مقدمه
مهندسان برق با خلق وعملکرد سیستمهای بسیار متنوعی سروکار دارند که به منظور بدست آوردن نیازها و خواسته های جامعه طراحی می شوند . این سیستم ها دامنه گسترده ای دارند واز سیستم های مربوط به تولید ،انتقال وکنترل مقادیر کم انرژی سیستم های کنترل و بهره وری از مقادیر بسیار زیاد انرژی رادربرمی گیرند ،درایران سیستم های برق حداکثر نقاط به صورت شعاعی ساده است و کمتر از تجهیزات ایمنی خط استفاده کرده اند وبرای تولید برق در نیروگاهها از سوختهای فسیلی استفاده می کنند وتا حد خیلی کم از توربینهای آبی وبادی و هسته ای برای تولید برق استفاده می کنند و قسمت انتقال برق نیز بیشتر به صورت هوایی است ودر بعضی از جاهای خاص از کابل کشی زمینی استفاده کرده اند .
دراین گزارش در فصل اول در مورد ایمنی دربرق وکارکردن با قسمتهای مختلف سیستم برق توضیح داده شده است وباید گفت ایمنی مهمترین ویکی از اصولی ترین کارهایی است که هر کس می خواهد با برق سروکار داشته باشد باید آن رابداند ورعایت کند که سلامت وکار طولانی ومداوم با برق رابرای خود تضمین کند ودر فصل دوم در مورد قسمتهای اداره برق و وظایف آنها شرح داده

 

شده است و همچنین در مورد تجهیزات دستگاهی که مورد استفاده در اداره برق قرار می گیرد .
درپایان این امر را برخود واجب می شمارم که از زحمات بی شائبه جناب آقای مهندس ومحمدرضا حسن زاده و همچنین راهنمائی های بی دریغ شرکت برق شهرستان انزلى کمال تشکر نمایم و همچنین از زحمات خدمات رایانه ای APPLE که درامر تایپ این گزارش زحمات فراوان کشیده اند سپاسگذاری می نمایم .
دستورالعمل های ایمنی وفنی
مهارکردن
۱- تمام مهارتها بدون استثناءباید مقره عایق را داشته باشند .
۲- مقره عایق مهار فشار قوی باید بالاتر از شبکه فشار ضعیف باشد .
۳- باید توجه داشت که مقرع فشار ضعیف درارتفاعی دوراز دسترس عابرین قرار گیرد .
۴- درصورتیکه سیم اتصال زمینی برروی پایه موجود باشد حتی المقدور سعی شود سیم مهار به این سیم متصل شود.
۵- سیم مهار نباید با سیمهای شبکه تماس داشته باشد .
۶- مهارراقبل از نصب بایستی مونتاژوسپس روی تیر نصب کرد .
۷- موقع مهارکردن تیر ،سیم مهار باید طوری در مقره مهار قرار گیرد که در صورت شکست مقره ،سیمها در داخل یکدیگر بیافتد واز خوابیدن شبکه جلوگیری شود .

۸- سیم مهار باید قدرت کشش شبکه را داشته باشد .
۹- درصورت دردسترس نبودن مقره عایق مهار حتما”سیمهای مهار باید بطول ۲ متر از سطح زمین روپوش عایق داشته باشد .
۱۰- از کامیون ودرخت نباید برای بستن مهار موقت استفاده کرد در مواقع ضروری .
۱۱- قبل از سیم کشی باید تیرهای واقع در زاویه مهار شوند .
۱۲- سیمهای هیچ پایه ای را نباید باز کرد مگر اینکه آن پایه از چهار طرف مهار شده باشد .
نکات ایمنی نصب اتصال زمین

۱- بعدازقطع برق مدار یک شبکه یا دستگاه دو طرف محل کار را اتصال زمین کنید حتی اگر خط از یک طرف تغذیه شده باشد .
۲- محل کار نباید بیش از یک کیلومتر با محل اتصال زمین فاصله داشته باشد ودر هر حال باید اتصال زمین از محل قابل رویت باشد .
۳- هرگاه بیش از یک گروه بخواهند روی یک خط فشار قوی کار کنند ،بایستی هریک از گروهها دربین اتصال زمینهای مربوط به خود کار کنند .
۴- قبل از نصب وسایل اتصال زمین ،بی برق بودن شبکه را توسط تفنگ مخصوص امتحاان کنید .(درصورت پاره بودن هردو سر آنرا آزمایش نمود.)
۵- دستگاه ارتینگ معمولا”دارای سه رشته سیم است ،که سه رشته آنها دارای چنگک فنری (گیره )است که به شبکه متصل میگردد وسیم چهارم از طریق قرقره به میله اتصال زمین وصل میشود .

