند، پس از وصول مالیات از محل سایر اموال نسبت به مازاد مالیات و همچنین در مواردی که مرتک منحصر به کارخانه یا کارگاه

تولیدی یا واحدهای کشاورزی باشد سازمان امور مالیاتی کشور مکلف است در صورت تقاضای وراث با تقسیط مالیات در مدت مناسبی موافقت نماید.
ماده ۴۳ ) در صورتی که بانکها و شرکتها و مؤسسات و اشخاصی که مالی از متوفی نزد خود دارند از اجرای مواد ۳۴ و ۳۶ این قانون تخلف نمایند، علاوه بر این که تا معادل ارزش مالی که نزد آنها بوده با وارث نسبت به پرداخت مالیات و جرایم متعلق مسئولیت تضامنی دارند، مشمول جریمه ای معادل ۵ درصد قیمت مال نیز خواهند بود. در مورد بانکها و شرکتهای دولتی وموسسات دو

لتی، متخلف و شرکاء معاونان وی در تخلف نیز مسئولیت تضامنی خواهند داشت.
مثال ۱ ) آقای رضائی منش در ۱۲ /۱۲/ ۱۳۸۰ فوت نموده است و همسر نامبرده که همراه سه فرزند خود مقیم ایران هستند اظهار نامه مالیاتی را به شرح زیر تحویل حوزه مالیاتی داده است:
وارث طبقه اول: مانی ۳۰ ساله و میترا ۲۳ ساله و مهسا ۱۶ ساله
لیست ماترک متوفی:
حساب سپرده بانکی ۱۰۹۰ بانک سپه زنجان به مبلغ ۰۰۰/۰۰۰/۲۵۸ ریال
ساختمان مسکونی واقع در زنجان به مساحت عرضه ۵۰۰ متر مربع با ارزش معاملاتی ۰۰۰/۰۰۰/۳۵۰ ریال و مساحتاعیانی معادل ۳۰۰ متر مربع به ارش معاملاتی ۰۰۰/۰۰۰/۵۰۰ ریال
سهام شرکت گرجی مورد پذیرش در بورس دویست سهم به مبلغ ۰۰۰/۰۰۰/۷۰ ریال سهام شرکت نکیسا که توسط ح.زه مالیاتی معادل ۰۰۰/۰۰۰/۵۰ ریال ارزیابی شده است.
با توجه به اینکه مهریه همسر ایشان ۰۰۰/۰۰۰/۵۰ ریال می باشد و هزینه کفن و دفن ایشان که مرد تایید حوزه مالیاتی است ۰۰۰/۰۰۰/۶ ریال می باشد و هزینه و اجبات عبادی ایشان که مورد تایید حوزه مالیاتی است ۰۰۰/۰۰۰/۸ ریال است.
توضیح اینکه طبق قانون سهم الارث پسر دو برابر دختر و سهم الارث همسر ۸/۱ ماترک می باشد سهم مالیات هر یک از وارث را حساب کنید.
حل :
مجموع ماترک متوفی :
سپرده بانکی ۰۰۰/۰۰۰/۲۵۸
ارزش معاملاتی عرصه ساختمان ۰۰۰/۰۰۰/۳۵۰
ارزش معاملاتی اعیانی ساختمان ۰۰۰/۰۰۰/۵۰۰
سهام موردپذیرش در بورس ۰۰۰/۰۰۰/۷۰
(ارزیابی توسط حوزه مالیاتی) – سهام غیر مورد پذیرش دربورس
مجموع ماترک متوفی ۰۰۰/۰۰۰/۵۰
۰۰۰/۰۰۰/۲۲۸/۱

مجموع ماترک مشمول مالیات متوفی :
سپرده بانکی ۰۰/۶۰۰/۵۱=۲۰%×۰۰۰/۰۰۰/۲۵۸
عرصه ساختمان ۰۰۰/۰۰۰/۳۵۰
اعیانی ساختمان ۰۰۰/۰۰۰/۵۰۰

سهام موردپذیرش در بورس ۰۰۰/۰۰۰/۳۵=۵۰%×۰۰۰/۰۰۰/۷۰
سهام غیرمورد پذیرش در بورس ۰۰۰/۰۰۰/۳۰=۶۰%×۰۰۰/۰۰۰/۵۰
مهریه همسر (۰۰۰/۰۰۰/۵۰)
هزینه کفن و دفن (۰۰۰/۰۰۰/۶)
هزینه واجبات عبادی (۰۰۰/۰۰۰/۸)
مجموع ماترک مشمول مالیات ۰۰۰/۶۰۰/۹۰۲
سهم الارث همسر از ماترک مشمول مالیات :
سهم الارث همسر از ماترک مشمول مالیات ۰۰۰/۰۷۵/۶۹=۸/۱ × (۰۰۰/۰۰۰/۳۵۰ – ۰۰۰/۶۰۰/۹۰۲)

سهم الارث همسر – مشمول مالیات ۰۰۰/۰۷۵/۳۹ = ۰۰۰/۰۰۰/۳۰ – ۰۰۰/۰۷۵/۶۹
مالیات سهم همسر ۷۵۰/۹۵۳/۱ = ۵%× ۰۰۰/۰۷۵/۳۹ ماده ۲۰ ۰۰۰/۰۷۵/۳۹
سهم الارث همسر از ماترک مشمول مالیات :
۰۰۰/۵۲۵/۸۳۳ = ۰۰۰/۰۷۵/۶۹ – ۰۰۰/۶۰۰/۹۰۲
سهم الارث همسر از ماترک مشمول مالیات : ۵۰۰/۷۶۲/۴۱۶ = ۴/۲ × ۰۰۰/۵۲۵/۸۳۳
سهم الارث همسر مشمول مالیات پسر : ۵۰۰/۷۶۲/۳۸۶ = ۰۰۰/۰۰۰/۳۰ – ۵۰۰/۷۶۲/۴۱۶
۰۰/۵۰۰/۲ = ۵% × ۰۰۰/۰۰۰/۵۰ ماده ۲۰ ۵۰۰/۷۶۲/۳۸۶
۰۰۰/۵۰۰/۲۲ = ۱۵% × ۰۰۰/۰۰۰/۱۵۰
۶۲۵/۶۹۰/۴۶ = ۲۵% × ۵۰۰/۷۶۲/۱۸۶
مالیات سهم پسر ۶۲۵/۶۹۰/۷۱

سهم الارث هر یک از دختران از ماترک مشمول مالیات :
۲۵۰/۳۸۱/۲۰۸=۴/۱ × ۰۰۰/۵۲۵/۸۳۳
سهم الارث مالیات میترا ۲۵۰/۳۸۱/۱۷۸ = ۰۰۰/۰۰۰/۳۰ – ۲۵۰/۳۸۱/۲۰۸
۰۰۰/۵۰۰/۲ = ۵% × ۰۰۰/۰۰۰/۵۰

۱۸۸/۲۵۷/۱۹ = ۱۵%× ۲۵۰/۳۸۱/۱۲۸ ماده ۲۰ ۲۵۰/۳۸۱/۱۷۸
مالیات سهم میترا ۱۸۸/۷۵۷/۲۱
سهم الارث مشمول مالیات مهسا ۲۵۰/۳۸۱/۱۵۸ = ۰۰۰/۰۰۰/۵۰ – ۲۵۰/۳۸۱/۲۰۸
۰۰۰/۵۰۰/۲ = ۵% × ۰۰۰/۰۰۰/۵۰
۱۸۸/۲۵۷/۱۶ = ۱۵%× ۲۵۰/۳۸۱/۱۰۸ ماده ۲۰ ۲۵۰/۳۸۱/۱۵۸
مالیات سهم مهسا ۱۸۸/۷۵۷/۱۸
مثال ۲ ) یک فرد ایرانی مقیم خاجر در تاریخ ۱۳/۱/۸۱ فوت نموده و ماترک نامبرده به شرح ذیل می باشد :
– موجودی حساب سپرده بانکی در تهران ۰۰۰/۷۸۹/۱۲۵ ریال
– موجودی حساب ارزی بانکی در فرانسه ۰۰۰/۵۰۰/۳ فرانک که مشمول ۰۰۰/۹۰۰/۱ فرانک مالیات در خارج می شود و هر فرانک ۵۸۰۰ ریال است.
– یک منزل در ایران که ارزش معاملاتی حین الفوت عرصه آن معادل ۰۰۰/۰۰۰/۱۲۰ و اعیانی آن ۰۰۰/۰۰۰/۶۷۰ ریال می باشد.
– ارزش خالص دارائیهای متوفی در یک واحد تولیدی در ایران ۰۰۰/۰۰۰/۴۰۰/۲ ریال است.
– تعداد ۶۰ عدد سکه که قیمت رسمی آنها در زمان فوت مبلغ ۰۰۰/۵۸۰

ریال برای هر سکه
– مهریه همسر متوفی مبلغ ۰۰۰/۰۰۰/۴۰ ریال و ۱۴ سکه
– هزینه کفن و دفن مورد تائید حوزه مالیاتی ۰۰۰/۵۸۰ ریال
– بدهی متوفی به وراث طبقه اول که مورد تائید هیأت حل اختلاف مالیاتی می باشد مبلغ ۰۰۰/۰۰۰/۴۹۰ ریال است.
وراث متوفی که مقیم خارج می باشند عبارتند از همسر، یک پسر ۲۱ ساله، یک پسر معلول از کار افتاده ۲۵ ساله و یک پسر ۱۱ ساله. سهم الارث همسر ۸/۱ ماترک و پسر دو برابر دختر است.
مالیات سهم الارث هر یک از وراث را محاسبه کنید.
حل :

مجموع ماترک متوفی (به ریال) :
سپرده بانکی ۰۰۰/۷۸۹/۱۲۵
سپرده بانکی در فرانسه (۵۸۰۰× ۰۰۰/۵۰۰/۳) ۰۰۰/۰۰۰/۳۰۰/۲۰
ارزش عرصه ساختمان ۰۰۰/۰۰۰/۱۲۰
ارزش اعیانی ساختمان ۰۰۰/۰۰۰/۶۷۰
سهمی متوفی از خالص دارایی یک واحد تولیدی ۰۰۰/۰۰۰/۴۰۰/۲
سکه طلا (۰۰۰/۵۸۰ × ۶۰ ) ۰۰۰/۸۰۰/۳۴
مجموع ماترک متوفی ۰۰۰/۵۸۹/۶۵۰/۲۳
مجموع ماترک مشمول مالیات متوفی (به ریال) :
سپرده بانکی (۲۰% × ۰۰۰/۷۸۹/۱۲۵) ۸۰۰/۱۵۷/۲۵
سپرده بانکی در فرانسه ۵۸۰۰ × (۰۰۰/۹۰۰/۱ – ۰۰۰/۵۰۰/۳) ۰۰۰/۰۰۰/۲۸۰/۹
عرصه ساختمان ۰۰۰/۰۰۰/۱۲۰
اعیانی ساختمان ۰۰۰/۰۰۰/۶۷۰

