علم دامپزشكي

پيش گفتار
علم دامپزشكي به عنوان يكي از علوم وابسته به سلامتي انسان است و اهداف عمده آن عبارتست از ارتقاي سلامتي و حفظ سلامتي حيوانات كه بستگي به سلامتي انسانها دارد. بدين لحاظ دانستيم كه آموخته هاي ناچيز خود را در دوره كارآموزي به صورت مكتوب درآورم تامورد استفاده ديگران نيز واقع شود. بدين لحاظ توضيحاتي كوتاه درمورد روال كلي مطالبم شرح مي دهم .
ابتدا خلاصه اي از رشته دامپزشكي درايران و شرح دو مقطع كارداني و دكتري پرداخته ام در بخش دوم به قسمت كوچكي از آيات واحاديث نبوي در مورد حيوانات اشاره نموده ام و پس از آن در چند بخش متوالي به وظايف سازمان دامپزشكي و آئين نامه اجرايي آن وواحدهاي درماني و وظايف

بخش خصوصي و اداره كل و بخش دولتي سازمان دامپزشكي پرداخته ام و پس از آن به اهداف واختيارات سازمان نظام دامپزشكي اشاره نموده ام و نيز به نقش دامپزشكي در اعتلاي سطحي بهداشت جامعه اشاره نموده ام و در مورد تشخيص آبستني مطالبي تهيه كردم همچنين در مورد كاربرد سيدر . پس از آن شرح موارد بيماري را به تفكيك نوع حيوان ذكر نموده ام. و مطالبي ديگر ن

يز كه از منابع مختلف استخراج نموده ام و به نظر آمد كه به كار آيد را ذكر كرده ام .
در خاتمه بايد از همكاري و راهنمايي هاي آقايان دكتر علوي و تكنسين محموديان و دكتر فاني كه عامل مهمي در به ثمر رسيدن اين مجموعه بودند كمال امتنان و سپاسگزاري را به عمل آورم . اميد كه مقبول افتد. شهريور ماه ۱۳۸۳ مرتضي كارگر

 

خلاصه اي از دامپزشكي
دامپزشكي علم شناخت بيماريهاي دامي اعم از بيماريهاي مشترك بين انسان و حيوان يا بيماريهاي خاص دام، پيشگيري از بيماريها و همچنين علم تغذيه انسان و دام مي باشد.
در نشريه سازمان بهداشت جهاني آمده است هدف نهايي دامپزشكي درمان حيوانات نيست بلكه دقيقا تامين مواد غذايي و بهداشت انسان مي باشد چرا كه با واكسيناسيون دامها مي توان از مرگ و مير آنها جلوگيري كرد و بر ميزان فرآورده هاي دامي افزود.
در نتيجه مواد پروتئيني لازم را براي جيره غذايي انسان تامين نمود موادي كه مقاومت انسان بخصوص كودكان را در مقابل كليه بيماريها افزايش مي دهد و نه تنها باعث كاهش قابل ملاحظه هزينه هاي درمان مي شود بلكه جامعه اي سالم و فعال بوجود خواهد آورد.
يك دامپزشك علاوه بر دانش بسيارو قدرت تجزيه وتحليل بايد زيرك و هوشيار باشد تا بتواند نوع بيماري دام را تشخيص دهد و در درس زيست شناسي قوي باشد.
همچنين بر زبان انگليسي مسلط باشد. رشته دامپزشكي در دو مقطع دكتري و كارداني دامپزشكي دانشجو مي پذيرد . در زير به شمه اي از فعاليتها و اهداف تاسيس اين رشته اشاره مي نماييم .

۱ – دكتراي دامپزشكي : هدف تربيت دامپزشكان ورزيده در زمينه پيشگيري ريشه كني درمان بيماريهاي دامي تامين بهداشت عمومي از طريق كنترل بيماريهاي مشترك انسان و دام و كنترل بهداشتي مواد غذايي با منشاء‌دامي است . طول دوره حداقل ۵٫۵ سال و بطور متوسط ۶ سال است .كارآيي فارغ التحصيلان عبارت است از : تشخيص، پيشگيري ،ريشه كني و درمان بيماريهاي دامي در دامداريهاي سنتي صنعتي ، مديريت واحدهاي دامپزشكي برنامه ريزي و تحقيق پيرامون معضلات دامپزشكي ، مبارزه با بيماريهاي مشترك ، تدريس و تحقيق در دانشكده ها و آموزشكده هاي دامپزشكي و پژوهش در موسسات تحقيقات ذيربط و امكان ادامه تحصيلات در دوره هاي تخصصي دامپزشكي وجود دارد.
كارداني دامپزشكي : هدف تربيت افراد كارآمدي است كه با راهنمايي و نظارت علمي د

كترهاي دامپزشك بتوانند در امر كنترل بيماريهاي دامي بيماريهاي مشترك انسان و دام و كنترل بهداشتي مواد خوراكي با منشاء دامي به فعاليت بپردازند. طول دوره حداقل ۲ سال است . درحال حاضر ادامه تحصيل دراين رشته از طريق شركت مجدد در آزمون سراسري و انتخاب رشته دكتري دامپزشكي ويا شركت در آزمون كارشناسي ناپيوسته و انتخاب رشتهء‌علوم آزمايشگاهي دامپزشكي امكان پذير است . مهمترين وظايف فارغ التحصيلان عبارت است از: همكاري در پيشگيري و ريشه كني بيماريها ي دامي ، بيماريهاي مشترك انسان و دام ، كنترل بهداشتي مواد خوراكي با منشاء‌دامي در آزمايشگاهها و كشتارگاهها ، در آزمايشگاههاي دانشكده ها ، آموزشكده هاي دامپزشكي ، سازمانهاي تحقيقاتي ذيربط ، مديريت فني و ارائه خدمات فني در حد تكنسين در بخشهاي استانهاي كشور. .

سيري در آيات قرآن و احاديث نبوي و ائمه اطهار در مورد حيوانات
در سوره هاي مختلفي از قرآن كريم حيوانات مورد بحث قرار گرفته اند و از تسبيح آنان به درگاه خداوند تدبر و تفكر در آفرينش آنها به عنوان نشانه هاي قدرت پروردگار نوعي حيوان شناسي و موارد ديگري ياد شده است . همچينن در احاديث نبوي و امامان از ترحم و حمايت از حيوانات و نكات بهداشتي ذكر گرديده است . به عنوان مثال در مورد اسب : سوره و العاديات آيه هاي ۱-۵ «به نام خداوند بخشنده مهربان ، سوگند بدان اسباب دونده كه نفسي همي زنند به آواز در تاختن و آتش جهنده از سمهاي ايشان تا بامدادان آنها را به غارت گرفتند بر هامون دشمن گرد بر انگيختند وسپاه دشمن را همه در ميان گرفتند » كلمه عاديات را منشاء گرفته از عدو به معناي دويدن و فصيح ،آواز نفس اسب است در وقت دويدن و برخي مفسران عنوان داشته اند كه مقصود اسبان جنگجويان اسلام است .
و از جمله .احاديث نبوي مي توان به حديث نقل شده از پيامبر اسلام (ص)‌اشاره نمود كه مي فرمايند : «بهترين بازيها در پيش خدا اسب دواني و تيراندازي است » .
تفكر و تدبر در مورد حيوانات :‌در قرآن كريم آياتي چند درمورد حيوانات و فوائد آنها كه به بشر مي

رسد توصيه به تفكر و تدبر در مورد جانوران مي نمايد ، از جمله : آيه ۶۶ سوره النحل « ملاحظه چهارپايان همه عبرت و حكمت است كه ما از آنچه در شكمهايشان است از ميان سرگين و خون شيرپاك ، شما را بنوشانيم كه در طبع همه نوشندگان گواراست »
توجه و رعايت حال حيوانات باتوجه به احاديث : احاديثي زياد از پيامبر و ديگر امامان وجود دارد و همين توجه بزرگان بود كه موجب گسترش دامپروري و ازدياد ثروت دامي در ممالك اسلامي بوده است .
از پيامبر اسلام نقل شده است :« در هر خانه اي كه ۳ گوسفند باشد فرشتگان براهل آن خانه شب تا صبح دعا مي كنند».و حديثي ديگر از اميرالمونين (ع )‌منقول است كه :يكي ازحاملين عرش به صورت گا و است و گا و سيد بهترين حيوانات است ».
رعايت حقوق حيوانات نيز در احاديث نبوي بسيار سفارش شده است و حال مي بينيم كه كشورهاي غربي تازه به اهميت حيوانات پي برده اند و انجمنهاي حمايت از حيوانات تشكيل داده اند و اگر بر فرض در جايي به حيواني ستمي روا گردد، تنها با صدور بيانيه آنرا محكوم مي كنند ويااگر خيلي لطف نمايند محلي جهت نگهداري آنها اختصاص مي دهند.
بااين حال ، بر هر فرد مسلماني وظيفه است كه به اعمال سفارش شده توسط قرآن و بزرگان دين عمل كنند و از آن جمله رعايت حقوق حيوانات مي باشد. به اميد آن روز….
نمونه هايي چند از حيوانات در فرهنگ عامه و مثلهاي زبان فارسي :
در مورد اسب :
۱ – از اسب افتاد به خر سوار شد تنزل رتبه

