فصل اول :

کـــــــلـــــــیـــــــات
قـبل از ایـن کـه در مـورد دیـاسپور بـحث وبـررسی نـمایـیم در مـورد گـروه هیدروکسیدها که دیاسپور از کانی های این گروه است صحبت می نماییم .
در این گروه از کانیـها یون (OH)- یا اصطلاحاً هیدروکسیل در شبکه اتمی قرار دارد . وجود یون هیدروکسیل بـاعـث تضعیف قدرت اتصال بین اتمها می شود . مهمترین کانی های این گروه عبارتند از :

بـروسـیـت ( Brucite ) ، گـوتـیت ( Geothite ) ، دیـاسـپـور ( Diaspore ) ، بوکسیت ( Bauxite ) ، لـپیدوکروزیت (Lepidocrocite ) ، منگنیت ( Manganite ) ، گروتیت ( Groutite ) ، اسـتـیانریت ( Stainierite ) ، کـالکوپانیت ( Chalcopanite ) هستـند کـه مـورد بحث این پروژه کانی دیاسپور و فرآوری آن از کانـی هـای دیاسپوردار می باشد .
در ایـنجا ابتدا در مورد کانی دیاسپور صحبحت می کنیم ، زیرا بوکسیت معمولاً همراه این کانی تشکیل می شود و برای فرآوری بوکسیت حتماً باید از خواص دیاسپور آگـاهـی داشـتـه باشیم .

نـام دیـاسـپـور از کـلمـه یـونـانی diaspora یـعـنی پـراکـنـدگـی اخـذ شـده اسـت . کـانی
دیـاسـپور بـه فـرمـول شـیمـیـایـی ALOH در سـیـسـتـم ارتـورمـبـیـک متبلور می شود و a=4A° ،° b=9.40 A ، c=2.84A° اسـت . دیـاسـپور از نــظـر شـیمیایی شامل ۱۵٫۰۱ درصـد آب ، ۸۴٫۹۹ درصـد Al2O3 و انکـلوزیـون کـرانـدوم و مـنـیـزیم و آهن می باشد . سـخـتی ایـن کـانی حـداقل ۶٫۵ و حداکثر ۷ می باشد و چگالی آن حداقل ۳٫۳ و حداکثر ۳٫۵ است .
رنگ کـانی دیـاسـپور سـفـید ، زرد ، قـرمـز ، بـنـفش ، خـاکستری و گاهی متمایل به سبز اسـت . در یک سـطـح کـلـیواژ عالـی دارد . رخ آن بـسـیار خوب و مطابق با سطح ( ۰۱۰ ) مـی باشد . جـلای آن شـیشـه ای و صدفی است ولی جلای کانی در سطح کلیواژ چرب است . شکستگی آن صـدفی و از نـظر شـفافیت شـفاف تا نیمه شفاف است و ضریب شکست نوری آن ۱٫۷۲ است .

کانی هـای دیـاسـپور بـه صـورت بـلورهای کـوچک آگـرگـات فلزی و تابولار و به صورت توده ای یافت می شوند . از نظر خواص شیمیایی می توان گفت که در شعله ذوب می شود . از نـظر سـختی و وزن مـخـصوص بـا کـانی هـای مـشابـه اشـتـباه گـرفته مـی شود . از لحاظ کـانی شنـاسـی بـا ژیـبسیت مـشـابه اسـت و پـاراژنـز آن کـلسیت ، سیانیت و کرندون است و دیاسپور مـعـمولاً در شـیست هـای کـلـریتی و دولومیتی همراه کراندوم دیده می شود . شکل بلورها اغلب پهن و کوتاه – شیار دار – ماکله است .

منـشأء تـشکیل دیاسپور دگرگونی و دگرگونـی مـجـاورتـی اسـت و در صنایع تصفیه و در مواد نسوز و کانسار آلومینیوم مورد استفاده قرار می گیرد .
ایـن کـانی در اتـریش ، نـروژ ، روسـیه ، چکـسلواکی ، سوئیس و یونان در حد اقتصادی یافت شده است و محل پیدایش این کانی آمریکا می باشد .
حال با بوکسیت کـه هـمان کـانی مـورد نـظر مـا در ایـن پـروژه مـی باشد کمی بیشتر آشنا می شویم .

کـانی بـوکسیت از مـخلوط ایـزومورف چنـد کـانی دیـاسپور ، گـیبسیت و بـوهمـیت تشکیل می شود .
بنابـراین فـرمول شـیمیایی بـسیار پـیچیده ای دارد . سختی آن ۳- ۱ و وزن مخصوص آن ۲٫۵۵- ۲ است . رنگ سفید ، خاکسـتری ، زرد و گـاهی قرمز است . رنگ عمومی آن مانند رنگ گچ است . جلای آن مات است .

تـرکیب اصلی بوکسیت اکسیدهای آلومینیوم آبدار است . در بعضی مواقع فرمول شیمیایی بوکسیت به گیبسیت نزدیک تر است . چـون بـوکسیت از مجموع چند کانی تشکیل شده است باید به آن سنگ گفته شود .
شـرایط تـشکیل بـوکسیت حـرارت کـم و رطـوبت زیـاد اسـت . بـوکسیت هـا عموماً منشأء سـوپرژن دارنـد . بـوکسیت مـمکن اسـت از تخـریب سـنگ های آهکی حاوی رس ها تشکیل شود .

بـوکـسیت مـهمترین کـانی بـرای تهـیه آلـومـیـنـیوم اسـت . در ایـران در نـاحـیـه زنجـان و کـردستان ذخـایر کـمی از بـوکـسیت وجـود دارد بـنابرایـن در ایران اجباراً از زاج سفید برای تهـیه آلـومینیوم اسـتفاده مـی شـود . در آمـریکا ، ترکیه ، استرالیا ، فرانسه ، روسیه ذخایر
ارزشمندی از بوکسیت یافت شده است .