سهم متوفی از خالص دارایی یک واحد تولیدی (۶۰% × ۰۰۰/۰۰۰/۴۰۰/۲) ۰۰۰/۰۰۰/۴۴۰/۱
سکه طلا ۰۰۰/۸۰۰/۳۴
مهریه همسر { (۰۰۰/۵۸۰ × ۱۴) + ۰۰۰/۰۰۰/۴۰} (۰۰۰/۱۲۰/۴۸)
هزینه کفن و دفن (۰۰۰/۵۸۰)
بدهی متوفی به وراث طبقه اول (۰۰۰/۰۰۰/۴۹۰)
مجموع ماترک مشمول ۸۰۰/۲۵۷/۰۳۱/۱۱
سهم الارث همسر از ماترک مشمول مالیات :
ماترک موجود در ایران ۸۰۰/۲۵۷/۶۳۱/۱ = ۰۰۰/۰۰۰/۲۸۰/۹ – ۰۰۰/۰۰۰/۱۲۰ – ۸۰۰/۲۵۷/۰۳۱/۱۱
سهم الارث همسر از ماترک موجود در ایران – مشمول مالیات ۲۲۵/۹۰۷/۲۰۳=۸/۱ × ۸۰۰/۲۵۷/۶۳۱/۱
۲۲۵/۹۰۷/۱۷۳ = ۰۰۰/۰۰۰/۳۰ – ۲۲۵/۹۰۷/۲۰۳
۰۰۰/۵۰۰/۲ = ۵% × ۰۰۰/۰۰۰/۵۰ ماده ۲۰ ۲۲۵/۹۰۷/۱۷۳
۰۸۴/۵۸۶/۱۸ = ۱۵% × ۲۲۵/۹۰۷/۱۲۳
مالیات همسر از ماترک موجود در ایران ۰۸۴/۰۸۶/۲۱

سهم الارث همسر از ماترک موجود در خارج از کشور:
سهم الارث همسر از ماترک موجود در خارج از کشور : ۰۰۰/۰۰۰/۱۶۰/۱ = ۸/۱ × ۰۰۰/۰۰۰/۲۸۰/۹
مالیات همسر از ماترک موجود در خارج از کشور : ۰۰۰/۰۰۰/۲۹۰ = ۲۵% × ۰۰۰/۰۰۰/۱۶۰/۱
مجموع مالیات بر سهم الارث همسر : ۰۸۴/۰۸۶/۳۱۱ = ۰۰۰/۰۰۰/۲۹۰ + ۰۸۴/۰۸۶/۲۱

سهم الارث فرزندان از ماترک مشمول مالیات :
ماترک مشمول مالیات موجود در ایران ۸۰۰/۲۵۷/۷۵۱/۱ = ۰۰۰/۰۰۰/۲۸۰/۹ – ۸۰۰/۲۵۷/۰۳۱/۱۱
سهم الارث فرزندان از ماترک مشمول موجود در ایران : ۵۷۵/۳۵۰/۵۴۷/۱ = ۲۲۵/۹۰۷/۲۰۳ – ۸۰۰/۲۵۷/۷۵۱/۱
سهم الارث هر یک از فرزندان ۵۲۵/۷۸۳/۵۱۵ = ۳ + ۵۷۵/۳۵۰/۵۴۷/۱

سهم الارث مشمول مالیات پسر از کارافتاده و پسر ۱۱ ساله ۵۲۵/۷۸۳/۴۶۵ = ۰۰۰/۰۰۰/۵۰ – ۵۲۵/۷۸۳/۵۱۵
۰۰۰/۵۰۰/۲ = ۵% × ۰۰۰/۰۰۰/۵۰ ماده ۲۰ ۵۲۵/۷۸۳/۴۶۵
۰۰۰/۵۰۰/۲۲ = ۱۵% × ۰۰۰/۰۰۰/۱۵۰
۸۸۱/۴۴۵/۶۶ = ۲۵% × ۵۲۵/۷۸۳/۲۶۵
مالیات پسر از کار افتاده و ۱۱ ساله ۸۸۱/۴۴۵/۹۱
سهم الارث مشمول مالیات پسر ۲۱ ساله ۵۲۵/۷۸۳/۴۸۵ = ۰۰۰/۰۰۰/۳۰ – ۵۲۵/۷۸۳/۵۱

۵
۰۰۰/۵۰۰/۲ = ۵%× ۰۰۰/۰۰۰/۵۰ ماده ۲۰ ۵۲۵/۷۸۳/۴۸۵
۰۰۰/۵۰۰/۲۲ = ۱۵% × ۰۰۰/۰۰۰/۱۵۰
۸۸۱/۴۴۵/۷۱ = ۲۵%× ۵۲۵/۷۸۳/۲۸۵
مالیات پسر ۲۱ ساله ۸۸۱/۴۴۵/۹۶

سهم الارث فرزندان از ماترک خارج از کشور:
۰۰۰/۰۰۰/۱۲۰/۸ = ۰۰۰/۰۰۰/۱۶۰/۱ – ۰۰۰/۰۰۰/۲۸۰/۹
۶۶۷/۶۶۶/۷۰۶/۲ = ۳ + ۰۰۰/۰۰۰/۱۲۰/۸
مالیات سهم الارث هر یک از فرزندان از ماترک خارج از کشور ۶۶۷/۶۶۶/۶۷۶ = ۲۵% × ۶۶۷/۶۶۶/۷۰۶/۲

مثال ۳ ) آقای کمالی در تاریخ ۱/۱/۱۳۸۰ فوت نموده است. او دارای همسر است. ایشان فرزند ندارند. در صورتی که ماترک متوفی به شرح ذیل باشد سهم مالیات ارث هر یک از وراث را محاسبه کنید.

– دو دستگاه اتومبیل به ارزش ۰۰۰/۰۰۰/۱۱۵ ریال
– سهام شرکت ندا که توسط حوزه مالیاتی معادل ۰۰۰/۰۰۰/۲۷۰ ریال ارزیابی شده است
– سهام شرکت نسترن مورد پذیرش بورس به ارزش ۰۰۰/۰۰۰/۹۰ ریال
– یک باب ساختمان به ارزش معاملاتی عرصه ۰۰۰/۰۰۰/۳۳ و ارزش معاملاتی اعیانی آن مبلغ ۰۰۰/۰۰۰/۵۲ ریال می باشد.
– زمینی به ارزش معاملاتی ۰۰۰/۰۰۰/۷۰ ریال
– موجودی سپرده بانکی در ایران به ارزش ۰۰۰/۰۰۰/۱۳ ریال
– بدهی متوفی به وراث طبقه دوم ۰۰۰/۳۵۰/۸ ریال
– مهریه همسر ایشان ۰۰۰/۰۰۰/۱۴ ریال است.
ضمناً متوفی و همسر ایشان ساکن ایران هستند و متوفی دارای دو خواهر نیز می باشد که به طور مساوی ارث می برند.
(یادآوری : اگر مردی فوت نماید و فرزند نداشته باشد ۴/۱ مال به زن می رسد و بقیه ماترک به ورثه دیگر می رسد.)

حل :
مجموع ماترک متوفی (به ریال) :
دو دستگاه اتومبیل ۰۰۰/۰۰۰/۱۱۵
سهام شرکت ندا ۰۰۰/۰۰۰/۲۷۰
سهام شرکت نسترن – مورد پذیرش در بورس ۰۰۰/۰۰۰/۹۰
عرصه ساختمان ۰۰۰/۰۰۰/۳۳
اعیان ساختمان ۰۰۰/۰۰۰/۵۲
زمین ۰۰۰/۰۰۰/۷۰
سپرده بانکی در ایران ۰۰۰/۰۰۰/۱۳
مجموع ماترک متوفی ۰۰۰/۰۰۰/۶۴۳

مجموع ماترک متوفی (به ریال) :
اتومبیل ۰۰۰/۰۰۰/۱۱۵
سهام شرکت ندا ۶۰% مشمول ۰۰۰/۰۰۰/۱۶۲
سهام شرکت نسترن ۵۰% مشمول ۰۰۰/۰۰۰/۴۵
عرصه ساختمان ۰۰۰/۰۰۰/۳۳
اعیان ساختمان ۰۰۰/۰۰۰/۵۲
زمین ۰۰۰/۰۰۰/۷۰

سپرده بانکی در ایران ۲۰% مشمول ۰۰۰/۶۰۰/۲
مهریه همسر (۰۰۰/۰۰۰/۱۴)
مجموع ماترک مشمول مالیات ۰۰۰/۶۰۰/۴۶۵
سهم الارث همسر از ماترک مشمول مالیات :
سهم الارث همسر از ماترک مشمول مالیات ۰۰۰/۶۵۰/۹۰ = ۴/۱ × (۰۰۰/۰۰۰/۷۰ – ۰۰۰/۰۰۰/۳۳ – ۰۰۰/۶۰۰/۴۶۵)
سهم الارث همسر مشمول مالیات ۰۰۰/۶۵۰/۶۰ = ۰۰۰/۰۰۰/۳۰ –

۰۰۰/۶۵۰/۹۰
۰۰۰/۵۰۰/۲ = ۵% × ۰۰۰/۰۰۰/۵۰ ماده ۲۰ ۰۰۰/۶۵۰/۶۰
۵۰۰/۵۹۷/۱ = ۱۵% × ۰۰۰/۶۵۰/۱۰
مالیات سهم الارث همسر ۵۰۰/۰۹۷/۴

سهم الارث هر یک از خواهران از ماترک مشمول مالیات :
۰۰۰/۴۷۵/۱۸۷ = ۲ + (۰۰۰/۶۵۰/۹۰ – ۰۰۰/۶۰۰/۴۶۵)
۰۰۰/۵۰۰/۷ = ۱۵% × ۰۰۰/۰۰۰/۵۰ ماده ۲۰ ۰۰۰/۴۷۵/۱۸۷
۷۵۰/۳۶۸/۳۴ = ۲۵% × ۰۰۰/۴۷۵/۱۳۷
مالیات سهم الارث همسر ۷۵۰/۸۶۸/۴۱

مثال ۴ ) خانم شجاعی در تاریخ ۱۷/۲/۱۳۸۱ فوت نمودند. ایشان ساکن ایران بودند اما همسر و دو فرزند ایشان ساکن خارج می باشند. خانم شجاعی بر اثر تصادف فوت نمودند که در این صورت دیه ۰۰۰/۰۰۰/۱۵۰ ریالی به ورثه ایشان که همسر پسر ۲۴ ساله و دختر ۲۰ ساله ایشان می باشد تعلق می گیرد. ضمناً خانم شجاعی دارای مهریۀ ۰۰۰/۰۰۰/۳۶ ریالی می باشد و ماترک ایشان به قرار ذیل است :
– یک دستگاه آپارتمان به ارزش معاملاتی ۰۰۰/۰۰۰/۲۵۰ ریال
– یک دستگاه اتومبیل به ارزش ۰۰۰/۰۰۰/۵۰ ریال
باغی به ارزش معاملاتی ۰۰۰/۰۰۰/۶۳۰ ریال و زمینی به ارزش ۰۰۰/۰۰۰/۹۰ ریال
سپردع بانکی ارزی – نزد یک بانک خارجی ۶۳۰۰۰ دلار که در خارج مشمول هیچ گونه مالیاتی نمی شود به نرخ هر دلار ۸۰۰۰ ریال

سهم مالیات بر ارث هر یک از وراث و سهم از ارث هر یک از آنها حساب کنید.
(یادآوری : اگر زنی فوت نماید و فرزند نداشته باشد، ۲/۱ مال را شوهر او و بقیه را دیگر ورثه او می برند ولی اگر فرزند داشته باشد ۴/۱ مال را شوهر و بقیه را ورثه دیگر می برند.) بنابراین سهم شوهر ۴/۱ و سهم پسر دو برابر دختر است.
حل :
مجموع ماترک متوفی (به ریال) :
آپارتمان ۰۰۰/۰۰۰/۲۵۰

اتومبیل ۰۰۰/۰۰۰/۵۰
باغ ۰۰۰/۰۰۰/۶۳۰
زمین ۰۰۰/۰۰۰/۹۰
سپرده ارزی ۰۰۰/۰۰۰/۵۰۴ = (۸۰۰۰ × ۰۰۰/۶۳)
دیه ۰۰۰/۰۰۰/۱۵۰
مجموع ۰۰۰/۰۰۰/۶۷۴/۱