۲ – دندان اسب پيشكشي را نمي شمارند.
درمورد گاو : گاوش زاييد حادثه جديد .
۱ – تا گوساله گاو شود دل صاحبش آب شود گنايه از صبر بسيار
۲ – گاو خوش آب و علف پرخور.
در مورد پرندگان : ۱ – چوچه پائيزه جوجه بهاره را درس مي دهد طفلي كه مي خواهد پير مجرب رااغفال كند ۲ – خروس بي محل ۳ – مرغي كه انجير مي خورد نوكش كج است . ۴٫ – كبوتر چاهي آخرش جايش ته چاه است .
ماده يك : به منظور تامين بهداشت دام كشور و فرآورده هاي مربوط به آن و پيشگيري و مبارزه با بيماريهاي دامي به موجب اين قانون سازمان دامپزشكي كشور وابسته به وزارت كشاورزي تاسيس و جايگزين اداره كل دامپزشكي ميگردد.
سازمان دامپزشكي كشور كه دراين قانون سازمان ناميده مي شود وداراي شخصيت حقوقي است و به وسيله يك نفر رئيس از بين دامپزشكاني كه داراي دكترا باشد به انتخاب وزير كشاورزي اداره خواهد شد.
تبصره – سازمان داراي ذيحسابي است كه طبق مقررات كانون محاسبات عمومي تعيين خواهد شد.
ماده دو : در اين كانون كلمه دام به حيوانات اهلي طيور، ماهي ،زنبور عسل ، كرم ابريشم ، حيوانات آزمايشگاهي و حيوانات باغ وحش اطلاق مي شود و مقصود از كنترل بهداشتي بازرسي و اقداماتي است كه از لحاظ پيشگيري و مبارزه با امراض دامي و بيماريهاي مشترك بين انسان و دام لازم و ضروري است .
ماده سه : وظايف سازمان به شرح زير است : بررسي بيماريهاي دامي ، شناسايي مناطق و منابع آلوده و راه سرايت و طرز انتشار بيماريها تامين بهداشت دام كشور از طريق پيشگيري ومبارزه با بيماريهاي همه گير و قرنطينه اي دام ، همكاري با وزارت بهداري درامر مبارزه با بيماريهاي مشترك انسان ودام همچنين كنترل بهداشتي و ورود و خروج دام و فرآورده هاي خام دامي و نظارت در نقل وانتقال آنها و صدور گواهي بهداشتي دام و فرآورده هاي خام دامي كه به خارج صادر مي شود. نظارت بهداشتي چراهگاهها،‌ مراتع ، آبشخورها، محل نگهداري دام و ساير تاسيسات مربوط به

 

بهداشت دام همچنين نظارت بركارخانه هاي توليد خوراك دام از لحاظ بهداشتي ، نظارت بهداشتي كشتارگاهها و كارخانه هاي توليد و تهيه فرآورده هاي خام دامي اظهار نظر و نظارت در مورد ساخت ورود و صدور و فروش انواع دارو ، سرم ، واكسن و مواد بيولوژيكي مخصوص دام مشاركت در كنفرانسهاي بين المللي دامپزشكي و اعزام نماينده به اين كنفرانسها و همچنين مبادله اطلاعات علمي با مراكز و مراجع دامپزشكي تاسيس و توسعه شبكه هاي دامپزشكي و همچنين تربيت كادر فني در مناطق و مراكز دامداري كشور.
ماده چهار: كليه صاحبان و مسئولان نگهداري دام و كارگاهها و كارخانه ها و مراكز تهيه و آماده كردن فرآورده هاي خام دامي موظف به اجراي دستورهاي بهداشتي و قرنطينه اي سازمان مي باشند.
ماده پنج : سازمان مكلف است به منظور مبارزه با بيماريهاي دامي و جلوگيري از سرايت و انتشار آنها اقدامات زير را به عمل آورد :‌تلقيحات و معالجات دامي وانجام عمليات بهداشتي و قرنطينه اي در موارد لزوم از عبور و مرور ونقل وانتقال دام و فرآورده هاي خام دامي ممانعت به عمل آورد و مواد آلوده را در صورت لزوم ضد عفوني نموده و آن وسايل و مواد آلوده را با تاديه غرامت خراب يا معدوم نمايد.
ماده شش : اشخاصي كه در مواقع بروز بيماريهاي واگير دامي موجبات سرايت بيماري را فراهم كنند و يا مانع اجراي وظايف مقرر در ماده پنج اين قانون شوند مورد تعقييب قانوني قرار گرفته و به مدت ۳ تا ۶ ماه حبس تاديبي و يا پرداخت جريمه نقدي از پنج هزار ريال تا پنجاه هزار ريال يا به هردو مجازات محكوم خواهند شد.

ماده نه : اشتغال به كار تهيه وتركيب و فروش داروهاي ساده ، مركب ،‌واكسنها ، سرمهاي مورد مصرف دامپزشكي مستلزم اخذ پروانه از سازمان است.
ماده ده : تاسيس بيمارستانها و درمانگاههاي دامپزشكي و همچنين اشتغال به مايه گويي و درمان دام مستلزم اخذ پروانه از سازمان خواهد بود.
ماده چهارده :‌سازمان مجاز است در مقابل انجام خدمات دامپزشكي وجوه متناسبي با خدمات انجام شده دريافت نمايد.
ماده پانزده : در صورت بروز بيماريهاي واگير دامي كه به طور غير مترقبه شايع مي شود و هزينه آن در بودجه سازمان منظور نگرديده باشد وزارت كشاورزي موظف به مبارزه فوري است و دولت نيز مكلف است اعتبار لازم را تامين و دراختيار وزارت كشاورزي بگذارد.
ماده هيجده :‌بازرسي و معاينه بهداشتي گوشت در كشتارگاههاي كشور از وظايف سازمنا است و شهرداريها و سازمانهاي ذيربط مكلفند پرسنل بودجه واعتبار لازم را طبق آئين نامه اجرايي اين قانون در اختيار سازمان بگذارند.
آئين نامه بازرسي و معاينه بهداشتي گوشت : اين آئين نامه در ۲۱ ماده در مورد بازرسي گوشت در كشتارگاههاي كشور تدوين شده است . بنابر مواد ۴ و ۶ آن كليه دامهاي كشتاري بايد قبل و بعد از كشتار بوسيله بازرسان بهداشتي مورد بازرسي و معاينه لازم قرار گيرند. لاشه گوشت بهداشتي سالم مهر مي گردد.
لاشه گوشت و ضمائم لاشه ناسالم زير نظر بازرسان ضبط واز مصرف خارج وامحاء مي گردد.

خلاصه اي از آئين نامه اجرايي ماده ۱۰ قانون سازمان دامپزشكي .
مواد ۱۰-۱۱ قانون سازمان دامپزشكي كشور
ماده ۱۰ – تاسيس بيمارستانها و درمانگاه هاي دامپزشكي و همچنين اشتغال به مايه كوبي و درمان دام مستلزم اخذ پروانه از سازمان خواهند بود. درمانگاه ها و بيمارستانهاي وابسته به دانشگاهها و موسسات آموزش عالي و تحقيقاتي مشمول اين ماده نخواهند بود.

ماده ۱۱ – در صورتي كه اشخاص بدون اخذ پروانه از سازمان به مايه كوبي و درمان اشتغال ورزند به تقاضاي سازمان مورد تعقيب قرار گرفته و به ۳ تا ۶ ماه حبس تاديبي محكوم خواهند شد.
آئين نامه اجرايي ماده ۱۰ قانون سازمان دامپزشكي كشور براي صدور پروانه هاي بيمارستان ، درمانگاه ، آزمايشگاه و اشتغال به امور درماني دامپزشكي.

فصل اول – تعاريف:

ماده ۱ – بيمارستان دامپزشكي مكاني با فضاي مناسب مطابق نقشه استاندارد موجود در سازمان دامپزشكي كشور، با امكانات دامهاي كوچك و بزرگ، طيور و … يا هريك از آنها است كه داراي امكانات معاينه ، تشخيص ، معالجه ، جراحي دامها ، امكانات آزمايشگاهي براي انجام آزمايشات لازم ، تامين داروهاي تجويز شده و در صورت لزوم بستري كردن دامها و اعزام اكيپهاي سيار به مناطق تحت پوشش مي باشد.
ماده ۲ – درمانگاه دامپزشكي ، مكاني با فضاي مناسب ، طبق نقشه هاي موجود در سازمان دامپزشكي كشور است كه داراي امكانات كافي براي پذيرش دام ، معاينه ، تشخيص ، معالجه سرپائي دامها و در صورت لزوم اعزام اكيپهاي سيار به مناطق تحت پوشش ميباشد.
ماده ۳ – آزمايشگاه تشخيص دامپزشكي ، مكاني با فضاي مناسب طبق نقشه هاي موجود در سازمان دامپزشكي كشور و مجهز به لوازم و وسايل فني و مواد آزمايشگاهي است كه در آن آزمايشهاي مجاز تشخيص دامپزشكي انجام مي شود.
تبصره – فعاليت بيمارستان ، درمانگاه و آزمايشگاه تشخيص دامپزشكي به صورت اختصاصي ، عمومي يا تخصصي (حسب تخصص دامپزشكان) مجاز است.
ماده ۴ – پلي كلينيك دامپزشكي ، درمانگاهي عمومي با فضاي مناسب و شامل چند بخش اختصاصي است.
ماده ۵ – نسخه ورقه اي است كه در آن تجويز دارو بر اساس معيارهاي نسخه نويسي و به زبان لاتين صورت مي گيرد و روش تجويز آن به زبان فارسي نوشته مي شود.
ماده ۶ – دامپزشك ، به فارغ التحصيلان رشته هاي دامپزشكي داخل و خارج از كشور اطلاق مي شود كه مدرك دكتراي دامپزشكي آنها به تاييد مراجع ذيصلاح رسيده باشد.
ماده ۷ – طبقه بندي بيماريها ، گروه بيماريهاي (A,B,C) است كه بر اساس طبقه بندي موجود در دفتر بين المللي بيماريهاي واگير دام ( OIE ) تعيين مي شود.

