روش اندازه‏گيري آهن در خوراك دام و طيور

موسسه استاندارد و تحقيقات صنعتي ايران
موسسه استاندارد و تحقيقات صنعتي ايران تنها سازماني است در ايران كه بر طبق قانون ميتواند استاندارد رسمي فرآورده‏ها را تعيين و تدوين و اجراي آنها را با كسب موافقت شورايعالي استاندارد اجباري اعلام نمايد. وظايف و هدفهاي موسسه عبارتست از:

(تعيين، تدوين و نشر استانداردهاي ملي – انجام تحقيقات بمنظور تدوين استاندارد بالا بردن كيفيت كالاهاي داخلي، كمك به بهبود روشهاي توليد و افزايش كارائي صنايع در جهت خودكفائي كشور – ترويج استانداردهاي ملي – نظارت بر اجراي استانداردهاي اجباري – كنترل كيفي كالاهاي صادر

اتي مشمول استاندارد اجباري و جلوگيري از صدور كالاهاي نامرغوب بمنظور فراهم نمودن امكانات رقابت با كالاهاي مشابه خارجي و حفظ بازارهاي بين المللي كنترل كيفي كالاهاي وارداتي مشمول استاندارد اجباري بمنظور حمايت از مصرف كنندگان و توليدكنندگان داخلي و جلوگيري از ورود كالاهاي نامرغوب خارجي راهنمائي علمي و فني توليدكنندگان، توزيع كنندگان و مصرف كنندگان – مطالعه و تحقيق درباره روشهاي توليد، نگهداري، بسته بندي و ترابري كالاهاي مختلف – ترويج سيستم متريك و كاليبراسيون وسايل سنجش – آزمايش و تطبيق نمونه كالاها با استانداردهاي مربوط، اعلام مشخصات و اظهارنظر مقايسه اي و صدور گواهينامه هاي لازم).
موسسه استاندارد از اعضاء سازمان بين المللي استاندارد ميباشد و لذا در اجراي وظايف خود هم از آخرين پيشرفتهاي علمي و فني و صنعتي جهان استفاده مينمايد و هم شرايط كلي و نيازمنديهاي خاص كشور را مورد توجه قرار ميدهد.

اجراي استانداردهاي ملي ايران بنفع تمام مردم و اقتصاد كشور است و باعث افزايش صادرات و فروش داخلي و تأمين ايمني و بهداشت مصرف كنندگان و صرفه جوئي در وقت و هزينه‏ها و در نتيجه موجب افزايش درآمد ملي و رفاه عمومي و كاهش قيمتها ميشود.
تهيه كننده
كميسيون استاندارد روش اندازه‏گيري آهن در خوراك دام و طيور
رئيس

جامعي – پرويز دكتر در علوم كشاورزي دانشيار دانشكده كشاورزي – دانشگاه تهران
اعضاء
حربي – كتايون ليسانس زيست‏شناسي كارشناس آزمايشگاه مواد غذائي موسسه استاندارد و تحقيقات صنعتي ايران
فرحي – فرج ا … دكتر داروساز استاد دانشكده داروسازي – دانشگاه تهران
دبير
صيانتي – احمد مهندس كشاورزي كارشناس مسئول موسسه استاندارد و تحقيقات صنعتي ايران