مجموع ماترک مشمول مالیات :
آپارتمان ۰۰۰/۰۰۰/۲۵۰
اتومبیل ۰۰۰/۰۰۰/۵۰
باغ ۰۰۰/۰۰۰/۶۳۰

زمین ۰۰۰/۰۰۰/۹۰
سپرده ارزی ۰۰۰/۰۰۰/۵۰۴
مجموع ماترک مشمول مالیات ۰۰۰/۰۰۰/۵۲۴/۱
سهم الارث شوهر از ماترک مشمول مالیات:
سهم الارث شوهر از ماترک مشول مالیات موجود در ایران ۰۰۰/۰۰۰/۲۵۵ = ۴/۱ × (۰۰۰/۰۰۰/۵۰۴ – ۰۰۰/۰۰۰/۵۲۴/۱)

سهم الارث شوهر – مشمول مالیات ۰۰۰/۰۰۰/۲۲۵ = ۰۰۰/۰۰۰/۳۰ – ۰۰۰/۰۰۰/۲۵۵
۰۰۰/۵۰۰/۲ = ۵ % × ۰۰۰/۰۰۰/۱۵۰
۰۰۰/۲۵۰/۶ = ۲۵% × ۰۰۰/۰۰۰/۲۵
مالیات سهم الارث شوهر از ماترک موجود در ایران ۰۰۰/۲۵۰/۳۱
سهم شوهر از ماترک موجود در خارج از کشور ۰۰۰/۰۰۰/۱۲۶ = ۴/۱ × ۰۰۰/۰۰۰/۵۰۴
مالیات شوهر از ماترک خارج از کشور ۰۰۰/۵۰۰/۳۱ = ۲۵% × ۰۰۰/۰۰۰/۱۲۶
مالیات شوهر از کل ماترک ۰۰۰/۷۵۰/۶۲ = ۰۰۰/۵۰۰/۳۱ + ۰۰۰/۲۵۰/۳۱

سهم الارث فرزندان از ماترک مشمول مالیات:
۰۰۰/۰۰۰/۷۵۶ = ۰۰۰/۰۰۰/۲۵۵ – ۰۰۰/۰۰۰/۰۲۰/۱
سهم الارث پسر از ماترک مشمول مالیات:
سهم الارث پسر از ماترک موجود در ایران ۰۰۰/۰۰۰/۵۱۰ = ۳/۲ × ۰۰۰/۰۰۰/۷۶۵
۰۰۰/۰۰۰/۴۸۰ = ۰۰۰/۰۰۰/۳۰ – ۰۰۰/۰۰۰/۵۱۰
سهم الارث پسر از ماترک موجود در ایران – مشمول مالیات ۰۰۰/۵۰۰/۲ = ۵% × ۰۰۰/۰۰۰/۵۰ ماده ۲۰ ۰۰۰/۰۰۰/۴۸۰
۰۰۰/۵۰۰/۲۲ = ۱۵% × ۰۰۰/۰۰۰/۱۵۰
۰۰۰/۰۰۰/۷۰ = ۲۵% × ۰۰۰/۰۰۰/۲۸۰

مالیات سهم الارث موجود در ایران ۰۰۰/۰۰۰/۹۵
سهم الارث فرزندان از ماترک ارزی ۰۰۰/۰۰۰/۳۷۸ = ۰۰۰/۰۰۰/۱۲۶ – ۰۰۰/۰۰۰/۵۰۴
سهم الارث پسر از ماترک ارزی ۰۰۰/۰۰۰/۲۵۲ = ۳/۲ × ۰۰۰/۰۰۰/۳۷۸
مالیات پسر از سهم الارث ارزی ۰۰۰/۰۰۰/۶۳ = ۲۵% × ۰۰۰/۰۰۰/۲۵۲
مالیات پسر از سهم الارث داخلی و خارجی ۰۰۰/۰۰۰/۱۵۸ = ۰۰۰/۰۰۰/۶۳ + ۰۰۰/۰۰۰/۹۵

سهم الارث دختر از ماترک مشمول مالیات:
سهم الارث دختر از ماترک موجود در ایران ۰۰۰/۰۰۰/۲۵۵ = ۳/۱ × ۰۰۰/۰۰۰/۷۶۵
سهم الارث دختر– مشمول مالیات ۰۰۰/۰۰۰/۲۲۵ = ۰۰۰/۰۰۰/۳۰ – ۰۰۰/۰۰۰/۲۵۵
۰۰۰/۵۰۰/۲ = ۱۵% × ۰۰۰/۰۰۰/۵۰ ماده ۲۰ ۰۰۰/۰۰۰/۲۲۵
۰۰۰/۵۰۰/۲۲ = ۱۵% × ۰۰۰/۰۰۰/۱۵۰
۰۰۰/۲۵۰/۶ = ۲۵% × ۰۰۰/۰۰۰/۲۵
مالیات سهم الارث داخلی ایران ۰۰۰/۲۵۰/۳۱
سهم الارث دختر از ماترک خارجی ۰۰۰/۰۰۰/۱۲۶ = ۳/۱ × ۰۰۰/۰۰۰/۳۷۸
مالیات دختر از سهم الارث خارجی ۰۰۰/۵۰۰/۳۱ = ۲۵% × ۰۰۰/۰۰۰/۱۲۶
مالیات دختر از سهم الارث داخلی و خارجی ۰۰۰/۷۵۰/۶۲ = ۰۰۰/۵۰۰/۳۱ + ۰۰۰/۲۵۰/۳۱
مثال ۵ ) شهید حاج حمید رمضانی که شهادت ایشان به تائید بنیاد شهید انقلاب اسلامی رسیده است از خود ماترک ذیل را برای همسر و دو فرزند دختر خویش به جای گذارده است. همسر ایشان دارای مهریه ای به مبلغ ۰۰۰/۰۰۰/۷۰ ریال می باشد.

– منزل مسکونی به ارزش معاملاتی عرصه ۰۰۰/۰۰۰/۲۶ ریال و ارزش معاملاتی اعیان ۰۰۰/۵۰۰/۱۱۸ ریال
– سپرده بانکی نزد بانک اصفهان ۰۰۰/۰۰۰/۸ ریال
– وسیله نقلیه به ارزش ۰۰۰/۵۰۰/۷۵ ریال
مالیات سهم الارث هر یک از وراث را حساب کنید.
{ چون این اموال ماترک شهید است پس مشمول مالیات نمی باشد}:

سهم الارث هر دختر از عرصه ۰۰۰/۰۰۰/۱۳ = ۲/۱ × ۰۰۰/۰۰۰/۲۶
۰۰۰/۰۰۰/۲۰۲ = ۰۰۰/۵۰۰/۷۵ + ۰۰۰/۰۰۰/۸ + ۰۰۰/۵۰۰/۱۱۸
سهم الارث پس از کسر معافیت ۰۰۰/۰۰۰/۱۳۲ = ۰۰۰/۰۰۰/۷۰ – ۰۰۰/۰۰۰/۲۰۲
سهم الارث همسر ۰۰۰/۵۰۰/۱۶ = ۸/۱ × ۰۰۰/۰۰۰/۱۳۲
سهم الارث هر دختر ۰۰۰/۷۵۰/۵۷ = ۲/۱ × ۰۰۰/۵۰۰/۱۱۵ = (۰۰۰/۵۰۰/۱۶ – ۰۰۰/۰۰۰/۱۳۲)
مجموع سهم الارث هر دختر ۰۰۰/۷۵۰/۷۰ = ۰۰۰/۰۰۰/۱۳ + ۰۰۰/۷۵۰/۵۷
مسائل :
۱ ) آقای روز بهانی در تیر ماه سال ۸۱ فوت شده است. وارث قانونی وی دو پسر ، یکی ۱۸ ساله و دیگری ۲۴ ساله و نیز یک دختر ۲۸ ساله که در زمان فوت پدر ازدواج نکرده می باشد. ماترک متوفی در زمان فوت طبق اظهار نامه مالیاتی به شرح ذیل گزارش شده است:
– مبلغ ۰۰۰/۰۰۰/۴۰ ریال در حساب پس انداز نزد بانک صادرات – ۰۰۰/۰۰۰/۳۸ ریال مطالبات قابل وصول – سه دستگاه آپارتمان جمعاً به ارزش معاملاتی ۰۰۰/۰۰۰/۴۰ ریال که مورد تایید ممیز و سر ممیز قرار گرفته است – موجودی نقد به مبلغ ۰۰۰/۰۰۰/۱۸ ریال – بدهی به اشخاص۰۰۰/۰۰۰/۱۵ ریال که مستند به مدارک قانونی بوده و مورد تایید قرار گرفته است.
مطلوب است محایبه مالیات سهم الارث هر یک از وارث.
۲ ) آقای الف در تیر ماه سال ۸۱ فوت شده است و دارائیهای وی در اظهار نامه مالیاتی او به شرح ذیل گزارش شده است:
– سه باب مغازه جمعاً به ارزش معاملاتی ۰۰۰/۰۰۰/۳۰۰ ریالی (که از این مبلغ ۰

بیل به ارزش ۰۰۰/۰۰۰/۲۵۰ ریال – اثاثه موجود در منزل متوفی ۰۰۰/۰۰۰/۱۸۰ ریال – یک قطعه زمین به ارزش معاملاتی ۰۰۰/۲۰۰/۱۵ ریال.
وارث قانونی وی یک دختر ۲۴ ساله که ازدواج کرده و یک پسر ۲۳ ساله که مشغول تحصیل دانشگاه می باشد. همچنین پدر و مادر و همسر می باشد (سهم الارث پدر و مادر هر کدام ۶/۱ و همسر ۸/۱ و باقیمانده به فرزندان تعلق دارد) / (سهم الارث هر پسر دوبرابر دختر می باشد و زن از زمین ارث نمی برد) مطلوب است محاسبه مالیات سهم الارث ه یک از وارث.
۳ ) اقای امین در خرداد ماه سال ۸۱ فوت شده است وارث قانونی وی دو برادر یکی ۲۲ ساله که مشغول تحصیل در دانشگاه و یکی ۲۹ ساله و یک خواهر ۳۰ ساله می باشد. سهم الارث هر یک از برادران ۰۰۰/۰۰۰/۳۰۰ ریال و سهم الارث خواهر ۰۰۰/۰۰۰/۱۵۰ ریال می باشد. مالیات برارث هر یک از وارث را حساب کنید.
۴ ) آقای رضا پور که دارای یک همسر و یک پسر ۲۷ ساله که دانشجوی دانشگاه بوده و یک دحتر ۲۹ ساله که هنوز ازدواج نکرده است در یک حادثه رانندگی در شهریور ماه ۸۱ فوت شده است. اظهر نامه مالیاتی وی حاوی اطلاعاتی به شرح ذیل می باشد:
۱ ) دو فقره حساب بانکی جمعاً به مبلغ ۰۰۰/۰۰۰/۴۳ ریال ۲ . چهار باب ساختمان به ارزش معملاتی ۰۰۰/۰۰/۵۰۰ ریال (از این مبلغ ۰۰۰/۰۰۰/۱۵۰ ریال مربوط به عرصه می باشد) ۳ . سهام شرکت احسان که پذیرفته شده در بورس اوراق بهادر می باشد به ارزش ۰۰۰/۰۰۰/۴۰ ریال ۴٫ اثاث به ارزش ۰۰۰/۰۰۰/۲۲ ریال ۵٫ مبلغ ۰۰۰/۰۰۰/۱۰۰ ریال بابت دیه ۶٫ موجودی نقدی به مبلغ ۰۰۰/۰۰۰/۲۶ ریال ۷٫ سهام شرکت صنعتی رضا به لرزش ۰۰/۰۰۰/۱۶ ریال ۸ . یک دستگاه اتومبیل به ارزش ۰۰۰/۰۰۰/۳۸ ریال.
مطلوب است محاسبه مالیات سهم الارث هر یک از وارث.

