رئيس جمهور منتخب و كيفيت سرمايه گذاري ها

انتخابات نهمين دوره رياست جمهوري اسلامي ايران را با شور و جذابيت و آزادگي و مشاركت عمومي پشت سر گذارديم. اينك مي رويم كه به زودي شاهد شروع فعاليت كابينه اي جديد باشيم. كابينه اي كه احتمالاً در زمينه هاي مختلف نسبت به گذشتگان خود نگاههاي متفاوتي به موضوعات و مقولات اداره عمومي كشور دارد.

طي دوران دوماه مربوط به انتخابات بسيار خوانديم و شنيديم و هريك از نامزدهاي پست رياست جمهوري ضمن برشماري (و بعضاً بزرگ نمايي) نقاط ضعف مديريت اجرايي كشور در گذشته، شيوه هاي گوناگوني از چگونگي اداره كشور را در سياهه تعهدات خود به مردم عرضه كردند. صحيح است كه فضاي حاكم بر مسابقه انتخابات دقيقاً همان شرايطي نيست كه رئيس جمهور پس از استقرار در دفتر كار خود با آن مواجه باشد، ولي چه كنيم كه مردم تمام تعهدات تبليغات انتخاباتي رئيس جمهور منتخب را جزو مطالبات چهارساله خود يادداشت نموده اند و هر كسي به نوعي با مرور يادداشتها و شنيده هاي زمان انتخابات براي اجراي قول و قرارها روزشماري مي كند.

از جمله آنچه كه به عنوان شعارهاي تبليغاتي شنيديم آنست كه رئيس جمهوري مي خواهد آثار افزايش درآمدهاي نفتي كشور را به نوعي برسرسفره مردم ملاحظه كند. اين از جمله شعارهاي بسيار زيباي زمان انتخابات بود و زيبايي آن هنگامي دوچندان مي شود كه آخرين اطلاعات و آمار منتشره در مورد فقر نسبي و فقر مطلق را در كشور ملاحظه كرده باشيم.

در جامعه اي كه درصد قابل ملاحظه اي از خانوارها در پايين خط فقر نسبي و تعداد قابل توجهي نيز در فقر مطلق به سر مي برند، پرداختن به وضع معيشتي مردم از اولويت هاي غيرقابل احتراز است و تمايل به ملاحظه آثار افزايش درآمدهاي نفتي برسر سفره مردم، هر ايراني آگاهي را مشعوف مي نمايد. در ميان تمام اقشار مردم اما گروهي، از جمله آشنايان به مباني علم اقتصاد، هستند

كه چگونگي برخورد با اين شعار و شيوه اجراي آن را دغدغه اي بزرگ قلمداد مي كنند. اگر استفاده از منابع درآمدي نفت وسيله اي براي رسيدگي مستقيم به معيشت مردم و افزودن بر سبد كالاي مصرفي ايشان باشد و به دنبال بالابردن سطح و ميزان مصرف و اشباع مستقيم تقاضاهاي بجامانده قبلي ايشان باشيم و از اين طريق بخواهيم سهمي از افزايش درآمدهاي نفتي رامستقيماً به صورت كالا و يارانه و افزايش حقوق و امثالهم در اختيار مردم قرار دهيم، باتوجه به اينكه سمت

عرضه اقتصاد ما حدوداً كشش ناپذير است وبا نارسائيهاي فراواني مواجه مي باشد، لاجرم به سير تورمي سطح عمومي قيمتها دامن خواهيم زد. اين امر مقوله مهمي است كه دولت آينده بايستي نسبت به آن آگاهي و اشراف و حساسيت خاصي داشته باشد چرا كه ممكن است عليرغم نيت افزايش رفاه، به آساني موجب كاستن از سبد واقعي مصرف خانوار گردد.

اما اگر مسئله انعكاس آثار افزايش درآمدهاي نفت بر معيشت مردم را به طور غيرمستقيم به سر سفره مردم منتقل كنيم، آنگاه مي توانيم اين آثار را بلندمدت و پايدار و ضدتورمي و فزاينده سطح واقعي برخورداريهاي زيستــي و اجتماعي مردم كنيم. شيوه اي كه امروز دنيا براي اين امر برگزيـده است، صرف منابع ناشـي از واگـذاري ثروتهـاي عمومـي در جهت كسب نوعي ديگر از ثروت از طريــق سرمايه گذاري هاي ثروت اندوز و پايدارنمودن آثار بهره گيري از اين درآمدهاست.

