مدیریت استراتژیک صنعت توریسم

 

مقدمه
زماني كه از هر يك از گروها خواسته شد در مورد يك صنعت در پروژه خودبه بحث وگفتگو بپردازند وحتي شايد زماني كه به شما بگويند در مورد صنعتي به گفتگو بپردازيد ذهن شما به سوي صنعت هايي مثل لوازم خانگي ،اتومبيل،كامپيوتر،ماشين آلات كشاورزيوسراميك وغيره مي رود شايد كمتر كسي به اين فكر كند كه توريسم يك صنعت است البته اين امر در كشور هايي مثل كشور ماهنوز مورد بحث قرار نگرفته شايد چون ما به توريسم به عنوان يك مجموعه جداگانه ودور از فعاليت هاي

اقتصادي فكر كرده وهرگز تحولات آن را در درآمد ملي كشورودر ارتقاي سطح اقتصادي مناطق دخيل نمي بينيم وشايد چون اقتصاد ما پشتوانه انرژيمثل نفت وگاز دارد وفكر ها به سمت توريسم نرفته است بد نيست بدانيد كه به عنوان مثال دو سال گذشه رايزن فرهنگي ايران دركشور تركيه به هنگام برپايي نمايشگاه صنايع دستي ايران درآن كشور اعلام كرد كه در آن سال تقريباً ۸۰۰۰۰۰فقط از ايران به تركيه به عنوان توريسم سفر كرده اند واگر فرض كنيم به ازاي هر نفر ۲۰۰دلار ارز وارد آن كشور شده باشد تقريباًمعادل ۱۶۰۰۰۰۰۰۰دلار درآمد كشور تركيه فقط از

توريست هاي ايراني بوده وبماند كه از كشورهاي ديگر چه مقدار درآمد حاصل شده پس چطور نمي توان آن را به عنوان صنعت شناخت ؟وجداي آن كشور ما جز كشورهاي غني از لحاظ بناهاي تاريخي وقديمي است وچندين بناي ايراني در فهرست آثار جهاني قرار دارد پس چطور تا به حال به اين مطلب اهميت داده نشده كه بايد از متوليان امر پرسيد اما آنچه مسلم است هنوز هم دير نشده وهنوزهم مي توان از اين صنعت يك صنعت تاثير گذار در اقتصاد كشورساخت ولذا يك از دلايل انتخ

اب اين موضوع از سوي اينجانبان همين مي باشد به عنوان مثالي ديگر كشور كوچك بحرين ومجمع الجزاير آن كه زماني جزو خاك ايران بوده با آن كه جزو كشور هاي نفت خيز مي باشد ولي به عن

وان يك كشور توريستي مطرح است وحتي كشور مالزي كه بناهاي تاريخي زيادي ندارد ولي بناهاي گردشگري فراواني دارد واز همين توريسم درآمد فراواني كسب مي كند هر چند آين درآمد براي ما در مقايسه با صنعت هاي ديگر رايج در كشور كم است ولي بخشي از آن است ودر اقتصاد تاثير گذار .
يكي از شعبات توريسم كه به تازگي بوجود آمده توريسم پزشكي است هما طور كه ميدانيدد

ر هر موردي كه صخبت مي شود هميشه از كشورهاي همسايه و مخصوصاً عربي به عنوان يك فرصت ياد مي شودوحال آنكه ما مشاهده مي كنيم كه توريسم پزشكي در ايران از طريق اين كشور ها انجام مي شودو اين خود يك مقوله ي مهم است هر چند امروزه د اكثر كشورها امكانات درماني وجود دارد ولي امكانات تخصصي در هر كشوري وجود ندارد وضمنا يادمان نرود كه در گذشته ما شاهد سفر هموطنان به كشورهاي ديگر براي درمان بوديم ولي اكنون اين مقوله ديگر وجود ندارد ولذا لازم دانستيم تا درمورد صنعت توريسم پروژه اي ارائه دهيم اميد است كه جلب رضايت خواننده كند واطلاعات مطلوبي در مورد اين صنعت وچالش هاوفرصت هاي پيش رو به

خوانندگان ارائه كند .
در ايران مسئله توريسم تاكنون جايگاه واقعي خود را نيافته است و عليرغم موقعيت مناسب و مساعد جغرافيائي بين دنياي شرق و غرب و وجود بسياري از مواهب طبيعي، فرهنگي و اسلامي و انواع جاذبه‌هاي قابل عرضه به بازارهاي توريستي بين‌المللي، درآمد ارزي ايران از اين بابت بسيا

ر ناچيز بوده و قابل توجه نمي‌باشد.
لذا باتوجه به اينكه جمعيت كشور رو به افزايش است و درآمد حاصله از نفت كه ميزان آن نيز گهگاه رو به كاهش نهاده و بهره‌برداري بيش از حد آن نيز عادلانه نيست، نمي‌تواند نقش عمده‌اي را در توسعة اقتصادي ـ اجتماعي كشور عهده‌دار باشد، به همين علت براي رونق بخشيدن به فعاليتهاي

اقتصادي در كشور و ايجاد رشد و توسعه‌اي هماهنگ، بخشهاي صنعت و كشاورزي را مي‌بايست بازسازي نمود و بخش سومي تحت عنوان توريسم را بدان افزود و به آن بها داد، چرا كه رونق بخشيدن به آن نياز به سرمايه‌گذاري كمتري در مقايسه با بخش كشاورزي و صنعت دارد.
توريسم وتوسعه:
ايران از نظر جاذبه هاي گردشگري اعم از فرهنگي‌ ،تاريخي ،وزيست محيطي از جمله غني ترين كشورهاي دنياست.

با وجود اين ايران هنوز در زمينه توريسم حتي از كشورهايي نظير تركيه سال ها عقب است .در حالي كه در بهترين شرايط سالانه ۵/۱الي ۲ ميليون گردشگر از ايران ديدن مي كنند ،تركيه در زمان مشابه و در بدترين شرايط پذيراي دست كم ۱۳ميليون توريست خارجي است .
در واقع با وسعتي حدود يك سوم خاك ايران سالانه چندين برابر از گردشگري در آمد كسب مي كند .
اين تفاوت فاحش در حالي حادث شده كه كه دو كشور ايران وتركيه از بسياري از جهات مشابه هم ودر بعضي موارد داراي بيشينه تاريخي مشتركي هستند از نظر آب وهوايي نيز به نظر مي رسد ايران شرائط مطلوب تري داشته باشد .اما اين كشور اخيراً نتوانستهبه واسطه جاذبه هاي تاريخي وطبيعي جايگاه در خور توجهي را كسب كند .در حالي كه ايران مي تواند سالانه ميليون ها وحتي ميليارد ها دلار از صنعت توريسم درآمد كسب كند از بخش گردشگري درآمد چنداني نصيب اين كشور نمي شود .
به اعتقاد برخي از كارشناسان وصاحبنظران در زمينه صنعت توريسم ،كمبود امكانات ،نبود زير ساخت هاي مناسب ،تبليغات اندك ودر بسياري از مواقع پائين تر از استاندارد هاي جهاني واتكاي بيش از حد به درآمد نفت از عواملي است كه باعث عقب ماندگي ايران در عرصه گردشگري شده باشد .
در بخش امكانات ايران از نظر اقامتگاه ها وتفريحگاه هاي توريستي وضعيت بسيار اسفناكي دارد.براي مثال ،هتل هاواقامت گاه هاي ما بااستاندارد هاي جهاني منطبق نيستند.در بسياري از اقامت گاه ها از پرسنل مجرب اعم از كارمند رسپشن ،مستخدم وپيشخدمت استفاده نمي شود وبه رغم آن كه طي سال هاي اخير برخي از هتل هاي قديمي مورد باز سازي قرار گرفته همچنان كشور با كمبود هتل مواجه است .از نظر تبليغات نيز طي سال هاي اخير وبا اشاعه تكنولوژي برتر نظير اينترنت در جامعه ،مسئولان ميراث فرهنگي وگردشگري تبليغ رادر اولويت كاري خود قرار دادند.
اما همين تبليغات نيز از كيفيت نازلي برخوردار خود .از نظر صادرات بيش از ۸۰درصد صادرات ايران