فصل دوم :

بوکسیت و آلومینا

۲-۱- مقدمه :
بـوکسیت به صورت طبیعی بوجود می آید و در ابتدای کار مواد فشرده همگن با یک یا چـندین نـوع از کـانی هـای هـیدروکـسید آلـومینیوم ترکیب شده و در نهایت ترکیباتی نظیر اکـسید ســیلـیس ( SiO2 ) و اکـسـیـد آهـن ( Fe2O3 ) و اکـسـید تـیـتانـیـوم ( TiO2 ) و آلـومـینوسـیلیکات و دیگـر نـاخالصی هـای قـابل شـناسایی را مـی توان در داخل بوکسیت مـشاهده نمود . کانی های هیدروکسید آلومینیوم بصورت عرفی با نسبت های گوناگون به غـیر از بـوکسیت در گـیبسیت بـا تـرکیب [ Al(OH)3 ] و پلی مرف ها مانند بوهمیت و دیاسپور [ AlO ( OH ) ] یافت می شود .

بـوکسیت بـصورت کـلی از لحـاظ طبقه بندی صورت گرفته جزو کانی های اقتصادی یا تجاری قرار می گیرد کـه ایـن مـوضوع بـه خـاطر خواصی نظیر سایش ، سیمانه بودن ، شـیمیایی ، مـتالورژی و تـصفیه ای آن مـی باشد . کـلیه بـوکسیت هـای معدنی به صورت کـلی از ۸۵ درصـد آلـومینا ( Al2O3 ) کـه منجر به تولید فلز آلومینیوم می گردند تشکیل شـده اسـت و ۱۰ درصـد مـابقی آن را بفرم های مختلف دیگر برای آلومینای ویژه که در غیر فلزات استفاده می شود ، بکار می گیرند . ۵ درصد مابقی این مقدار بصورت مستقیم برای تولید بوکسیت بدون خاصیت متالورژی مورد استفاده قرار می گیرند . اکثر بوکسیت

هـای تـولید شـده در جـهان مـورد اسـتفاده قـرار مـی گیرد کـه در ایـن راسـتا اصـلی ترین خـوراک پـروسه بـایر بـرای تـولید آلـومـینیوم در دنـیا ، هـمین بـوکـسـیـت هـای تـولـیـدی مـی بـاشند . اغـلب آلـومینای تـولیدی از طـریق پـروسه تصفیه که در اثر ذوب می باشد ، بـدست مـی آید کـه ایـن مـوضوع از طـریق پـروسه Hall – Heroult بـرای تولید فلز آلومینیوم از طریق کاهش الکتریسیته در ترکیب طبیعی ( Na AlF6 ) میسر می گردد .

تـعیین عـیار غیر متالورژیکی بوکسیت بسیار سخت تر از بوکسیت مورد استفاده برای تـولید آلـومینا بـه عـنوان اصلی ترین نیاز پروسسینگ و همچنین خصوصیات ویژه مورد نـیاز بـرای تـولیدات تـجاری نهـایی مـی باشد . تـرکیبات شیمیایی طبیعی است که از لحاظ عـیار فـلزی قـابل تـوجه بـوده و از طـریق پـالایـش ایـن سنگ معدن ها می توان بصورت مـستقیم خوراک تولیدات محصولات مورد نظرمان را بدست بیاوریم . در این میان اشکال مـورد نـظر در جـهت بـوکسیت هـای تـولیدی بـدون روش مـتالوژیکی می تواند پایان این صـنعت را بـه ارمـغان آورد کـه ایـن مـوضوع بـا نـسبت هـای مختلف برای بکارگیری در صـنایع سـیمان بـوجود آمده است . علاوه بر این ، ترکیبات آلومینیوم از لحاظ شیمیایی و صنایع فولاد به عنوان اصـلی تـرین مصرف کننده های بوکسیت در میزان قابل توجهی به حساب می آیند .

۲۲ کـشور دارای مـعادن بـوکسیت در دنـیا بـه عنوان تولید کننده به حساب می آیند که مجموع تولیدات جهانی در سال ۲۰۰۲ به نسبت ۲۰۰۱ به میزان ۵ درصد افزایش یافته اسـت . اسـترالیا ، بـرزیل ، گـینه و جامایکا بیشترین تولید بوکسیت را در سال ۲۰۰۲ به

خـود اخـتصاص داده اند . اصلی ترین منابع مربوط به بوکسیت ها به موادی باز می گردد که دارای عیار غیر مـتالورژیکی بـاشند و از جمله کشورهایی که دارای این ذخایر هستند مـی توان بـه اسـترالیا ، چـین ، یـونان ، گـینه ، گـوان و ایـتالیا اشـاره کـرد کـه از ذخـایر بـوکسیت ساینده تشکیل گردیده اند . از جمله کشورهایی که از عیار بسیار بالای بوکسیت تـشکیل گـردیده انـد مـی توان به برزیل ، چین و گوان اشاره نمود . مجموع ذخایر جهانی گـزارش شـده از بـوکسیت مـی تواند تـقاضای مـربوط بـه تـولید آلـومینیوم را در قرن ۲۱ پـوشش دهـد بـگونه ای کـه نـیازها را مرتفع نماید ( Russell,1999, p.49 ,58 ) . این آمار در جدول ۲-۱ قابل مشاهده است .

جدول ۲-۱- موقعیت موجود و برجسته بوکسیت
کـلیه ذخـایر بـوکسیت بـه صـورت پـراکنده در اطـراف کـره زمـین پـراکـنده گـردیـده اند بـگونه ای کـه ۹۰ درصـد از این ذخایر در ۱۲ کشور مورد اشاره قرار گرفته اند و مقدار ذخـایر آنـها را مـی تـوان بـه ۲۲ بـیلیون تـن تخمین زد که این مقدار می تواند برای آینده کشورهای مورد نظر تا سال ۲۰۰۳ مکفی به نظر برسد ( Plunkert, 2003 ) .