آمار گوناگون است، ولي گفته مي شود كه در سال ۱۳۸۴ مازاد درآمدهاي نفتي از سي ميليارد دلار فراتر مي رود. به عبارت ديگر، علاوه بر آنچه كه به عنوان درآمد حاصل از فروش نفت براي سال ۱۳۸۴ بودجه كرده ايم، بيش از سي ميليارد دلار ديگرمنابع در اختيار خواهيم داشت.

اگر به ياد آوريم كه اين درآمدها متعلق به نسل حاضر و نسل هاي آينده است، آنگاه در چگونگي صرف آن حزم و احتياط و درايت فراوان به كار خواهيم گرفت. اين منابع بايستي مصروف سرمايه گذاريهاي ثروت ساز شود كه هم نسل حاضر و هم نسل هاي بعدي از نعمات آن متنعم گردند. اما آنچه كه به عنوان يك دغدغه آزاردهنده همواره ذهن همه ما را مي آزارد تجربه ما از كيفيت سرمايه گذاري ها در گذشته است. سوابق سرمايـه گذاري هاي سه دهه گذشته، بخصوص هنگامي كه با شواهد مشابه در ساير كشورهاي همگون مقايسه شود، حاكي از آن نيست كه ما با صرف منابع، بهترين شيوه سرمايه گذاري را برگزيده باشيم. به نقل از مجله »مجلس و پژوهش« طي بيست سال منتهي به سال۱۹۹۰، ايران و كره جنوبي هركدام حدوداً يكصد ميليارد دلار سرمايه گذاري صنعتي كرده اند اما آمار صادرات صنعتي در آن سال نشان مي دهد كه كره جنوبي بيش از ۱۳ ميليارد دلار در سال صادرات صنعتي داشته در حاليكه صادرات صنعتي ايران در آن سال حدود

۱/۲ميليارد دلار بوده است. اين مثال كه نمونه اي از شواهد بسيار در اين زمينه است مي گويد كه ما بايد منابع خود را به شيوه اي كاملاً كارآمد صرف سرمايه گذاري هاي ثروت ساز كه آثار آن را بشود به طور واقعي و در بلندمدت برسر سفره مردم ملاحظه نمود، بنمائيم. نه تنها به رئيس جمهور محترم توصيه مي كنيم كه افزايش رفاه مردم را از طريق سرمايه گذاري هاي موثر در ميان مدت در طولاني مدت تامين كنند بلكه مي خواهيم كه بر شيوه هاي سرمايه گذاري و ملاحظه آثار ميان

مدت و بلندمدت آن دقت و عنايت لازم را داشته باشند. مسلم است كه لازمـه چنين اقدامي برقراري نظم صنعتي و قوانين و مقرراتي است كه فضاي سرمايه گذاري ها را تسهيل و روان و اثربخش مي كند.

بااتخاذ چنين شيوه اي از سرمايه گذاريها مي توان انتظار داشت كه در كوتاه مدت معضل بيكاري را كه مي رود تا به يك مولفه جدي امنيت ملي تبديل شود كاهش داد، در بلندمدت از فشارهاي تورمي كاست، زمينه توزيع عادلانه تري از درآمد و ثروت را فراهم نمود و بالاخره اينكه آثاررايج اجتماعي و فرهنگي ناسالم اين پديده ها كه امروز در جامعه به وفور ملاحظه مي گردد تقليل داد. اميدواريم كه دولت جديد: ۱ – برنامه هاي خود را براي مدت چهارسال به طور روشن اعلام و اولويت هاي برنامه خود را نيز بيان نمايد. ۲ – جايگاه هر اقدام را در برنامه چهارساله خود، در ساختار برنامه توسعه كشور و در سند چشم انداز ملي تعيين كند. ۳ – تيم كارآمدي از همكاران را كه داراي تجربه و تخصص لازم براي اجراي اين برنامه باشند گرد هم آورد. ۴ – و بالاخره آنكه براي آگاهي مردم از آنچه كه انجام شده يا در دست اجراست، در مقاطع معين زماني، كارنامه اجرايي ارائه كند.