رانفت ومشتقات آن تشكيل مي دهند وتازماني كه اتكا به درآمد نفتي كاهش نيابد نمي توان نسبت به بهبود وضعيت گردشگري اميدي داشت .با فراهم شدن زمينه هاي ورود گردشگر خارجي ارز وارد مملكت شده وبا ارزي كه وارد مي شود مي توان روند كند وبطئي صنايع كشوررا سريع تر به گردش درآورد همان گونه كه در كشورهايي نظير تركيه واسپانيا نيز رخ داده است .بر اسا آمار ها اسپانيا ميان دو تا چهار برابر سود نفتي ايران از توريسم كسب در آمد مي كند .در واقع اسپانيا از جاذبه هاي تاريخي وگردشگري خود به بهترين وجه استفاده كرده واين در حالي است كه م

ا همچنان قادر نيستيم امكانات اوليه براي توسعه بخش توريسم را فراهم كنيم توريسم ازجمله صنايعي است كه مي توان با اتكا به آن وبه دليل ارز آور بوده آن از وابستگي خارجي كشور نيز به ميزان قابل توجه كاست .
سابقة جهانگردي در ايران
سرزمين ايران با آثار تاريخي، هنري و ميراثهاي فرهنگي خود به طور قطع براي جهانگردان عهد قديم بهترين مقصد محسوب مي‌شد. گرچه از سياحاني كه قبل از اسلام به ايران سفر كرده‌اند اطلاع دقيقي در دست نيست ولي آنچه كه مسلم است، بعداز اسلام جهانگرداني به ايران سفر كرده و مشهودات خود را در سياحت‌ نامه‌هاي خويش به رشتة تحرير درآورده‌اند. مشهورترين جهانگرد

ان خارجي كه از ايران بازديد نموده و آثاري به نام سياحت‌نامه از خود به جاي گذاشته‌اند عبارتند از:
ـ ابن حوقل، سياح عرب كه در اواسط قرن چهارم هجري به ايران آمد و مشهودات خود را درباره ايران در كتابي به نام «صورة الارض» نگاشته است.
ـ مقدسي، صاحب كتاب «احسن التقاسيم في معرفت الاقاليم» كه در اكثر بلاد اسلامي منجمله ايران مسافرت و ساحت كرده و در كتاب خود دربارة شهرهاي ايران سخن به ميان آورده است.
ـ ياقوت حموي، مولف كتاب «معجم‌البلدان» در جغرافيا (آغاز قرن هفتم هجري) كه به ايران سفر كرده و به شرح بلاد ايران پرداخته است.
ـ ابن بطوطه، از اهل طنجه در مراكش است كه به ايران سفر كرده و در سير خود از نقاط مختلف ايران و از جمله شهرهاي ان نام برده و به توصيف آنها پرداخته است.

ـ ابودلف، جهانگرد عرب، شاعر و جغرافيدان معروف كه در سالهاي ۳۳۱ تا ۳۴۱ هجري قمري در شهرهاي مختلف ايران گردش كرده و از آثار تاريخي اصفهان به تفصيل در نوشته‌هاي خود ياد كرده است.

از جهانگردان اروپايي و غيراسلامي كه به ايران سفر كرده‌اند، از معروفترين آنها مي‌توان به شرح زير نام برد:
ـ شش تن از جهانگردان و نيزي كه در دوران صفويه به ايران آمدند و در سفرنامة خود از وضع اجتماعي زنان و مردان ايران سخن گفته‌اند.
ـ پيترو دلاواله، سياح و معمار معروف ايتاليايي كه در عصر صفويه به ايران آمد و از اصفهان ديدن كرد و در سفر نامه خود راجع به تمامي آثار و ابنية تاريخي اصفهان و ارزش معماري هر يك از آنها قلم فرسايي كرد.مدتي در اصفهان اقامت نمود در سفرنامة خود ادعا كرد كه اصفهان را بيش از لندن مي‌شناسد.
ـ انگلبرت كمپفر، سياح آلماني در سال۱۶۸۴ به ايران آمد، سفرنامة وي حاوي مطالب ارزندة جغرافيايي در مورد ايران است.
تاورنيه، سياح تاجر پيشة فرانسوي در طول سالهاي ۱۰۴۱ تا ۱۰۷۸ هجري قمري شش بار به ايران سفر كرد، سفرنامة وي حاكي از انتقاد از بافت قديمي شهر اصفهان است
ـ آنتوني شرلي، به اتفاق برادرش روبرت شرلي در زمان شاه عباس از انگلستان به ايران آمد. وي در سفرنامة خود از مساجد بسيار عالي و اعتقادات مذهبي ايران سخن گفته است.
ـ مادام ديولافوا، كه با زوج هنرمند خود مارسل معمار و نقاش معروف در اواخر قرن سيزده هجري به ايران سفر كرده است. در سفرنامه‌هايي كه از خود به يادگار گذاشته اصفهان و آثار تاريخي آن را توصيف نموده و به وصف ديگر شهرهاي ايران نيز پرداخته است.
ـ هانري رئه دالماني، سياح فرانسوي كه در سال ۱۳۲۴هجري به ايران آمد، سفرنامه‌اي از خود تحت عنوان از خراسان تا بختياري به جاي گذاشته است.
ـ پيرلوتي، سياح و نويسندة معروف فرانسوي در سال ۱۳۲۱هجري به ايران مسافرت نمود. وي سفرنامة خود را تحت عنوان «به سوي اصفهان» به رشتة تحرير درآورده است.
ـ اوژن فلاندن، سياح و نقاش فرانسوي كه در دوران قاجاريه به ايران آمد و سفرنامة وي همراه با آلبوم مصور از آثار باستاني ايران است.
ـ لارنس لكهارت، در ايران مطالعاتي انجام داده و كتابي دربارة ايران تحت عنوان «انقراض سلسلة صفويه و ايام استيلاي افاغنه» نوشته است.
ـ جرج كلارك، شهرساز معروف جاني كه به ايران سفر كرده و دربارة اصفهان مي‌گويد كه به عقيده وي، اصفهان را بعد از پكن بايد بزرگترين و معروفترين شهر قديمي جهان دانست.
ايجاد تشكيلات توريستي در ايران
صنعت توريسم از نيم قرن بيش از اين طرف به منظور شناساندن مفاخر ايران و تمدن كهن اين

سرزمين باستاني، رسماً شكل گرفت و براي اولين بار در سال ۱۳۱۴، اداره‌اي در وزارت كشور به نام «ادارة امور جهانگردي» تاسيس شد. فعاليت اين اداره محدود به چاپ نشرياتي به صورت كتابچه‌هاي كوچك راهنما، به منظور راهنمايي توريستها و معرفي ايران از نظر جغرافيايي، سياسي، اجتماعي، و تهيه و توزيع آنها گرديد. بعد از شهريور سال ۱۳۲۰ ادارة مذكور، جاي خود را به «شورايعالي جهانگردي» داد. اين شورا هفته‌اي يكبار در وزارت كشور تشكيل مي‌شد و امور اداري آن را ادارة سياسي وزارتخانه مزبور انجام مي‌داد.
در سال ۱۳۳۳اهميت جلب توريست خارجي با توجه به جنبه‌هاي اقتصادي آن و به منظور تحكيم