فصل دوم – هدف و شرايط اشتغال :

ماده ۸ – هدف از صدور پروانه بيمارستان ، درمانگاه ، پلي كلينيك و آزمايشگاه تشخيص دامپزشكي خصوصي و اشتغال به امور درماني و مايه كوبي دام ، اجراي سياستهاي سازمان دامپزشكي كشور در جهت ايجاد هماهنگي و نظارت لازم بر فعاليتهاي مربوط به بهداشت و درمان دام به منظور حفظ سرمايه دامي كشور و بالا بردن سطح بهداشت عمومي است.
ماده ۹ – دامپزشكان در صورتي مي توانند به حرفه دامپزشكي اشتغال ورزند كه پروانه مربوط را از سازمان دامپزشكي كشور دريافت كرده باشند.
تبصره – شاغلان حرفه هاي دامپزشكي شاغل در دستگاه هاي دولتي فقط بعد از ساعت اداري و با رعايت مقررات مربوط مي توانند در بخش خصوصي فعاليت كنند.
فصل سوم – دو ماده ۱۰ و ۱۱ كه انواع پروانه را توضيح داده است.
فصل چهارم – داراي ۶ ماده ۱۲ الي ۱۷ كه شرايط كلي صدور پروانه را توضيح داده است.
فصل پنجم – ساير مقررات :
ماده ۱۸ – دامپزشكان داراي پروانه مكلفند به ترتيب زير بروز بيماريهاي واگير را حداكثر ظرف ۲۴ ساعت به نزديكترين اداره دامپزشكي گزارش كنند.
– گروه بيماريهاي A , B به صورت تلفني يا تلگرافي.
– گروه C به وسيله گزارشهاي پستي .
ماده ۱۹ – آزمايشهاي مربوط به تشخيص بيماري سل ، بروسلوز ، مشمشه و بيماريها ديگري كه تحت نظارت و ريشه كني سازمان دامپزشكي كشور هستند و آزمايشهاي مربوط به ترخيص يا صادرات فرآورده هاي خام دامي و خوراك دام و طيور، همچنين آزمايشهاي كنترل كم
ماده ۲۰ – چنانچه براي تشخيص بيماريهاي تحت نظارت اعلام شده انجام آزمايشهاي مخصوص در مناطق و دامداريهايي كه در شعاع برنامه ريشه كني بيماريها قرار نگرفته اند لازم باشد، دامپزشكان داراي پروانه مي توانند با موافقت كتبي سازمان دامپزشكي كشور و با در نظر گرفتن كليه شرايط و مقرراتي كه براي كنترل و ريشه كني بيماريها اعلام شده است ، نسبت به آزمايشات مورد نظر اقدام كنند.
ماده ۲۱ – در موارد اضطرار دارندگان پروانه هاي دامپزشكي موظفند تا رفع اضطرار با سازمان دامپزشكي كشور همكاري كنند.

ماده ۲۲ – سازمان دامپزشكي مي تواند در صورت لزوم نسبت به برگزاري دوره هاي مختلف بازآموزي اقدام كند. دارندگان پروانه ، موظف به شركت در برنامه هاي پيش بيني شده هستند.
ماده ۲۳ – دارندگان پروانه هاي موضوع اين آئين نامه موظفند درصورت معرفي و درخواست كتبي سازمان دامپزشكي كشور كارآموز معرفي و درخواست كتبي سازمان دامپزشكي كشور كارآموز معرفي شده را براي آموزش در قالب تعرفه هاي موضوع ماده ۱۷ اين آئين نامه بپذيرند.

انواع واحدهاي درماني بر اساس نوع فعاليت آنها
الف – انواع بيمارستان :
۱ – بيمارستان عمومي جهت ارائه خدمات بهداشتي و درماني به انواع دام مي باشد.
۲ – بيمارستان اختصاصي جهت ارائه خدمات بهداشتي و درماني به يك نوع دام ، نظير بيمارستان دامهاي بزرگ و بيمارستان دام كوچك و … مي باشد.
۳ – بيمارستان تخصصي جهت انجام يك نوع عمليات روي يك يا چند نوع دام ، نظير بيمارستان تخصصي ، مامايي و بيمارستان تخصصي جراحي مي باشد.
تبصره – منظور از ارائه خدمات بهداشتي و درماني پرداختن به امور زير مي باشد.
الف – انجام كليه امور درماني بمنظور معالجه و تامين سلامت دام بيماري.
ب – انجام امور مامايي و توليد مثل نظير تلقيح مصنوعي ، انتقال جنين و غيره.
ج – انجام مايه كوبي دامها كه بر اساس سياستهاي سازمان دامپزشكي عنداللزوم به بخش خصوصي محول مي شود.
د – همكاري و شركت در اجراي برنامه هاي مبارزه ، كنترل و پيشگيري از بيماريهاي دام بر اساس پيشنهاد و سياستهاي سازمان دامپزشكي كشور.
ه – مسئوليت امور بهداشتي و درماني دامداريهاي صنعتي.
ب – انواع درمانگاه :
۱ – درمانگاه عمومي جهت ارائه خدمات بهداشتي ، درماني سرپائي انواع دام مي باشد.
۲ – درمانگاه اختصاصي جهت ارائه خدمات بهداشتي ، سرپائي يك نوع دام نظير درمانگاه طيور ، درمانگاه آبزيان ، درمانگاه حيوانات بزرگ و … ميباشد.
۳ – درمانگاه تخصصي جهت انجام يك نوع عمليات روي يك يا چند نوع دام نظير درمانگاه تخصصي مامائي و درمانگاه تخصصي جراحي و … مي باشد.
۴ – پلي كلينيك اختصاصي شامل حداقل سه بخش اختصاصي با فضاها و امكانات ويژه جداگانه است كه هر بخش آن دامپزشك متخصص خود را خواهد داشت.
۵ – پلي كلينيك تخصصي شامل حداقل سه بخش تخصصي با فضاها و امكانات ويژه جداگانه است كه هر بخش آن دامپزشك مختص خود را خواهد داشت.

ج – دفتر خدمات درماني :
دفتر خدمات درماني جهت ارائه خدمات بهداشتي و درماني به انواع دام در محل دامداري مي باشد.
تبصره ۱ – دفاتر خدمات درماني دامپزشكي مجاز به پذيرش دام بيماري ويا لاشه دام در محل دفتر نمي باشد .
اصول نسخه نويسي
الف – سرنسخه هاي تجويز دارو بايد مطابق نمونه ضميمه اين دستورالعمل و حاوي اطلاعات زير باشد.
۱ – آرم يا نام بيمارستان يا پلي كلينيك يا درمانگاه براي نسخ دامپزشكان شاغل در آنها .
۲ – نام كامل دكتر دامپزشك .
۳ – كد مخصوص دامپزشك .
۴ – نام دامدار .
۵ – محل دامداري
۶ – نوع دام
۷ – تعداد دام بيمار
۸ – جنس و سن دام
۹ – تعداد دام دامداري
۱۰ – تاريخ مراجعه
۱۱ – شماره تسلسل نسخه
۱۲ – مهر وامضاي دامپزشك معالج
۱۳ – حروف RP.
14 – نشانه دفتر كار يا درمانگاه بيمارستان ويا شماره تلفن در زير نسخه
۱۵ – عبارت لطفا هنگام مراجعه نسخه را همراه داشته باشيد در قسمت پائين سر نسخه .
ب – هر نسخه در ۳ برگ و ۳ رنگ مختلف تنظيم شده كه يك برگ آن جهت دامدار يك برگ براي داروخانه ويا ازمايشگاه و يك برگ ديگر به بايگاني دامپزشك اختصاص مي يابد.
در مواردي كه دارو در دفترچه هاي مختص دامداري يا مرغداري تجويز

مي شود نسخه دوم بايد توسط دامپزشك برداشته و بايگاني گردد.
ج – اسامي داروها مي بايست براساس نام ژنريك وبه صورت لاتين نوشته شود.
د- رعايت موارد زير ضروري است :

۱ – عدم تنظيم نسخه وتجويز دارو بدون معاينه دام بيمار.
۲ – استفاده از آزمايشگاه جهت تشخيص قطعي بيماري و عامل آن ( موكدا توصيه ميشود)‌و تجويز دارو براساس تشخيص قطعي و يافته هاي آزمايشگاهي .
۳ – رعايت تقدم عدم تناقضات دارويي و تاثيرات جانبي داروها .
۴ – رعايت تناسب داروي تجويز شده با وضعيت ( سن ، جنس ووزن ) حالتهاي عمومي تعداد دامهاي بيمار وغيره .
۵ – تفهيم و توجيه دامدار در مورد چگونگي كاربرد صحيح داروهاي تجويز شده .

سيستم اطلاع رساني
۱ – دامپزشكان داروي پروانه واحدهاي دامداري موظف به ثبت گزارش كاركرد روزانه خود در دفتر مخصوص بوده و گزارش ماهيانه را نيز مي بايستي طبق فرم شماره (۸)‌به شبكه دامپزشكي محل ( شهرستان )‌ارسال نمايند.
۲ – بيماريهاي طبقه بندي شده با توجه به اولويتهاي كشورمان و ليست OIE كه توسط سازمان دامپزشكي تنظيم شده و ضميمه اين دستورالعمل است وهمچنين بيماريهاي اگزوتيك منطقه را علاوه بر گزارش ماهيانه مي بايد بلافاصله و ظرف ۲۴ ساعت پس از مشاهده تشخيص وياحتي مشكوك شدن به آن به طور جداگانه به شبكه دامپزشكي شهرستان يااداره كل دامپزشكي استان بصورت فاكس يا تلفنگرام اطلاع داده شود.

۳ – شبكه دامپزشكي شهرستان پس از بهره برداري از گزارشات ارسالي دامپزشكان بخش خصوصي آنها را تنظيم وبه اداره كل دامپزشكي استان ارسال خواهد داشت .
۴ – اداره كل دامپزشكي استان بايد بيماريهاي طبقه بندي شده و اگزوتيك شايع در منطقه را سريعا علاوه بر انعكاس به سازمان از طريق شبكه هاي دامپزشكي شهرستانها به دامپزشكان بخش خصوصي استان اعلام نمايد.
۵ – اداره كل دامپزشكي استان گزارشات واصله از دامپزشكان بخش خصوصي را

پس از بهره برداري بخشهاي ذيربط خود از طريق اداره دارو درمان و آزمايشگاهها جمع بندي و در فرمهاي مربوطه (‌۲۲و۲۱ )‌ماهانه به سازمان دامپزشكي ارسال خواهد داشت .
۶ – دامپزشكان بخش خصوصي مي بايد در پروژه هاي تعقيب و مراقب Survellance كه توسط اداره كل دامپزشكي استان اعلام مي شود به نحو مقتضي شركت وهمكاري نمايند.
۷ – اداره كل دامپزشكي استان موظف است اطلاعات واصله از كانون يابي وآناليز اطلاعات بيماريها را بنا به درخواست دامپزشكان بخش خصوصي در اختيار آنان قرار دهد.
۸ – در صورتي كه دامپزشكان داراي پروانه بخواهند ازوضع بيماريهاي تحت كنترل منطقه مورد عمل خود اطلاع حاصل كنند . مي توانند اطلاعات لازم را با درخواست كتبي از شبكه دامپزشكي محل دريافت نمايند.