انتخابات آزاد و پرشور نهمين دوره رياست جمهوري در همه مردم انتظارات روشن و مشخصي كه همه حاصل قولها و تعهدات رئيس جمهور منتخب است به وجود آورده است. اميدواريم بتوان حاصلي از عملكرد را مشاهده نمود كه در خور اينهمه مشاركت عمومي و علاقه مندي جمعي مردم ايران باشد. انشاءالله

هزینه یابی كیفیت از مباحث جدید مدیریتی است كه مي‏تواند وضعیت و عملكرد شركت را از ابعاد مختلف مانند حسابداری بهای تمام شده (حسابداری صنعتی)، كنترل كیفیت، تعمیرات و نگهداری، زنجیره تامین، مدیریت تولید، انبارها، یمنی و بهداشت، آموزش و بهسازی و موارد دیگر نشان دهد و با تهایه ترازنامه كیفیت در شركت و مقیسه روند هزینه های كیفیت مي‏توان هزینه كیفیت در شركت را كنترل و بهبود بخشید.
تاكید و كار بر روی مفهایم هزینه یابی كیفیت در طول زمان، نكات مهم و ارزشمندی را مشخص كرده است كه از اهمیت بالیی برخوردارند. برخی از ین نكات عبارتند از:
– هزینه های كیفیت در گزارشهای حسابداری به طور كامل ثبت نمي شوند و اغلب هزینه های واقعی كیفیت بسیار بیشتر از موارد گزارش شده هستند.
– هزینه های كیفیت نبید تنها در مورد فعالیتهای عملیاتی و تولیدی درنظر گرفته شوند بلكه فعالیتهای خدماتی و پشتیبانی نیز تاثیر عمده ای در افزیش یا كاهش هزینه های كیفیت دارند، بنابرین بید هزینه های مربوط نیز در هزینه های كیفیت مورد سنجش و ارزیابی قرار گیرند.
– كاهش هزینه های كیفیت در چارچوب برنامه های استراتژیك سازمانها قرار دارد.

۱- هزینه های كیفیت كدامند؟
سه دیدگاه اصلی در مورد تعریف هزینه های كیفیت وجود دارد كه عبارتند ازهزینه های رسیدن به كیفیت مطلوب از طریق طراحی و سازماندهای
هزینه های عملیاتی واحد كنترل كیفیت (تجهایزات، حقوق و دستمزد و…)
هزینه هایی كه از كیفیت پیین و نامطلوب محصول ناشی مي‏شود (شامل ضیعات، افت قیمت محصول و…).
در ین پژوهش، هزینه كیفیت برابر با مجموع هزینه های سه گروه پیشگفته در نظر گرفته شده و تلاش بر ین است سیستم هزینه‏ی جامعی طراحی شود كه تمامی دیدگاه‏های هزینه‏ی یادشده را در برگیرد.

گام برداشتن در جهت بهبود كیفیت، به تعریف پروژه‏های بهبود كیفی و همزمان با آن توسعه سیستم حسابداری نیاز دارد؛ به طوری كه بتوان اطلاعات مورد نیاز به منظور بررسی عملكرد پروژه‏های بهبود كیفیت را به دست آورد. بنابرین یك گام اساسی در كاهش هزینه‏ ها، اصلاح و توسعه سیستم حسابداری است؛ به گونه ی كه بتوان هزینه های كیفیت را محاسبه كرد و ضمن ارائه گزارش‏های مناسب، به اندازه‏گیری اثربخشی فعالیت‏ها و پروژه‏های كاهش هزینه پرداخت و راهكارهای عملی بری كنترل و بهبود هزینه های كیفیت و به تبع آن، عملیات تضمین و كنترل كیفیت ارائه كرد.

به منظور اصلاح و توسعه سیستم حسابداری بید هزینه های كیفیت را طبقه‏بندی كرد و به هر یك از گروه‏های هزینه‏ی، كد هزینه تخصیــص داد.
به منظور اندازه‏گیری هزینه های كیفیت لازم است ابتدا اجزی هزینه های كیفیت شناسیی و طبقه‏بندی شده، سپس كلیه هزینه های مرتبط با كیفیت بر اساس آمار داده‏های هزینه‏ی موجود یا طرح مدون جمع‏آوری اطلاعات، مشخص و در قالب طبقه‏بندی شده دسته بندی شوند. تنها در ین صورت است كه مي‏توان راهكارهای مناسبی بری حذف هزینه های عمده كیفیت ارائه و اجرا كرد.

۲- طبقه ‏بندی كارشناسان، هزینه ‏های كیفیت را در چهار گروه اصلی قرار مي‏دهند. این گروه ‏بندی در مقایسه با سایر گروه‏بندي‏های رایج، از پذیرش و مقبولیت بیشتری برخوردار است. این چهارگروه عبارتند از: الف – هزینه‏ های شكست درونی (درون سازمانی) ب – هزینه ‏های شكست برونی ج – هزینه‏ های ارزیابی كیفیت د – هزینه ‏های طرح ریزی، پشتیبانی و پیگیری كیفیت هر یك از این گروه‏های اصلی نیز زیر مجموعه‏ هایی دارند.