تـولیدات آلـومینیوم آمـریکا بـیشتر از ذخـایر بـوکسیت مـتالورژیکی تأمین می گردد که بـصورت ضـروری بـرای صـنایع کشور مزبور به کار گرفته می شود و هیچگونه تغییری از لحاظ تولید نسبت به سال ۲۰۰۱ بوجود نیامده است . بر طبق تخمین ها ۹۱ درصد از آلومینای حمل شده از کشتی های باری از طریق ذوب کننده ها و پالایش گرهای اولیه که بـرای تـولید فـلز آلـومینیوم بکـار گـرفته می شوند بوجود می آیند . مصرف این فلزات در صـنایعی نـظیر سـاینده ها ، شیمیایی ها ، پالایش کننده ها و اختصاصی منجر به این شده اسـت در آلـومینا را بـه دیگـر نـقاط صـادر نـماید . اطـلاعات بـرآورد تـولید و حـمل و نقل دریایی آلومینا در ایالات متحده آمریکا در جدول ۲-۲ مشاهده می شود .

جدول ۲-۲ بـرآورد تـولید و حـمل و نقل دریایی آلومینا در ایالات متحده آمریکا

صادرات جهانی آلومینا در سال ۲۰۰۲ به عنوان ۴ درصد افزایش است . اصلی ترین کشور های تـولید کـننده آلـومینا مـی توانند شامل استرالیا ، چین ، آمریکا و برزیل اشاره نمود . این کشورها سهم قابل تـوجهی بـه مـیزان ۶۰ درصد از تولیدات جهانی را به خود اخـتصاص داده انـد کـه در ایـن مـیان اسـترالیا بـیشترین سـهم را در بین کشورها به خود اختصاص داده است .

۲-۲- قوانین و برنامه های دولتی :
در مـاه اکـتبر آژانـس دولـتی تـدوین قـوانین ( DLA ) بـه انتشار یکسری برنامه های مـربوط بـه تـولید مـواد و فـلزات خـام مـورد نـیاز صـنایع پـرداخت کـه این قوانین از سال ۲۰۰۳ بصورت خاص مد نظر افراد قرار گرفت . در سال ۲۰۰۳ ، مجمع AMP بطور میانگین در حدود ۲٫۰۳ میلیون تن را که از بوکسیت های غیر متالورژیکی بدست آمده بـود در کـشور جـامایکا بـه ثبت رسانید . بنابراین بخشی از این برنامه مربوط به DLA مــی بـاشـد کــه در حــدود ۴۳۷۰۰ تـن از آن بـرای عـمـلیات کـلـسـیـنـاسـیون و مـابـقــی آن در جــهــت پــالــایــش بــوکــســیـــت در ســـال ۲۰۰۳ بـــه ثـــبـــت رســـیــــده اســت ( Defense Logistics Agency, 2002 ) . بـیـشـتـریـن مـیـزان ثـبـت شـده برای سال جـاری مـربـوطـ بـه یـک سـطح فروش بسیار مناسب در جهت ارائه به مشتریان بوکسیت

می باشد که این موضوع تحت تأثیر بازار و قیمت های جهانی قرار می گیرد .
در پـایان سـال ۲۰۰۲ کمیته NDS ، فهرست مشتریان بوکسیت غیر متالورژیکی را در حـدود ۱٫۷ مـیلیون تـن اعـلام نـمود . از ایـن میزان بوکسیت کلسیته شده ، NDS به
میزان ۴۲۴۰۰ تن به ثبت رسید ( ۲۰۰۳ Defense Logistics Agency, ) .

۲-۳- تولیدات :
۲-۳-۱- بوکسیت :
بـرای چـندین سـال مـتمادی ، مـعـادن داخـلـی آمـریـکـا کـمتر از ۱ درصـد از نیاز تولید بـوکـسـیت آمـریکـا را تـأمـیـن مـی کـردنـد . اسـاسـاً کـلـیـه تـولـیـدات بـوکـسـیـت داخــلــی بـرای تـولـیدات غیر مـتالورژیکی مـورد اسـتفاده قـرار مـی گـیرد کـه برای مثال می توان به صنایع ساینده ، شـیمیایی و تـصـفـیـه خـانـه هـا اشـاره نمود . بنابراین بیشتر صادرات بوکسیت از آمریکا بصورت خاص به بوکسیتـهـای بـا عیار غیر متالورژیکی باز می گردد که مورد نیاز این جامعه می باشد .

۲-۳-۲- آلومینا :
شـرکت هـای آلـومینیوم کیسر ، و صنایع شیمیایی وابسته به آنها برای پالایش و تولید آلـومینا در سـال ۲۰۰۲ از خـود تـوانمندی هـای بـسـیار خـوبـی را بـه نـمـایـش گـذاردنـد بـگونه ای کـه در سـال هـای گـذشته بیشترین میزان تولید را به خود اختصاص داده اند . ظـرفیت پـالایش ثـبت شـده بـرای ایـن صـنایع به ۱٫۲۵ میلیون تن به ازای هر سال تولید آلومینا به ثبت رسیده است ( Kaiser Aluminum & Chemical., 2003, p. 5 ) .
گـروه گـروکس پـس از ادغـام بـا LLP تـوانست بـه بـیشترین مـیزان تـولید در سـال ۲۰۰۱ دسـترسی پـیـدا نـمـایـد بگـونـه ای کـه سقـف مـیزان تـولید ثبت شده برای آنها را بـالاترین مـیزان تولید می نامند . این گروه های کاری اعلام شده به ازای هر میزان تولید بـه ثـبت رسـیده تـوانستند بـیشترین سـهـم بـازیابی را بـرای بـخش بازیابی و فروش خود بـه ثـبـت بـرسـانـند ( Brownsfield Recovery Corporation, 2002§۱ ) . جدول ۲-۳ نشان دهنده ظرفیت طرح های تولیدی آلومینا در ماه دسامبر میلادی می باشد .