وظايف و تعهدات
وظايف و تعهدات دامپزشكي بخش خصوصي
دارندگان پروانه بيمارستان درمانگاه واشتغال به امور درماني داراي وظايف و تعهدات زير مي باشند:
۱ – ملزم به اجراي كليه مفاد آئين نامه اجرايي ماده ۱۰ قانون سازمان دامپزشكي و همچنين كليه بخشنامه ها و دستورالعملهاي فني صادره از طرف سازمان دامپزشكي مي باشند.
۲ – نسخ و دفاتر ثبت معالجات و كاركرد روزانه خودر ا طبق نمونه اي كه ضميمه اين دستورالعمل است تنظيم نمايند.
۳ – گزارش عمليات درمانگاهي خود را مي بايست بطور ماهانه و طبق فرمهايي كه نمونه آن ضميمه اين دستورالعمل است به شبكه دامپزشكي استان تسليم واداره كل مراتب را به سازمان دامپزشكي منعكس نمايد.
۴ – هرنوع گواهي نظير مايه كوبي مرگ سقط جنين و بيماري را مي يابد در دو برگ تنظيم كرده يك برگ به صاحب دام تسليم نموده و برگ ديگر را براي ثبت در دفتر معالجات وكاركرد روزانه نزد خود نگهداري نمايد.
۵ – برگ سوم نسخه وبرگهاي دوم گواهيهاي صادره و دفاتر معالجات و كاركرد روزانه را بايد براي مدت حداقل سه سال نگهداري نمايند تا در صورت مراجعه بازرسان سازمان دامپزشكي به آنها ارائه گردد.
۶ – در صورت مشاهده دام مشكوك ويا مبتلا به يكي از بيمارهاي ويروسي واگيردار ( طاعون و شبه طاعون )‌و بيماريهاي غير بومي وغير قابل درمان مي بايست پس از دادن دستورات بهداشتي مراتب را بلافاصله به نزديكترين واحدهاي تابعه اداره كل دامپزشكي استان اطلاع دهند و حق مداواي دام را قبل از انجام اقدامات لازم بهداشتي و پيشگيرانه توسط واحدهاي مذكور ندارند.
۷ – ليست دامداريها و مرغداريهاي تحت پوشش خود را به اداره كل دامپزشكي استان و شبكه دامپزشكي محل كار خود اطلاع دهند.
۸ – پلي كلينيكها درمانگاهها و دفاتر اشتغال به امور درماني موظفند ساعات كار خود را در محل كار نصب نمايند.
۹ – بيمارستانها تعطيل بردار نبوده و مي بايست بطور شبانه روزي باز و آماده پذيرش دامهاي بيمار و ارائه خدمات درماني به آنها باشند.
۱۰ – پلي كلينيكها و درمانگاهها و دفاتر اشتغال به امور درماني در تمام اوقات شبانه روز و ايام تعطيل موظف به ارائه خدمات درماني به موارد اضطراري مراجعه شده به آنها مي باشند . بنابراين لازم است آدرس و تلفن خود را براي مراجعات اضطراري مشخص و در

معرض ديد و اطلاع دامداران قرار دهند.
۱۱ – دارندگان پروانه هاي نيمه وقت در ماموريتها و اوقات موظف ادا

ري مجاز به كار و فعاليت درماني خصوصي نمي باشند.
۱۲ – مسئول بيمارستان و يا پلي كلينيك مي بايست قبلا عدم حضور خود ويا دامپزشكان شاغل در بيمارستان و يا پلي كلينيك و مدت آن را (‌كه نبايد بيش از ۳ ماه باشد)‌به اداره و شبكه دامپزشكي استان اعلام و دامپزشك واجد شرايط ديگري را بعنوان جانشين معرفي نمايد.
بديهي است دامپزشك جانشين در مدت مذكور پاسخگوي تعهدات صاحب پروانه خواهد بود . مرخصي و عدم حضور دامپزشكان بايد طوري تنظيم شود كه باعث اختلال جدي در كار بيمارستان ويا پلي كلينيك ويا تعطيلي آن نگردد.
۱۳ – دامپزشكان داراي پروانه درمانگاه و اشتغال به امور درماني در صورتي كه بهر دليل نتوانند براي كوتاه مدت در محل كار خود حاضر شوند مي بايست عدم حضور خود و مدت آن را قبلا به اداره كل دامپزشكي استان اعلام و پس از هماهنگي لازم جهت ارائه خدمات جايگزين اقدام به تعطيل مركز درماني خود نمايند و مدت تعطيلي نبايد از سه ماه تجاوز كند. ضمنا تلفنهاي تماس ضروري را بايد به اداره كل دامپزشكي استان اعلام نمايند.
۱۴ – دامپزشكان داراي پروانه كه جهت ادامه تحصيل ويا معالجه (‌در داخل يا خارج كشور)‌ مجبور به تعطيلي محل كار خود هستند باارائه گواهي هاي معتبر با مجوز اداره كل دامپزشكي استان براي همان مدت محل كار خود را تعطيل و پس از مراجعت با لحاظ مدت اعتبار پروانه خود مجاز به بازگشايي مجدد آن مي باشند.
۱۵ – پروانه را در محل مناسب و قابل ديد نصب نمايند.
۱۶ – نام مناسبي جهت بيمارستان ويا درمانگاه خود انتخاب نمايند. دارندگان انواع پروانه حق استفاده از نام و عنوان ديگري غير از آنچه در پروانه قيد گرديده را ندارند.
۱۷ – نرخ و تعرفه هاي خدمات درمانگاهي در مدخل درمانگاه يا بيمارستان و يا دفتر اشتغال به امور درماني به نحوي نصب گردد كه براي مراجعه كنندگان قابل رويت باشد.
.۱۸ – پلي كلينيكها درمانگهها و دفاتر اشتغال به امور درماني مجاز به انجام آزمايشات پاراكلينيكي ( به استثناء تبصره ۴ بند ب بخش اول )‌نمي باشند. همچنين مسئولين داروخانه ها و آزمايشگاههاي دامپزشكي حق دخالت درامور درماني و نسخه نويسي را ندارند.
۱۹ – افراد غير مجاز را كه در امر درمان و مايه كوبي دامها دخالت مي كنند به اداره كل دامپزشكي استان و مراجع قانون معرفي كنند.
۲۰ – در موارد خاص همه گيري بيماريها در صورتي كه سازمان دامپزشكي لازم بداند دامپزشكان داراي پروانه موظفند همه گونه همكاري باادارات كل دامپزشكي استانها و

واحدهاي تابعه آنها داشته باشند.
۲۱ – برحسب ضرورت سازمان دامپزشكي مي تواند براي انجام امور مايه كوبي تشخيص و كنترل و ريشه كني بيماريها و انجام ساير خدمات دامپزشكي طبق ضوابط جداگانه

اي با پرداخت حق الزحمه وانعقاد قرارداد با دارندگان پروانه هاي درماني از خدمات دامپزشكي طبق ضوابط جداگانه اي با پرداخت حق الزحمه وانعقاد قرارداد با دارندگان پروانه هاي درماني از خدمات آنها بعنوان نيمه وقت و يا تمام وقت استفاده نمايد و دامپزشكان داراي پروانه موظف به همكاري دراينگونه موارد مي باشند.
تعهدات اداره كل دامپزشكي استان و سازمان دامپزشكي كشور :
۱ – اداره كل دامپزشكي استان موظف است همراه با فعاليت دامپزشكي بخش خصوصي و متناسب با فعاليت و توان خدمات رساني آنها در هر منطقه كليه خدمات درماني درمانگاه اداره كل از قبيل جراحيها مامائي ، تشخيص آبستني ، نسخه نويسي و غيره در محل دامداري يا درمانگاه را قطع نمايند.
بديهي است اين درمانگاهها بعنوان مراكز تشخيص و بيماري يابي بويژه بيماريهاي ناشناخته و واگير دام در مواردي كه بخش خصوصي قادر به تشخيص و درمان آن نمي باشند وبه درمانگاه اداره ارجاع داده مي شوند فعاليت خواهند نمود.
۲ – اداره كل دامپزشكي استان موظف به ايجاد جاذبه و زمينه مناسب جهت فعاليت دامپزشكان بخش خصوصي در مناطق مختلف استان مي باشد.
۳ – ادارات كل دامپزشكي استانها موظفند به منظور حمايت از متقاضيان و دريافت كنندگان احداث و تجهيز بيمارستان پلي كلينيك ، درمانگاه به مراجع ذيربط معرفي كرده و پيگيريها لازم راانجام دهند.
۴ – اداره كل دامپزشكي استان مي تواند داروهاي دامي مورد نياز و مصرف پلي كلينيكها و درمانگاهها و دفاتر خدمات درماني را براساس عملكرد ماهانه و نسخ آنها دراختيار آنان قرار دهد .
۵ – سازمان دامپزشكي در جهت تامين احتياجات بيمارستانها ، پلي كلينيكها و درمانگاهها از نظر وسايل فني در حد مقدور اقدامات لازم راانجام خواهد داد.
۶ – سازمان دامپزشكي و ياادارات كل دامپزشكي استانها راسا و يا در صورت درخواست كتبي دراندگان پروانه متناسب با امكانات ويا برنامه هاي خود دوره هاي باز آموزي براي آنها تدارك خواهند ديد .
۷ – اداره كل دامپزشكي استان مي بايست از طرق مناسب و ممكن آدرس و مشخصات بيمارستانها ، پلي كلينيكها ، درمانگاهها و دامپزشكان آزاد را به اطلاع عموم دامداران استان برساند.
۸ – اداره كل دامپزشكي استان موظف است حداقل هر سه ماه يكبار با دامپزشكان شاغل در بخش خصوصي تشكيل جلسه داده و موضوعات مختلف ذيربط مانند بخشنامه ها ،‌دستورالعملها ، سياستهاي سازمان و مشكلات را مطرح و پيشنهادات و نظرات آنان را اخذ و طي صورتجلسه اي به سازمان دامپزشكي كشور ارسال دارند.
۹ – اداره كل دامپزشكي استان مي بايست كليه گزارشات ارسالي توسط دامپزشكان بخش خصوصي را در اختيار واحدهاي ذيربط اداره كل قرار داده و پس از بهره برداري مناسب و جمع بندي نموده و به دفتر دارو درمان و آزمايشگاههاي سازمان ارسال دارد.
۱۰ – اداره كل دامپزشكي استان و ادارات تابعه موظفند براساس مفاد قانون مواد ۱۰ ،۱۱،۱۲ قانون سازمان دامپزشكي كشور باافرادي كه بدون مجوز در امر درمان و يا مايه كوبي دامها دخالت مي كنند برخورد كرده آنها را تحت پيگرد قانوني قراردهند.