مباني حسن تفاهم ميان افراد كشورهاي مختلف مورد توجه دولت قرار گرفت و ادارة امور جهانگردي مجدداً در وزارت كشور تشكيل شد. اين اداره طي دورة جديد فعاليت خود، موفق به انجام خدمات زيربناي چندي در زمينه‌هاي مختلف توسعة جهانگردي كشور شد كه از آن جمله مي‌توان پيشنهاد تهية قوانيني مربوط به ورود و خروج اتباع بيگانه را نام برد.
در سال ۱۳۴۰ شورايعالي جهانگردي مركب از ۱۲ نفر از نمايندگان وزارتخانه‌ها و مؤسسات دولتي و سه نفر از اشخاص مطلع و بصير در امور جهانگردي، تشكيل گرديد كه وظيفة آن تعيين خط‌مشي و برنامه‌هاي اجرايي ادارة امور جهانگردي وزارت كشور بود و اصولاً بر امور مربوط به جهانگردي كشور در سطح عالي نظارت داشت.
ايجاد اين تشكيلات يك سلسه فعاليتهاي تاسيساتي را موجب شد و با آنكه تحولات انجام شده غير متشكل و بدون برنامه صورت گرفت ولي توجه و علاقة خارجيان را به بازديد از ايران افزايش داد و زماني فرا رسيد كه عدم وجود وسايل پذيرايي مناسب و تجهيزات كافي براي جوابگويي به تقاضاي جهانگردي، نياز به اقدامات اساسي در اين زمينه را محسوس گردانيد، به همين لحاظ براي شروع اقدامات جديتر و مؤثرتر در امر جهانگردي نخستين گام، بنيانگذاري سازماني مناسب براي ايجاد هماهنگي و نظارت بر كليه فعاليتهاي جهانگردي كشور بود، اين ضرورت موجب شد كه در تاريخ ۱۷فروردين سال ۱۳۴۲ سازماني به نام «سازمان جلب سياحان» تاسيس گردد. سازمان جلب سياحان با تهيه و تنظيم و اجراي طرحها و برنامه‌ريزيهاي وسيع و دامنه‌دار اقدامات بسيار موثر و زيربنايي را براي توسعة صنعت جهانگردي كشور به عمل آورد.
در سال ۱۳۵۳ سازمان جلب سياحان با وزارت اطلاعات وقت ادغام شد و اين وزارت تحت نام وزارت اطلاعات و جهانگردي شروع به كار نمود. ادارة امور ايرانگردي و جهانگردي توسط چهار شركت سهامي به اسامي شركت سهامي تاسيسات جهانگردي ايران، شركت سهامي گشتهاي ايران، شركت سهامي مركز خانه‌هاي ايران و شركت سهامي سازمان مراكز جهانگردي براي ورزشهاي زمستاني تحت نظارت وزارت اطلاعات و جهانگردي اداره مي‌شد.
در سال ۱۳۵۸ به منظور جلوگيري از تداخل وظيفه و هماهنگ نمودن تمام فعاليتها و مسائل مربوط به امر جهانگردي در جهت اعمال سياست صرفه‌جويي، طبق مصوبة ۲۱/۸/۱۳۵۸ شوراي انقلاب چهار شركت مذكور در يكديگر ادغام گرديده و تحت عنوان سازمان مراكز ايرانگردي و جهانگردي با بافت و خط‌مشي‌هاي جديد و هدفهاي متمايز از گذشته شروع به فعاليت نمود. اين سازمان ادار

ة بهره‌برداري از واحدهاي اقامتي به شكل هتل، متل، مهمانسرا، اردوگاه، كلبه، چادر، رستوران، چايخانه، پيست اسكي، تاسيسات كنار دريا، حمامهاي آب معدني، تاسيسات و مراكز ورزشي زمستاني، و هر نوع محل مناسب ديگري را براي ايرانگردي و جهانگردي به عهده دارد. در حال حاضر معاونت سياحتي و زيارتي وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي و سازمان سياحتي و مراكز تفريحي بنياد مستضعفان و جانبازان انقلاب اسلامي، انجام كليه فعاليتهاي صنعت توريسم را در سطح كشور به عهده دارند كه با همكاري ساير ارگانهاي ذيربط در سراسر كشور، در پيشبرد توسعه توريسم و رسيدن به هدفهاي مورد نظر گام برمي‌دارد. تشكيلات معاونت سياحتي و زيارتي شام

ل ۵ واحد ذيل است:
۱٫ ادارة كل نظارت بر خدمات سياحتي
۲٫ مركز مطالعات و تحقيقات ايرانگردي و جهانگردي
۳٫ دفتر برنامه‌ريزي وامور فني
۴٫ مركز آموزش عالي ايرانگردي و جهانگردي
۵٫ مركز امور فرهنگي ايرانيان خارج از كشور
با پايان جنگ تحميلي و آرامش نسبي منطقه، دولت جمهوري اسلامي ايران با فراهم آوردن شرايط مناسب تلاش بي‌وقفه‌اي را جهت راه‌اندازي و رشد و گسترش توريسم كشور معمول داشته است.

اشتغال و جهانگردی
مجموعه فعاليت هاي گسترده اي که معمولا توسعه گردشگري در کشور ايجاد مي کند بيش از هر بخش فعاليت اقتصادي ديگر فرصت هاي شغلي فراهم مي آورد . اين بدان علت است که صنعت

جهانگردي اصولا يک فعاليت خدماتي است و نيروي انساني بيشتري مي طلبد .
اثرات افزايش اشتغال در بخش گردشگري کشورهاي در حال توسعه مساعدتر از کشورهاي صنعتي است زيرا در کشورهاي در حال توسعه زمينه و امکانات رشد صنعتي محدود است . فعاليت هاي صنعت جهانگردي عمدتا شامل صنايع ساختماني ( مانند هتل ها ، متلها ، دهکده ها و امثال آنها ) صنايع غذايي ( مانند رستوران ها ، چايخانه ها ، و غيره ) بخش تجاري جهانگردي ( مانند آژانس هاي مسافرتي ، تور گردانهاو مشابه آن ) صنعت حمل و نقل ( مانند خطوط حمل ونقل

هوايي ، شرکتهاي حمل و نقل دريايي ، شرکتهاي اتوبوس راني ، خطوط راه آهن ، شرکت و آژانس هاي کرايه اتومبيل و غيره ) راهنمايان ، مراکز فروش کالاهاي سوغاتي و هدايا ، صنايع دستي ، مراکز تفريحي و امثال آنها مي باشد.
بررسيهايي که بخش جهانگردي بانک جهاني در مکزيک و کنيا به عمل آورده است ، نشان مي

دهد براي هر واحد سرمايه اي که در بخش گردشگري صرف مي شود ، بيش از هر بخش فعاليت اقتصادي ديگر فرصتهاي شغلي جديد ايجاد مي گردد.
بررسي هاي مشابه اي که توسط سازمان جهانی در ساير کشورها به عمل آمده ، به نتايج مشابهي رسيده است . رابطه ميزان سرمايه گذاري و فرصتهاي شغلي که بر اثر آن فراهم مي شود ، در تمام کشورها و مناطق مختلف يکسان و به يک نسبت نيست بلکه بر اثر عوامل مشروح زير متناوب مي باشد:
– خصوصيات سيستم اقتصادي و سياست اشتغال کشور
– ابعاد موسسات توريستي ، نوع مديريت ، درجه ماشيني بودن صنايع ، ميزان استفاده از خدمات کامپيوتري و فصلي بودن فعاليت.
با نگاهي به آمارها و پيش بيني هاي سازمان جهاني جهانگردي و شوراي جهانگردي و مسافرت جهاني ،در مي يابيم که صنعت گردشگري به عنوان بزرگترين سازمان يا نهادي که مي توان به کارگيري نيروي انساني را داراست ، در بسياري از کشورها به صورت بزرگترين کارفرما درآمده است:
اين صنعت در اروپاي شرقي ۴/۹درصد از حقوق کليه کارکنان را مي پردازد –
– در سال ۱۹۹۴ ، بيش از ۱/۷تريليون دلار دستمزد يا حقوق از طریق صنعت گردشگری پرداخت شده است،یعنی مبلغی برابر با۱۰/۳درصد کل دستمزدها وحقوقهای کارکنان سراسر دنيا.
– در جزاير و کشورهاي حوزه کارائيب ۱۸/۷درصد دستمزد و حقوق کارکنان از طريق صنعت گردشگري پرداخت مي شود.
– پيش بيني مي شود در سال ۲۰۰۵ مشاغلي که به وسيله صنعت جهانگردي ايجاد مي شود ، به ميزان ۵/۹درصد رشد يابد.
اشتغال زايي صنعت گردشگري به سه گروه به شرح زير تفکيک مي گردد:
اشتغال مستقيم : مشاغلي که کارکنشان با جهانگردان در تماس هستند و به صورت مستقيم با تجربه هاي جهانگردي سرو کار دارند ، مانند : مهمانخانه ها ، کارکنان مهمانپذيرها ، شرکتهاي هواپيمايي و کشتيراني ، دفاتر خدمات جهانگردي ، کارکنان مراکز تفريحي و فروشگاههايي که در اين بخش کار مي کنند.
اشتغال غير مستقيم : آنهايي هستند که با واحدهايي که در اين صنعت به صورت مستقيم ايج

اد شغل مي کنند در تماس هستند ، مانند : شرکتهايي که مواد و ملزومات مورد نياز مهمانپذيرها را تامين مي کنند ، شرکتهاي ساختماني که مهمانخانه ها را مي سازند و توليد کنندگان هواپيما.
اشتغال القايي : مشاغلي که ازمشاغل مستقيم و غير مستقيم بخش جهانگردي در اقتصاد ملي به وجود مي آيدارقام ارائه شده در بالا ، که منتج از بهره وري نيروي کار و سطوح پرداخت مي ب

اشد ، در عين حال نشانگر اين نکته است که صنعت جهانگردي در کشورهايي که در سطوح پايين تري از توسعه قرار دارند ، به شکل قابل توجهي در سهم اشتغال نقش دارد.