الف : هزینه‏ های شكست درونی (درون سازمانی) این هزینه‏ ها شامل ایرادهایی است كه در مراحل مختلف پیش از تحویل محصول به مشتری بروز مي‏كنند و سازمان به روش‏های مختلف از قبیل بازرسی و آزمایش توسط كاركنان واحد كنترل كیفیت خود یا بازرسان خارجی به این عیوب پی مي‏برد و به حذف آنها اقدام مي‏كند. زیر گروه‏های تشكیل‏ دهنده این گروه عبارتند از: ۱ـ هزینه‏ های دورریز یا اسقاطی : محصولات و اقلامی كه به علت عدم انطباق با مشخصه‏های مهندسی تعریف شده، قابلیت ارائه به مشتریان و یا استفاده در كاربردهای دیگر را نداشته باشند، به عنوان دورریز یا

اسقاط درنظرگرفته مي‏شوند. مانند تغییر شكل ورق‏های فولادی به علت بالا بودن دمای كوره ‏های لعاب . ۲ـ هزینه‏ های تعمیر و دوباره‏ كاری محصولات تولیدی شركت: محصولاتی كه در داخل شركت ساخته مي‏شوند و به دلیل مطابقت نداشتن با مشخصه ‏های مورد نیاز، قابل استفاده نیستند، در برخی موارد با تكرار برخی فعالیت‏های اصلاحی یا انجام فعالیت‏های تعمیراتی قابل استفاده مي‏شوند

كه هزینه این گونه فعالیت‏ها باید از فعالیت‏های تولیدی تفكیك و در سرفصل هزینه‏ های كیفیت منظور شود. اصلاح سوختگی رنگ بدنه خودروها، رگلاژ كردن درهای خودرو و … مثال‏های این نوع هزینه ‏ها هستند. ۳ـ هزینه‏ های تحلیل شكست: هزینه ‏های مربوط به بررسی و تحلیل كارشناسی علل بروز ایراد در محصول و چاره ‏اندیشی در خصوص راه حل‏های رفع و جلوگیری از تكرار آنها در این زیر گروه قرار مي‏گیرند. كلیه هزینه ‏های مربوط به گروه ‏های مهندسی، R&D و مشاوران و جلسات متعددی

كه با حضور مدیران و كارشناسان ارشد به منظور رفع علت وقوع ضایعات تشكیل مي‏شود، در این گروه از هزینه‏ ها جای مي‏گیرند. ۴ـ تعمیر واصلاح اقلام معیوب دریافتی: شامل هزینه‏ های مربوط به آماده سازی اقلام دریافتی از تامین‏كنندگان مواد مورد استفاده كه به علت عدم رعایت مشخصه‏های درخواستی از طرف تامین‏كننده، به شكل فعلی قابلیت به كارگیری و استفاده را ندارند و باید تعمیر یا اصلاح شوند. (قطعات دریافتی از شركت‏های طراحی ومهندسی و یا دیگر ساپلایرها). ۵ـ هزینه‏ های ناشی از نگهداری نامناسب مواد اولیه : هزینه ‏های ناشی از مناسب نبودن نحوه انبارش كه به صدمه دیدن اقلام مصرفی منجر مي‏شود، در این گروه قرار مي‏گیرند. مثال‏هایی از این دست عبارتند از :  فاسد شدن لاستیك در زیر نور آفتاب  فاسد شدن رنگ و مواد شیمیایی به دلیل گرمای