اهداف و وظايف و اختيارات سازمان نظام دامپزشكي
قانون تاسيس نظام دامپزشكي جمهوري اسلامي ايران

بسمه تعالي شماره ۲۶۰۰۶
وزارت جهاد سازندگي تاريخ : ۷۹٫۹٫۱۳

قانون تاسيس سازمان نظام دامپزشكي جمهوري اسلامي ايران كه در جلسه علني روز يكشنبه مورخ هجدهم آبان ماه سال يكهزار و سيصد و هفتاد و شش مجلس شوراي اسلامي تصويب و در تاريخ ۷۶٫۸٫۲۱ به تاييد شوراي نگهبان رسيد و طي نامه شماره ۱۶٫۰۶ ق مورخ ۷۶٫۹٫۸٫ واصل گرديده است به پيوست جهت اجرا ابلاغ مي گردد.
سيد محمد خاتمي
رئيس جمهور
اهداف وظايف و اختيارات
ماده ۱ – سازمان نظام دامپزشكي جمهوري اسلامي ايران كه در اين قانون به اختصار سازمان نامديه مي شود سازماني است داراي استقلال مالي، شخصيت حقوقي مستقل غير دولتي كه به منظور رسيدن به اهداف و انجام وظايف مقرر دراين قانون تشكيل مي شود.
ماده ۲ – اهداف سازمان عبارتند از :
۱ – تلاش در جهت ارتقاي اخلاق حرفه اي در كليه امور دامپزشكي در چارچوب ارزشهاي عاليه اسلام.
۲ – تلاش در جهت حفظ شئون حرفه دامپزشكي.
۳ – تلاش در جهت پيشبرد و اصلاح امور دامپزشكي.
۴ – تلاش در جهت حسن اجراي وظايف فني و حرفه اي دامپزشكان و ساير رده هاي حرفه دامپزشكي.
۵ – تنظيم روابط حرفه اي بين دامپزشكان و ساير رده هاي حرفه دامپزشكي.
۶ – حفظ و حمايت از حقوق صنفي دامپزشكان و ساير رده هاي حرفه دامپزشكي در برابر اشخاص حقيقي و حقوقي.
۷ – حفظ و حمايت از حقوق اشخاص حقيقي و حقوقي كه به نحوي از خدمات حرفه دامپزشكي بهره مند مي شوند.
۸ – تلاش در جهت همكاري هر چه بيشتر شاغلان حرفه دامپزشكي با دستگاه هاي اجرائي دولتي به منظور ارتقاء بهداشت عمومي.
۹ – تلاش در جهت دستيابي به آخرين يافته هاي علمي و تكنولوژيك دامپزشكي.
۱۰ – تلاش در جهت حسن اجراي مقررات و قوانين مربوط به امور دامپزشكي.
ماده ۳ – وظايف و اختيارات سازمان به شرح زير تعيين مي شود:
۱ – همكاري و هماهنگي با مراجع ذيربط براي گسترش و پيشبرد فعاليتهاي علمي و تحقيقاتي در امور دامپزشكي.
۲ – همكاري با مراجع ذيربط براي تعيين و تنظيم و اجراي صحيح تعرفه هاي خدمات دامپزشكي.
۳ – همكاري با دستگاه هاي ذيربط به منظور حسن اجراي مقررات و قوانين مربوط به امور دامپزشكي .
۴ – همكاري با مراجع ذيربط در اجراي برنامه هاي بازآموزي و نوآموزي مستمر دامپزشكان و ساير رده هاي حرفه دامپزشكي در جهت رشد و دستيابي به آخرين يافته هاي علمي و تكنولوژيك دامپزشكي.

 

۵ – اظهارنظر مشورتي در زمينه تدوين پيش نويس لوايح ، تصويب نامه ها و آئين نامه هاي مرتبط به امور دامپزشكي كه از مراجع ذيصلاح ارجاع شده باشد.
۶ – تدوين دستورالعملها و ضوابط خاص صنفي مربوط به استاندارد كردن فعاليتهاي مختلف دامپزشكان و ساير رده هاي حرفه دامپزشكي.
۷ – صدور كارت عضويت و اعطاي شماره نظام دامپزشكي به دامپزشكان عمومي و متخصصان عضو.
۸ – رسيدگي به تخلفات صنفي و حرفه اي شاغلان حرفه دامپزشكي كه عنوان جرائم عمومي را نداشته باشند از طريق هياتهاي ذيربط سازمان طبق مقررات مربوطه.
۹ – همكاري در جهت جلوگيري از دخالت اشخاص حقيقي و حقوقي غيرمجاز در حرفه دامپزشكي.
۱۰ – همكاري با مراجع ذيربط در تعيين ميزان ماليات و عوارض موسسات و شاغلان حرفه دامپزشكي.
۱۱ – همكاري با مراجع ذيربط در ارائه خدمات امدادي دامپزشكان به هنگام بروز حوادث غيرمترقبه از طريق بسيج اعضاء .
۱۲ – همكاري با مراجع ذيصلاح در جهت رسيدگي به تخلفات و جرائم شاغلان حرفه دامپزشكي و اظهارنظرهاي كارشناسي مشورتي در اين رابطه به مراجع ذيربط.
۱۳ – اعلام نظر كارشناسي و تخصصي به مراجع ذيصلاح قضائي در رابطه با رسيدگي به تخلفات غيرصنفي و غيرحرفه اي و جرائم شاغلان حرفه دامپزشكي.

نقش دامپزشكي در اعتلاي سطح بهداشت جامعه
از سالهاي پيش از اين ، دامپزشكان كمكهاي زيادي در رابطه با بهداشت انسان كرده اند از زمانهاي بسيار دور رابطه بين بيماريهاي انسان و حيوان مشخص بوده و ارسطو بيماري هاري را در رابطه با حيوان و انسان معرفي كرده است و حتي انسان هاي اوليه نيز ارتباط مابين بيماريهاي انسان و حيوانات را مي دانستند بطوري كه قبايل ماسائي آفريقاي شرقي از خوردن گوشت حيوانات تلف شده خودداري كرده و مصرف اين نوع گوشتها را باعث بيماري مي دانستند.
مطالعه و شناخت علمي بيماريهاي مشترك انسان و دام به سبك جديد از قرن نوزدهم ميلادي توسط آسيب شناس معروف آلماني (رادولف ويرشو) متداول شد و مبناي جديد پيدا كرد و براي اولين بار اين فرد كه يك دامپزشك بود ، لفظ بيماريهاي مشترك انسان و دام يا (زئونوزها) را در متون پزشكي رايج نمود.
كميته مشترك كارشناسان سازمان خواربار كشاورزي ملل متحد و سازمان جهاني بهداشت در سال ۱۹۷۴ در ژنو ، واحد دامپزشكي در خدمت بهداشت همگاني چنين تعريف كرده است: دامپزشكي در خدمت بهداشت همگاني عبارت است از آن قسمت از فعاليتهاي بهداشتي كه با استفاده از منابع ، اطلاعات و تخصص هاي دامپزشكي به منظور حفظ و ارتقاي تندرستي انسان انجام مي گيرد. مهمترين بخش دامپزشكي در خدمت بهداشت همگاني هر جامعه مبارزه ، كنترل و ريشه كني بيماريهاي مشترك انسان و دام است كه در اين مقوله به مهمترين بيماريهاي مشترك نظير تب مالت (بروسلوز)، هاري ، سياه زخم ، سل و مسموميتهاي غذايي ناشي از فرآورده هاي دامي بايد اشاره نمود.
ناگفته نماند كه مروري بر فهرست بيماريهاي شناخته شده مشترك انسان و دام نشان ميدهد كه تاكنون بالغ بر ۲۰۰ بيماري مشترك در سطح جهان مورد تاييد دانشمندان و پژوهشگران پزشكي و دامپزشكي قرار گرفته و در آينده نزديكي امكان دارد چند بيماري مرموز ديگر نظير (جنون گاوي) و (بيماري ويروسي برنا) به فهرست اين بيماريها اضافه شود.
بدون شك پژوهش و آموزش عمومي در اين راستا بس سازنده است و در سطوح دانشگاهي چنانچه دربرنامه آموزشي پزشكان و ساير رده هاي حرفه پزشكي و همچنين دامپزشكان و ساير رده هاي حرفه دامپزشكي درس بيماريهاي مشترك انسان و دام الزامي شود در