سازمان جهانی جهانگردی
از آنجا که سازمان جهانی جهانگردي مهمترين تشکيلات و سازمان بين المللي در زمينه فعاليت هاي گردشگری مي باشد،لذا در زير اشاراتي گذرا به آن سازمان خواهد شد.
سازمان جهاني جهانگردي در سال ۱۹۷۵ تاسيس وبزرگترين تشکيلات جهاني جهانگردي محسوب مي گردد . قبل از تاسيس اين سازمان ، معتبرترين سازمان بين المللي و تخصصي جهانگردي (اتحادیه بین المللی سازمانهای رسمی مسافرتی).
بود که در سال ۱۹۲۵ تاسيس شده بود و بعدها جاي خود را به سازمان جهانگردي سپردسازمان جهاني جهانگردي داراي۱۰۶ عضو رسمي با مليتهاي مختلف و ۱۵۸ سازمان فني ، موسسه و اتحاديه هاي بين المللي و منطقه اي است . مقر دائمي اين سازمان در مادريد اسپانيا قرار دارد و هدف از تاسيس آن ترويج و توسعه جهانگردي است.
مهمترین زمینه های فعالیت سازمان جهانی جهانگردی
جريان آزاد و بدون مانع جهانگردي از يک کشور به کشوري ديگر و در داخل هر کشور .
کمک به توسعه اقتصادي کشورها از طريق گسترش جهانگردي .
تقويت نقش جهانگردي به عنوان يک عامل حياطي در بازرگاني جهان .
تاکيد بر اثرات فرهنگي و اجتماعي جهانگردي بر زندگي ملل .
-حمايت از منافع ، حقوق جهانگردي و سازمانهاي جهانگردي
-آگاهي و نظارت دائم در زمينه هاي حفاظت محيط زيست و بهبود روش زندگي
برنامه های عمومی کار سازمان جهانی جهانگردی
همکاري براي توسعه
آمار و تحقيقات بر روي بازار

ارتباط و اسناد
آموزش
محيط زيست و برنامه ريزي
کيفيت خدمات جهانگردي
ساختار تشکیلاتی سازمان جهانی جهانگردی

مجمع عمومي : بالاترين رکن سازمان است و جلسات آن سالانه تشکيل مي شود. –
– شوراي اجرايي : مسئول بررسي فعاليت ها و بودجه و ساير موضوعات مهم سازمان مي باشد که جلسات آن سالي دوبار تشکيل مي شود.
– کمسيون هاي منطقه اي : کشورهاي عضو توسط مجمع عمومي به شش منطقه آفريقا ،آمريکا ، شرق آسيا و اقيانوسيه ، اروپا ،خاورمیانه وجنوب آسیا تقسیم شده اند،اجلاس این کمسیونها به صورت سالیانه برگزار می گردد.
انواع عضویت در سازمان جهانی جهانگردی
اعضاي کامل : شامل دولتهايي که داراي استقلال و حق حاکميت هستند.
اعضاي وابسته : شامل تشکيلات بين المللي ، بين الدولي و غير دولتي با علايق ويژه جهانگردي.
اعضاي پيوسته : دولتهايي که در زمينه امور خارجي خود داراي استقلال نيستند.
سازمان جهانی جهانگردی کمکهای
. کشف جاذبه هاي موجود و بالقوه جهانگردي ، انجام مطالعات مقدماتي براي سرمايه گذاري در امر جهانگردي ، ارائه برنامه هاي اساسي توسعه جهانگردي
دستيابي به يک چارچوب استاندارد براي تشکيل ساختار اداري جهانگردي و شرکت هاي سهامي توسعه جهانگردي .
تدوين آيين نامه ها و مقررات جهانگردي .
جمع آوري آمار جهانگردي و پيش بيني و تحليل آنها .
تشکيل روابط عمومي به منظور نظام بخشيدن به فعاليت هاي تبليغاتي جهانگردي .

اجراي برنامه هاي آموزشي در زمينه هاي جهانگردي و هتلداري و فراهم نمودن امکانات لازم براي انجام مطالعات در زمينه تاسيس مراکز آموزش جهانگردي و هتلداري .
ارائه طرحها و پروژه هايي در خصوص تاسيسات جهانگردي ، برنامه ريزي ، بهره برداري ، اصلاح سيستم مهمان پذيري هتلها ، اردوگاههاي تعطيلاتي ، استراحتگاهها ، کمپها و امثال آنها

.
سرمايه گذاري در زمينه مطالعات اقتصادي .
تنظيم سياست ها و برنامه ها و اهداف توسعه جهانگردي داخلي .
ايران از سال ۱۳۴۲ ابتدا به عضويت اتحاديه بين المللي سازمانهاي رسمي مسافرتي و سپس در سال ۱۳۵۴ به عضويت کامل سازمان جهاني جهانگردي در آمده است.
سیمای جهانی جهانگردی
مسافرت و صنعت جهانگردي به عنوان یکی از بزرگترين و متنوع ترين صنايع در دنيا به حساب مي آيد . بسياري از کشورها اين صنعت پويا را به عنوان منبع اصلي در آمد ، اشتغال ، رشد بخش خصوصي و توسعه ساختار زير بنايي مي دانند . در سراسر دنيا در کشورهاي در حال توسعه ، يعني در آنجا که شکلهاي ديگر توسعه اقتصادي مثل توليد يا استخراج منابع طبيعي ، از نظر اقتصادي به صرفه نيست يا نقش چندان مهمي در صحنه تجارت و بازرگاني ندارد ، به توسعه صنعت گردشگري توجه زيادي مي شود .
صنعت گردشگري يکي از پر رشدترين سيستم هاي اقتصادي جهان است . اگر چه در برخي از دوره ها به دلايلي دچار رکود و جذر و مدهايي مي شود ، ولي همواره عاملي براي بهبود وضع اقتصادي و فرهنگي بوده است .
جهانگردي فرصتي بزرگ براي بسياري از کشورهاي در حال توسعه است که داراي چشم اندازهاي طبيعي و ميراث فرهنگي غني هستند ، زيرا با تکيه بر اين منابع مي توانند مبناي براي ارتقاي توسعه اقتصادي ، اجتماعي و فرهنگي فراهم آورند .
از سال ۱۹۵۰ که مسافرت در ابعاد جهاني توسعه يافت و به صورت يک فعاليت عمومي درآم

د، هر سال بر تعداد جهانگردان افزوده شده و نرخ اين افزايش به طور متوسط ، ۷/۲درصد بوده که در سال ۱۹۹۷ به ۱۲/۳درصد افزايش يافت . در سال ۱۹۹۷ جهانگردان و کساني که در سطح جهان با هدف گذراندن تعطيلات و تفريح به مسافرت رفتند ، بالغ بر ۶۰۰ ميليون نفر و در آمد حاصل از آن به بيش از ۴۴۹ ميليارد دلار رسيد . سازمان جهاني جهانگردي پيش بيني نموده است که در سال ۲۰۱۰ اين تعداد به يک ميليارد و صد و هشت ميليون نفر خواهد رسيد