۵ ) آقای آلفا که تبعه کشور آمریکا می باشد در تاریخ ۲۰/۲/۸۱ فوت شده است کلیه اموال وی در ایران به مبلغ ۰۰۰/۰۰۰/۵۰ ریال ارزیابی شده است علاوه بر اموال فوق دارائیهای وی در 
۶ ) آقای ملک پور که دارای یک همسر و یک فرزند ۲۳ ساله که مشغول به تحصیل در دانشگاه می باشد در تاریخ ۲۰/۴ /۸۱ فوت شده است اموال وی شامل یک آپارتمان مسکونی به ارزش معاملاتی ۰۰۰/۰۰۰/۳۵۰ ریال می باشد و همچنین اتومبیلی به ارزش ۰۰۰/۰۰۰/۲۰۰ ریال و ۰۰۰/۰۰۰/۴۰ مطالبات قابل وصول . مطلئب است محاسبه مالیات بر ارث هر یک از وارث.
۷ ) آقای یاوری در تاریخ ۱۰ /۲/ ۸۱ فوت شده است. وارث وی شامل سه پسر که یکی ۱۸ ساله، دیگری ۲۸ ساله که مشغول تحصیل در دانشگاه بوده و یکی دیگر ۳۱ ساله و معلول و نیز یک دختر ۲۲ ساله که قبل از فوت پدر ازدواج کرده، نی باشد. ماترک وی شامل اقلام زیر است:
مطلوب است محاسبه مالیات سهم الارث هر یک از وارث.
۸ ) آقای آزادی در تاریخ ۲۰/۵/۸۱ فوت شده است. دارائیهای وی شامل یک فقره حساب بانکی به مبلغ ۰۰۰/۰۰۰/۱۵ ریال – یک آپارتمان به ارزش معاملاتی ۰۰۰/۰۰۰/۳۵ ریال – موجودی نقد به مبلغ ۰۰۰/۰۰۰/۱۵ ریال، یک باب مغازه به مبلغ ۰۰۰/۰۰۰/۲۵ ریال می باشد. تنها وارث وی رضا خواهر زاه وی می باشد. ایشان ۲۳ ساله و دانشجو می باشند. مطلوب است محاسبه مالیات بر ارث.
۹ ) آقای اکبری در ۳۱/۲/۸۱ در اثر حادثه فوت شده است. اظهار نامه مالیاتی وی توسط همسرش به حوزه مالیاتی محل تسلیم شده است. طبق اظهار نامه ماترک وی به شرح ذیل می باشد:
۱ ) یک باب مغازه به ارزش معاملاتی ۰۰۰/۰۰۰/۵۲ ریال (ارزش عرصه ۰۰۰/۰۰۰/۱۲ ریال)
۲ ) مبلغ ۰۰۰/۰۰۰/۸۰ ریال بابت دیه قانونی وی
۳ ) سهام شرکت به ارزش ۰۰۰/۰۰۰/۳۵ ریال که در بورس بهادر قابل خرید و فروش می باشد
۴ ) یک ویلا به ارزش معاملاتی ۰۰۰/۰۰۰/۷۵ ریال (ارزش عرصه ۰۰۰/۰۰۰/۲۰ ریال)

۵ ) مطالبات قابل وصول ۰۰۰/۰۰۰/۳۵
۶ ) بدهیای متوفی که مستند به اسناد قانونی بوده و مورد تایید هیات حل اختلاف مالیاتی قرار گرفته است ۰۰۰/۰۰۰/۱۵ ریال.
وارث قانونی وی علاوه بر همسر سه دختر بوده و همگی زیر ۲۰ سال هستند.
مطلوب است محاسبه مالیات بر ارث هر یک از وارث.
۱۰ ) آقای مهران پور در سال ۸۱ فوت شده است که اموال وی شامل یک فقره حساب بانکی به مبلغ اوراق ۰۰۰/۰۰۰/۲۵ ریال، سهام رضا به ارزش ۰۰۰/۰۰۰/۳۰ ریال که در بورس اوراق بهادر قابل خرید و فروش می باشد یک ویلا به ارزش ۰۰۰/۰۰۰/۴۵ ریال می باشد. تنها وارث وی عموی او می باشد. مطلوب است محاسبه مالیات سهم الارث وی.
۱۱ ) آقای حق شناس در تاریخ ۸ /۲/۸۱ فوت شده است. وارث قانونی وی شامل همسر و یک پسر ۲۳ ساله و یک دختر ۲۳ ساله که هنوز ازدواج نکرده و یک دختر ۳۵ ساله که ازدواج کرده است. لازم به ذکر است که خواهر و برادر متوفی نیز در قید حیات اند و ادعای وارق کرده ند. ماترک وی به شرح ذیل گزارش شده است:
– دو ویلا به ارزش ۰۰۰/۰۰۰/۸۰ ریال (ارزش عرصه به مبلغ ۰۰۰/۰۰۰/۲۰)
– دو فقره حساب بانکی به مبلغ ۰۰۰/۰۰۰/۲۵ ریال

– موجودی نقد در منزل متوفی ۰۰۰/۰۰۰/۲۴
– مطالبات قابل وصول ۰۰۰/۰۰۰/۳۰ ریال
– سهام شرکت رضا که پذیرفته شده است در بورس اوراق بهادر می باشد به ارزش ۰۰۰/۰۰۰/۳۰ ریال
– بدهی به دختر ۳۵ ساله بع مبلغ ۰۰۰/۰۰۰/۱۰ ریال که قابل تایید می باشد.
لازم به ذکر است که مهریه همسر وی به مبلغ ۰۰۰/۰۰۰/۵ ریال می باشد که هنوز پرداخت نشده است.
مطلوب است محاسبه مالیات سهم الارث هر یک ازوارث قانونی.

فصل چهارم :
حق تمبر:
مواد ۴۴ تا ۵۱ قانون مالیتهای مستقیم :
ماده ۴۴ ) از هر برگ چک که از طرف بانکها چاپ می شود دویست (۲۰۰) ریال حق تمبر اخذ می شود.
ماده ۴۵ ) از اوراق مشروحه زیر نسبت به مبلغ آنها معاد

ل سه در هزار حق تمبر اخذ می شود:
برات، فته طلب (سفته) و نظایر آنها.
تبصره ) حق تمبر مقرّر در این ماده بابت کمتر از هزار ریال معادل حق تمبر هزار ریال خواهد بود.
ماده ۴۶ ) از کلیه اسناد تجاری قابل انتقال که در ایران صادر و یا معامله ومورد استفاده قرار داده می شود (به استثنای اوراق مذکور در مواد ۴۵ و ۴۸ این قانون) و اسناد کاشف از حقوق مالکیت نسبت به مال التجاره از قبیل بار نامه دریای و هوایی و همچنین اوراق بیمه و مال التجاره، پنج هزار (۵۰۰۰) ریال و بار نامه زمینی و صورت وضعیت مسافری یک هزار (۱۰۰۰) ریال حق تمبر دریافت

خواهد شد. موسسه های حمل و نقل مسئول تنظیم دقیق بارنامه هستند و باید هویّت و نشانی صحیح صاحب کالا و سایر اطلاعات مربوط را در آن درج نمایند و نسخ کافی اوراق مذکور را حداقل تا پنج سال از تاریخ صدور نگاهداری کنند.

تبصره ) از اوراق ومدارک زیر به شرح مقرّر در این تبصره حق تمبر اخذ می شود:
۱ ) از کارت معافیت هر یک از مشمولان که به انحای مختلف ازانجام دادن خدمت وظیفه معاف می شوند، بایت صدور کارت معافیت مذکور، مبلغ ده هزار (۰۰۰/۱۰) ریال.
۲ ) از هر گونه گواهینامه رانندگی بین المللی مبلغ پنجاه هزار (۰۰۰/۵۰) ریال.
۳ ) از هر پلاک ترانزیت انواع خودرو و همچنین از شماره گذاری هر وسیله نقلیه که به صورا موقّت وارد کشور می شود مبلغ دویست هزار (۰۰۰/۲۰) ریال.
۴ ) از گواهینامه رانندگی انواع خودرو به ازای هر سال مدّت اعتبار مبلغ یک هزار (۱۰۰۰) ریال.
۵ ) از کارنامه و گواهینامه دانش آموزان دوره ابتدایی، راهنمایی و متوسطّه مبلغ یک هزار (۱۰۰۰) ریال.
۶ ) از دانشنامه وگواهی دانشنامه کاردانی، کارشناسی، کار شناسی ارشد ، دکترا و بالاتر مبلغ ده هزار (۰۰۰/۱۰) ریال.
۷ ) از گواهی ارزش تحصیلی دوره های ابتدایی، راهنمایی و متوسطه خارجی مبلغ بیست هزار (۰۰۰/۲۰) ریال.
۸ ) از گواهی ارزش تحصیلی دوره های فنی و حرفه ای و دانشگاهی خارجی مبلغ پنجاه هزار (۰۰۰/۵۰) ریال.

 

۹ ) از پروانه مامایی یا مدرک تحصیلی دوره کاردانی و دندانپزشکی تجربه مبلغ بیست هزار (۰۰۰/۲۰) ریال.
۱۰ ) از پروانه مشاغل پزشکی، دندانپزشکی ، پیراپزشکی، دامپزشکی و دارو سازی مبلغ یکصد هزار (۰۰۰/۱۰۰) ریال.

 

۱۱ از جوار تاسیس، کارت شناسایی واحدهای تولیدی ومعدنی، کارت بازرگانی، پروانه وکالت وکار شناسی و سایر پروانه های کسب وکار، بابت صدور مبلغ یکصد هزار (۰۰۰/۱۰۰) ریال و بابت تجدید کبلغ پنجاه هزار (۰۰۰/۵۰) ریال.
ماده ۴۷ ) از کلیه قرار داد ها و اسناد مشابه آنها به شرح زیرکه بین بانکها و مشتریان آنهامبادله یا ازطرف مشتریان تعهد می شود در صورتی که در دفاتر اسناد رسمی ثبت نشود، معادل ده هزار (۰۰۰/۱۰) ریال حق تمبر اخذ می شود:
۱ ) برگ قبول شرایط عمومی حساب جاری.
۲ ) قرار داد وام یا اعطای تسهیلات ا ز هر نوع که باشد و نیز اوراق وفرمهای تعهّد آوری که بانکها به نامهای مختلف در موقع انجام معاملات به امضای مشتریان خود می رسانند.
۳ ) قرار داد های انواع سپرده های سرمایه گذاری.
۴ ) وکالتنامه های بانکی که در دفتر بانک تنظیم می شود و مشتریان حق امضای خود را به دیگری واگذار می نمایند.
۵ ) قرار داد های دیگری که بین بانکها و مشتریان منعقد می شود و طرفین تعهّدات و مسئولیتهای را به عهده می گیرند و به امور مذکور در این ماده مرتبط می شود.
۶ ) ضمانتنامه های صادره از طرف بانکها.
۷ ) تقاضای صدور ضمانتنامه در صورتی که تقاضا از طرف بانک قبول شده و ضمانتنامه صادر گردد.
۸ ) تقاضای گشایش اعتبار اسنادی برای داخل ایران یا برای کشورهای خارج در صورتی که تقاضا از طرف بانک قبول شده و اعتبار اسنادی گشایش یابد.