دراز مدت اثرات بسيار مطلوب خواهد داشت. بدين لحاظ نقش دامپزشكي در بهداشت موادغذايي خصوصا” با منشاء دامي بسيار مهم است.
از آنجا كه در چند ماده قانون وظايف سازمان دامپزشكي به اين اقدامات اشاره گرديده است. مثلا” در ماده دو پس از تعريف كلمه دام مقصود از كنترل بهداشتي را اينگونه تعريف نموده است كه : بازرسي و اقداماتي است كه از لحاظ پيشگيري و مبارزه با امراض دامي و بيماريهاي مشترك بين انسان و دام لازم و ضروري است و يا در ماده ۱۸ مي گويد: بازرسي و معاينه بهداشتي گوشت در كشتارگاههاي كشور از وظايف سازمان دامپزشكي است و…
بر اساس آئين نامه بازرسي و معاينه بهداشتي گوشت آمده است كه: كليه دام هاي كشتاري بايد قبل و بعد از كشتار بوسيله بازرسان بهداشتي مورد بازرسي و معاينه قرار گرفته و لاشه گوشت بهداشتي سالم مهر مي گردد، لاشه گوشت و ضمائم لاشه ناسالم زيرنظر بازرسان ضبط و از مصرف خارج و امحاء مي گردد. اينجاست كه يك دامپزشك نقش خود را ايفا ميكند و به قول يكي از بزرگان ، اگر يك دامپزشك كارش را خوب انجام دهد كمتر نياز به پزشك مي شود.
دامپزشكي با تامين بهداشت حيوانات مبارزه با بيماريهاي مشترك و تامين بهداشت مواد غذايي دامي بر عليه دو دشمن بشر يعني گرسنگي و بيماري عمل مي نمايد و در خاتمه ميتوان گفت كه دام سالم ، غذاي سالم ، اسنان سالم۱٫

دامپزشكي در خدمت بهداشت عمومي
مقدمه
از جنبه هاي مختلف ، بهداشت عمومي جوامع انساني مديون خدمات دامپزشكي ميباشد. اگر در برنامه ريزي هاي اجتماعي و سياسي نقش تمام عوامل موثر در بهداشت و سلامتي جامعه به طور واقع بينانه در نظرگرفته شود سرمايه گذاري كافي در بخش دامپزشكي اجتناب ناپذير است
در اين صورت است كه استقلال و آباداني كشور از منظر امنيت و سلامتي غذا كاهش بار بسياري از بيماريهاي مهلك و پر هزينه و حفظ محيط زيست به مخاطره نخواهد افتاد.
اين اهميت باعث گرديده امروزه مباحث تخصصي و رشته هاي دانشگاهي متعددي در هريك از زير گروههايي كه دامپزشكي مي تواند در بهداشت عمومي نقش داشته باشد وجود داشته و مورد توجه سياستگزاران بسياري از ممالك قرار گرفته است . در نوشتار حاضر به اجمال نقش دامپزشكي در بهداشت عمومي واقدامات دولت دراين خصوص مورد بحث قرار گرفته است ۱ – امنيت غذايي ( Food Security.) و سلامتي غذا (Food Safety )
امروزه دسترسي همگان به مواد غذايي و اطمينان از سالم بودن آن يكي از دغدغه هاي دولتها سازمانهاي بين المللي بهداشتي و تجارتي است .

عوامل آلودگي غذايي كه كليه اقشار جامعه در هر گروه سني به خصوص گروه با ريسك بالا ( كودكان )‌را در مخاطره قرار مي دهند شامل باكتريها ويروسها وانگلها مي باشند.اين آلودگيها مي توانند اوليه ويا ثانويه باشند و درانسان ايجاد بيماريهاي عفوني و يا توسط سموم مترشحه باكتريها ايجاد مسموميت نمايند به گونه اي كه مسموميتهاي ايجاد شده توسط ميكروارگانيسمها به

مراتب بيشتر از مسموميتهاي شيميايي رخ مي دهند.
در سالهاي اخير نگاه ويژه اي به بحث امنيت و سلامت غذا ( دسترسي به غذاي كافي و سالم )‌مي شود به طوري كه روشهاي نوين تضمين ايمني مواد غذايي مانند Risk Analysis ( تجزيه و تحليل عوامل خطر )‌شناسايي نقاط بحراني و برقرار نمودن كنترل و پايش نقاط بحراني يا HACCP در كل زنجيره توليد تا مصرف جايگزين روشهاي كنترل سنتي شده اند تا اطمينان حاصل گردد كه مواد غذايي سالم به دست مصرف كننده برسد.
علاوه بر موارد فوق ، مخاطرات ديگري مانند باقاياي داروهاي دامپزشكي سموم دفع آفات ، حشره كش ها ، قارچ كش ها و جونده كش ها ، مواد شيميايي ديگر مانند فلزات آرسنيك ، كادميوم ، كروميوم ، سرب نيكل ، جيوه و آناديوم ، مس و….
وعوامل آلوده كننده محيطي نظير مواد راديواكتيو به اين مخاطرات افزودند كه اهميت آنها كمتر از مخاطرات بيولوژيك نيست اين مخاطرات مي توانند منجر به سرطانها و ناهنجاريهايي در انسان گردند چرا كه برخي از اين عوامل مخاطره آميز هپاتوتوكسيك ،‌موتاژليك ، تراتوژنيك و كارسينوژنيك ( سرطان زا )‌هستندكه دراثر تجمع آنها در بدن اثرات آنها ظاهر مي گردد.
بقاياي آنتي بيوتيكهاي مورد مصرف در دامپزشكي (‌در اروپا ۴۰ درصد داروهاي دامپزشكي مورد مصرف را تشكيل مي دهند ) به راحتي از طريق فرآورده هاي دامي به انسان منتقل واولين عارضه ايجاد مقاومت در باكتريهاي بيماري زاست به طوري كه بسياري از آنتي بيوتيكهاي انساني در مقابل عوامل بيماريزا كارآيي لازم را از دست مي دهند.
استفاده از مواد افزايش دهنده رشد نظير هورمونها ، آنتي بيوتيكها و… همه وهمه از جمله مسائل مهم در بهداشت عمومي است كه مسئوليت كنترل آنها به عهده HPV يا بهداشت عمومي دامپزشكي مي باشد.
۲ – زئونوزها Zoonoses
بيماري قابل انتقال از حيوانات به انسان Transmissible to man
تعريف :
براي زئونوزها تعاريف مختلفي وجود دارد .
زئونوزها عفونتهايي هستندكه در طبيعت بين انسان وحيوانات مهره دار پست تر مشتركند.
يا براپايه تعريف سازمان جهاني بهداشت WHO زئونوزها عفونتهايي هستند كه به طور طبيعي بين انسان و حيوانات مهره دار پست تر قابل انتقال هستند.
زئونوزها مستقيم Direct Zoonoses : بيماريهايي هستند كه به وسيله تماس يا توسط حامل

(‌مواد بيجان )‌منتقل شده واز نظر بيولوژيكي تنها به يك مخزن مهره دار براي بقاء يا حفظ سيكل عفوني در طبيعت نياز دارد نظير هاري ، بروسلوز، سل ، پاستورلوز، شارين و…
سيكلوزئونوزها Cyclozoonoses: بيماريهايي هستند كه از نظر بيولوژيكي حداقل به دو مخزن مه

ره دار نياز دارند نظير تينازيس و هيداتيدوز.
متازئونوزها : Metozoonoses: بييماريهايي هستند كه توسط وكتورها يا بي مهره ها يا بند پايان به ميزبانان مهره دار منتقل مي شوند و تكامل سيكل عفوني وابسته به ناقل بي مهره يا به عبارت ديگر ميزبانهاي واسط مي باشند نظير فاسيوليازيس ، تب خونريزي دهنده كريمه – كنگو، تب دره ريفت ، پيروپلاسموزو…
ساپروزئونوزها Saprozoonoses: بيماريهايي هستند كه به عنوان مخزن به مواد بيجان يا مواد ارگانيك نياز دارند نظير بوتوليسم ، كزاز ، آسپرژيلوزو… يا به بياني ديگر:
آنترويوزئونوزها: بيماري هاي حيوانات كه به انسان سرايت مي كنند مانند بروسلوز و سل گاوي .
زئوآنتروپونوزها: بيماري هاي انسان كه به حيوانات سرايت مي كنند مانند سل انساني .
آمفيكسنوزها: بيماري هايي كههم از حيوانات به انسان و هم از انسان به حيوانات سرايت مي كنند مانند سالمونلوز.
با پيشرفت دانش پزشكي و دامپزشكي و فراهم شده امكانات تشخيصي روزبه روز زئونوزهاي بيشتري مورد شناسايي قرار مي گيرند .
زئونوزها يا بيماري هاي قابل انتقال بين حيوان و انسان از طرق مختلف بهداشت و سلامتي انسان راتهديد مي نمايند. براي پي بردن به اهميت نقش سلامتي حيواني در سلامتي انسان كافي است تعريف سازمان جهاني بهداشت از سلامتي يا تندرستي را موردتوجه قرا ردهيم :
سلامتي يا تندرستي تنها به نبود صرف بيماري يا جراحت اطلاق نمي شود بلكه تندرستي حالتي از رفاه كامل جسمي رواني و اجتماعي است.
كمكهايي كه دامپزشكي مي تواند براي رسيدن به هدف سازمان جهاني بهداشت ارائه دهد مختصرا در تعريف دامپزشكي در خدمت بهداشت عمومي VHP آمده است :
تمامي كوششهاي اجتماعي تاثيرپذير و تاثير گذار به وسيله هنر وعلم دامپزشكي براي دستيابي به پيشگيري از بيماري محافظت از زندگي وافزودن رفاه و سودمندي انسان است .
تنوع بيماري هاي قابل انتقال بين انسان و حيوان از جمله :
باكتريايي :
شارين ( سياه زخم ) ، بروسلوز (‌تب مالت )‌، سل گاوي، مشمشه ۰ سراجه )‌لپتوسپيروز، كزاز، سالمونلوز، شيگلوز، كلي باسيلوز، استريتوكوكوز، ليستريوز، بوتوليسم ، كلاميديوز ( پسيتاكوز)، تولارمي ، تب كيوو….