۶- طریق اتصال زمین بدینصورت است که :
أ)میله زمین را در مرطوب ترین نقطه زمین فروکنید .
ب) درشبکه فشار ضعیف سیم اتصال زمین را ابتدا به میله زمین وصل کرده وسپس سرها را دیگر آنرا توسط وسایل کار عایق به پایین ترین سیم وسپس بترتیب به سیمهای دیگر متصل کنید .
ت)هنگام برچیدن اتصال زمین نخست در شبکه فشار ضعیف اتصالات شبکه را به ترتیب از بالا به پایین با وسایل کار عایق باز کنید وبخاطر داشته باشید که بعدا”سیم اتصال زمین را از میله زمین جدا کنید .
ث)درشبکه فشار قوی پیش از اتصال کابل اتصال زمین به میله زمین اول گیره وسطی را به فاز وسط وصل می نمائیم وسپس دیگر گیره ها را به دو فاز کناری .
۷- درموقع بستن وباز کردن اتصالات زمین از دستکش لاستیکی عایق استفاده کنید.
۸- اتصالات زمین از طریق برجها باید با استفاده از بست مخصوص برج که قادر به هدایت جریانات پیش بینی شده باشد عملی گردد . محل اتصال باید کاملا”تمیز باشد .
۹- درهنگام رعد وبرق روی خطوط یا دستگاه ها کار نکنید حتی اگر اتصال زمین خوبی داشت

ه باشد .
۱۰- در صورتیکه باید مدارهای دیگری نیز باشد ،کابل اتصال زمین را باید چنان ببندید تااز افتادن یا لغزیدن آن برروی سیمهای دیگر جلوگیری شود .

بالا رفتن از تیر
۱- بیش از هرکار باید بدانید که شبکه برقدار است یا نه زیرا در صورت برقدار بودن با آمادگی و تحهیزات بهتری بالای تیر می روید .
۲- قبل از بالا رفتن از هر تیر چوبی میبایستی استحکام آن (توسط ضربه زدن با چکش و با تکان دادن ۰۰۰ )آزمایش شود ،زیرا ممکن است تیر بظاهر سالم بنظر رسد ولی موریانه آنرا از داخل خورده باشد .
۳- از تیرهای پوسیده ویا صدمه دیده ویا دارای ترک و شکستگی نباید بالا رفت مگر اینکه بطور مطمئن مهار شده باشند . بیش از یک نفر حق بالا رفتن از این گونه تیرها را ندارد

.
۴- همیشه هنگام بالا رفتن از تیر از کلاه ایمنی استفاده کنید .
۵- هنگام بالا رفتن از تیر چوبی از دستکش کار استفاده کنید که دست شما در مقابل ماده سمی کروزت درامان باشد .
۶- رکابی که استفاده می کنید باید مناسب با قط تیر باشد .
۷- بازدید از بند رکاب و کمربند هر دفعه از بالا رفتن لازم است .
۸- با هر قدم که برمیدارید مطمئن باشید که تیر تحمل وزن شمارا دارد .
۹- درحین بالا رفتن باید ساق پابا تیرزاویه ۲۰ درجه تشکیل داده و فاصله گامها از ۳۰ سانتیمتر پایه چراغ و غیره برخورد ننماید .
۱۰- درموقع بالا رفتن از تیر باید حواس کارگر به طرف بالا باشد تا با شبکه وسایر موانع مانند پایه چراغ و غیره برخورد ننماید .
۱۱- در تیرهای قطور که در موقع بالا رفتن گیر دست کم است باید به کمک طناب ایمنی بالا رفت .
۱۲- در هنگام بالا رفتن از تیر نباید از سیم مهار یا مقره و بستهای فلزی وابزارآلات نظیر آنها بعنوان دستگیره استفاده کرد .
۱۳- در موقع بالا رفتن باید هردو گیره سرهای تسمه ایمنی کمربند داخل حلقه کمر باشند .
۱۴- اگر از روی تیر مایلی بالا می روید (درصورت امکان با نصب مهار موقت )از روی انحناءتیر بالا روید و سایر کارکنان باید دور از محل کار باشند.
۱۵- درحین بالا رفتن از تیر باید توجه شود که خار رکاب به شکاف یا گیره تیر برخوردنکند ، همچنین وسایل نصب شده روی تیر از صدمه رکاب درامان باشد .
۱۶- چنانچه تیری دارای شبکه برقدار باشد باید توجه نمود که اعضای بدن یا ابزار کار هادی با آنها برخورد نکند .
۱۷- اگر کار روی تیر احتیاج به دو نفر یا بیشتر داشته باشد باید یکنفر بالا رفته در جای خود مستقر شود و سپس دیگری شروع به بالا رفتن نماید . در موقع پایین آمدن نیز باید یکنفر از تیر پایین آمده ،از تیر فاصله بگیرد تا دیگری شروع به پایین آمدن نماید.
تعویض یک تابلوی توزیع