محل نگهداری  زنگ زدگی فولاد در مجاورت رطوبت و یا ریزش باران  افت كیفی روغن‏ها به دلیل نفوذ آب و یا اتمام تاریخ مصرف  از بین رفتن محصولات كشاورزی در كارخانه‏ های مواد غذایی كلیه مواردی كه شرایط محیطی و جوی بر كیفیت ‎آنها تاثیر مي‏گذارد، در این سرفصل گنجانده مي‏شود. ۶ـ هزینه‏ های آزمایش مجدد اقلام اصلاح شده : در صورتی كه محصولی تعمیر و اصلاح شود یا دوباره كاری روی آن صورت گیرد، نیازمند بازرسی و آزمایش به منظور كسب اطمینان از قرار گرفتن در حدود تلرانس قابل‏ قبول است. هزینه‏ های آزمایش‏های مربوط باید از بازرسی و آزمایش‏هایی كه در شرایط عادی تولید انجام مي‏شوند، تفكیك و به طور جداگانه محاسبه شود، مانند رنگ بدنه خودروهایی كه پس از پولیش كردن دوباره تست مي‏شوند. ۷ـ هزینه درجه بندی كیفیت محصولات زیر سطح قابل قبول : هزینه ناشی از فروش محصولات با قیمتی پایین‏تر، به دلیل مطابقت نداشتن مشخصه ‏های آنها با محصولات استاندارد در این زیرگروه قرار مي‏گیرد. اگر به هر دلیل محصولات تولید شده در

سطوح كیفیت درجه دو یا پایین‏تر ارزیابی شوند، با قیمت كمتر به فروش خواهند رسید كه این كاهش درآمد را نیز مي‏توان به عنوان هزینه‏ های كیفیت محاسبه كرد.
ب – هزینه ‏های شكست برونی (برون سازمانی) این گروه، هزینه ‏هایی را دربرمي‏گیرد كه پس از دریافت محصول توسط مشتری ایجاد مي‏شوند و تا پیش از به كارگیری محصول توسط مشتری، مشخص و كشف نشده‏اند. عناصر این گروه از هزینه ‏ها عبارتند از: ۱ـ هزینه‏ های ضمانت: این زیرگروه دربرگیرنده هزینه ‏های گارانتی شامل هزینه ‏های تعویض، تعمیر ویا جایگزینی محصولات، حمل ونقل و نصب مجدد است. ۲ـ هزینه‏ های برگشت محصول توسط مشتری و شكایات مشتریان: هزینه ‏های فعالیت‏هایی كه برای پاسخگویی به مشتریان شاكی و جلب رضایت آنها از سوی شر

كت تقبل مي‏شود، شامل هزینه‏ های تماس‏هاس تلفنی، نفر ـ ساعت مورد نیاز برای تكمیل فرم‏های نظرخواهی از مشتریان و پروژه‏ های صدای مشتری و در بعضی موارد پرداخت خسارت به مشتریان. ۳ـ هزینه ‏های اصلاح محصولات دردست مشتریان: هزینه ‏های تعویض، تعمیر یا جایگزینی محصولات معيوبی كه شركت برای رفع ایرادهایشان به تعویض و اصلاح اقدام مي‏كند . در سال‏های اخیر بسیاری از كارخانه‏ های خودروساز نقص فنی موجود در خودروهای فروخته شده خود را به اطلاع خریداران محصول مورد نظر مي‏رسانند و به تعویض و اصلاح نقص فنی به صورت رایگان اقدام مي‏كنند. چنین عملیاتی هزینه‏ های نیروی انسانی، قطعات جایگزین و … را در بر خواهد داشت.

ج – هزینه‏ های ارزیابی این هزینه ‏ها برای تعیین مطابقت یا عدم مطابقت مشخصه‏ های محصول با ویژگي‏های كیفی مورد نظر صرف مي‏شوند. برخی از زیر گروه‏ های این گروه عبارتند از:
۱ـ هزینه‏ های ارزیابی پیمانكاران فرعی : پیمانكاران فرعی تامین كنندگان مواد و قطعات، خدمات و محصولات مورد استفاده شركت باید پیش از خرید مورد ارزیابی قرار گیرند و از توانایی و قابلیت آنها در برآورده كردن نیازهای شركت اطمینان حاصل شود. همچنین هنگام ارائه محصول موردنظر و در حین مصرف نیز باید هزینه‏ های بررسی كارشناسی شركت عرضه كننده و سیستم‏های آن، جمع ‏آوری اطلاعات بازخورد مجموعه ‏های مصرفی و تحلیل آنها در این زیر گروه محاسبه شود.

۲ـ هزینه بازرسی و آزمایش ورودي‏ها : این زیرگروه شامل هزینه ‏های مربوط به بازرسی و آزمایش مواد اولیه خریداری شده در هنگام ورود به شركت، اعزام كارشناس به محل تامین‏ كنندگان كالاها و مواد یا استفاده از خدمات بازرسی شركت‏های شخص ثالث بازرسی كننده در محل تامین‏ كنندگان كالاست. كلیه هزینه‏ های نیروی كار، تجهیزات، مواد مصرف شده برای آزمایش و تست‏های مخرب به منظوركنترل اقلام ورودی به شركت در این گروه دسته بندی مي‏شود.