ماده ۴۸ ) سهام و سهم الشرکه کلیه شرکتهای ایرانی موضوع قانون تجارت به استثنای شرکتهای تعاونی بر اساس اسمی سهام یا سهم الشرکه به قرار دو در هزار مشمول حق تمبر خواهد بود کسور صد (۱۰۰) ریال محسوب می شود.
تبصره ) حق تمبر سهام و سهم الشرکه شرکتها باید ظرف دو ماه ازتاریخ ثبت قانونی شرکت و در مورد افزایش سرمایه و سهام اضافی از تاریخ ثبت افزایش سرمایه در ادراه ثبت شرکتها از طریق ابطال تمبر پرداخت شود افزایش سرمایه در مورد شرکتهایی که قبلاً سرمایه خود را کاهش داده اند تا زمانی که حق تمبر آن پرداخت شده است مشمول حق تمبر مجدد نخواهد بود.

ماده ۴۹ ) در صورتی که اسناد مشمول حق تمبرموضوع مواد ۴۵ ،۴۶ ، ۴۷، ۴۸ این قانون در ایران صادر شده باشد اولین شخصی که اسناد مزبور را متصرف می شود باید قبل از هر نوع امضاء اعم از ظهر نویسی یا معامله یا قبولی یا پرداخت به ترتیب فوق عمل نماید و در هر صورت کلیه موسسات یا اشخاصی که در ایران اسناد مذکو را معامله یا دریافت یا تادیه می نمایند متقضا مناً مسئولیت پرداخت حقوق مقرّر خواهند بود.
ماده ۵۰ ) وزارت امور اقتصادی و دارایی مجاز است سفته و برات و بار نامه و اوراق

دیگر مشمول حق تمبر را چاپ و در دسترس متقاضیان بگذارد. وزارت امور اقتصادی و دارایی می تواند درمواردی که متقضی بداند به جای ابطال و الصادق تمبر به دریافت حق تمبر در قبال صدور قبض مالیات اکتفا نماید.
ماده ۵۱ ) در صورت تخلّف از مقررات این فصل، متخلّف علاوه بر اصل حق تمبر معادل دو برابر آن جریمه خواهد شد.

 

فصل پنجم :
مالیات بر در آمد اجاره املاک :
ماده ۱۳۱ ) نرخ مالیات بر در آمد اشخاص حقیقی به شرح زیر است:
شرح نرخ
تا میزان ۰۰۰/۰۰۰/۳۰ ریال درآمد مشمول مالیات سالانه به نرخ ۱۵%
تا میزان ۰۰۰/۰۰۰/۱۰۰ ریال درآمد مشمول مالیات سالانه به مازاد ۰۰۰/۰۰۰/۳۰ ریال به نرخ ۲۰%
تا میزان ۰۰۰/۰۰۰/۲۵۰ ریال درآمد مشمول مالیات سالانه به مازاد ۰۰۰/۰۰۰/۱۰۰ ریال به نرخ ۲۵%
تا میزان ۰۰۰/۰۰۰/۰۰۰/۱ریال درآمد مشمول مالیات سالانه به مازاد ۰۰۰/۰۰۰/۲۵۰ ریال به نرخ ۳۰%
نسبت به مازاد ۰۰۰۰/۰۰۰/۰۰۰/۱ ریال درآمد مشمول مالیات سالانه به نرخ ۳۵%
مواد ۵۲ تا ۵۷ مالیاتهای مستقیم :

ماده ۵۲ ) در آمد شخص حقیقی یا حقوقی ناشی از واگذاری حقوق خود نسبت به املاک واقع در ایران پس از کسر معافیتهای مقرر در این قانون مشمول مالیات بر در آمد املاک می باشد.
ماده ۵۳ ) در آمد مشمول مالیات املاکی که به اجاره واگذار می گردد عبارت است از کل مال الاجاره، اعم از نقدی وغیر نقدی، پس از کسر بیست و پنج درصد ۲۵%) بابت هزینه ها واستهلاکات و تعهدات مالک نسبت به مورد اجاره.

در آمد مشمول مالیات در مورد اجاره دست اول املاک موردوقف یا حبس بر اساس این ماده محاسبه خواهد شد.
در رهن تصرف، راهن طبق مقررات این فصل مشمول مالیات خواهد بود.
هر گاه موجر مالک نباشد، در آمد مشمول مالیات وی عبارت است از مابه التفاوت اجاره دریافتی و پرداختی بابت ملک مورد اجاره.

حکم حکم این ماده در مورد خانه های سازمانی متعلق به اشخاص حقوقی در صورتی که مالیات آنها طبق دفاتر قانونی تشخیص داده شود جاری نخواهد بود.
تبصره ۱ ) محل سکونت پدر یا مادر یا همسر یا فرزند یا اجداد و همچنین محل سکونت افراد تحت تکفل مالک اجاری تلقی نمی شود مگر اینکه به موجب اسناد و مدارک ثابت گردد که اجاره پرداخت می شود. در صورتی که چند واحد مسکونی محل سکونت مالک و یا افراد مزبور باشد یک واحد برای سکونت مالک و یک واحد مسکونی برای هر یک از افراد مذکور به انتخاب مالک از مشمول مالیات موضوع این بخش خارج خواهد بود.
تبصره ۲ ) املاکی که مجاناً در اختیار سازمانها و مؤسسات موضوع ماده ۲ این قانون قرار می گیرد غیر اجاری تلقی می شود.
تبصره ۳ ) از نظر مالیات بردرآمد اجارۀ املاک هر واحد آپارتمان یک مستقل محسوب می شود.
تبصره ۴ ) در مورد املاکی که با اثاثه یا ماشین آلات به اجاره واگذار می شود درآمد ناشی از اجاره اثاثه و ماشین آلات نیز جزء درآمد ملک محسوب و مشمول مالیات این فصل می شود.
تبصره ۵ ) متحدثاتی که طبق قرارداد از طرف مستأجر، به نفع موجر ایجاد می شود، براساس ارزش معاملاتی روز تحویل متحدثه به موجر تقویم و پنجاه درصد (۵۰%) آن جزء درآمد مشمول مالیات اجارۀ سال تحویل محسوب می گردد.

تبصره ۶ ) هزینه هایی که به موجب قانون یا قراداد به عهدۀ مالک است و از طرف مستأجر انجام می شود و همچنین مخارجی که به موجب قرارداد انجام آن از طرف مستأجر تقبل شده در صورتی که عرفاً به عهده مالک باشد، به بهای روز انجام هزینه تقویم و به عنوان مال الاجاره غیرنقدی به جمع اجاره بهای سال انجام هزینه، اضافه می شود.
تبصره ۷ ) در صورتی که مالک اعیان احداث شده در عرصۀ استیجاری، ملک را کلاً یا جزئاً

به اجاره واگذار نماید، مبلغ اجارۀ پرداختی بابت عرصه به نسبت مورد اجاره از مال الاجاره دریافتی کسر و مازاد طبق مقررات صدر این مشمول مالیات خواهد بود.
تبصره ۸ ) در صورتی که مالک محل سکونت خود را بفروشد و در سند انتقال بدون اجاره بها مهلتی برای تخلیۀ ملک داده شود، در مدتی که محل سکونت انتقال دهنده می باشد تا شش ماه در بیع شرط مادام که طبق شرایط معامله مبیع در اختیار بایع شرطی است، اجاری تلقی نمی شود، مگر اینکه به موجب اسناد و مدارک ثابت گردد که اجاره پرداخت می شود.
تبصره ۹ ) وزارتخانه ها، مؤسسات و شرکتهای دولتی و دستگاههایی که تمام یا قسمتی یا بودجۀ آنها به وسیلۀ دولت تأمین می شود، نهادهای انقلاب اسلامی، شهرداریها و شرکتها و مؤسسات وابسته به آنها و همچنین سایر اشخاص حقوقی مکلفند مالیات موضوع این فصل را از مال الاجاره هایی که پرداخت می کنند کسر و ظرف ده روز به ادرۀ امور مالیاتی محل وقوع ملک پرداخت و رسید آن را به موجر تسلیم نمایند.
تبصره ۱۰ ) واحدهای مسکونی متعلق به شرکتهای سازندۀ مسکن که قبل از انتقال طقعی و طبق اسناد و مدارک مثبته به موجب قرارداد واگذار می گردد مادام که در تصرف خریدار می باشد، در مدت مذکور اجاری تلقی نمی شود و از لحاظ مالیاتی با خریدار مانند مالک رفتار خواهد شد مشروط بر اینکه مالیات نقل و انتقال قطعی موضوع ماده (۵۹) این قانون به مأخذ تاریخ تصرف پرداخت شده باشد.
تبصره ۱۱ ) مالکان مجتمع های مسکونی دارای بیش از ۳ واحد استیجاری که با رعایت الگوی مصرف مسکن بنا به اعلام وزارت مسکن و شهرسازی ساخته شده یا می شوند در طول مدت اجاره از صد در صد (۱۰۰%) مالیات بردرآمد املاک اجاری معاف می باشد. در غیر این صورت درآمد هر شخصی ناشی از اجارۀ واحد یا واحدهای مسکونی در تهران تا مجموع یکصد و پنجاه متر مربع زیربنای مفید و در سایر نقاط تا مجموع دویست متر مربع زیربنای مفید از مالیات بردرآمد ناشی از اجارۀ املاک معاف می باشد.
ماده ۵۴ ) مال الاجاره از روی سند رسمی تعیین می شود و در صورتی که اجاره نامۀ

رسمی وجود نداشته باشد یا از تسلیم سند یا رونوشت آن خودداری گردد و یا موجر علاوه بر اجاره بها وجهی به عنوان ودیعه یا هر عنوان دیگر از مستأجر دریافت نموده باشد، میزان اجاره بها براساس املاک مشابه تعیین خواهد شد. چنانچه بعداً اسناد و مدارک مثبته به دست آید که معلوم شود اجارۀ ملک بیش از مبلغی است که مأخذ تشخیص درآمد مشمول مالیات قرار گرفته، مالیات مابه التفاوت زبق مقررات این قانون قابل مطالبه خواهد بود.
تبصره ۱ ) ارزش اجاری مستغلات در مواردی که باید براساس اجاره بهای املاک مشابه تقویم گردد به وسیلۀ ادارۀ امور مالیاتی که ملک در محدودۀ آن واقع است تعیین خواهد شد.
تبصره ۲ ) از ابتدای سال ۱۳۸۲، مأخذ محاسبه درآمد مشمول مالیات اجارۀ املاک، ارزش

اجاری خواهد بود که توسط کمیسیون تقویم املاک موضوع مادۀ (۶۴) این قانون برای محدودۀ شهرها و روستاها و براساس هر متر مربع تعیین خواهد شد.
ماده ۵۵ ) هرگاه مالک خانه یا آپارتمان مسکونی، آن را به اجاره واگذار نماید و خود محل دیگری برای سکونت خویش اجاره نماید یا از خانۀ سازمانی که کارفرما در اختیار او می گذارد استفاده کند در احتساب درآمد مشمول مالیات این فصل میزان مال الاجاره ای که به موجب سند رسمی یا قرارداد می پردازد یا توسط کارفرما از حقوق وی کسر و یا برای محاسبۀ مالیات حقوق تقویم می گردد از کل مال الاجارۀ دریافتی او کسر خواهد شد.
ماده ۵۶ ) حذف شده است.
ماده ۵۷ ) در مورد شخص حقیقی که هیچ گونه درآمدی ندارد تا میزان معافیت مالیاتی درآمد حقوق موضوع ماده (۸۴) این قانون از درآمد مشمول مالیات سالانۀ مستغلات از مالیات معاف و مازاد طبق مقررات این فصل مشمول مالیات می باشد.
مشمولان این ماده باید اظهارنامۀ مخصوصی طبق نمونه ای که از طرف سازمان امور مالیاتی کشور تهیه خواهد شد به ادارۀ امور مالیاتی محل وقوع ملک تسلیم و اعلام نمایند که هیچ گونه درآمد دیگری ندارند. ادارۀ امور مالیاتی مربوط باید خلاصۀ مندرجات اظهارنامۀ مؤدی را به ادارۀ امور مالیاتی محل سکونت مؤدی ارسال دارد و در صورتی که ثابت شود اظهارنامه مؤدی خلاف واقع است مالیات متعلق به اضافۀ یک برابر آن به عنوان جریمه وصول خواهد شد.
در اجرای حکم این ماده حقوق بازنشستگی و وظیفۀ دریافتی و جوایز و سود ناشی از سپرده های بانکی درآمد تلقی نخواهد شد.
تبصره ۱ ) حکم این ماده در مورد فرزندان صغیری که تحت ولایت پدر باشند جاری نخواهد بود.
تبصره ۲ ) در صورتی که سایر درآمدهای مشمول مالیات ماهانۀ مؤدی کمتر از مبلغ مذکور در این ماده باشد، آن مقدار از درآمد مشمول مالیات اجارۀ املاک که با سایر درآمدهای مؤدی بالغ بر مبلغ فوق باشد معاف و مازاد طبق مقررات این فصل مشمول مالیات خواهد بود.

