سقف تیرچه وبلوک جزء دال های یک طرفه به حساب می آید که در این نوع سقف برای کاهش بار مرده از بلوک های تو خالی (مجوف) بتنی یا سفالی برای پر کردن حجم سقف استفاده می شود.

کاربرد تیرچه و بلوک در ساختمان:تیرچه و بلوک برای پوشش ساختمان اسکلت آجری ، اسکلت فلزی و اسکلت بتن آرمه استفاده می شود.

محاسن سقف تیرچه و بلوک:
۱) سبکی وزن سقف
۲) دوام خوب در مقابل آتش سوزی
۳) مقاومت مطلوب در مقابل نیروهای افقی مانند باد و زلزله
۴)عایق صوت و حرارت و رطوبت
۵) صاف و هموار بودن سطح زیرو روی سقف پس از اجرای سقف

معایب سقف تیرچه بلوک:
۱) اجرای آن نسبت به سقف های مشابه زمان زیادی نیاز دارد.
۲) اجرای سقف تیرچه بلوکی نیاز به نیروی متخصص دارد.
۳)عیب سوم عدم کاربری در دهانه های بزرگ است.

سقف تیرچه بلوک تشکیل شده از:تیرچه ، بلوک ، میلگرد ممان منفی ، میلگرد حرارتی ، کلاف عرضی
(شناژ مخفی )، بتن.

« تیرچه»
در ایران متداول ترین تیرچه نوع بتنی آن است که با قالب فلزی (قالب موقت) و یا قالب سفالی (قالب دائمی)
ساخته و عرضه می شود.
تیرچه های معمولی با سه نوع میلگرد مسلح می شوند: میلگرد خرپا نمره ۶ یا ۸ ، میلگردهای کف خرپا (میلگرد کششی) با قطرنمره ۶ تا۱۶ ، میلگردهای فوقانی خرپا (میلگرد فشاری) با نمره ۶ یا ۸ .

میلگرد خرپا:این میلگرد آرماتورهای زیرین و بالائی را مهار می کند(متصل می کند) و در نتیجه مقاومت کششی و فشاری آرماتور را زیاد می کند معمولا ارتفای خرپای تیرچه ۱۶ سانتی متر است.

در هنگام ساخت تیرچه برای حفظ ارتفاع ، میلگرد خرپا را روی پایه ای مطابق عکس قرار می دهند.

میلگرد های کف خرپا:این نوع میلگردها مقاومت کششی در تیرچه را بر عهده دارند. برای اینکه این میلگردها در موقع بتن ریزی جابجا نشود ،بهتر است آنها رابه وسیله یک یا چند میلگرد عرضی به یکدیگر جوش دهیم.

میلگرد فوقانی خرپا:این نوع میلگرد داخل بتن سقف و میلگردهای حرارتی قرار میگیرند.

نکات مربوط به تیرچه
ـ اندازه عرض تیرچه ها ۸ تا ۱۲ سانتی متر است.
ـ ضخامت تیرچه ها معمولا ۴ سانتی متر است.
ـ بتن داخل قالب فلزی یا سفالی ، جهت ساخت تیرچه با عیار ۴۰۰ تا ۵۰۰ کیلوگرم سیمان در یک متر مکعب بتن ریز با مصالح سنگی ریزدانه تهیه می شود.

بتن ریزی تیرچه در قالب های فلزی

ـ پس از بتن ریزی آن را با میزان لرزان ویبره می کنیم.
ـ چنانچه قالب فلزی باشد پس از سخت شدن آن را از قالب جدا کرده و چند روز داخل حوضچه های آب قرار داده و پس از آن به بازار عرضه می شود ولی اگر قالب سفالی باشد این قالب همیشه همراه تیرچه خواهد بود به هر هال چه قالب فلزی باشد و چه سفالی ، قبل از عرضه به بازار باید چند روز در حوضچه های آب قرار می گیرد.

ـ بعضی از تیرچه های بتنی پیش تنیده هستند که معمولا مقطعی سپری شکل دارند و فاقد میلگرد فوقانی و میلگرد خرپا می باشند و میلگردهای تحتانی این نوع تیرچه ها را قبل از بتن ریزی با روش خاص و وسایل مخصوص کشیده پس از آن بتن ریزی می کنند و تا سخت شدن کامل بتن ، آن را در حال کشش نگه می دارند این نوع تیرچه ها را پیش تنیده می گویند.