۳ـ بازرسی و آزمایش حین فرایند : شامل هزینه فعالیت‏های بازرسی و آزمایش مجموعه ‏ها و قطعات حین فرایند برای كسب اطمینان از صحت و دقت فرایندهای انجام شده بر روی آنهاست. این هزینه ‏ها شامل هزینه نیروی كار كنترل كیفیت، تجهیزات و مواد مورد نیاز برای آزمایش و همچنین هزینه ‏های خدمات مشاوره‏ای برای بازرسی و آزمایش اقلام حین تولید مي‏شود.
۴ـ بازرسی و آزمایش محصول نهایی : هزینه بازرسی و آزمایش كه بر روی محصول نهایی و به منظور تعیین پذیرش یا عدم پذیرش كالای نهایی تولید شده و مشخص كردن قابلیت ارائه محصول به مشتری انجام مي‏شود، شامل هزینه‏ های نیروی كار، تجهیزات و مواد است.

در صورتی كه كالای آماده شده برای ارسال به مشـتری، بیش از حد قابل قبول اقلام معیوب داشته باشد باید مورد بازرسی صد در صد قرار گیرد و اقلام معیـوب آن تا رسیدن به حد قابل قبول جداسازی شود. هزینه این بازرسی اضافه باید مشخص و در حساب‏ها تفكیك شود. هزینه ‏های بازرسی محصول نهایی به ندرت صفر مي‏شوند زیرا به منظور جلوگیری از هزینه ‏های بیشتر باید كه محصولات نهایی مورد بازرسی قرار گیرند اما افزایش میزان اشكالات

باعث مي‏شود عمق بازرسي‏ها بیشتر شود و هزینه‏ های بازرسی محصول روند صعودی پیدا كند.
۵ـ هزینه‏ های ایجاد و ممیزی سیستمهای كیفیت : شامل هزینه ‏های فعالیت‏های ممیزی در مورد محصول كه به منظور كسب اطمینان از صحت بازرسی و آزمون‏ها و كنترل انجام صحیح فرایند و مطابقت و یا ردیابی مشخصه‏ های محصول توسط بازرسان داخلی شركت یا بازرسان خارجی انجام مي‏شود. این ممیزي‏ ها مي‏تواند در مورد محصولات ورودی، نیمه ساخته یا محصول نهایی صورت گیرد. (ممیزی ISO، اندازه ‏گیری شاخص‏ های NPMS، ممیزی EFQM و ممیزی دیگرسیستم‏های كیفیت)
۶ـ هزینه ‏های كنترل تجهیزات بازرسی و اندازه ‏گیری: این گروه از هزینه ‏ها شامل هزینه‏ های مربوط به كنترل تجهیزات بازرسی و اندازه‏گیری و حفظ آنها در شرایط مطلوب است؛ به گونه ‏ای كه بتوان به مقادیر اندازه ‏گیری شده توسط این دستگاه

ها اعتماد كرد. عمده این هزینه ‏ها دربرگیرنده تدارك تجهیزات مناسب و كالیبراسیون آنهاست.
۷ـ بررسی كیفیت موجودی انبارها : در صورتی كه اقلام سالم خریداری شده مدت زمان طولانی و یا در شرایط نامناسب در انبارها نگهداری شوند، ممكن است كیفیت مواد افت كند؛ بنابراین موجودی انبارها در دوره‏های مختلف احتمالاً مورد ارزیابی قرار مي‏گیرد. در حقیقت هزینه‏ های مربوط به بررسی كیفیت موجودي‏هایی كه در انبار شركت نگهداری مي‏شوند، به منظور كسب اطمینان از حفظ كیفیت مورد نیاز برای استفاده از آنها در تولید محصولات یا انجام بازرسی و آزمون‏هاست. هزینه انبارگردانی برای حسابرسی شركت نباید در این سرفصل لحاظ شود.
د – هزینه ‏های طرح ریزی، پشتیبانی و پیگیری كیفیت شامل هزینه فعالیت‏هایی كه برای جلوگیری از بروز ایرادها وخرابي‏ها در محصولات صرف مي‏شوند. صرف این هزینه ‏ها باعث كاهش خرابی و ایراد در محصول تولیدی در مراحل مختلف ـ از ورود محصولات به شركت تا تحویل محصول نهایی ـ مي‏شود. اصلي‏ترین زیرگروه‏های موجود در این گروه عبارتند از: ۱ـ هزینه ‏های طرح ریزی كیفیت: شامل هزینه فعالیت‏هایی كه به منظور تهیه طرح‏های كیفیت برای تولید محصولات مختلف، تهیه طرحهای جامع كیفیت در شركت، سیستم اطلاعاتی كیفیت، تست قابلیت برآورده كردن نیازها و… صورت مي‏گیرد. همچنین هزینه ‏های تهیه، تكثیر و توزیع دستورالعمل‏ها، رویه ‏ها وجزوه‏ها و مستندات مربوط به نحوه پیاده كردن طرح‏های تهیه شده نیز در همین گروه لحاظ مي‏شود. ۲ـ هزینه‏ های آموزش : هزینه ‏های جمع آوری نیازهای آموزشی، برنامه ‏ریزی، آماده سازی و اجرای دوره‏های آموزشی مورد نیاز به منظور حفظ یا ارتقای سطح كیفیت محصولات تولیدی شركت در این زیر گروه قرار مي‏گیرند. این