تعداد گردشگران بين المللي در سطح جهان از سال ۱۹۹۵ تا ۱۹۹۸ رشدي معادل ۱۲/۲درصد داشته است . در دهه ۱۹۸۰ در آمد حاصل از جهانگردي در سطح بين المللي سرعتي بيش از تجارت جهاني داشت و در حال حاضر از نظر ارزش صادراتي ، در صد بسيار بالايي را تشکييل مي دهد . بر اساس آمارهاي منتشره جهاني ، ۹/۱۰ درصد از کل توليد ناخالص جهان متعلق به صنعت گردشگري است.
۴/۱۱ درصد از کل سرمايه گذاري هاي جهاني ( تقريبا معادل با ۷۰۰ ميليارد دلار ) به صنعت گردشگري تعلق دارد.
۱۱ درصد از در آمد مالياتي جهام ( تقريبا معادل ۶۰۰ ميليارد دلار ) از صنعت جهانگردي ناشي مي شود.
بودجه اي که به مسافرت و تفريح تخصيص مي يابد ، سه برابر بودجه اي است که صرف امور دفاعي مي شود.
هزينه گردشگري بين المللي معادل ۱۲ درصد از صادرات جهان و بيش از۲۵ درصد تجارت جهاني در بخش خدمات مي باشد.
در آمد حاصل از گردشگري بين المللي طي سالهاي ۱۹۹۵ تا ۱۹۹۸ ، در سطح جهان از ۴۰۷ ميليارد دلار به ۴۴۱ ميليارد دلار افزايش يافته ( يعني ۸/۳۵درصد رشد داشته است

فصل دوم…………… اهداف و مامویتها

Mission & Vision

ايران و معضلي به نام توريسم! October 15, 2005

ايسکانيوز ـ مطابق با برآوردها و مفاد برنامه چهارم توسعه، مي‌بايست تا سال پاياني اين برنامه، دو ميليون توريست از ايران بازديد کنند.
هدفي که با توجه به شرايط فعلي تحقق آن اندکي دشوار مي‌نماياند چه آنکه بودجه اختصاص داده شده به سازمان ميراث فرهنگي کشور، ‌بودجه امسال، هشت هزار ميليارد ريال، لحاظ شده ا

ست. که با توجه به سهم ۲۰ درصد گردشگري از اين بودجه، فقط مبلغي در حدود ۱۶۰ هزار دلار نصيب آن مي‌شود.
در کشورهايي که از جاذبه‌هاي توريستي برخوردار هستند، توريسم به يک صنعت بدل شده است و به واسطه آن درآمدهاي هنگفتي حاصل مي‌شود، سهم درآمد حاصل از گردشگري در بودجه سالانه مصر، فرانسه و آمريکا گواه اين امر است. اما در ايران در حالي که پيشتر مسوولين امر از رشد سالانه ۳۰ درصدي توريسم در کشور سخن مي‌رانند، شرايط به گونه‌اي رقم خورده است که اين رشد نه تنها محقق نخواهد شد، بلکه تنزل کيفي صنعت توريسم در کشور، بسيار متحمل است. در برنامه سوم توسعه ميزان جذب توريست، چهار ميليون نفر برآورده شده بود که تنها جذب ۵/۱ ميليون توريست محقق شد.
كمي آمار، براي روشن شدن موضوع
صنعت توريسم در دنيا سومين صنعت پررونق بعد از صنايع نفت و خودروسازي است، صنايعي ك

ه مهم‌ترين شاخصه‌ي آن‌ها اشتغال‌زايي است. با توجه به حجم سالانه‌ي درآمد توريسم، دولت ايران در برنامه‌ي سوم توسعه، بالا بردن تعداد گردشگران را از ‌۱ ميليون و ‌۳۰۰ هزار نفر در سال ‌۷۸ به ‌۴ ميليون نفر در سال ‌۸۳ با متوسط نرخ رشدي برابر ‌۲۴ درصد در نظر داشت و در همين راستا پيش‌بيني شده بود درآمد ارزي حاصل از گردشگري از ‌۶۳۰ ميليون دلار در سال ‌۷۸ به ‌۲ ميليارد دلار در سال ‌۸۳ با نرخ رشد ‌۲۰ درصد افزايش يابد، اما تنها در سال ‌۷۹ حدود ‌۸۰ درصد از اهداف در

جذب گردشگران خارجي تحقق پيدا كرد و سال ‌۸۰ نيز باز هم كاهش يافت و به ‌۶۰ درصد رسيد، اين در حالي است كه متوسط نرخ پيش‌بيني شده در طول پنج سال برنامه‌ي سوم ‌۲۴ درصد بوده كه تنها ‌۸/۳ درصد آن به عمل درآمده است.
متأسفانه ايران اكنون به دليل برنامه‌ريزي‌هاي نادرست سال‌هاي گذشته، حتي در ميان ‌۴۰ كشور برتر دنيا در جذب جهانگردان نيز قرار ندارد و درآمد ناچيز آن از اين صنعت بزرگ تنها ۷۰۰ ميليون دلار در سال است.
كارشناسان فن معتقدند كه به ازاي ورود هر گردشگر به ايران پنج شغل و حتي بنا به برآورد برخي از كارشناسان ۱۰ شغل ايجاد مي‌شود و اين در حالي است كه براي ايجاد هر شغلي بايد ۱۰ ميليون تومان سرمايه‌گذاري كرد
هر روز بدتر از ديروز
شرايط اسفناک و الزامات محدود کننده‌اي که پيش پاي گردشگران خارجي براي ورود به کشور وجود دارد از اصلي‌ترين دلايل تنزل روزافزون صنعت توريسم در کشور محسوب مي‌شود. مشکلات صدور رواديد، دو نرخي نبودن قيمت هتل‌ها و موزه‌ها و…موجب شده است که گردشگران خارجي رغبتي براي ورود به ايران نداشته باشند. در تيرماه سال گذشته حسين مرعشي رياست موقت سازمان ميراث فرهنگي و گردشگري، تعداد گردشگران واقعي ورودي به ايران، ‌در سال ۸۲ را ۴۰ هزار نفر اعلام کرد که در مقايسه با ۲۰ ميليون گردشگر ورودي فرانسه در سال بسيار تاسف آور است.
اما گويي اراده‌اي براي رفع معضلات قديمي توريسم در کشور وجود ندارد. در کشوري که قرار

است درآمد صنعت توريسم از ۷ صدم درصد در سال ۱۳۸۳ به ۲ درصد در سال ۱۴۰۴ شمسي ارتقا يابد، هنوز زيرساخت‌هاي لازم براي نيل به اين مقصود ايجاد شده است. سرويس اجتماعي ايسکانيوز اين مقوله را با صاحبنظران اين عرصه درميان مي‌گذارد.
ورود گردشگران بین المللی به ایران

روند ورود گردشگران بين المللي به ايران طي سالهاي ۱۳۴۸ تا ۱۳۵۶ ( بجز سال ۵۲ که با کاهش ورود گردشگران بين المللي ثبت شده است ) روند افزايشي ، و از سال ۵۶ تا ۶۷ با کاهش روبه رو بوده است . اين کاهش در سال ۱۳۶۶ به حداقل مقدار خود طي ۳۰ سال گذشته رسيده ا

ست .ازسال ۶۷ تا۷۸ نیز تعداد گردشگران بین المللی ورودی به کشور با افزایش متناوب روبرو بوده است.
تفکيک ورود گردشگران بين المللي به کشور بر اساس مدل سفر سال ۱۳۷۱ تا ۱۳۷۸ بيانگر آن است که طي سالهاي گذشته بيشترين ورود گردشگران بين المللي به ايران به ترتیب از مرزهاي زميني و هوايي و دريايي بوده است . طي نه ماهه اول سال ۷۹ ، ۸۰ درصد از گردشگران از مرزهاي زميني ، ۱۹ درصد از مرزهاي هوايي و تنها ۱ درصد از گردشگران ورودي به ايران از مرزهاي دريايي وارد کشور شده اند.
تفکيک مبدا سفر گردشگران بر اساس مناطق عمده جهاني بيانگر آن است که بيشترين گردشگران ورودي به ايران از کشورهاي اروپايي ( با احتساب کشورهاي تازه استقلال يافته ) وارد ايران شده اند . پس از اروپا بيشترين مسافران ورودي به ايران از کشورهاي جنوب آسيا و پس از آن از کشورهاي خاورميانه بوده اند.
در سال ۱۳۷۸ رقمي بالغ بر ۱۴۷ هزار نفراز گردشگران بين المللي ورودي به ايران به علت عدم ثبت مليت گردشگران در ستون نا معين ثبت شده است.
خروج ایرانیان از کشور
ملاحظه مي گردد از سال ۱۳۴۸ تا ۱۳۷۸ به ازاي هر سال تنها تعداد مسافران خروجي از کشور ، بدون تقسيم بندي مربوط به قصد سفر ، زمان (ماه) سفر ، جنسيت و غيره ، موجود مي باشد.
همچنين ملاحظه مي گردد خروج ايرانيان از کشور طي سالهاي ۱۳۴۸ تا ۱۳۵۲ با روند افزايشي روبه رو بوده است که اين روند از سال ۱۳۵۲ تا ۱۳۵۶ افزايشي بوده اما سرعت آن بيشتر بوده است . اين روند طی سالهاي ۱۳۵۶ تا ۱۳۶۰ که مصادف با پيروزي انقلاب اسلامي و آغاز