مثال ۱ ) آقای خشنود دو اتاق از منزل محل سکونت خود را به مبلغ ماهیانه ۰۰۰/۲۰۰/۱ ریال اجاره داده است. در صورتی که نامبرده درآمد دیگری نداشته باشد مالیات درآمد اجاره بها را حساب کنید.
حل ) از پرداخت مالیات معاف است زیرا مبلغ اجاره ایشان کمتر از ۰۰۰/۴۵۰/۱ ریال است.
مثال ۲ ) آقای آذری منزل محل سکونت خود را به مبلغ ماهیانه ۰۰۰/۲۸۰ ریال اجاره داده است و محل دیگری را از قرار ماهی ۰۰۰/۲۰۰ ریال جهت سکونت خود اجاره نموده است. مالیات درآمد اجاره بهای ایشان در یک سال چقدر خواهد بود؟

حل :

۰۰۰/۸۰ = ۰۰۰/۲۰۰ – ۰۰۰/۲۸۰
معافیت درآمد اجازه ۰۰۰/۲۰ = ۲۵% × ۰۰۰/۸۰
درآمد مشمول مالیات ۰۰۰/۶۰ = ۰۰۰/۲۰ – ۰۰۰/۸۰
۰۰۰/۷۲۰ ۱۲ × ۰۰۰/۶۰
۰۰۰/۱۰۸ نرخ ماده ۱۳۱ ۰۰۰/۷۲۰
۱۵% ۰۰۰/۷۲۰

مثال ۳ ) آقای بخشی یک باب منزل مسکونی به مبلغ ماهیانه ۰۰۰/۰۰۰/۲ ریال به شرکت آذرخش اجاره داده است درآمد اجاره به صورت هر سه ماه یکبار دریافت می شود. تاریخ قرارداد اجاره ۱/۹/۱x می باشد.
مطلوب است : محاسبه مالیات سه ماهه اول، دوم، سوم و چهارم براساس هر یک از مفروضات زیر :
۱ ) آقای بخشی خود در یک منزل مسکونی به صورت استیجاری ساکن باشد و ماهیانه مبلغ ۰۰۰/۰۰۰/۱ ریال مال الاجاره پرداخت نماید.
۲ ) آقای بخشی هیچ گونه درآمدی نداشته باشد.

حل : فرض اول : ۳۰/۱۱/۱x
000/000/1 = 000/000/1 – ۰۰۰/۰۰۰/۲
۰۰۰/۰۰۰/۳ = ۳ × ۰۰۰/۰۰۰/۱
معافیت ۰۰۰/۷۵۰ = ۲۵% × ۰۰۰/۰۰۰/۳

درآمد مشمول مالیات ۰۰۰/۲۵۰/۲ = ۰۰۰/۷۵۰ – ۰۰۰/۰۰۰/۳
مالیات سه ماهه اول ۲۹/۱۲/۱x (روش تجمعی) ۵۰۰/۳۳۷ = ۱۵% × ۰۰۰/۲۵۰/۲ نرخ ماده ۱۳۱ ۰۰۰/۲۵۰/۲

۰۰۰/۰۰۰/۱ = ۰۰۰/۰۰۰/۱ – ۰۰۰/۰۰۰/۲
۰۰۰/۰۰۰/۴ = ۴ × ۰۰۰/۰۰۰/۱

معافیت ۰۰۰/۰۰۰/۱ = ۲۵% × ۰۰۰/۰۰۰/۴
درآمد مشمول مالیات ۰۰۰/۰۰۰/۳ = ۰۰۰/۰۰۰/۱ – ۰۰۰/۰۰۰/۴
مالیات ۴ ماهه اسفند ماه ۳۱/۲/۲x 000/450 = 15% × ۰۰۰/۰۰۰/۳ نرخ ماده ۱۳۱ ۰۰۰/۰۰۰/۳
۵۰۰/۱۱۲ = ۵۰۰/۳۳۷ – ۰۰۰/۴۵۰

۰۰۰/۰۰۰/۱ = ۰۰۰/۰۰۰/۱ – ۰۰۰/۰۰۰/۲
۰۰۰/۰۰۰۲ = ۲ × ۰۰۰/۰۰۰/۱
معافیت ۰۰۰/۵۰۰ = ۲۵% × ۰۰۰/۰۰۰/۲
درآمد مشمول مالیات ۰۰۰/۵۰۰/۱ = ۰۰۰/۵۰۰ – ۰۰۰/۰۰۰/۲
مالیات۲ ماهه ۲ x
31/5/2x 000/225 = 15% × ۰۰۰/۵۰۰/۱ نرخ ماده ۱۳۱ ۰۰۰/۵۰۰/۱

۰۰۰/۰۰۰/۵ = ۵ × ۰۰۰/۰۰۰/۱
معافیت ۰۰۰/۲۵۰/۱ = ۲۵% ۰۰۰/۰۰۰/۵
درآمد مشمول مالیات ۰۰۰/۷۵۰/۳ = ۰۰۰/۲۵۰/۱ – ۰۰۰/۰۰۰/۵
مالیات۵ ماهه
مالیات سه ماهه سوم
۳۱/۸/۲x 000/562 = 15% × ۰۰۰/۷۵۰/۳ نرخ ماده ۱۳۱ ۰۰۰/۷۵۰/۳
۵۰۰/۳۳۷ = ۰۰۰/۲۲۵ – ۵۰۰/۵۶۲

۰۰۰/۰۰۰/۸= ۸ × ۰۰۰/۰۰۰/۱
معافیت ۰۰۰/۰۰۰/۲ = ۲۵% ۰۰۰/۰۰۰/۸
درآمد مشمول مالیات ۰۰۰/۰۰۰/۶ = ۰۰۰/۰۰۰/۲ – ۰

۰۰/۰۰۰/۸
مالیات۸ ماهه
مالیات سه ماهه چهارم ۰۰۰/۹۰۰ = ۱۵% × ۰۰۰/۰۰۰/۶ نرخ ماده ۱۳۱ ۰۰۰/۰۰۰/۶
۵۰۰/۳۳۷ = (۵۰۰/۳۳۷ + ۰۰۰/۲۲۵ )- ۰۰۰/۹۰۰
حل : فرض دوم : ۳۰/۱۱/۱x
000/000/6 = 3 × ۰۰۰/۰۰۰/۲
معافیت ۰۰۰/۵۰۰/۱ = ۲۵% × ۰۰۰/۰۰۰/۶
۰۰۰/۵۰۰/۴ = ۰۰۰/۵۰۰/۱ – ۰۰۰/۰۰۰/۶
درآمد مشمول مالیات ۰۰۰/۱۵۰ = (۳ × ۰۰۰/۴۵۰/۱ ) – ۰۰۰/۵۰۰/۴
مالیات سه ماهه اول ۲۹/۱۲/۱x (روش تجمعی) ۵۰۰/۲۲ = ۱۵% × ۰۰۰/۱۵۰ نرخ ماده ۱۳۱ ۰۰۰/۱۵۰

۰۰۰/۰۰۰/۸ = ۴ × ۰۰۰/۰۰۰/۲
۰۰۰/۰۰۰/۲ = ۲۵% × ۰۰۰/۰۰۰/۸
معافیت ۰۰۰/۰۰۰/۶ = ۰۰۰/۰۰۰/۲ – ۰۰۰/۰۰۰/۸
درآمد مشمول مالیات ۰۰۰/۲۰۰ = (۴ × ۰۰۰/۴۵۰/۱ ) – ۰۰۰/۰۰۰/۶
مالیات ۴ ماهه اسفند ماه ۳۱/۲/۲x 000/30 = 15% × ۰۰۰/۲۰۰ نرخ ماده ۱۳۱ ۰۰۰/۲۰۰
۵۰۰/۷ = ۵۰۰/۲۲ – ۰۰۰/۳۰

معافیت ۰۰۰/۰۰۰/۴ = ۲ × ۰۰۰/۰۰۰/۲
۰۰۰/۰۰۰/۱ = ۲۵% × ۰۰۰/۰۰۰/۴
درآمد مشمول مالیات ۰۰۰/۰۰۰/۳ = ۰۰۰/۰۰۰/۱ – ۰۰۰/۰۰۰/۴
مالیات ۲ ماهه اول ۲ x 31/5/2x 000/15 = 15% × ۰۰۰/۱۰۰ نرخ ماده ۱۳۱ ۰۰۰۰/۱۰۰

معافیت ۰۰۰/۰۰۰/۱۰۰ ۵ × ۰۰۰/۰۰۰/۲
۰۰۰/۵۰۰/۲ = ۲۵% × ۰۰۰/۰۰۰/۱۰
۰۰۰/۵۰۰/۷ = ۰۰۰/۵۰۰/۲ – ۰۰۰/۰۰۰/۱۰
درآمد مشمول مالیات ۰۰۰/۲۵۰ = (۵ × ۰۰۰/۴۵۰/۱) – ۰۰۰/۵۰۰/۷
مالیات ۳ ماهه سوم ۳۱/۸/۲x 500/37 = 15% × ۰۰۰/۲۵۰ نرخ ماده ۱۳۱ ۰۰۰/۲۵۰
۵۰۰/۲۲ = ۰۰۰/۱۵ – ۵۰۰/۳۷
معافیت ۰۰۰/۰۰۰/۱۶ = ۸ × ۰۰۰/۰۰۰/۲
۰۰۰/۰۰۰/۴ = ۲۵% × ۰۰۰/۰۰۰/۱۶
۰۰۰/۰۰۰/۱۲ = ۰۰۰/۰۰۰/۴ – ۰۰۰/۰۰۰/۱۶
۰۰۰/۴۰۰ = (۸× ۰۰۰/۴۵۰/۱) – ۰۰۰/۰۰۰/۱۲
درآمد مشمول مالیات ۰۰۰/۶۰ = ۱۵% × ۰۰۰/۴۰۰ نرخ ماده ۱۳۱ ۰۰۰/۴۰۰
مالیات ۳ ماهه چهارم ۵۰۰/۲۲ = (۵۰۰/۲۲ + ۰۰۰/۱۵ ) – ۰۰