آموزش‏ها مي‏توانند آموزش‏های تخصصی چگونگی انجام كار یا آموزش‏های مرتبط با مفاهیم عمومی ‏كیفیت باشند. همچنین هزینه‏ های خرید كتب و نشریات تخصصی، تهیه و تكثیر جزوه‏ های آموزشی، شركت در سمینارها، ایاب و ذهاب و اقامت كارشناسان در داخل و خارج از كشور و كلیه هزینه ‏های آموزش در این سر فصل قابل دسته بندی هستند. زیرا آموزش به منظور جلوگیری از حوادث در حین كار، كاهش خرابي‏ها، دوباره كاري‏ها و بهبود كیفیت در شركت صورت مي‏پذیرد. ۳ـ هزینه‏ های طراحی و كنترل فرایند: هزینه فعالیت‏های مرتبط با بررسی قابلیت‏‏ها و توانایي‏های فرایند و

بازرسي‏هایی كه در خط تولید شكل مي‏گیرند و همچنین فعالیت‏هایی كه به منظور كسب اطمینان از صحت انجام كارها در فرایند تولید انجام مي‏شوند، در این گروه قرار دارند. این فعالیت‏ها به منظور پاسخگویی به چنین پرسش‏هایی صورت مي‏گیرند: وجود كدام یك از ایسـتگاه‏های كنترل كیفی منطقی است؟ ایا تعداد ایسـتـگاه‏های كنـترل كیفی كافی است؟ روش‏های مناسبتری برای كنترل كیفی وجود ندارد؟ استفاده از ابزار‏ها و تجهیزات جدید توجیه كافی دارد؟ ایا استفاده از حسگرها (سنسورها) مي‏تواند به كاهش هزینه‏ های كیفیت كمك كند و یا كیفیت را افزایش دهد؟ ۴ـ هزینه‏ های گزارش‏دهی: گزارش ‏دهی كیفیت، وضعیت كیفی محصول و نمرات منفی محصولات، گزارش مربوط به نتایج نظرسنجی از مشتریان، گزارش‏های فعالیت‏های بازرسی و آزمایش و دیگر گزارش‏های مورد نیاز مدیران میانی و ارشد شركت، در بر گیرنده هزینه‏ هایی است كه باید در این زیر گروه قرار گیرند.در این زمینه جدای هزینه نفر – ساعت، باید هزینه ‏های اداری مربوط را نیز در نظر گرفت. نكته قابل توجه در مورد گروه بندی فوق و زیر گروه‏های مربوط، آن است كه بسیاری از این زیرگروه‏ها د

ر حالت عادی در سر فصل حسابداری یا اصلا دیده نشده اند یا به صورت مستقل وجود ندارند كه تشخیص این حساب‏ها یكی از اهداف اصلی سیستم حسابداری كیفیت است. به عنوان مثال، زیر گروه بازرسی و آزمون مجدد كه از اجزای گروه هزینه ‏های شكست داخلی است، معمولا در سر فصل‏های حسابداری وجود ندارد و حسابداران به بازرسی و آزمون‏های مجدد مانند بازرسی و آزمون اولیه نگاه مي‏كنند و تفاوتی بین این دو قائل نیستند. این موضوع نیاز به تغیییر در سیستم حسابداری شركت‏ها را برای تطبیق با تعاریف هزینه ‏های كیفیت و فراهم آمدن امكان جمع آوری اطلاعات هزینه ‏های كیفیت گوشزد مي‏كند.