جنگ تحميلي بود ، با روند کاهش قابل توجهي مصادف مي شود.
خروج ايرانيان از کشور به مقاصد بين المللي طي سالهاي ۱۳۶۰ تا ۱۳۶۳ با افزايش ساليانه چشمگير بوده است و از سال ۱۳۶۳ تا ۱۳۷۳ به غير از سال ۱۳۷۰ از روند يکنواختي برخوردار بوده ، اما از سال ۷۲ تا ۷۸ با روند افزايشي چشمگيري رو به رو بوده است.
درآمد ارزی حاصل از ورود گردشگران بین المللی به ایران
درآمد ارزي حاصل از ورود گردشگران بين المللي به ايران طي سالهاي ۱۳۴۸ تا ۱۳۵۷ با افزايش روبه رو بوده است . بيشترين درآمد ارزي گردشگران به ايران در سال ۱۳۵۷ با رقمي بالغ بر ۲۳۵ ميليون دلار بوده است . از سال ۵۷ به بعد به علت پيروزي انقلاب اسلامي و سالهاي جنگ

تحميلي تا سال ۶۷ تقريبا ثابت و با تغييرات جزئي مواجه بوده است . از سال ۶۷ تا ۷۸ نيز با توجه به آرامش نسبي اوضاع سياسي و اجتماعي کشور ، درآمد حاصل از ورود گردشگران بين المللي با روند روبه رشد روبه رو بوده است.
يادآوري مي شود که در سطح بين المللي به منظور محاسبه اثر اقتصادي گردشگري بر حسابهاي ملي از روش حسابهاي اقماری گردشگري استفاده مي گردد که در حال حاضر اين سيستم به منظور اجرا در سطح ملي توسط سازمان ايرانگردي و جهانگردي در حال بررسي مي باشد ، در حال حاضر ارقامي که به عنوان درآمد حاصل از گردشگري بين المللي به کشور مورد بحث قرار مي گيرد ، برآوردي براساس هزينه اقامت ، خوراک ، گشت و امثال آن بوده است و حداقل درآمد را بيان مي کند.
هزینه گردشگری
با عنايت به عدم برقراري حسابهاي اقماري گردشگري در ايران و عدم ثبت ارز خروجي هراه مسافر ، همچنين هزينه هاي تعمير و نگهداري مربوط به تاسيسات اقامتي ، جاذبه هاي گردشگري و غيره ، نمي توان بحث دقيقي در زمينه هزينه گردشگري داشت اما با احتساب خروج ۱۰۰۰ دلار به ازاي خروج هر گردشگر ايراني از چرخه اقتصاد کشور ، ملاحظه خواهيم نمود که هزينه گردشگري در زمان حال از درآمد آن در ايران بيشتر بوده و به عبارت ديگر تراز درآمد و هزينه گردشگري ايران منفي بوده است.

تاسیسات اقامتی
عمده ترين تاسيسات اقامتي در کشور به يکي از گروههاي هتل ها ، مسافرخانه ها ، هتل آپارتمانها ، تعلق دارد . البته در برخي از استانهاي کشور ، از جمله استانهاي ساحلي درياي خزر و استان خراسان ، اقامت در منازل شخصي نيز وجود دارد که با توجه به استانداردهاي بين المللي ، خارج از استاندارد خدمات گردشگري بوده است و در بحث فعلي مورد بررسي قرار نمي گيرد.
هتل
در حال حاضر ۲۱۳ هتل ۱ ستاره ، ۱۹۰هتل ۲ ستاره ، ۵۶ هتل ۳ ستاره ، ۲۶ هتل ۴ ستا

ره و ۹ هتل ۵ ستاره ، در کشور به فعاليت مشغول هستند که توزيع استاني آنها در نقشه ها و نمودارهاي پيوست قابل مشاهده است . بيشترين تعداد هتل در استان هاي خراسان با ۸۸ هتل و تهران با ۶۹ هتل مشاهده مي شود.
سيستم درجه بندي هتل ها که عمده ترين تاسيسات اقامتي مورد بهره برداري گردشگران بين المللي در کشوراست ، بر اساس درجات ۱ ستاره ، ۲ ستاره ، … ، ۵ ستاره مي باشد ک

ه توسط معاونت نظارت بر خدمات گردشگري سازمان ايرانگردي و جهانگردي سنجيده و اعطا مي گردد.
هتل آپارتمانها ومسافرخانه ها
علاوه بر هتل ها ، هتل آپارتمان ها و مسافرخانه ها مهمترين تاسيسات اقامتي عمومي صنعت گردشگري ايران را تشکيل مي دهند . در سراسر ايران ۹۵ هتل آپارتمان و ۱۷۸۲ مسافرخانه وجود دارد.
بيشترين تعداد هتل آپارتمان متعلق به استان خراسان با ۷۵ هتل آپارتمان است . و بيشترين تعداد مسافرخانه هاي ايران به ترتيب در استانهاي خراسان با ۵۷۷ ، اردبيل با ۱۸۷ و فارس با ۱۴۴ مسافرخانه مشاهده مي شوند.
در مجموع بيشترين تاسيسات اقامتي عمومي شامل هتل ، هتل آپارتمان و مسافرخانه در استان خراسان وجود دارد که چنانچه آمار خانه هاي مسکوني که پذيراي زائران حرم مطهر امام رضا (ع) هستند به آمار تاسيسات اقامتي فوق اضافه نماييم ، اهميت مديريت و سياست گذاري تاسيسات اقامتي مرتبط با گردشگران اين استان به خوبي مشاهده مي شود.
به منظور مقايسه ميزان اقامت مسافر در تاسيسات اقامتي از شاخصي به نام متوسط اقامت ، که ماهيانه محاسبه شده و برابر است با مجموع کل شب اقامتها در يک ماه تقسيم بر مجموع کل مسافران مقيم در همان ماه، استفاده مي شود و واحد آن شب اقامت مي باشد.
دفاتر خدمات مسافرتی
دفاتر خدمات مسافرتي در ايران شامل سه گروه به شرح زير است:
دفاتري که تنها اجازه فروش بليط دارند ( بند الف) ۱)
دفاتري که تنها اجازه تورگرداني دارند ( بند ب) ۲)
دفاتري که هم اجازه فروش و هم اجازه تور گرداني ( بند الف و ب) ۳)
صدور مجوز فعاليت بند الف توسط سازمان هواپيمايي کل کشور و صدور مجوز فعاليت بند ب توسط سازمان ايرانگردي و جهانگردي صورت مي پذيرد.
مبادی بین المللی ورودی ایران