فهرست مطالب

روش اندازه‏گيري آهن در خوراك دام و طيور
هدف

دامنه كاربرد
روش اندازه‏گيري آهن در خوراك دام و طيور

بسمه تعالي
پيشگفتار

استاندارد روش اندازه‏گيري آهن در خوراك دام و طيور كه بوسيله كميسيون فني خوراك دام و طيور تهيه و تدوين شده و در پنجاهمين كميته ملي استاندارد كشاورزي و غذائي مورخ ۶۴/۱۲/۳ مورد تائيد قرار گرفته اينك به استناد ماده يك قانون مواد الحاقي به قانون تاسيس موسسه استاندارد و تحقيقات صنعتي ايران مصوب آذرماه ۱۳۴۹ بعنوان استاندارد رسمي ايران منتشر مي‏گردد .
براي حفظ همگامي و همآهنگي با پيشرفت‏هاي ملي و جهاني در زمينه صنايع و علوم استانداردهاي ايران در مواقع لزوم مورد تجديدنظر قرار خواهند گرفت و هر گونه پيشنهادي كه براي اصلاح يا تكميل اين استانداردها برسد در هنگام تجديدنظر در كميسيون فني مربوط مورد توجه واقع خواهد شد .
بنابراين براي مراجعه به استانداردهاي ايران بايد همواره از آخرين چاپ و تجديدنظر آنها استفاده نمود .
در تهيه و تدوين اين استاندارد سعي شده است كه ضمن توجه به شرايط موجود و نيازهاي جامعه حتي‏المقدور بين اين استاندارد و استاندارد كشورهاي صنعتي و پيشرفته هماهنگي ايجاد شود .
لذا با بررسي امكانات و مهارتهاي موجود و اجراي آزمايشهاي لازم اين استاندارد با استفاده از منابع زير تهيه گرديده است :
IS: 1664 – ۱۹۶۷
Specification for mineral mixtures for supplementing cattle Feeds

روش اندازه‏گيري آهن در خوراك دام و طيور
۱ ـ هدف
هدف از تدوين اين استاندارد ارائه روش تعيين مقدار آهن در خوراك دام و طيور ميباشد .

۲ ـ دامنه كاربرد
روش ارائه شده در اين استاندارد براي تعيين آهن در خوراك دام و طيور كاربرد دارد .
۳ ـ روش اندازه‏گيري آهن در خوراك دام و طيور
۳ ـ ۱ ـ وسائل :
۳ ـ ۱ ـ ۱ ـ لوله شيشه‏اي مقاوم به حرارت به گنجايش ۵۰ ميلي ليتر با خط نشانه در ۳۰ ميلي ليتري