جدول ۲-۳- ظرفیت طرح های تولیدی آلومینا در ماه دسامبر میلادی

۲-۴- مصرف :
۲-۴-۱- بوکسیت :
مجـموع مـصرف داخـلی بـوکسیت نسبت به سال ۲۰۰۱ به میزان ۲ درصد افزایش را نـشان مـی دهـد . در سـال ۲۰۰۲ ، بـیـش از ۹۳ درصـد از بـوکـسیت مـصرف شده برای پـالایش و ذوب آلـومـیـنا در کـشـور ایـالات مـتحـده مـورد اسـتفاده قرار گرفت که به طور میانگین این مقدار به ۲٫۱ میلیون تن می رسد که تقریباً نیاز تولید ۱ تن آلومینا را تأمین مـی نـماید و مـابقی ۷ درصد برای کاربردهای غیر متالورژیکی به کار گرفته می شود که

در این راستا می توان به جدول شماره ۲-۴ مراجعه نمود .

جدول ۲-۴- مصرف بوکسیت توسط صنایع ایالات متحده آمریکا

تـولـیـدات داخـلی و اطـلاعات مـصرف بـرای بـوکسیت و آلـومیـنـا را مـی تـوان از لـحـاظـ مـشاهـده ای بـه سـازمان زمـین شناسی آمریکا ( U.S.G.S ) مراجعه نمود که به عنوان مـرجع رسـیدگی بـه ایـن امر در آمریکا شناخته می شود . از مصارف بوکسیت که از ۴۴ اپراتور اخذ گردیده است می توان از پاسخ ۳۰ تن از آنها به این نتیجه رسید که بوکسیت مصرف شده برای صنعت سیمان از اهمیت فوق العاده ای برخوردار بوده و در این راستا می توان به جدول لیست شده شماره ۲-۴ مراجعه نمود .

در سال ۲۰۰۲ ، گروه آلمانی RHIAG اقدام به فروش زیر مجموعه کاری خود به نـام RHI نـمود کـه در ایـن راسـتا با افزایش متقاضیان خرید از این کارخانه ها مواجه گـردید . در مـاه ژانـویـه پالایش کننده های آمریکای شمالی طبق یک اعلام نظر قطعی به ثـبت مـصارف و نـیازهای مـربوط بـه بـخش هـای مـختلف خـود پـرداختند . در ماه فوریه

پـالایش گـرهـای RHI مـجموعـه تـجهیزات گـروه هـای کـارگـزار صـنـعت سـبز A.P. و صـنایع تکـنـولـوژیکی گـلـوبال را بـه صـورت یـکـجـا خریداری نمودند که در این جهت مـی توان بـه شـرکت هـاربیسون – والکر نیز اشاره نمود که تمام نیازهای به ثبت رسیده شده ( Industrial Minerals, 2002d ) از طریق همین شرکت ها بدست آمده است . در ماه آگوست ، پالایشگرهای RHI به تغییر اسم خود پرداخته و به نام پالایش گرهای ANH تـغـیـیـر نـام دادنـد کـه پـس از ایــن مــوضـوع یـکـسـری جـدایـش مـیـان شـرکـت هـای مـورد نـظـر اتـفـاق افـتـاد بـگـونـه ای کـه پـالـایـش گـر ( تـولـید کننده ) RHIAG ( ANH Refractories Co., 2002§ ) در سـال ۲۰۰۲ بـه ثـبـت رسـیـد . وقایع پیش آمده در طی سال های مورد نظر در جدول ۲-۵ به شرح آمده است .

 

جدول ۲-۵- سهم بوکسیت در ایالات متحده آمریکا در ماه دسامبر میلادی

۲-۴-۲- آلومینا :
بــر طــبـق بــرآوردهــای صــورت پــذیــرفــتـه ۹۱ درصــد از آلــومـیـنـای حـمـل شـده ( فروخته شده ) بـرای کشورهای مختلف توسط صنایع یا ذوب کننده های اولیه آلومینیوم آمـریکا بـدست آمـده اسـت . در سـال ۲۰۰۲ ، ۱۶ ذوب کـنـنده اولـیه آلومینیوم به میزان
۵٫۵۴ مـیلیون تـن آلومینا تولید نمودند . مصرف این آلومینا در صنایع مختلف موجود از جـمله صـنایع سـاینده ، شـیمیایی ، پالایش گر و صنایع ویژه برای کشور آمریکا به اثبات رسیده است که این اطلاعات در جدول ۲-۶ شرح داده شده است .

جدول ۲-۶- سهم آلومینا در ایالات متحده آمریکا در ماه دسامبر میلادی

۲-۵- قیمت :
اغـلب بـوکسیت هـای بـا عـیار غـیر مـتالورژیکـی و آلـومینا در یک پـروسه بـلند مدت خـریداری مـی گـردند . اغـلب قـرار دادهای صورت پذیرفته میان خریداران و فروشندگان این مواد به صورت ملی نمی باشد و اغـلب بـه صـورت شـرکتی مابین بخش های مختلف کار منعقد می گردد . قیمت های مـوضعی بـرای آلـومـینای بـا عـیار غـیر مـتـالورژیکی از طریق ژورنال های بازرگانی در حد بین المللی تدوین می گردد .
صـنایع کـا نی هـای فـلزی در سـال ۲۰۰۲ قـیمت هـای چندین نوع از بوکسیت های به فروش رفته کشورهای مختلف را نظیر برزیل ، چین ، گوان مورد استفاده قرار داد . رنج قیمت برای بوکسیت با عیار ذوب مناسـب از کـشور برزیل از ۱۱۵ دلار به ۱۳۰ دلار هر