بر اساس گزارش اداره اتباع بيگانه مبادي ورودي کشور به سه دسته زير تقسيم شده اند: .
-مبادي ورودي زميني
-مبادي ورودي دريايي
از ديدگاه نوع فعاليت نيز مبادي ورودي را مي توان به چهار گروه عمده به شرح زير تقسيم نمود:
-بين المللي مسافری
-گذر مرزي ۴۵ کيلومتري
-کشتيراني
-بين المللي ترابري پستی
طبق آخرين اطلاعات واصله از اداره کل اتباع بيگانه طي ۹ ماهه اول سال ۱۳۷۹ ، جمعا ۱/۰۳۶/۱۷۶ نفر به ايران آمده اند که ۸۰ درصد آنان ذاز مرزهاي زميني ، ۱۹ درصد از مرزهاي هوايي و ۱۰ درصد از مرزهاي دريايي وارد شده اند.
از ديد تعداد ورودي به کشور مهمترين مرز زميني ، مرز جلفا ، مهمترين مرز هوايي مهر آباد و مهمترين مرز دريايي ، مرز دريايي بوشهر بوده است . براساس اين گزارش بيشترين تعداد گردشگران در مرداد ماه و کمترين تعداد مسافران در فروردين ماه وارد کشور شده اند.
بر اساس گزارش اداره کل اتباع بيگانه طي ۹ ماهه اول سال ۱۳۷۹ ، ۲۰ مرز فعال زميني ، ۲۵ مرز فعال هوايي و ۱۹ مرز فعال دريايي وجود دارد.
ناهمخواني منابع و سهم از درآمد جهاني توريسم
در حالي که ايران از نظر منابع طبيعي، فرهنگي و تاريخي جزو ۱۰ کشور اول دنياست کمتر از يک درصد سهم درآمد و اشتغال جهاني حاصل از صنعت توريسم به ايران اختصاص دارد.« اين گفته ي دکتر شکيبايي، عضو هيئت علمي و رئيس دانشکده مديريت دانشگاه کرمان است که نشان دهنده ي فاصله ي زيادي است که ميان داشته هاي ايرانيان و ماحاصل آن از لحاظ درآمدي وجود دارد.
وي در سمينار صنعت جهانگردي همچنين گفت:«در سالهاي اخير، صنعت توريسم ۱۰/۵ درصد درآمد ملي جهان را به خود اختصاص داده است، در حالي که سهم هر يک از صنايع نظامي، نفت و فولاد به ۵ درصد هم نمي رسد و به همين نسبت نيز صنعت توريسم در دنيا اشتغال ايجاد کرده است.»
اما دکتر شکيبايي به نکته اي اشاره کرد که مي تواند قابل توجه باشد:«توزيع جغرافيايي اين درآمد به شدت نامتعادل است، به طوريکه۸۰ درصد درآمد و اشتغال ناشي از اين صنعت به آمريکا و اروپا اختصاص دارد که از ۲۰ درصد باقيمانده، ۱۶ درصد به آسياي شرفي، ۲/۵ درصد به

آسياي غربي و ۱/۵ درصد به آفريقا اختصاص دارد.» اما از ۲/۵ درصد خاورميانه سهم ايران کمتر از يک درصد است.
اين استاد دانشگاه در اين مورد گفت:«براي برخي کشورها نيم درصد هم زياد است ولي براي کشوري که جزو ده کشور اول جهان از لحاظ منابع تاريخي، فرهنگي و طبيعي است اين رقم بسيار پايين است و اين منابع با نتيجه ي حاصل همخواني ندارد.»
در اين ميان او معتقد است ۳ پارامتر بايد براي برون رفت از اين وضعيت مدنظر قرار گيرد:«اولا بايستي به امور زيربنايي اين صنعت بيش از آنچه که امروز مي بينيم بپردازيم. به عنوان مثال هتل ها را به استانداردهاي جهاني نزديک کنيم، شبکه ارتباطي هوايي، زميني و ريلي را تقويت کنيم و به بحث تجارت الکترونيک توجه بيشتري داشته باشيم. ثانيا نيروي انساني متخصص تربيت کنيم که مراکز آموزش عالي بيش از اين به موضوع توجه کنند و حتي اين بحث به مدارس و دبيرستان هاي ايران کشيده شود و ثالثا دولت بايد همان طور که از صنايع بزرگ حمايت مي کند بيش از گذشته از صنعت توريسم حمايت کند تا سرمايه گذاري در اين صنعت براي سرمايه گذار صرف

ه داشت باشد.»
وي تاکيد کرد:«اگر به اين مسائل پرداخته شود ايراني ها خيلي خوب مي توانند از اين مزيت بهره ببرند و منافع اقتصادي حاصل از آن به همه مردم ايران خواهد رسيد.»
وي در ادامه سخنان خود با اشاره به چشم انداز ۲۰ ساله توسعه کشور گفت:«در ۲۰ سال آينده قرار است با برنامه ريزي هايي که انجام مي شود جهانگرداني که به ايران وارد مي شوند ۱۰ برابر شوند که اگر به اين هدف برسيم سهم ما از درآمد جهاني توريسم به ۱/۵ درصد خواهد رسيد.«
به هر حال اين افزايش سهم چندان قابل توجه نيست و لازم است که با نگاهي تازه به اين صنعت سهم بيشتري از مزاياي فراوان توسعه صنعت گردشگري در جهان نصيب مردم ايران شود.

فن‌آوري اطلاعات، ابزار استراتژيک هزاره سوم
توسعه فن‌آوري اطلاعات در دهه ۱۹۹۰ بدون توجه به اندازه، محصول يا پوشش جغرافيايي، در اقتصاد و تجارت جهاني انقلابي به وجود آورد و آنها را متحول کرد. در سطح اقتصاد کلان، فن‌آوري اطلاعات به نحو فزاينده‌اي به عنوان ابزار توسعه سرزمين‌ها و شکوفايي بلند مدت آن به حساب مي‌آيد، بين تجارت کشورهايي که بر جامعه اطلاعاتي جديد و قدرت‌هاي اقتصادي دانش محور استوار هستند، نوعي نياز به رقابت وجود دارد. بنابراين رقابتي بودن اقتصاد ناحيه‌اي و شرکت‌هاي تجاري تا حدود زيادي وابسته به شرايط استفاده و توسعه کاربرد اين فن‌آوري‌هاست.
توريسم به نحو اجتناب‌ناپذيري، تحت تاثير معماري نو تجاري به وجود آمده در نتيجه انقلاب فن‌آوري است. همانگونه که اطلاعات شريان حياتي صنعت سير و سفر به حساب مي‌آيد، استفاده مهم از فن‌آوري، يک امر اساسي براي بخش توريسم است. بنابراين يک سيستم کلي فن‌آوري اطلاعات به سرعت در حال منتشر شدن در تمامي صنعت توريسم است و هيچ بازيگري نمي‌تواند از اثرات آن بگريزد. انقلاب فن‌آوري اطلاعات در زمينه مديريت صنعت توريسم از طريق فراهم کردن همک