ويروسي :
هاري ، تبهاي خونريزي دهنده ويروسي (‌تب خونريزيدهنده كريمه – كنگو ، تب دره ريفت و…)، آنسفالوپاتي اسفنجي شكل گاوي (‌جنوني گاوي )‌، آنفلوانزا، تب زرد، آنسفاليتهاي ويروسي و…
انگلي و قارچي :

اكينوكوكوز ( هيداتيدوز )‌، سيستي سرگوز ( تينازيس)‌، ميازيس ، ليشمانيوز، جلدي و احشايي ، توكسوپلاسموز، فاسيولوز، فاسيولوپسيازيس ، ديكروسليوز، تريشينوز، ترپانوزوميازيس، آنيزاكيازيس ، آسپرژيلو مايكوتوكسيكوز، كانديدوز، كريپتوسپوريديوز، بابزيوز، ژيادربازيس ، شيستوزوميازيسو…
۳ – بيماريهاي عفوني نوپديد و بازپديد:
بنا بر تعريف سازمان بهداشت جهاني بيماريهاي عفوني نو پديد و باز پديد Emerging Infectious) به بيماريهايي اطلاق مي شوند كه در طي دو دهه اخير در جهان افزايش يافته و بر پايه بررسيهاي آماري در آتيه نزديك افزايش خواهند يافت .
عوامل بيماري زا از طريق مختلف توسط انسانها حيوانات پرندگان بندپايان ،‌حشرات ، مواد غذايي ، هوا ، آب و… از نقطه اي به نقاط ديگر منتقل شده و در برابر خود مرزي نمي شناسند كه براي عبور از آن مجوز و پاسپورت بخواهند وعليرغم پيشرفتهاي حاصله درعلوم بشر خودر ا در مقابل ميكروارگانيسمها هنوز هم ناتوان و ضعيف احساس مي كند و هر واقعه بيماري در هر گوشه اي از جهان مي تواند بالقوه براي همه جهان خطر آفرين باشد.
از طرفي ديگر در طي سالهاي اخير موضوع جهاني شدن Golobalizaion)() از ابعاد مختلف مورد بحث است كه جهاني شدن بيماريها متعاقب جهاني شدن تجارت دام و فرآورده هاي دامي نيز يكي از ابعاد اين موضوع است .
بيماري جنون گاوي (BSE) در سال ۱۹۸۶ براي اولين بار در يك مزرعه در انگلستان گزارش گرديد. قبل از سال ۱۹۸۶ هيچكس شناختي از جنون گاوي نداشت وهيچكس فكر نمي كرد كه اين بيماري در شروع قرن بيست و يكم به عنوان يكي از معضلات پيچيده و بغرنج بهداشتي واقتصادي و حتي اجتماعي و سياسي مطرح باشد.
از سال ۱۹۸۶ تاك نون بيش از ۱۸۳۰۰۰ مورد بيماري در جمعيت گاوي اروپا و حتي خارج از قاره اروپا در ژاپن گزارش گرديدها ست .
شكل جديد بيماري كروتزفيلد جاكوب (vCID) براي اولين بار در سال ۱۹۹۶ در انسان در انگلستان گزارش شد. از ۱۰۵ مورد گزارش شده بيماري تا ژوئن ۲۰۰۱،۱۰۱ مورد در انگلستان ۳ مورد در فرانسه و ۱ مورد در ايرلند بوده است . اشكال پاتولوژيك vCID در مغز انسان و BSE در مغز گاو مشابه مي باشند.
در اگوست ۱۹۹۹ ( مردادما ه ۱۳۷۹ ) بيماري ويروس نيل غربي West NILE Virus در منطقه اي به وسعت ۱۰ كيلومتر در شهر نيويورك مشاهده شد. درعين حال كه اين بيماري براي اولين بار در سال ۱۹۳۷ در قسمت غربي رودخانه نيل گزارش و در اوگاندا ايجاد بيماري نموده بود.
برپايه اعلام سازمان خواربار و كشاروزي ملل متحد (FAO) تب خونريزي دهنده كر

يمه – كنگو در بيش از ۳۴ كشور جهان در قاره هاي آسيا ، آفريقا و اروپا بالقوه آندميك مي باشد.
بيماري تب دره ريفت در سال ۱۹۳۰ در منطقه دره ريفت در كنيا گزارش وشناسايي گرديد. در سالهاي ۱۹۷۷ و ۱۹۷۸ اين بيماري حدود ۲۰۰۰۰۰ نفر از مردم ساكن دلتاي رودخانه

نيل در مصر را مبتلا نمود كه از اين تعداد ۵۹۸ نفر جان خود رااز دست دادند.
در سپتامبر ۲۰۰۰ ( شهريور ۷۹)‌بيماري تب دره ريفت براي اولين بار خارج از منطقه بومي خود (‌قاره آفريقا) در بين دامها و جمعيت انساني در منطقه جنوب غربي شبه جزيره عربستان درنواحي بين عربستان سعودي و يمن مشاهده و گزارش گرديد كه منجر به تلفات هزارات راس دام، سقط جنين فراگير دامها و مرگ بيش از ۲۰۰ نفر انسان گرديد.
۴ – اقدامات انجام شده درايران :
در امور پيشگيري ، كنترل وريشه كني زئونوزها جهت بهره مندي از خدمات دامپزشكي ،‌همكاريهاي سازمانها و دستگاههاي مختلف ضروري بوده برخي سازمانها به عنوان بدنه اصلي ساختار VPH و برخي به عنوان همكار همكاري خواهند داشت .
در ج .ا. ايران دراين زمينه سازمان دامپزشكي كشور وزارت بهداشت درمان و آموزش پزشكي به عنوان بدنه اصلي و ساير سازمانها نظير موسسه رازي ، انستيتو پاستور ايران سازمان مديريت و برنامه ريزي سازمان حفاظت محيط زيست وزارت كشور وزارت دفاع و پشتيباني نيروهيا مسلح وزارت علوم ، تحقيقات و فن آوري و دادستاني به عنوان همكاران درانجام اقدامات شناخته مي شوند.
شوراي هماهنگي مبارزه با بيماريهاي قابل انتقال بين انسان و حيوان مصوب ارديبهشت ماه سال ۱۳۷۵ هيات وزيران با حضور وزراء و معاونان و روساي سازمان هاي عضو مسئوليت ايجاد هماهنگي در زمينه گسترش بهداشت عمومي ، كنترل عفونتها و مبارزه با بيماريهاي قابل انتقال بين انسان و حيوان ( زئونوزها) را عهده دار مي باشد.
دبيرخانه شورا در وزارت بهداشت درمان و آموزش پزشكي مستقر بوده ووزير بهداشت دمان و آموزش پزشكي رياست شورا را عهده دار مي باشد .
خدمات و فعاليتهاي دامپزشكي درابعاد مختلف خود نقشي كليدي و زيربنايي در بهداشت عمومي جامعه است دستيابي به سلامتي و در يك عبارت يكي از ابزارهاي توسعه پايدار مي باشد و در اين راستا كه سرويس دامپزشكي واختصاصا بهداشت عمومي دامپزشكي HPV (Veterinarry Public Health) چنين رسالتي را به دوش مي كشد.
سازمان دامپزشكي كشور و واحدهاي تابعه در راستاي وظايف قانوين خود وبا در در نظر گرفتن اولويت بيماريها از لحاظ فاكتورهاي و عواملي كه در ابعاد بهداشتي ،‌اجتماعي و اقتصادي موثر مي باشند وباتوجه به محدوديت منابع علاوه بر فعاليتهاي جاري خود طرحها و پروژه هاي زير را در دست اجرا دارد:
طرح مبارزه با بيماريهاي واگير دام .
طرح مبارزه با بيماريهاي انگلي دام .
طرح مبارزه با بيماريهاي قابل انتقال بين حيوان وانسان :
– پروژه كنترل بروسلوز
– – پروژه ريشه كني سل گاوي

 

– پروژه مبارزه با بيماري هاري
– پروژه مبارزه با بيماري تب هموراژيك كريمه كنگو
– پروژه مبارزه با اسكروورم ( ميازيس )‌،
– طرح مبارزه با اپيدمي ها و بيمارهاي غير بومي دام و طيور.
– طرح بررسي و مراقبت و شناسايي بيماريهاي دامي .
– طرح بررسي وم بارزه با بيماريهاي طيور
– طرح اعمال استانداردهاي بين المللي كنترل فرآورده هاي دامي .
– طرح توسعه خدمات بهداشتي آبزيان .
– طرح تجهيز قرنطينه هاي مرزي .
– طرح احداث و تجهيز مركز تشخيص و آزمايشگاه كنترل دارو و مواد بيولوژيك
– طرح تجهيز و راه اندازي آزمايشگاهها درمانگاهها و پستها ي دامپزشكي.
در امر نظارت بهداشتي بر مراحل مختلف توليد تا عرضه فرآورده هاي دامي ودامداريها ميادين دام ،‌كشتارگاههاي دام و طيور ، مراكز بسته بندي ، مراكز پرورش و صيد آبزيان ، كارگاههاي عمل آوري و حمل و نقل وتوزيع آنها نظارت ميگردد.
در زمينه كنترل كيفي و كنترل باقيمانده هاي دارويي و سموم در فرآورده هاي غذايي با منشاء دامي باتجهيز آزمايشگاههاي استاني و با تجهيز مركز تشخيص و آزمايشگاه كنترل دارو و مواد بيولوژيك در سازمان دامپزشكي كشور و اجراي پروژه همكاري با FAO، اقدماتي در دست اجراست كه در آينده بايستي توسعه يابد۱٫