مـتر تـن ( f.o.b. ) افـزایـش یـافـت . قـیمت بوکسیت تولیدی کشور چین که از ۸۷ درصد ( Al2O3 ) بـرخوردار اسـت در مـنطقه شـانکزی از ۶۵ دلار به ۷۵ دلار به ازای هر تن افـزایش یافت و در منطقه شانکزی ، بوکسیت با سطح مقطع گرد از ۸۰ دلار به ۸۸ دلار به ازای هر تن افزایش یافت و همچنین در منطقه گویزو ، بوکسیت با سطح مقطع گرد از ۸۰ دلار بـه ۸۸ دلار بـه ازای هر تن رسید . رنج قیمت برای بوکسیت های با عیار بالای گویانزی از ۱۶۰ دلار به ۱۷۰ دلار بـه ازای هـر تـن رسـید کـه ایـن مـوضوع در سواحل خلیج آمریکا نیز به ثبت رسید که قسمتی از این آمارها در جدول ۲-۷ آورده شده است .
مـتوسط ارزش سـالانه ۲۰۰۲ بـرای صـادرات و بـخصوص واردات بـوکـسـیت های با عیار متالورژیکی را می توان بصورت لیست وار در جدول شماره ۲-۷ مورد مشاهده هر چه بیشتر قرار داد .

جدول ۲-۷- ارزش متوسط صادرات و واردات بوکسیت خشک و خام

در ایـن جـدول ارزش سـال ۲۰۰۲ بـطور قـابل توجهی از ارزش سال ۲۰۰۱ پایین تر به ثبت رسیده است .
فـروش یـا قـیمت های موضعی برای آلومینا در طول سال ۲۰۰۲ فراز و نشیب فراوان داشته است اما در پـایان سـال ایـن رنـج بـه بـیشترین مـیزان ممکن در پایان سال ۲۰۰۱ رسیده است . بـر طـبق مـستندات مـجله مـتال بـولتن ، قـیمت مـوضعی آلـومـینای بـا عیار مـتالورژیکـی در ابـتدای سـال ۲۰۰۲ از ۱۳۰ دلار بـه ۱۴۰ دلار بـه ازای هر تن رسیده اسـت . رنج قیمت در پایان ماه ( می ) سال جاری از ۱۵۷ دلار به ۱۶۰ دلار به ازای هر تـن رسـیده اسـت . رنـج قـیمت در پـایان سـال از ۱۳۸ دلار بـه ۱۴۳ دلار به ازای هر تن رسیده است .

 

اطلاعات بازرگانی از طـریق مـرکز تجارت آمریکا نشان دهنده این است که مـتوسط ارزش سـالانه بـرای آلـومینای کلسیته نشده به ۱۸۶ دلار به ازای هر تن رسیده است که این میزان برای آلومینای حمل شده توسط کشتی با هزینخ حمل بار به ۱۹۷ دلار به ازای هر تن رسیده که ایـن مـیزان از قـیمت گـذاری را مـی توان بـالاترین حد قیمت در سال مزبور دانست .
۲-۶- تجارت :

عـلاوه بـر لـیست مـواد مـوجود در جداول ۸ تا ۱۰ ، می توان ترکیبات متفاوت و ویژه آلـومینیوم را از لحـاظ بـازرگـانی مـورد مـشاهـده قـرار داد . تـرکیبات صـادر شده در سال ۲۰۰۲ شامل ۶۷۲۰ تن سولفات آلومینیوم ، ۱۳۱۰۰ تن کلرید آلومینیوم ، ۱۰۳۰۰ تن اکسید آلومینیوم و ۹۰۶۰ تن تـرکیبات فـلئورید آلـومینیوم می باشد که شامل کربوسیت و
فلئورید آلومینیوم می باشد .

 

جدول ۲-۸- واردات آمریکا برای مصرف و صادرات بوکسیت خام و خشک توسط دیگر کشورها

جدول ۲-۹- واردات آمریکا برای مصرف و صادرات بوکسیت کلسیته توسط دیگر کشورها

جدول ۲-۱۰- واردات آمریکا برای مصرف و صادرات آلومینا توسط دیگر کشورها

تـرکیبات وارد شـده در سـال ۲۰۰۲ را مـی تـوان شـامـل ۵۲۱۰ تـن سـولـفات آلومینیوم ، ۱۳۰۰ تن کـلرید آلـومینیوم ، ۱۷۹۰۰۰ تـن اکـسید آلومینیوم و ۱۷۰۰۰ تن ترکیبات اصلی فلئورید آلومینیوم دانست .
۲-۷- باز بینی جهانی :
در سال ۲۰۰۲ ، تولیدات جهانی بوکسیت بـه مـیزان ۵ درصـد نـسبت بـه سـال ۲۰۰۱ افزایش داشت که این موضوع در جدول شماره ۲-۱۱ بوضوح قابل مشاهده می باشد .

جدول ۲-۱۱- بوکسیت : تولیدات جهانی توسط کشورهای مختلف

تولیدات معدنی گزارش شده در ۲۲ کشور دنیا ، مجموع تولیدات جهانی را بیش از ۱۴۴ مـیلیون تـن اعـلام مـی نماید . بزرگترین تولید کننده های بوکسیت از لحاظ تناژ معدنی در
حـالت اتـمام ذخـایر بـه سر می برند که در این میان می توان به استرالیا ، گینه ، برزیل ، جامایکا و ۲ تا ۳ کشور بزرگ دیگر در دنیا اشاره نمود .
درآمـد جـهانی از افـزایـش ۴ درصـدی تـولـید ، در سـال ۲۰۰۲ بـه نسبت سال ۲۰۰۱ حکایت از آن دارد که در جدول ۲-۱۲ می تواناین موضوع را مشاهده نمود .