۳ ـ ۱ ـ ۲ ـ سانتريفوژ مناسب براي صاف كردن لايه ايزوآميل الكل يا الكل ايزوآمپليك
۳ ـ ۱ ـ ۳ ـ كلريمتر فتوالكتريك كه قادر باندازه‏گيري ضريب شكست نور در ۴۹۵ ميلي ميكرون باشد .
۳ ـ ۲ ـ معرفها :
۳ ـ ۲ ـ ۱ ـ آب مقطر دوبار تقطير شده
۳ ـ ۲ ـ ۲ ـ اسيد سولفوريك غليظ با وزن مخصوص ۱/۸۴
۳ ـ ۲ ـ ۳ ـ محلول ۶۰ درصد وزن به وزن اسيد پركلريك
۳ ـ ۲ ـ ۴ ـ اسيد نيتريك غليظ ۶۰ درصد وزن به وزن
۳ ـ ۲ ـ ۵ ـ محلول ۲۵ درصد وزن به وزن هيدرواكسيد آمونيم
۳ ـ ۲ ـ ۶ ـ اسيد هيدروكلريك غليظ ۳۵ درصد وزن به وزن
۳ ـ ۲ ـ ۷ ـ محلول درصد وزن به وزن پراكسيد هيدروژن – اين محلول بايد در بطريهاي قهوه‏اي و در يخچال نگهداري شود .
۳ ـ ۲ ـ ۸ ـ ايزوآميل الكل با نقطه جوش ۱۲۹ تا ۱۳۲ درجه سانتي گراد حرارت
۳ ـ ۲ ـ ۹ ـ محلول تيوسيانات پتاسيم : (۵۰ گرم تيوسيانات پتاسيم KSCN) را در ۱۰۰ ميلي ليتر آب حل كنيد .)
۳ ـ ۲ ـ ۱۰ ـ محلول استاندارد آهن : ۰/۷۰۲۲ گرم سولفات آمونيم آهن
[Feso4 ( NH4) 2So4 , 6H2O] را در ۱۰۰ ميلي ليتر آب حل كنيد . ۵ ميلي ليتر اسيد سولفوريك غليظ افزوده و بارامي گرم كنيد و قطره قطره محلول پرمنگنات پتاسيم تقريبا نرمال اضافه كنيد تا محلول صورتي رنگ ظاهر شود و حجم آنرا در بالن مدرج به يك ليتر برسانيد از اين محلول ۱۰ ميلي ليتر را داخل بالن مدرج يك ليتري بريزيد ۱۰ ميلي ليتر آب اكسيژنه اضافه كرده و آنرا با آب به حجم برسانيد اين محلول حاوي يك ميكروگرم آهن در ميلي ليتر ميباشد .
۳ ـ ۳ ـ روش كار :
۳ ـ ۳ ـ ۱ ـ آماده كردن محلول مورد آزمون : بدقت حدود ۲ گرم از ماده مورد آزمون را وزن كرده در يك ارلن ماير ۲۰۰ ميلي ليتري بريزيد ۲ ميلي ليتر اسيد سولفوريك غليظ ۳ ميلي ليتر اسيد پركلريك ۵۹ ميلي ليتر اسيد نيتريك غليظ بان اضافه كنيد و عمل هضم را انجام دهيد تا محلول شفاف گردد و دود سفيد اسيد سولفوريك ايجاد شود سپس با ۱۰ ميلي ليتر آب محلول را رقيق كرده و در يك ارلن مدرج حجم آنرا با آب به ۲۰۰ ميلي ليتر برسانيد اين محلول براي تعيين مقدار مس و كبالت هم بكار مي‏رود .
۳ ـ ۳ ـ ۲ ـ مقدار مناسبي از محلول مورد آزمون را كه حاوي حدود ۱۰ ميكروگرم آهن است به يك لوله شيشه‏اي مقاوم به حرارت منتقل كرده و بان آنقدر محلول هيدروكسيد آمونيوم اضافه كنيد تا محلول در حضور فنل فنالئين قليائي شود سپس يك ميلي ليتر اسيد هيدروكلريك غليظ و يك ميلي ليتر آب اكسيژنه اضافه كرده و حجم را در لوله توسط آب مقطر به ۳۰ ميلي ليتر برسانيد ۱۰۰ يلي ليتر ايزوآميل الكل را كه بدقت اندازه‏گيري شده و ۳ ميلي ليتر محلول تيوسيانات پتاسيم افزوده و در لوله را بگذاريد و بمدت ۲۰ دقيقه تكان بدهيد سپس به مقدار كافي از لايه ايزوآميل الكل به منظور رنگ سنجي به لوله مخصوص سانتريفوژ منتقل و مدت ۵ دقيقه در حدود ۳۰۰۰ دور در دقيقه سانتريفوژ كنيد .

مقدار جذب نور محلول را بوسيله يك كلريمتر فتوالكتريك مناسب در طول موج ۴۹۵ ميلي ميكرون ( با تنظيم دستگاه بوسيله شاهد سفيد ( خالي و قرار دادن جذب ان بر روي صفر ) اندازه‏گيري كنيد براي تهيه نمونه سفيد عينا تمام مقادير اسيد و معرفهاي بالا را برداشته آزمايش را موازي با آزمايش اصلي انجام دهيد فقط اين محلول شاهد حاوي نمونه آزمايشي نيست .
۳ ـ ۳ ـ ۳ ـ يك سري محلول استاندارد محلول آهن (۳-۲-۱) به همان روش محلول نمونه مورد آزمون تهيه كنيد و از طريق جذب نور در محلول‏هاي استاندارد يك منحني استاندارد رسم كنيد بطوريكه مقادير جذب نور در مقابل غلظت رسم گردد .
از طريق اين منحني وزن آهن موجود در محلول مورد آزمون را بدست آورده و مقدار آهن موجود در ۱۰۰ گرم ماده مورد آزمون بدون رطوبت محاسبه كنيد .

ISLAMIC REPUBLIC OF IRAN

Institute of Standards and Industrial Research of Iran

ISIRI NUMBER

۲۵۹۷