۰/۶۰

مثال ۴ ) یک شرکت (دولتی یا خصوصی) ساختمانی را به مبلغ ۰۰۰/۰۰۰/۲۰۰ ریال در ماه به مدت دو سال از ۱/۱/۱x اجاره نموده است.
مطلوب است : محاسبه مالیات درآمد اجاره براساس هر یک از مفروضات زیر :
۱ ) مال الاجاره سالیانه پرداخت شود.
۲ ) مال الاجاره هر شش ماه یکبار پرداخت شود.
۳ ) مال الاجاره هر سه ماه یکبار پرداخت شود.
۴ ) مال الاجاره هر ماه پرداخت شود.
حل : فرض اول :
معافیت ۰۰۰/۰۰۰/۵۰ = ۲۵% × ۰۰۰/۰۰۰/۲۰۰
۰۰۰/۰۰۰/۱۵۰ = ۰۰۰/۰۰۰/۵۰ – ۰۰۰/۰۰۰/۲۰۰
درآمد مشمول مالیات ۰۰۰/۰۰۰/۸۰۰/۱ = ۱۲ × ۰۰۰/۰۰۰/۱۵۰
۰۰۰/۵۰۰/۴ = ۱۵% × ۰۰۰/۰۰۰/۳۰ نرخ ماده ۱۳۱ ۰۰۰/۰۰۰/۸۰۰/۱
۰۰۰/۰۰۰/۱۴ = ۲۰% × ۰۰۰/۰۰۰/۷۰
۰۰۰/۵۰۰/۳۷ = ۲۵% × ۰۰۰/۰۰۰/۱۵۰
۰۰۰/۰۰۰/۲۲۵ = ۳۰% × ۰۰۰/۰۰۰/۷۵۰
۰۰۰/۰۰۰/۲۸۰ = ۳۵% × ۰۰۰/۰۰۰/۸۰۰
مالیات سالیانه درآمد اجاره ۰۰۰/۰۰۰/۵۶۱

فرض دوم : مالیات شش ماهه اول
معافیت ۰۰۰/۰۰۰/۵۰ = ۲۵% × ۰۰۰/۰۰۰/۲۰۰
۰۰۰/۰۰۰/۱۵۰ = ۰۰۰/۰۰۰/۵۰ – ۰۰۰/۰۰۰/۲۰۰
درآمد مشمول مالیات ۰۰۰/۰۰۰/۹۰۰ = ۶ × ۰۰۰/۰۰۰/۱۵۰
۰۰۰/۵۰۰/۴ = ۱۵% × ۰۰۰/۰۰۰/۳۰ نرخ ماده ۱۳۱ ۰۰۰/۰۰۰/۹۰۰
۰۰۰/۰۰۰/۱۴ = ۲۰% × ۰۰۰/۰۰۰/۷۰
۰۰۰/۵۰۰/۳۷ = ۲۵% × ۰۰۰/۰۰۰/۱۵۰
۰۰۰/۰۰۰/۱۹۵ = ۳۰% × ۰۰۰/۰۰۰/۶۵۰
مالیات شش ماهه اول ۰۰۰/۰۰۰/۲۵۱

فرض دوم : مالیات شش ماهه دوم
معافیت ۰۰۰/۰۰۰/۵۰ = ۲۵% × ۰۰۰/۰۰۰/۲۰۰
۰۰۰/۰۰۰/۱۵۰ = ۰۰۰/۰۰۰/ ۵۰ – ۰۰۰/۰۰۰/۲۰۰
۰۰۰/۰۰۰/۸۰۰/۱ = ۱۲ × ۰۰۰/۰۰۰/۱۵۰
درآمد مشمول مالیات ۰۰۰/۵۰۰/۴ = ۱۵% × ۰۰۰/۰۰۰/۳۰ نرخ ماده ۱۳۱ ۰۰۰/۰۰۰/۸۰۰/۱
۰۰۰/۰۰۰/۱۴ = ۲۰% × ۰۰۰/۰۰۰/۷۰
۰۰۰/۵۰۰/۳۷ = ۲۵% × ۰۰۰/۰۰۰/۱۵۰

 

۰۰۰/۰۰۰/۲۲۵ = ۳۰% × ۰۰۰/۰۰۰/۷۵۰
۰۰۰/۰۰۰/۲۸۰= ۳۵% × ۰۰۰/۰۰۰/۸۰۰
مالیات برای کل سال ۰۰۰/۰۰۰/۵۶۱
مالیات شش ماهه اول ۰۰۰/۰۰۰/۳۱۰ = ۰۰۰/۰۰۰/۲۵۱ – ۰۰۰/۰۰۰/۵۶۱
فرض سوم : مالیات شش ماهه اول
معافیت ۰۰۰/۰۰۰/۵۰ = ۲۵% × ۰۰۰/۰۰۰/۲۰۰
۰۰۰/۰۰۰/۱۵۰ = ۰۰۰/۰۰۰/ ۵۰ – ۰۰۰/۰۰۰/۲۰۰
۰۰۰/۵۰۰/۴ = ۱۵% × ۰۰۰/۰۰۰/۳۰ نرخ ماده ۱۳۱ ۰۰۰/۰۰۰/۴۵۰ = ۳ × ۰۰۰/۰۰۰/۱۵۰
۰۰۰/۰۰۰/۱۴ = ۲۰% × ۰۰۰/۰۰۰/۷۰
۰۰۰/۵۰۰/۳۷ = ۲۵% × ۰۰۰/۰۰۰/۱۵۰
۰۰۰/۰۰۰/۶۰ = ۳۰% × ۰۰۰/۰۰۰/۲۰۰
مالیات سه ماهه اول ۰۰۰/۰۰۰/۱۱۶
فرض سوم : مالیات شش ماهه دوم
۰۰۰/۰۰۰/۵۰ = ۲۵% × ۰۰۰/۰۰۰/۲۰۰
۰۰۰/۰۰۰/۱۵۰ = ۰۰۰/۰۰۰/ ۵۰ – ۰۰۰/۰۰۰/۲۰۰
۰۰۰/۰۰۰/۲۵۱ نرخ ماده ۱۳۱ ۰۰۰/۰۰۰/۹۰۰ = ۶× ۰۰۰/۰۰۰/۱۵۰
مالیات سه ماهه دوم ۰۰۰/۰۰۰/۱۳۵ = ۰۰۰/۰۰۰/۱۱۶ – ۰۰۰/۰۰۰/۲۵۱

فرض سوم : مالیات شش ماهه دوم
۰۰۰/۰۰۰/۵۰ = ۲۵% × ۰۰۰/۰۰۰/۲۰۰
۰۰۰/۰۰۰/۱۵۰ = ۰۰۰/۰۰۰/ ۵۰ – ۰۰۰/۰۰۰/۲۰۰
نرخ ماده ۱۳۱ ۰۰۰/۰۰۰/۳۵۰/۱ = ۹× ۰۰۰/۰۰۰/۱۵۰
۰۰۰/۵۰۰/۴ = ۱۵% × ۰۰۰/۰۰۰/۳۰
۰۰۰/۰۰۰/۱۴ = ۲۰% × ۰۰۰/۰۰۰/۷۰
۰۰۰/۵۰۰/۳۷ = ۲۵% × ۰۰۰/۰۰۰/۱۵۰
۰۰۰/۰۰۰/۲۲۵ = ۳۰% × ۰۰۰/۰۰۰/۷۵۰
۰۰۰/۵۰۰/۱۲۲ = ۳۵% × ۰۰۰/۰۰۰/۳۵۰
مالیات ۹ ماه ۰۰۰/۵۰۰/۴۰۳
مالیات سه ماهه دوم ۰۰۰/۵۰۰/۱۵۲ = ۰۰۰/۰۰۰/۲۵۱ – ۰۰۰/۵۰۰/۴۰۳
فرض سوم : مالیات اجاره سه ماهه چهارم
۰۰۰/۰۰۰/۵۰ = ۲۵% × ۰۰۰/۰۰۰/۲۰۰
۰۰۰/۰۰۰/۱۵۰ = ۰۰۰/۰۰۰/ ۵۰ – ۰۰۰/۰۰۰/۲۰۰
۰۰۰/۰۰۰/۸۰۰/۱ = ۱۲ × ۰۰۰/۰۰۰/۱۵۰
۰۰۰/۰۰۰/۵۶۱ نرخ ماده ۱۳۱ ۰۰۰/۰۰۰/۸۰۰/۱
مالیات سه ماهه چهارم ۰۰۰/۵۰۰/۱۵۷ = ۰۰۰/۵۰۰/۴۰۳ – ۰۰۰/۰۰۰/۵۶۱

 

– چنانچه اجاره بها ماهیانه پرداخت شود بایستی براساس درآمد اجاره ماهیانه برای هر ماه مالیات جداگانه محاسبه و چنانچه قرارداد اجاره تا پایان سال تداوم داشت در ماه آخر مابه التفاوت به صورت جمع درآمد اجاری سالیانه محاسبه و کسر می شود.
فرض چهارم :
معافیت ۰۰۰/۰۰۰/۵۰ = ۲۵% × ۰۰۰/۰۰۰/۲۰۰
درآمد مشمول مالیات ۰۰۰/۰۰۰/۱۵۰ = ۰۰۰/۰۰۰/ ۵۰ – ۰۰۰/۰۰۰/۲۰۰
۰۰۰/۵۰۰/۴ = ۱۵% × ۰۰۰/۰۰۰/۳۰ نرخ ماده ۱۳۱ ۰۰۰/۰۰۰/۱۵۰
۰۰۰/۰۰۰/۱۴ = ۲۰% × ۰۰۰/۰۰۰/۷۰
۰۰۰/۵۰۰/۱۲ = ۲۵% × ۰۰۰/۰۰۰/۵۰

 

مالیات اجاره فرودین ماه ۰۰۰/۰۰۰/۳۱
درآمد اجاره تا پایان اردیبهشت ماه ۰۰۰/۰۰۰/۳۰۰ = ۲ × ۰۰۰/۰۰۰/۲۰۰
۰۰۰/۵۰۰/۴ = ۱۵% × ۰۰۰/۰۰۰/۳۰ نرخ ماده ۱۳۱ ۰۰۰/۰۰۰/۳۰۰
۰۰۰/۰۰۰/۱۴ = ۲۰% × ۰۰۰/۰۰۰/۷۰
۰۰۰/۵۰۰/۳۷ = ۲۵% × ۰۰۰/۰۰۰/۱۵۰
۰۰۰/۰۰۰/۱۵ = ۳۰% × ۰۰۰/۰۰۰/۵۰
مالیات دو ماه ۰۰۰/۰۰۰/۷۱
مالیات اجاره اردیبهشت ماه ۰۰۰/۰۰۰/۴۰ = ۰۰۰/۰۰۰/۳۱ – ۰۰۰/۰۰۰/۷۱
درآمد اجاره تا پایان خرداد ماه ۰۰۰/۰۰۰/۴۵۰ = ۳ × ۰۰۰/۰۰۰/۱۵۰
۰۰۰/۵۰۰/۴ = ۱۵% × ۰۰۰/۰۰۰/۳۰
۰۰۰/۰۰۰/۱۴ = ۲۰% × ۰۰۰/۰۰۰/۷۰
۰۰۰/۵۰۰/۳۷ = ۲۵% × ۰۰۰/۰۰۰/۱۵۰
۰۰۰/۰۰۰/۶۰= ۳۰% × ۰۰۰/۰۰۰/۲۰۰
۰۰۰/۰۰۰/۱۱۶
مالیات اجاره خرداد ماه ۰۰۰/۰۰۰/۴۵ = ( ۰۰۰/۰۰۰/۴۰ + ۰۰۰/۰۰۰/۳۱ ) – ۰۰۰/۰۰۰/۱۱۶

نکات قابل توجه در محاسبه مالیات بر درآمد اجاره املاک :
– در صورتی که مدت اجاره املاک (مستغلات) طی سال شروع شود برای محاسبه مالیات بایستی مجموع درآمد اجاری ماه شروع قرارداد اجاره تا پایان همان سال به دست آورده و به نرخ ماده ۱۳۱ مالیات مربوطه را محاسبه نماییم.
– چنانچه مالک مورد اجاره (املاک و مستغلات) بیش از یکنفر باشند نخست باید درآمد اجاره به نسبت مالکیت مالکان مشخص شده و سپس براساس سهم هر یک از مالکین مالیات مربوطه محاسبه و کسر شود.