جدول ۲-۱۲- آلومینا : تولیدات جهانی توسط کشورهای مختلف

۴ کـشور اصـلی تـأمین کـننده بـوکسیت در دنـیا را مـی توان بـه تـرتیب اسـترالیا ، چـین ، آمـریکا ، و بـرزیل بـیان کـرد . در این کشورهای نام برده شده ، بیشترین میزان تولید به کشور استرالیا با ۶۰ درصد از تـولید بـوکسیت باز می گردد که بیشترین سهم تولید را به خود اختصاص داده است .
۲-۷-۱- ترکیب صنایع :

شــرکـت هــای ASA نــروژ و آلــومــیــنــیــوم VAW آلـمـان بـا یـکـدیگـر ادغـام گــردیــدنــد و کــمــپــانــی جــدیــد بــه نــام هــیــدرو آلــومــیــنــیــوم AS نــام گــرفـــت ( Norsk Hydro ASA, 2003, P. 20 ) . عــلــاوه بـر ایـن ذوب کـنـنـده هـای اولـیـه آلـومینیوم و شـرکت هـای مـربوط بـه تـسهیلات و امکـانات فـراهم شـده بـرای بخش های مـختلف کـار تـوانستند بـه یـک افـزایـش ۵۰ درصـدی بـرای تـولـیـد آلـومـیـنـیـوم در دنـیا بـرسـنـد کـه ایـن مـیزان در اثـر ادغـام شرکت ها با یکدیگر و رسیدن تولید به ۸۰۰۰۰۰ مـتریک تـن به ازای هر سال به اثبات رسید ( CRU Alumina Monitor, 2002b ) ( Platts Metals Week, 2002b ) .
2-7-2- استرالیا :

شـرکت هـای آکـلوا و آلـینتا گاز به یک ادغام مشترک در جهت رسیدن به اهداف عالیه دست پیدا نمودند . که در ایـن میان یک افزایش ظرفیت تولید و پالایش برای منطقه غرب استرالیا به اثبات رسید . انرژی مـورد نـیاز بـرای صـنایع آلـومینیوم تـولیدی کـه در اکـثر ادغـام شرکت ها و افزایش تولید همراه بود از طریق نیروی الکتریسیته تأمین می گردد . در این مـیان افـزایش ظـرفیت تولید منجر به افزایش مصرف انرژی برق می گردد که این مـوضوع هـزینه هـای تولید را زیر سئوال می برد که در این راستا شرکت آکلوا از انرژی بخار آب برای پالایش آلومـینای مـصرفی اسـتفاده نمود . شرکت آکلوا از ۳ پالایش گر در منطقه غرب استرالیا بهره می برد که در این میان شرکت مزبور نام هر یک از آنها را به تـرتیب Kwinana بـا ظـرفیت ۲ میـلیـون تـن در سـال ، Pinjarra بـا ظـرفیت ۳٫۴ میلیون تـن در سـال و Wagerup بـا ظـرفـیت ۲٫۳ میـلیون تـن در سال مورد استفاده بیش از پیش قرار داد . اولین طرح عملیاتی بـسیار قـوی در زمـینه برنامه ریزی عملیاتی در سال ۲۰۰۴ مورد استفاده قرار گرفت ( American Metal Market,2002 ) .

از دیــگــر شــرکــت هـای ادغـام شـده مـی تـوان بـه شـرکـت WMC اشـاره نـمـــود ( Platts Metals Week,2002c ) کـه بـا ایـجاد یـک کـمـپانـی جـدیـد توانست به یک ظـرفیت تـولید چـشمگیـری دسـترسی پـیدا نـماید . پـس از ایـن مـوضوع بـود کـه شـرکـت WMC از طـریق مـنابع جـدید خـود در پـروژه هـای اکـتشـاف و تـجهیـز و آماده سازی فلزاتی نظیر مس ، نیکل و فلزات پایه نیز شرکت نمود .

شـرکت مـادر تخـصصی WMC بـیش از ۴۰ درصـد از شـرکت آلومینای AWAC تـولید بـیشتـری را روانـه بـازار نـمود کـه بـا توجه به بزرگ بودن شرکت AWAC که بـزرگترین تـولید کـننده آلومینیوم در دنیا به حساب می آید این عدد و رقم از قابلیت بالای تـولید ایـن شـرکت خبر می دهد . شرکت AWAC از جمله شرکت هایی است که دارای ۸ پـالایـش گـر آلـومـینا در اطـراف دنـیا مـی باشد که مجموع ظرفیت تولید آنها از ۱۳٫۱
مـیـلـیـون تـن بـه ازای هـر سـال مـی رسـد کـه نـزدیـک بـه ۲۵ درصــد از ظــرفــیـت کـل دنـیـا را بـه خـود اخـتـصـاص داده اسـت . ( شـرکـت آلـومـیـنـای مـادر تخصصی ۲۰۰۳ ) ( Alumina Limited, 2003§ ) .

۲-۷-۳- برزیل :
شـرکت آلـومینای ( S.A. ) از جـمله کـمپانی هـایی اسـت کـه زیـر مـجـموعـی شـرکـت CVRD بـرزیل بـه حـساب مـی آیـد و تقریباً ۱۲٫۶ درصد از آلومینای برزیل توسط این شـرکت زیـر مـجموعه به کشورهای مورد نظر صادر می گردند . گزارشات نشان می دهد کـه مـا بـا یـک افـزایـش خـریـد بـه مـیزان ۵۷ درصـد بـرای آلـومـینای ذوب شـده مـواجه مـی بـاشـیـم ( Platts Metals Week,2002a ) . از دیـگـر مـوارد مـهـم مـطـرح شده مـی توان بـه افـزایش تـولید شـرکت Norsk Hydro بـه میزان ۳۴ درصد اشاره نمود ( Norsk Hydro ASA, 2003, P. 20 ) .