اري کارآمد و ارائه ابزار جهاني‌سازي واقعي، القائاتي را فراهم آورده است.
بدون شک همان‌گونه که در ديگر فعاليت‌هاي اقتصادي، زايش، تجميع، فرآيندسازي و ارتباطات اطلاعاتي براي عمليات‌هاي روزمره اهميت دارند. فن‌آوري اطلاعاتي نيز تبديل به مهمترين عامل در صنعت توريسم مي‌شود. در نتيجه توسعه سريع عرضه و تقاضاي توريسم، فن‌آوري اطلاعات جزء فرمانده اين صنعت محسوب مي‌شود و بنابراين در بازاريابي، توزيع و ارتقاي توريسم نقش مهمتري را ايفا خواهد کرد.
برخلاف کالاهاي مدت‌دار، خدمات نامحسوس توريستي از لحاظ فيزيکي قبل از خريد، قابليمحل مصرف خريداري مي‌شوند. بنابراين بازار محصولات توريستي منحصراً وابسته به توضيحات اطلاعاتي چاپ شده يا سمعي و بصري جلب مصرف‌کننده، هستند. اطلاعات دقيق، به موقع و مرتبط با احتياجات مصرف‌کننده معمولاً کليد موفقيت در ارضاي تقاضاي توريسم است. مسافران باتجربه به‌طور روزافزون به وسيله استفاده از اطلاعات و سيستم‌هاي رزرو تقويت مي‌شوند. فن‌آوري اطلاعات اثر گيرايي بر روي صنعت سير و سفر دارد زيرا انها اين بخش را به دوباره انديشي در سازماندهي تجارت، ارزش‌ها و هنجارهاي رفتاري وادار مي‌کند. تاثيرات فن‌آوري اطلاعات در صنعت توريسم در کارکردهاي تعاون، توزيع و بازاريابي بخش‌هاي خصوصي و دولتي، مشهود است. فن‌آوري اطلاعات، توزيع توريسم را به يک بازار الکترونيکي که در آن دسترسي آسان به اطلاعات وجود دارد، ارتقا داده است و در نتيجه تعامل بين صاحبان صنعت و مصرف کننده‌ها بيشتر مي‌شود. اين پتانسيل جديد مي‌تواند براي شرکت‌هاي توريستي کوچک و بزرگ که تاکنون ابزار کمي براي ارتباط مستقيم با مصرف کننده‌ها و همچنين دفاع از خود در برابر ادغام شرکت‌هاي بزرگ چندمليتي توريستي،در دست داشته‌اند، بسيار سودمند باشد.
ديدگاههاي کلان تغيير کند
اما سخنران ديگر سمينار، دکتر وحيدي از سازمان مديريت و برنامه ريزي استان کرمان بود که در ابتداي صحبت هايش تصريح کرد که اگر حتي يک گردشگر از ايران ناراضي خارج شود تبليغات منفي او مي تواند در نهايت به ضرر صنعت گردشگري ايران تمام شود.
وي تاکيد کرد: براي تغيير در وضعيت صنعت گردشگري کشور بايد در سطوح بالاي مديريتي ديدگاههاي کلان در مورد اين صنعت تغيير کند.
وحيدي به چالش هاي پيش روي صنعت گردشگري در برنامه ۲۰ ساله نيز اشاره کرد و گفت:«در سطح کشور برنامه ريزي جامعي در اين زمينه وجود ندارد، درساختار تشکيلاتي سازمان هاي مرتبط با گردشگري پست هاي خالي زياد است و بخش خصوصي نيز با کمبود نيروي متخصص روبه روست، در زمينه صنعت گردشگري تنها بخش دولتي تصميم مي گيرد و با اين شرايط بخش خصوصي نمي تواند به راحتي سرمايه گذاري کند و کشورمان ديپلماسي فعالي براي جذب

گردشگر ندارد. اين کارشناس تصريح کرد:«صنعت گردشگري با بسياري از بخش هاي ديگر مرتبط است و رشد آن مي تواند باعث رونق بسياري از فعاليت هاي اقتصادي در کشور شود.
برگزاري اين سمينار حداقل اين حسن را داشت که رشته مديريت جهانگردي در دانشگاه کرمان بيشتر معرفي شود. زماني که علي کارنما رئيس جديد سازمان ميراث فرهنگي و گردشگري استان کرمان سالن محل برگزاري سمينار را ترک مي کرد در پاسخ به سئوال خبرنگاران گفت: مهم تري

ن مشکل فعلي در اين سازمان نيروي متخصص و ساختار استفاده از نيروهاست که به درستي تعريف نشده است.
به هر حال با ايجاد وضعيت جديد در دانشگاه کرمان از لحاظ تربيت نيروي متخصص مي توان مشکل کمبود نيروي متخصص را براي رونق صنعت گردشگري تا حدي حل کرد البته به شرطي که در آينده اين تحصيلکردگان مجبور نشوند در بخش هاي غيرمرتبط مشغول به کار شوند…
مدير سازمان ايرانگردي وجهانگردي مازندران درگفتگو با “مهر ” مطرح کرد:

تشکيلات گسترده ، صنعت گردشگري را در کلاف بوروکراسي سر در گم مي کند
مدير سازمان ايرانگردي وجهانگردي مازندران گفت: گسترده کردن تشکيلات سازمان ايرانگردي وميراث فرهنگي صنعت توريسم را دچار سر در گمي مي کند و از رونق آن مي کاهد .
روح الله اسحاقي درگفتگو با خبرنگار اجتماعي خبرگزاري مهر با بيان مطلب گفت: براي ارتقاء

وپيشرفت صنعت توريسم وگردشگري با همين ترکيب سازمان فعلي بايد بودجه آنرا افزايش مي دانند نه اينکه آن را با سازمان ديگري که از نظرفعاليت هيچ ربطي به سازمان ايرانگردي ندارد ادغام کنند.
وي درادامه افزود: با توجه به اينکه مرکز پژوهشهاي مجلس بعد ازکار کارشناسي که درزمينه ادغام سازمانهاي ايرانگردي وميراث فرهنگي انجام داد آنرا رد کرد مشخص نيست نمايندگان مجلس بر چه اساسي بدون مطالعه ، آنرا تصويب کردند.

مدير سازمان ايرانگردي مازندران تاکيد کرد: درصورتيکه وظايف از يک سازماني به سازمان ديگرمنتقل شود ادغامي صورت نگرفته ومشکلي برطرف نمي شود ، بايد ساختار موجود اصلاح شود وبراي اين کارحداقل بايد با کساني که متخصص وکارشناس توريسم هستند مشورت مي شد.
اسحاقي خاطر نشان کرد: درحال حاضرمهمترين عامل توسعه کشورپرداختن به توريسم است ام

ا با اين ادغام هم ميراث فرهنگي کشور از بين مي رود وهم وضعيت توريسم درحاشيه قرار مي گيرد وکمتر به آن پرداخته مي شود.
وي گفت: براي ارتقاي اين صنعت بايد ساختار موجود تغيير کند ودراين زمينه فرهنگ سازي شود وهمچنين مديران ومسوولين بايد به اين صنعت اعتقاد پيدا کنند تا پيشرفتي صورت بگيرد.

وي تصريح کرد : با شورا ي عالي گردشگري که درحال حاضروجود دارد هيچ کدام از سازمانها ونهادهاي ذيربط همکاري نمي کنند وما نمي توانيم انتظار داشته باشيم که با تشکيل شوراي عالي گردشگري جديد کاري صورت گيرد .
UNWTO برگزاری کنفرانس
دبير کميته خبرنگاران و روزنامه نگاران گردشگري وميراث فرهنگي انجمن صنفي روزنامه نگاران ايران گفت :
کنفرانس جهاني گردشگري و صنايع دستي که ارديبهشت امسال در تهران برگزار مي شود فرصت مطلوبي را براي معرفي جاذبه هاي گردشگري ايران به جهان فراهم مي کند .
افشين امير شاهي افزود :
برگزاري کنفرانس جهاني گردشگري وصنايع دستي با حضو ر۴۰ وزير جهانگردي ،۱۵۰ کارشناس برجسته از کشورهاي مختلف و بسياري از خبرنگاران خارجي يکي از فرصت هاي بي نظير صنعت توريسم ايران در سالهاي اخير به شمارمي رود که در اختيار مسئولان حوزه هاي مرتبط با گردشگري قرار گرفته است تا مناسبترين اطلاع رساني در اين زمينه صورت پذيرد.
به اعتقاد اين کارشناس رسانه اي ،با توجه به شرايط سياسي و بين المللي که نسبت به ايران وجود دارد، برگزاري کنفرانس UNWTO در چنين سطحي مي تواند دستاوردهاي ارزشمندي براي کشور داشته باشد . بويژه از جنبه تاثير گذاري بر افکار عمومي و تصحيح ذهنيت ها ي نادر
وي افزود: به عنوان نمونه اگر از گردشگران خارجي درباره تجربه سفرشان به ايران بپرسيد ايران را کشوري زيبا باجذابيت هاي فراوان وبرخوردار از غناي تاريخي و فرهنگي توصيف مي کنند . اين در حالي است که پيش از سفر به کشورمان ، فضاي ذهني که از ايران داشته اند کاملاٌ مغاير با آن چيزي بوده است که در کشورمان جريان دارد.
به گفته اميرشاهي برگزاري نشستي به اهميت کنفرانس UNWTO که با حضور مقاما

ت بلند پايه صنعت توريسم از بسياري از کشورهاي جهان و نيز دهها تن از خبرنگاران خارجي حوزه توريسم برگزار مي شود مي تواند بر تصحيح ذهنيت هاي بعضاٌ نادرست از ايران تاثير مطلوبي داشته باشد.
اما نکته مهم در خصوص برگزاري کنفرانس جهاني گردشگري و صنايع دستي به عوايدي برمي گردد که از اين طريق نصيب بخش صنايع دستي کشور مي شود.