۱- ابتدا کلید کل را قطع کنید .
۲- سکسیونر ویا کت اوت طرف فشار قوی را قطع کنید .
۳- روی طرف فشار ضعیف و فشار قوی عمل اتصال زمین و اتصال کوتاه را انجام دهید .
۴- تحقیق کنید که تابلوی توزیع بی برق است زیرا ممکن است تابلو از طریق دیگری برقدار شود .
۵- اتصالات مربوطه را باز کرده وتابلو را تعویض نمائید .
۶- بعد از تعویض تابلو مطمئن شوید که اتصالات را درست و هم فاز بسته اید .
۷- قبل از برقدار کردن تابلوی توزیع مطمئن شوید که فازها هیچگونه ارتباطی به بدنه تابلو نداشته و همچنین کابلها زخمی نشده باشند .

۸- اتصال کوتاه و اتصال زمین را برداشته و تابلو را برقدار کنید .
۹- درحین انجام کار مجهز به دستکش عایق فشار ضعیف باشید .
۱۰- هنگام تعویض کابینت ترانسهای هوائی سعی شود کابلهای زیرآن آویزان نباشند و توسط صفحه فلزی (تشتک )حفاظت شوند تا از دسترس کودکان دور بماند .

تعویض مقره فشار ضعیف
۱- شبکه را بی برق و کلیه نکات ایمنی را رعایت کنید . (مانند خارج ساختن دسته فیوز ،نصب اختاریه ،وارد کردن شبکه و۰۰۰ )
۲- ابزار و وسایل کاررا قبل از شروع کار بررسی نمائید .
۳- در موقع بالا رفتن از تیر موارد ایمنی مربوطه را بکار ببرید .
۴- مقره معیوب را باز کرده و مقره های سالم را بوسیله طناب بالا دهید و جایگ

زین آن کنید .
۵- اگر مقره در زاویه باشد هنگام باز کردن مقره کارگر نباید در وسط دو سیم قرار گیرد .
سیم کشی
۱- در موقع سیم کشی نزدیک خطوط برقدار باید حتما”خطوط بی برق شده و اتصال زمین کامل شود .
۲- هنگام کار روی شبکه برای قطع برق ،علاوه بر کشیدن دسته فیوز مربوطه ،فیوز معابر نیز باید درآورده شود زیرا ممکن است در اثر تاریک شدن هوا فتوسل عمل کرده و فاز معابر برقدار شود .
۳- هنگام سیم کشی باید از دستکش عایق استفاده کرد .
۴- قبل از شروع کار تیرهائی که نیرو به آنها وارد میشود را بازرسی کنید .