در ایـن مـیان شـرکـت CVRD ، یـک افـزایـش خـرید بـه میزان ۶۴ درصد از سوی شـرکـت MVC مـواجه بـوده کـه گـروهی از شـرکـت هـای ادغـامی غـیر فلزی است که در زمـینه کانی های فلزی نیز به فعالیت می پردازند . با این حجم از خرید ما به یک نقش بـسیار قـابل تـوجه از حـضور MVC بـه عـنوان دارنـده ۱۸ ناحیه از معادن قابل توجه بـوکسیت مـواجه بـودیم کـه بـه طـور تـقریبی ۸۷۸ مـیلیون تـن از بـوکسیت هـای با عیار مـتالورژیکی را در خـود قـرار مـی دهنـد . ایـن مـنابع در نـواحی بـسته از مـنابع بوکسیت CVRD قـرار گـرفته اند که در ۲۵۰ کیلو متری از مخازن ذوب و پالایش Alunorte

قرار گرفته اند ( Mining Journal, 2002a ) .
2-7-4- آلمان :
شـرکت آلـوفین GMBH از اصلی ترین تولید کننده های آلومینیوم به حساب می آید کـه از پـالایش گـرهـای بـا قـدرت عـملیاتی بـسیار بـالا تـشکیل گـردیـده اسـت . ایـن طـرح صـنعـتـی در نـزدیـکـی شـهـر لـایـنـریـک آلـمـان و بـه صـورت مـتـوسـط دارای ظـرفـیـت تولید ۱۸۰۰۰ تـن مـی بـاشـد کـه ایـن مـوضـوع در سـال ۲۰۰۲ بـه ثـبـت رسـیـده اسـت ( Pechiney, 2002 ) .
2-7-5- هند :

شـرکت آشـاپورا مـینچم در زمـینه بـوکسیت سـاینده فـعالیت مـی کند کـه در ایـن راسـتا بـا شـرکت کـانی هـای Bombay ادغـام گـردیده اسـت . بـمبی مـیـنـرال دارای ذخـایـری بـه مـیزان ۵۰ مـیلیون تـن مـی بـاشد که در غرب هند واقع شده است و در طول ۲۰ سال گـذشته بـطور مـیـانگـین ۲۰۰۰۰۰ تا ۲۵۰۰۰۰ تن بوکسیت را استحصال نموده است . شـرکت آشـاپورا مـینچم بـه هـمـراه بـمـبـی مـیـنـرال ۶۰۰۰۰ تـن در سـال از بـوکـسـیـت کـلـسـیـتـه شــده را بــه خــارج از کـشـور صــادر نـمــوده و در حــدود ۲۰۰۰۰ تـن از بـوکـسـیـت هـای بـا عـیـار سـایـنـده را در سـال ۲۰۰۲ تـولـیـد و اسـتـخـراج مـی نـمـاید ( Industrial Minerals, 2002b ) .

۲-۷-۶- ایران :
شـرکت آلـومینیوم ایـران ( ایـرالکو ) بـر طـبق گـزارشات انـتشار یـافته اولـین تـولـیــد کـننده بـه حـساب مـی آیـد کـه آلـومینای خـود را از طـریـق بـوکسیت جـاجرم تـهـیه نموده و در هر سال بـه مـیزان ۵۰۰۰۰ تـن از تـولـیدات خـود را بـه معرض فروش می گذارد . بـر طـبـق گـزارشـات انـتـشـار یـافته ایـن ذخـایر از سـال ۲۰۰۳ بـه صـورت جـدی مـورد اسـتفـاده قـرار گـرفـت کـه در ایـن مـیان مـنـابع بـوکـسیت دیگـری نـیز از دیگـر کـشورها بـرای تـولید آلـومینیوم وارد طـرح بوکسیت و آلومینای جاجرم شد . برنامه ریزی سالیانه بـرای ایـن طـرح بـیـانـگـر رسـیـدن ظـرفـیـت تـولید به ۲۸۰۰۰۰ تن در هر سال را نشان می دهد ( Mining Journal, 2002b ) .
2-7-7-ایرلند:
شـرکت AG بـه هـمراه بـنگـاه اقـتصادی E.ON تـوانـستند بـه یک ادغـام اساسی بـرای ایـجاد یـک کـارخـانه مـناسـب بـا ظـرفـیت ۱۴۰ مگـاوات سـاعـت بـرق دسـت پـیـدا نـمایـنـد کـه ایـن طـرح CHP بـه عـنوان یـک طـرح تـولـیـد آلـومینیوم مناسب در جهت ایجـاد سـایت پـالایـش مـورد اسـتفاده هـر چـه بـیشتر قـرار گـرفت . ایـن پـروژه هـا بـرای فـرآیـند کـلسیناسیون از انـرژی بـخـار آب نـیـز بـرای پـالایـش اسـتـفاده نـمودنـد کـه ایــن پـروژه هـا از جـمـله پـروژه هـای الکـتـریـسـیتـه بـریـا نـیاز به انرژی بسیار بالایی دارد . عـملیات تکـمیل سـاختار پـروژه مـورد نـظر در سال ۲۰۰۵ به طور تمام و کمال به پایان خواهد رسید ( Metal Bulletin, 2002 ) .
2-7-8- جامائیکا :
شـرکت AWAC و دولـت جـامـائـیکا در حـدود ۱۱۵ مـیـلیون دلـار را بـرای ایـجـاد طـرح تـولـید آلـومـینا در کـشـور جـامـائیکا و در ایالات کلارنیون سرمایه گذاری نمودند . افـزایـش ظـرفـیـت تـولـید بـه میزان ۲۵ درصد در دستور کار قرار گرفت که این موضوع سـبب رسـیـدن تـولـید بـه بـیش از ۱٫۲۵ میلیون تن در هر سال شد . دولت جامائیکا یک دوره ۲۸ سـالـه را بـرای تـأمـین مـواد اولـیه ایـن طـرح صنعتی در نظر گرفت که تأثیرات نـفـوذی آن را مـی تـوان در سـال ۲۰۰۳ بطـور خـاص بـر روی این پروژه مورد مشاهده هر چه بیشتر قرار داد . بر طبق پیش بینی های صورت پذیرفته در اثر انجام پذیری طرح مدون شده ، با کاهش ۳۰ درصد عزینه های مربوط به پالایش آلومینا مواجه خواهیم بود ( Alcoa Inc., 2002b ) .