– در مورد محاسبه مالیات درآمد اجاری اشخاص حقیقی بایستی نخست کلیه معافیت های مقرر در قانون از سهم درآمد اجاری ماهیانه یا سالیانه مالک کسر سپس مالیات مابه التفاوت حاصله محاسبه و کسر و پرداخت گردد.
مثال ۵ ) شخصی یک باب منزل مسکونی را برای مدت یکسال به مبلغ ۰۰۰/۰۰۰/۸ ریاله ماهیانه اجاره نموده است. مالکیت منزل مزبور به طور مشاع و متساوی به سه نفر تعلق دارد. چنانچه اجاره بهای ساختمان مزبور سالیانه پرداخت شود مالیات درآمد اجاره هر یک از مالکین چقدر خواهد بود.
حل :
درآمد اجاره سالیانه ۰۰۰/۰۰۰/۹۶ = ۱۲ × ۰۰۰/۰۰۰/۸
معافیت ۰۰۰/۰۰۰/۲۴ = ۲۵% × ۰۰۰/۰۰۰/۹۶
درآمد اجاره مشمول مالیات ۰۰۰/۰۰۰/۷۲ = ۰۰۰/۰۰۰/۲۴ – ۰۰۰/۰۰۰/۷۲
۰۰۰/۶۰۰/۳ = ۱۵% × ۰۰۰/۰۰۰/۲۴ نرخ ماده ۱۳۱ ۰۰۰/۰۰۰/۲۴

چنانچه هر یک از مالکین فوق هیچ گونه درآمد دیگری نداشته باشند سهم مالیات هر یک از مالکین چقدر خواهد بود.

درآمد اجاره سالیانه ۰۰۰/۰۰۰/۹۶ = ۱۲ × ۰۰۰/۰۰۰/۸
معافیت ۰۰۰/۰۰۰/۲۴ = ۲۵% × ۰۰۰/۰۰۰/۹۶
۰۰۰/۰۰۰/۷۲ = ۰۰۰/۰۰۰/۲۴ – ۰۰۰/۰۰۰/۹۶
۰۰۰/۰۰۰/۲۴ = ۳ ÷ ۰۰۰/۰۰۰/۷۲
۰۰۰/۴۰۰/۱۷ = ۱۲! ۰۰۰/۴۵۰/۱
مالیات سالیانه هر یک از مالکین ۰۰۰/۹۹۰ = ۱۵% × ۰۰۰/۶۰۰/۶ نرخ ماده ۱

۳۱ ۰۰۰/۶۰۰/۶
مثال ۶ ) شرکتی یک ساختمان اداری را به مبلغ ۰۰۰/۰۰۰/۱۰ ریال ماهیانه از ۱/۱/۱x اجاره نموده است. طبق قرارداد مال الاجاره باید سالیانه پرداخت شود در صورتی که ساختمان مزبور متعلق به پنج نفر باشد و به نسبت ۱۰/۱ ، ۱۰/۱ ، ۱۰/۱ ، ۱۰/۲ ، ۱۰/۵ در مالکیت آنها باشد. یکی از مالکین ۱۰/۱ همچنین مالک ۱۰/۲ درآمد دیگری نداشته باشند مالیات اجاره بهای ساختمان مزبور را محاسبه نمایید.

حل :
مالیات سالیانه ساختمان ۰۰۰/۰۰۰/۱۲۰ = ۱۲ × ۰۰۰/۰۰۰/۱۰

معافیت سالیانه ۰۰۰/۰۰۰/۳۰ = ۲۵% × ۰۰۰/۰۰۰/۱۲۰
درآمد مشمول مالیات سالیانه ۰۰۰/۰۰۰/۹۰ = ۰۰۰/۰۰۰/۳۰ – ۰۰۰/۰۰۰/۱۲۰
سهم مالکین ۱۰/۱ از درآمد مشمول مالیات ۰۰۰/۰۰۰/۹ = ۱۰/۱ × ۰۰۰/۰۰۰/۹۰
۰۰۰/۰۰۰/۱۸ = ۱۰/۲ × ۰۰۰/۰۰۰/۹۰
۰۰۰/۰۰۰/۴۵ = ۱۰/۵ × ۰۰۰/۰۰۰/۹۰

یکی از مالکین ۱۰/۱ که هیچ گونه درآمدی ندارد از پرداخت مالیات معاف است و میزان معافیت نامبرده (ریال ۰۰۰/۴۰۰/۱۷ = ۱۲ × ۰۰۰/۴۵۰/۱ ) است.
مالیات دو مالک دیگر با نسبت ۱۰/۱ : ۰۰۰/۳۵۰/۱ = ۱۵%× ۰۰۰/۰۰۰/۹ نرخ ماده ۱۳۱ ۰۰۰/۰۰۰/۹
مالیات دو مالک دیگر با نسبت ۱۰/۱ : ۰۰۰/۹۰ = ۱۵%× ۰۰۰/۶۰۰ نرخ ماده ۱۳۱ ۰۰۰/۶۰۰ = ۰۰۰/۴۰۰/۱۷ – ۰۰۰/۰۰۰/۱۸
۰۰۰/۵۰۰/۴ = ۱۵%× ۰۰۰/۰۰۰/۳۰ نرخ ماده ۱۳۱ ۰۰۰/۰۰۰/۴۵
۰۰۰/۰۰۰/۳ = ۲۰% × ۰۰۰/۰۰۰/۱۵
سهم مالیات مالک ۱۰/۵ ۰۰۰/۵۰۰/۷
مسائل :
۱ ) آقای ساختمانی را ماهیانه به مبلغ ۰۰۰/۰۰۰/۷ ریال به آقای بتا اجاره داده است. تاریخ شروع قرارداد اجاره ۱/۸/۱x و مدت آن یکسال می باشد. ضمناً طبق مفاد اجاره نامه آقای بتا می بایست در محل مورد اجاره برای انجام عملیات خود دو اطاق احداث کند که در پایان مدت اجاره و مؤجر تعلق خواهد گرفت، ارزش متحدثه به مبلغ ۰۰۰/۰۰۰/۳۵ ریال ارزیابی شده است و تاریخ احداث متحدثه نیز در ۱/۱۱/۱x می باشد.

مطلوب است : محاسبه مالیات بردرآمد اجاره املاک آقای آلفا با فرض اینکه نامبرده از محل حقوق بازنشستگی امرار معاش می کند.
۲ ) شرکت دلتا ساختمان محل فعالیت خود را به مبلغ ماهیانه ۰۰۰/۸۰۰/۲ ریال اجاره کرده است، قرارداد اجاره به صورت رسمی تنظیم شده است. فرض کنید تاریخ شروع قرارداد اجاره ۱/۵/۱x باشد.
مطلوب است : محاسبه مالیات بر درآمد اجاره براساس هر یک از مفروضات زیر :
۱ ) اجاره به صورت ماهیانه پرداخت شود.

۲ ) اجاره به صورت هر سه ماه یکبار پرداخت شود.
۳ ) اجاره به صورت هر شش ماه یکبار پرداخت شود.
۳ ) شرکت گاما یک ساختمان را که شامل دو واحد اداری و یک واحد تجاری است در سال ۱ x 13 به شرح زیر اجاره نموده است :
الف ) واحد شماره یک اداری از ۱/۱/۱x لغایت از قرار هر ماه ۰۰۰/۰۰۰/۱۰ ریال
ب ) واحد شماره دو اداری از ۱/۳/۱x لغایت ۲۹/۱۲/۱x از قرار هر ماه ۰۰۰/۰۰۰/۶ ریال
ج ) واحد تجاری از ۱/۱/۱x لغایت ۳۰/۱۰/۱x از قرار هر ماه ۰۰۰/۰۰۰/۱۵ ریال
در صورتی که ساختمان مزبور متعلق به سه نفر با نسبت مالکیت ۶/۱ ، ۶/۲ ، ۶/۳ باشد و شخص با نسبت مالکیت ۶/۳ هیچ گونه درآمدی نداشته باشد و اجاره بها به صورت ماهیانه پرداخت شود مالیات بر درآمد اجاره املاک افراد مذکور را برای ماههای فروردین، اردیبهشت و خرداد سال ۱ x 13 را محاسبه کنید.
۴ ) شرکتی خصوصی دو باب منزل و سه ساختمان را به شرح ذیل اجاره نمود.
(مبلغ اجاره در پایان قرارداد اجاره دریافت می شود)
منازل و ساختمانها متعلق به سه نفر و به نسبت ۶/۱ ، ۶/۲ ، ۶/۳ در مالکیت آنها می باشد.
مطلوب است : محاسبه درآمد اجاره، درآمد مشمول مالیات و مالیات اجاره سهم هر یک از مالکین
الف ) منزل شماره ۱ از تاریخ ۱/۵/۱x لغایت ۲۹/۱۲/۱x به مبلغ ماهیانه ۰۰۰/۱۸۰ ریال
ب ) منزل شماره ۲ از تاریخ ۱/۱/۱x لغایت ۳۰/۱۰/۱x به مبلغ ماهیانه ۰۰۰/۱۵۰ ریال
ج ) ساختمانها از تاریخ ۱/۳/۱x لغایت ۱/۹/۱x به ترتیب از قرار ماهی ۰۰۰/۱۲۰، ۰۰۰/۱۴۰ و ۰۰۰/۱۸۰ ریال.

فصل ششم :
مالیات نقل و انتقال املاک :
مواد ۵۹ تا ۷۲ مالیاتهای مستقیم :
ماده ۵۹ ) نقل و انتقال قطعی املاک به مأخذ ارزش معاملاتی و به نرخ پنج درصد (۵%) و همچنین انتقال حق واگذاری محل به مأخذ وجوه دریافتی مالک یا صاحب حق و به نرخ دو درصد (۲%) در تاریخ انتقال از طرف مالکان عین یا صاحب حق مشمول مالیات می باشد.
تبصره ۱ ) چنانچه برای مورد معامله ارزش معاملاتی تعیین نشده باشد ارزش معاملاتی نزدیکترین محل مشابه مبنای محاسبات مالیاتی خواهد بود.
تبصره ۲ ) حق واگذاری محل از نظر این قانون عبارت است از حق کسب یا پیشه یا حق تصرف محل یا حقوقی ناشی از موقعیت تجاری محل.
ماده ۶۰ ) حذف شده است.

ماده ۶۱ ) در مواردی که انتقال ملک در دفاتر اسناد رسمی انجام نمی شود نیز ارزش معاملاتی ملک طبق مقررات این فصل در محاسبه مالیات ملاک عمل خواهد بود و به طور کلی برای املاکی که ارزش معاملاتی آنها تعیین نشده باشد ارزش معاملاتی نزدیکترین محل مشابه مناط اعتبار می باشد.
ماده ۶۲ ) حذف شده است.