۵- هیچگاه سیم نول را قبل از سیم فاز باز نکنید . (هنگام کار روی شبکه برقدار )زیرا بعلت عدم تعادل بار نول برقدار شده و ولتاژکامل ایجاد میشود .
۶- قبل از دست زدن به هر سیم مطمئن شوید که اتصال زمین شده باشد .
۷- هنگام سیم کشی باید از سیم گیر متناسب با مقطع سیم استفاده شود زیرا ممکن است دراثر رها شدن سیم به افراد آسیب وارد شود.
۸- سیمها و وسایل لازم را با طناب دستی و با سایر وسایل مشابه باید بالای تیر فرستاد و هیچگاه نباید آنها را به بالا پرتاب نمود یاآنها را به پائین انداخت .
۹- قبل از برچیدن ویا کشیدن سیم ،تیری که برآن نیرو وارد میشود بخصوص تیرهای واقع در زاویه ودداند را مهار موقت کنید .
۱۰- سیمها نباید روی زمین کشیده شوند بعلت اینکه ممکن است صدمه ببینند همچنین نباید پیچ خوردگی داشته باشند زیرا در غیر اینصورت هنگام کشیدن سیم امکان پاره شدن آنها وآسیب رساندن به افراد وجود دارد .
۱۱- اتصالات فشار ضعیف باید در موقعی که سیم بی برق است ورت گیرد جز اتصال نهائی که با سیم برقدار خواهد بود واین کار بایستی با حفاظت کامل انجام شود .
۱۲- مطمئن شوید که اتصال زمینهای موقتی قبل از برقدار شدن خط برداشته شده باشند .
۱۳- هنگام وصل کردن شبکه جدید به شبکه برقدار نباید باری روی آن باشد .
۱۴- قبل از قطع کردن هر سیم اطمینان حاصل کنید که روی افراد و وسایل نمی افتد .
۱۵- حد مجاز فاصله سیم از زمین باید الزاما”طبق استانداردهای مربوطه رعایت شود.
۱- قطع خیابان ها ،کوچه ها و جاده ها در مناطق شهری یا روستایی یا مواقعی که خطوط برروی حریم عمومی قرار دارند یا به موازات خیابانها یا کوچه ها در مناطق شهری .

۲- به موازات جاده ها در مناطق روستایی در حالیکه سیمها در حریم عمومی قرار دارند .
۳- مدخل وسایل نقلیه به گاراژهای معمولی
۴- فضاهای مجاز برای پیاده روها
۵- عبور از جاده های اصلی
۱۶- موقع کشیدن سیم از وسط خیابان یا جاده ها باید پرچمهای اعلام خطر بررای آگاهی رانندگان و سائط نقلیه دورتر از محل کار نصب گردد.

۱۷- در موارد یک شبکه جدید از روی خطوط آهن عبور می نماید باید قبلا”با اداره راه آهن تماس حاصل و اجازه عبور گرفته شود .
۱۸- اگر در نزدیکی سیمهای برق آتش سوزی رخ داد باید سریعا”جریان برق قطع شود تا ماموران اطفاءحریق بتوانند با خیال راحت آتش را خاموش سازند .
۱۹- افراد در مواقیکه با چرخ طناب کار می کنند نبایستی طناب را دور دست یا کمر بپیچانند .
۲۰- افرادی که روی شبکه کار می کنند نباید با همدیگر شوخی و یا حواس یکدیگر را پرت نمایند .
۲۱- کارگران باید مرتبا”به تذکرات سرپرست مستقیم خود توجه کنند .
انشعاب گیری فرعی
الف – شبکه بی برق
۱- شبکه را بی برق کنید و دسته فیوز مربوطه را خارج و اخطاریه نصب نمائید .
۲- تحقیق کنید که شبکه برق نداشته باشد .
۳- دو طرف محل کار روی شبکه اصلی را ارت کامل نمایید .
۴- استقامت تیری که روی آن انشعاب گیری صورت می گیرد باید بررسی ودر صورت نیاز مهار گردد.
۵- در موقع رگلاژباید قطعات چرخ سلنج ومخصوصا”پاچه بند بازدید شود .
ب- شبکه برق دار
۱- در هنگام کار برروی شبکه برق دار هرگز نباید از لباس کار آستین کوتاه استفاده کنید .
۲- همیشه از وسایل عایق مناسب و سالم از قبیل دستکش ،کلاه ،کفش و۰۰۰ استفاده نمایید .
۳- سیمها را حتما”با طناب مخصوص بالا ببرید .
۴- به منظور انشعاب گیری برای کنتور ،سیمهای اتصال را رو

ی زمین کاملا”حاضر و آماده نمائید بعدا”آن را بالا ببرید وبه شبکه وصل نمایید .
۵- برای اتصال سیمها به شبکه برق دار ابتدا سیم نول و سپس سیم فاز را وصل کنید .
۶- در موقع انشعاب گیری با احتیاط کامل عمل کنید .