شـرکت هـای آلـومینیوم کـیسر و شـیمیایـی وابـستـه در حـدود ۱۳٫۷ مـیلیـون دلار بـر روی ۶۵ درصـد از ظـرفیت هـای مـختلف طـرح تـولید آلـومینیوم سـرمایـه گذاری نمودند کـه تـأثیر ایـن سـرمایه گـذاری مـنجر بـه افـزایش ضـریب تـأثیر و رسـیدن ظـرفـیت تولید سـالیانـه بـه ۱٫۶۵ مـیلیون تن در هر سال گردید . پیش بینی های پوشش داده شده برای پروژه های جدایش یافته از یکدیگر منجر به تکمیل هر ۲ بخش پروژه های مزبور گردید که در این راستااز سیستم دوگانه تدمین خوراک ورودی برای تأثیر هر چه بیشتر پروسه از لحاظ عیار بوکسیت استفاده شـد و از ایـن طـریق بـه یک سـیستـم سرمایش جدید برای پـیشرفت هـر چـه بـیشتر مـقداری بـرای پـروژه ها به کار گرفته شد . مجموع هزینه های مـربـوط بـه ۲ پـروژه در حـدود ۲۱ مـیلیون دلار تـخمین زده شد که ۳۵ درصد آن توسط ۲ شـرکت هـیدرو آلـومـیـنیوم AS و گـروه آلـومینیوم و صـنایع شـیمیایی وابسته تأمین گردید ( Kaiser Aluminum & Chemical Corp., 2002 ) .

۲-۷-۹- روسیه :
شـرکت آلـومـینیوم سـیبری اورال در ۱۵۸ کـیلومـتری خط راه آهن و در اطراف معدن ( Sredne Timan ) در ایـالـت Komi احـداث گـردیـد . پـیش از بـازگـشـایـی ، سنگ بـوکسیت از طـریق جاده نقل و انتقال می یافت . پس از اینکه از خطوط راه آهن استفاده گردید . مـیزان بـوکـسیت حـمل شده و مصرفی به ۸ میلیون تن به ازای هر سال رسید که این موضوع دیگر معادن را نیز در بر می گرفت . بر طبق برآوردهای SUAL ، میزان تـولـیـد بـوکـسـیت از مـعـدن ( Sredne Timan ) بـه ۲٫۵۵ میلیون تن در سال ۲۰۰۵ رسـیـد کـه از لحـاظ مـقـایـسـه ای نـسبت به ۲۰۰۲ با ۷۰۰۰۰۰ تن افزایش مواجه بوده اسـت . سـایـت Sredne Timan بـر طـبق گـزارشـات منتشره در حدود ۲۵۰ میلیون تـن بـوکـسـیـت را کـه بـه صـورت روبـاز اسـتـخـراج مـی گـردد در خـود جـای داده اســت ( Interfax Mining &Metals Report,2002b ) .

در طــول ۱۹۹۷ ، SUAL بــیـش از ۱۰۰ مـیـلـیـون دلـار بـرای تـکـمـیـل پــروژه (Sredne Timan ) سـرمـایـه گذاری کرده است که این سرمایه گذاری بیشتر در بخش تأسیسات زیـر بـنایی مـی باشد . بر طبق بررسی های فنی و اقتصادی صورت پذیرفته در حـدود ۲ بـیلیون دلـار مـنابع مـالـی بـرای اتـمام طـرح نـیاز مـی بـاشد . بـر طـبق گـزارش SUAL پیش بینی می شود با ذوب ۳۰۰۰۰ تن بر سال بوکسیت بتوان ۱٫۴ میلیون تن در هـر سـال آلـومینا اسـتحصال نـمود . بـر طـبق مـطالـعات دقـیق بـر مبنای علم اقتصادی و فـنی طـرح مـزبور مـی تواند از سـال ۲۰۰۳ شـروع به فعالیت در جهت رسیدن به یک برنامه ریزی مناسب بنماید .

یکـی از مـواردی کـه شـرکت های تولیدی آلومینیوم با آنها دست و پنجه نرم می کردند را مـی تـوان بـه افـزایـش هـزیـنـه هــای مـربـوط بـه تـأمـیـن انـرژی اشـاره کـرد کـه ایـن مـوضـوع از اهـمیـت بسـیـار بـالایـی بـرخـوردار مـی باشـد و مـی تـوان یـک طـرح را بـه نـابـودی بکـشانـد . مـعادن مـورد نـظـر در ایـن طـرح از سـال ۱۹۶۳ شـروع بـه فـعـالیت نـمودنـد . تـولیـدات صـادراتـی SUAL کـه از مـعـادن Sredne Timan اسـتـخــراج مـی گـردیـد بخـاطـر عـدم خـروجـی کـامـل YUBR ، بـطـور قـابل تـوجهی کـاهـش یافت ( Interfax Mining &Metals Report,2002b ) .

مـدیـریـت شـرکـت هــای SUAL و Sevzapprom بـه طـور یـکـپـارچـه تـمـامـی آلـومینیوم تـولیدی را پـیش فـروش می کردند . مدیران شرکت های Sevzapprom و Volgograd و Jsl, s و Volkhov و هـمچـنین Glinozyom به طور یکپارچه به تولید آلومینیوم پالایش شده می پرداختند . تکمیل طرح های توسعه ای نظر SUAL با ظرفیت تولید ۲ میلیون تن در سال و ۸۵۰۰۰۰ تـن فـلز آلـومیـنا مـنجر به رونق تولید هر چـه بـیشتر در بـخش هـای مـذکور گـردید . در این میان شرکت Sevzapprom به کـنترل کـمپانی هـای غـیـر آلـومینـیوم مـی پـرداخـت کـه می توان به Syas و Vyborg
اشاره نمود ( Cooper, 2002 ) .