اخلاق در دامپزشكي
اصول اخلاقي در ابتدايي ترين سطح پاسخ مابه مسايل اخلاقي سريع و بدون تفكر قبلي است مثلا يك كودك امريكايي كه براي اولين بار فقر وتهيدستي غير قابل وصل را در مكزيك مشاهده كرد مي گويد: ما بايد به اين مردم هرچقدر پول مي خواهند كم كنيم .
هركدام از ما كه دفتعا از جزئيات جنايات وحشيانه ( در هر گوشه دنيا) آگاه مي شويم شايد در وهلهء اول باتمام وجود آرزو كنيم كه ( شايسته است )‌چنين جنايتكاراني را در روغن گداخته بجوشانند.اين حساسات خام وناب برخاستهاز اذهان بي غل وغش و دست نخورده خارج از چارچوب آن چيزي است كه زندگي اخلاقي براساس آن بنا مي شود . همانطور كه در موارد ديگر استنباط مي شود قياس الهامات دروني به اخلاق همانند قياس قوه تشخيص به علم است . با وجود اين نمي توانيم منحصرا باادراكات ساده تصوير ياز دنياي خودمان ترسيم نمايي همانطور كه شهودات و برداشتهاي ساده نمي توانند تمام آن چيزي باشند كه اخلاق ناميده مي شود. يك ادارك ساده به ما مي گويد كه خورشيد يك جسم مادي كوچك آسماني است كه چندان از ما دور نيست ولي يك برداشت بسيار سوفسطايي ميگويد كهخ چنين نيست .
براي درك و شناخت جهان ما قدرت تعقل را براي رسيدن به ادراكات بكار مي گيريم وافكار نامعقول را رد مي كنيم . در واقع در حوزهء‌اخلاقي نيز همين مسايل بروز مي كنند.
در مورد مثال كودك آمريكايي يك وجه معمول اين است كه چنين متجاوزين به حريم كودكان را در روغن بجوشانيم وجه ديگر قضيه اين است كه تنفر وانزجار خودرا از شكنجه اعلام نماييم ( بنابراين )‌يك ميل دروني به ما نهيب مي زند كه بياري نيازمند بشتابيم و يك ميل ديگر مي گويد كه آنچه را به نفع ماست انجام دهيم .
اصول اخلاقي از سنين جواني و از طيف وسيعي از نهاده هاي اجتماعي نظير والدين ، مدرسه دوستان كتابها ،‌هم سن و سالها ، تلويزيون و فيلمها آموخته مي شوند بسياري از اين اصول از فطرت ما سرچشمه مي گيرند. مثلا دزدي كار نادرستي است يا مزن بر سر ناتوان دست زور دروغگويي كار درستي نيست وهمه مردم بايد از فرصتها ياامكانات درماين يكسان برخوردار باشند نبايد با احساسات مردم بازي كرد زير بار ستم نرفتن ديگران را ريشخند نكردن به خود احترام

گذاشتن جالب اينكه بسياري از اين اصول يكيديگر را نفي مي كنند مثال تناقض واضحي بين ريشخند نكردن ديگران و ظلم پذيري ونيز بين هرگز دروغ نگفتن و هيچگاه بااحساسات مردم بازي نكردن بين دلسردي مردان پرتلاش و پيشرو از تقيد و پايبندي به خانواده و اجبار زنان به حفظ پاكدامني و عفاف و بين امر به خودداري از كشتار و تجليل از جنگهاي ميهن پرستانه وجود دارد.
در واقع مسايل اخلاقي موجود براي اكثر مردم هر قدر ريشه اي تر باشند. تناقض بين اين اص

ول شدت بيشتري مييابد.
واين امر تعجب آور نيست باوجود خاستگاههاي گوناگون باري اصول مورد قبول ما تعراض بين اين اصول گريز ناپذير است . چارچوب اخلاقي حاصل از رفتارهاي جان وين John Waine به هيچ وجه با اصول اخلاقي منبعث از رفتارهاي گاندي Gandhi همخواني ندارد با وجود اين اغلب ماهردو نوع اصول اخلاقي فوق را به كار برده و نتايج حاصل را به خاطر مي سپاريم . از آنجا كه مابه ندرت مايل يا مجبور به بناي چارچوب اخلاقي خود با تكيه بر عقايد فرد ديگر هستيم بنابراين تنش بين اين دو تفكر اخلاقي را كمتر احساس مي كنيم .

درعين حال ما باتركيبي از اصلو اخلاقي ماباتركيبي از اصول اخلاقي با خاستگاه اجتماعي متفاوت سروكار داريم كه ممكن است با يكديگر درت عراض باشند ولي اين تعارض و تقابل چندان محسوس نيست .
به عبارت ديگر ما معمولا در جامعه خود يك قانون مهم و برجسته اخلاقي داريم .اكثر مردم اغلب بر سر موضوعات اخلاقي باهم توافق ندارند. اختلافات شايان توجه و دقت بيشتري هستند ولي براي هر نمونه ازاين اختلافات در يك چارچوب مشخص صدها عقيده متفاوت وجود دارد. وانگهي بسياري اختلافات بنيادي نيز در مورد چارچوبهاي اخقالي وجود دارد مثلا اينكه آيا سقط جنين مردود يا قابل قبول است ؟
پاسخ به اين سئوال موجب ناسازگاريهايي در وجوه غير اخلاقي و گهگاه جنبههاي متافيزيكي موضوع مي شود.
طرفداران هردو موضعگيري در مقابل سقط جنين در مورد اين اصل اخلاقي كه : كشتن انسانها به منظور راحتي يا سرگرمي عده اي ديگر غير قابل قبول است هم عقيده اند. اختلاف عقيده بيشتر در مورد سئوالات متافيزيكي ناشناخته و مبهم بروز مي كند نظير اينكه :‌آيا تناسل عامل بقاي بشريت است يا خير ؟
شاهداين مدعا كه ما بر سر اصلو اخلاقي بيشتر توافق داريم يااختلاف در قانون تبلور مي يابد.
در بطن قانون اغلب اصول اخلاقي مدون يا نتيجه گيريهاي اخلاقي موجود است . بطور كلي اگر يك قانون بازتاب نظريات اخلاقي مورد قبول اكثريت نباشد احتمالا كاربرد لازم را نخواهد داشت بنابراين قوانين حقوق بشر دههء ۶۰ نتيجه بخش بوده اند زيرا جامعه نسبت به اين نكته حساس شده بود كه آمريكاييها يكسان بودن رفتارهاي منطقي را با رفتارهاي فرصت طلبانه عميقا تاييد مي نمايند . اگرچه ممكن است اين رفتارها درعمل يكديگر را نقض كنند۱٫

داروهاي مصرفي در منطقه :

مهمترين داروهاي مصرفي دراين فصل به شرح زير مي باشد:
براي مصرف گاوداري :
۱ – لينكو اسپكتين ۶۰۰ ريال
۲ – پماد پستاني ۳۰۰۰ لوله
۳ – اكسي تتراسايكلين ۱۵۰۰ريال
۴ – تايلوزين ۵% ۴۰۰ريال
۵ – تايلوزين ۲۰% ۷۰۰ريال
۶- پارواكون ۱۰۰ريال

۷ – بوتالكس ۱۲۰ريال
۸ – ويتامين AD2E 800ريال
۹ – ويتامين B12 300 ريال
۱۰ – فلونكسين ۲۰۰ريال
۱۱ – كتابروفين ۳۰۰ريال
۱۲ – B كمپلكس ۱۰۰ريال
۱۳- گنادرولين ۲۰۰ريال
۱۴ – پروستاگلندين ۲۵۰ ريال
۱۵ – اكسي توسين ۴۰۰ريال
۱۶ – تالوتيك ۱۵۰ر يال
۱۷ – فروزمايد ۱۵۰ ريال
۱۸ – تري پنلنومين ۱۰۰ر يال
۱۹ – CMP 400ريال
۲۰ – CBG 300 ريال
۲۱ – سرم قندي – نمكي ۳۰۰ريال
۲۲ – ORS 500 ساشه
۲۳ – پني سيلين ۳+۳ ۲۰۰۰ريال
۲۴ – پني سيلين ۵ ميليون ۱۵۰۰ ريال
۲۵ – پني سيلين ۳ ميليون ۱۰۰۰ريال
۲۶ – پني سيلين ۲+۲ ۱۰۰۰ريال
۲۷ – كوتريمكتازول ۲۰۰ريال
۲۸ – كومبيزايد ۳۰۰ ريال
۲۹ – اسكرزاستاپ ۴۰۰ ساشه

داروهاي مصرفي در دامداري گوسفندي :
۱ – پيرورازي ۲۰۰۰ريال
۲ – ايميزال ۲۰۰ ريال
۳ – ديمينازين ۵۰ ريال
۴ – اكسي ۵% ۲۰۰۰ريال
۵ – اكسي ۱۰ %‌ ۵۰۰ ريال
۶ – لواميزول ( پودر) ۶۰۰۰ ساشه
۷ – نيكوزامايد (‌بلوسل ) ۱۰۰۰۰ بلوس
۸ – رافو كسانايد (‌بلوس )‌ ۵۰۰۰بلوس
۹ – كلوزانتل (بلوس ) ۲۰۰۰بلوس
۱۰ – كلوزانتل ( محلول )‌ ۱۲۰ ليتر

۱۱ – مبندازول (‌بلوس )‌ ۲۰۰۰بلوس
۱۲ – مبندازول (‌محلول )‌ ۸۰۰ ليتر
۱۳ – آلبندازل ( بلوس ۶۰m) 10000بلوس
۱۴ – تريكلابندازول ۳۰۰۰ريال
۱۵- پني سيلين ۱+۱ ۲۰۰۰ريال
۱۶ – لينكواسپكتين ۲۰۰ريال
۱۷ – تايلوزين ۵% ۴۰۰ريال
۱۸ – تايلوزين ۲۰% ۵۰۰ريال

دراين ميان داروهاي ضد انگلي و زردي ارقام بالايي نسبت به نسلهاي ديگر سال نشان مي دهد.
تشخيص آبستني
براي آنكه بتوان آزمايشات تشخيص آبستني را به نحو صحيح به كار برده و در مورد مسائل آبستني ‏، اظهارنظر آگاهانه اي ارائه دهيم و نيز براي كنترل برنامه آبستني و زايش و درمان نارسائيهاي آبستني ، لازم است با علم نحوه تشكيل و رشد جنين و جنبه هاي مختلف فيزيولژي آبستني آشنايي كامل داشته باشيم.