۳ – تطبیق هزینه ‏های كیفیت با سیستم حسابداری شركت با توجه به سر فصل‏های هزینه یابی كیفیت و شرایط موجود در شركت، هزینه ‏های كیفیت را به سه روش زیر محاسبه مي‏كنیم : ۱- بعضی از هزینه ‏های كیفیت در سر فصـل‏های حـسـابداری شركت وجود دارند كه مبلغ مانده این حساب‏ها جزو هزینه‏ های كیفیت لحاظ مي‏شود. ۲- آن دسته از هزینه ‏های كیفیت كه در صورت حساب كل شركت دیده نمي‏شوند اما مي‏توان آنها را در حساب‏های معین یا تفصیلی شركت مشاهده كرد. ۳ – هزینه‏ هایی كه در سرفصل حسـاب‏های كل، معین و تفصیلی دیده نمي‏شوند و یا با عنوان دیگری محاسبه مي‏شوند كه برای محاسبه هزینه‏ های كیفیت باید این سر فصل‏ها به وجود ایند.
۴ – ترازنامه هزینه یابی كیفیت: ترازنامه كیفیت نشانگر محاسبه هزینه‏ های كیفیت به صورت ریالی است و ارتباط بین هزینه‏ های كیفیت را آشكار مي‏كند. با مقایسه ترازنامه كیفیت برای چند سال مي‏توان موثر بودن سیستم هزینه یابی كیفیت در شركت را استدلال كرد. افزایش هزینه‏ های ارزیابی و پیشگیری، كاهش هزینه ‏های شكست درونی و برونی را به همراه خواهد داشت و عكس این قضیه نیز صادق است. بر این اساس، هزینه ‏های شكست درونی و برونی در سمت راست ترازنامه كیفیت وهزینه‏ های ارزیابی و پیشگیری در سمت چپ محاسبه مي‏شود. با توجه به بالا بودن هزینه‏ های شكست درونی و برونی نسبت به هزینه‏ های ارزیابی و پیشگیری، برای تراز كردن ترازنامه باید تفاوت مبلغ هزینه ‏های شكست درونی و برونی و هزینه‏ های ارزیابی و پیشگیری را با عنوان هزینه ‏های كیفی قابل كنترل به وقوع پیوسته نشان داد كه كاهش این هزینه ‏ها در بلند مدت را باید اثربخش بودن سیستم هزینه ‏یابی كیفیت تلقی كرد. پس از تهیه ترازنامه كیفیت، مبلغ ریالی هزینه شكست برونی بسیار حائز اهمیت است. مشكلاتی كه پس از تحویل محصول بروز مي‏كند، تا حدود قابل توجهی بیانگر ناكارآمد بودن و ضعف روش‏های كنترل كیفیت است كه این عامل را مي‏توان از

طریق پیگیری و افزایش بودجه هزینه پیشگیری طرح‏ریزی كیفیت، و هزینه طراحی و كنترل فرایند بازرسی و هزینه گزارش‏دهی بهبود بخشید. توجه به دلایل شكست برونی مي‏تواند بیانگر مواردی باشد كه احتمالاً از دید كارشناسان شركت دور مانده است؛ از این رو مي‏توان از گزارش‏های مربوط به منظور بهبود فرایند طراحی كیفیت استفاده كرد.

هزینه ‏های شكست درونی:

هزینه مواد وقطعات دور ریز و ضایعات هزینه تعمیر و دوباره كاری محصولات هزینه تحلیل شكست هزینه تعمیر و اصلاح اقلام معیوب هزینه نگهداری نا مناسب مواد اولیه هزینه آزمایش مجدد محصولات اصلاح شده هزینه درجه بندی كیفیت محصولات زیر سطح قابل قبول

هزینه ‏های شكست برونی:

هزینه ضمانت هزینه برگشت محصول توسط مشتری و شكایات مشتریان هزینه اصلاح محصولات در دست مشتریان

هزینه‏ های ارزیابی :

هزینه ارزیابی پیمانكاران فرعی، تامین كنندگان مواد، قطعات و خدمات هزینه بازرسی وآزمایش مواد وقطعات در بدو ورود هزینه بازرسی و آزمایش حین فرایند هزینه بازرسی و آزمایش محصول نهایی هزینه‏ های ایجاد و ممیزی سیستم‏های كیفیت هزینه كنترل تجهیزات بازرسی و اندازه ‏گیری هزینه مربوط به بررسی كیفی موجودی انبارها