میلگرد خرپای نمره ۶

میلگرد خرپای نمره ۸

جایگاه جوشکاری اسکلت تیرچه

دستگاه میلگرد خم کن

تیرچه های ساخته شده

«بلوک»
درسقف تیرچه بلوکی ، دو نوع بلوک مورد استفاده قرار می گیرد، یکی بلوک بتنی و دیگری بلوک سفالی است.
بلوکها هیچ گونه باری را تحمل نمی کنند وفقط نقش فضا پر کنی وایجاد فضا برای تأمین ضخامت سقف می باشد.طول بلوک ها ۴۰ تا ۶۰ سانتی متر است. عرض بلوک ۲۰ سانتی متر است. اندازه ارتفاع بلوک ۱۰ تا ۳۰ سانتی متر است که معمولا در اجرا ارتفاع ۱۸ سانتی متر به بالا مورد استفاده واقع می شود.
بلوک های سفالی سبک تر از بلوک های سیمانی (بتنی) هستند. بلوک ها دارای لبه ای که به وسیله آن بر روی تیرچه قرار می گیرند. ارتفاع بلوک بستگی به ضخامت سقف دارد.

بلوک های سیمانی

ارتفاع بلوک
(بر حسب سانتیمتر) ضخامت سقف
(بر حسب سانتیمتر)
۱۸ ۲۵
۲۲ ۳۰
۲۶ ۳۵
۳۰ ۴۰

«مراحل ساخت بلوک در کارگاهها»
طرز تهیه ملات (بتن) بلوک :
آب + ۱۵ فرقون فیلر + ۱ فرقون ماسه بادی + ۲۱۰ کیلو سیمان= ۱۸۰ عدد بلوک

دستگاه بلوک زنی

ملات آماده شده توسط دستگاه بلوک زنی که میتواند چهار عدد بلوک را همزمان درست کند ساخته می شود.

پس از اتمام کار بلوک ها راروی سکوئی که بالاتراز سطح زمین ایت قرار می دهند تا خشک شوند. سپس هر روز به آن آب می دهند ونگه داری می کنند تا ازپوکی آنجلوگیری کنند بلوکها در هوای آفتابی بعد لز ۷ روز آماده و قابل استفاده می شوند.

محل قرارگیری بلوک های آماده شده

بلوک های بتنی

گام بندی (مراحل) اجرای سقف تیرچه بلوکی
۱ـ قالب بندی بدنه تیرهای اصلی:

۲ـ اتصال تیرچه ها به تیرهای اصلی
۳ـ شمع بندی زیر تیرچه ها

۴ ـ قرار دادن بلوک ها بین تیرچه ها

بلوک های مورد استفاده از نوع سفالی می باشد

۵ـ اتصال میلگردهای ممان منفی به تیرچه و تیر اصلی : فرض را بر این می گیریم که تکیه گاه تیرچه گیر دار است ، در محل تکیه گاه ممانی ایجاد می شود که به وسیله میلگردی باید تحمل شود ، بدین لحاظ چنانچه دو تیرچه به یک تیر ختم شود ، میلگرد فوقانی تیرچه ها را به وسیله قطعه میلگردی به طول ۲ تا ۲٫۵ متر به یکدیگر متصل می نماید، قطر این میلگرد معمولا بین ۸ تا ۱۰ تا ۱۲ میلیمتر می باشد که قطر آن به وسیله محاسبه تعیین می شود. در آخرین دهانه که تیرچه به یک تیر ختم می شود ، میلگردی را به صورت گونیا خم نموده و قسمت خم شده را در داخل آهن های تیر قرار می دهند و قسمت طولی مستقیم را روی آهن فوقانی تیرچه گذاشته و چند جای آن را با سیم آرماتور بندی می بندند ، این قطعات میلگرد را ممان منفی می نامند.

۶ ـ قرار دادن میلگردهای حرارتی روی تیرچه بلوک : پساز قرار دادن تیرچه و بلوک وگذاشتن کلیه آهن ها یک سری میلگرد در جهت عمودی بر میلگرد های فوقانی تیرچه و با فاصله تقریبی ۲۵ تا ۴۰ سانتی متر قرار می دهند قطر این نوع میلگردها ۶ یا ۸ یا ۱۰ سانتی متر است که به وسیله محاسبه تعیین می گردد ، به ان میلگردها میلگرد های حرارتی گفته می شود که این میلگردها به کلیه تیرچه ها با سیم آرماتور بندی بسته می شود.

کلاف عرضی ( شناژ مخفی ) : چنانچه طول تیرچه از ۴۲۰ سانتی متر بیشتر باس (۴۲۰ تا ۶۰۰) ، در وسط طول تیرچه بین بلوک ها در جهت عمود بزر تیرچه فاصله حدود ۱۰ سانتی متر قرار می دهند و زیر این فاصله را تخته ای قرار داده و درون این فاصله حداقل ۲ میلگرد به قطر ۱۰ میلیمتر

یکی در پائین و دیگری در قسمت بالا قرار می دهند. میلگرد پائین را به آهن های مارپیچی (خرپا) تیرچه می بندند و میلگرد بالا را به میلگرد بالائی تیرچه متصل می کنند واین فضا پس از آنکه با بتن پر می شود مانند تیری عمود بر تیرچه ها قرار گرفته و در مقابل ممان ها و لنگر های وسط تیرچه مقاومت می نماید و برای تیرچه ها با طول بیش از ۶ متر دو کلاف عرضی با فواصل مساوی در نظر می گیرند.