چكيده :
با تغيير شكل اقتصاد طي سه دهه اخير ، جهان شاهد تولد شيوه هاي جديدي از داد و ستد چه به صورت بومي و چه بين المللي بوده است . استفاده از اين شيوه هاي نوين دادوستد دربين كشورهاي پيشرفته(از نظر اقتصادي)بسيار رايج است وكشورهايي از قبيل ژاپن وايالات متحده امريكا درصد بالايي از تجارت جهاني را به خود اختصاص داده اند.اهميت اين موضوع وگستردگي بحث

تجارت الكترونيك ما را بر آن داشت تا جوانب مختلف آن را برشمريم وراهكاري براي استفاده از آن در صادرات فرش دستباف كه مهمترين كالاي صادراتي غير نفتي است ارائه دهيم. فصل اول اين پروژه با تعارف تجارت الكترونيك و مسائل مربوط به آن آشنا مي شويم ،‌ و در فصل دوم به بررسي

ومطالعه تجارت سنتي و تجارت الكترونيك در فرش دستبافت پرداخته ايم . فصل سوم شامل برخي سايتهاي داخلي و خارجي است كه از طريق تجارت الكترونيك كار تبليغات و بازار يابي فرش دستبافت را انجام ميدهند و در فصل آخر (فصل چهارم) بحث و نتيجه گيري مربوط به اقلامات انجام شده و راه كارهاي جايگيزيني تجارت الكترونيك به جاي تجارت سنتي ارائه شده است به اميد آنكه در امر تجارت و صادرات فرش دستبافت مثمر ثمر واقع شود. .
مقدمه :
روند تحولات اقتصاد جهاني از جريان بين المللي شدن تا اقتصاد ديجيتالي نشان از حركت بي وقفه اين كاروان دارد. در اين معنا ، عدول در بهره برداري از اين پديده مي تواند خاطره تلخ صنعتي شدن را دوباره براي كشورهاي جهان سوم تكرار كند . به تاخير انداختن اقدامات كارسازي كه براي توسعه فناوري اطلاعات و ارتباطات در اقتصاد و تجارت لازم است ، هرگز نمي تواند صورت مسئله را بر اي ما پاك كند و تنها نتيجه اي كه مي تواند براي كشورها و بنگاه ها به دنبال بياورد ، تبديل شدن استراتژي اقتصاد ديجيتالي به استراتژي اجبار است . زماني كه اكثر كشورهاي جهان به سازما

ن تجارت جهاني مي پيوندند ، ديگر صورت مساله پيوستن يا نپيوستن ايران به اين سازمان نيست ، بلكه مساله چگونگي طي كردن اين راه است در حالي كه ديگر تصميم گيري مناسب دير است . تجارت الكتريكي به عنوان يك پديده چه در سطح كلان كشور و چه در سطح خرد سازمان ، باعث اثرات غير قابل ترديد شده است . لذا پرداختن به زواياي مختلف آن نشان دهنده ابعاد بسيار گسترده و اهميت غير قابل انكار آن است . صنعت فرش بافي به عنوان يكي از منابع در آمد

ارزي كشور توجه ما را به خود معطوف كرده و ما را بر آ ن داشت كه راههاي توسعه و صادرات آن را از جوانب مختلف بررسي كرده و ضعف و قوت آن را از لحاظ بازار يابي داخلي و خارجي و تجارت مورد بررسي قرار دهيم و با ارائه راهكارهايي براي تجارت صحيح و رفع معضلات موجود در راه صادرات آن براي الكترونيكي شدن تجارت فرش تلاش نموده به اميد روزي كه همه موانع از سر راه ايران برداشته شود و ايران را هم چنان در صدر كشورهاي صادر كننده فرش دستباف حفظ نمايد .

۱-۱تاريخچه تجارت الكترونيك :
انسان از آغاز آفرينش تاكنون روشهاي تجاري متفاوتي را تجربه كرده است . در ابتدا سيستم تبادل كالا رايج بود . شكارچي گوشت را با سلاح عوض مي كرد . اين سيستم اشكالات فراواني داشت . مثلاً ممكن بود شكارچي نتواند سلاح سازي را پيدا كند كه به گوشت احتياج داشته باشد . در اين صورت گوشتها فاسد مي شدند .
در بعضي تمدنها سيستم كالاي محبوب به وجود آمد . در سرزميني كه گندم غذاي اصلي مردم آن بود ، شكارچي گوشت را باگندم و گندم را با جنگ افزار تعويض مي كرد . اين روش هم مشكلات زيادي داشت . كالاي محبوب در سرزمينهاي مختلف متفاوت بود . از طرف ديگر معياري براي سنجش ارزش آن وجود نداشت و حمل و نقل آن هم مشكل بود بدون شك اختراع پول اولين انق

لاب در زمينه تجارت بود . ارزش آن مشخص بود ،‌حمل آن آسانتر بود ،‌فاسد نمي شد و همه طالب آن بودند . فوايد استفاده از پول به اندازه اي بود كه حتي تا چند دهه قبل كمتر كسي انتظار يك انقلاب ديگر را داشت . ارتباط بين تجارت و تكنولوژي دير زماني است كه وجود داشته و ادامه دارد

. در واقع ،‌يك پيشرفت تكنيكي باعث رونق تجارت شد و آن هم ساخت كشتي بود . در حدود ۲۰۰۰ سال قبل از ميلاد ، فينيقيان تكنيك باعث رونق تجارت شد و آن دريا بگذارند و به سرزمينهاي دور دست يابند . با اين پيشرفت ، براي اولين بار مرزهاي جغرافيايي براي تجارت باز شد و تجارت با سرزمينهاي ديگر آغاز شد . اكنون ، شبكه جهاني اينترنت مانند همان كشتي ديگر آماده كرده

 

است . تركيب تجارت و الكترونيك از سال ۱۹۷۰ آغاز شد . براي گسترش و پذيرش تجار

ت الكترونيك لازم است كه پيش نيازهاي اين فناوري از جمله زير ساختار مخابراتي ، مسايل قانوني و ايمني پيام رساني مهيا شود .
مهم ترين هدف در تجارت حال چه از روشهاي بسيار پيشرفته الكترونيكي استفاده كند و از چه روشهاي سنتي و قديمي_ همانا دستيابي به پول و سود بيشتر است . طبيعتا در اين ميان ، نقش بانكها و موسسات اقتصادي در نقل و انتقال پول بسيار حياتي است . هنگامي كه در سال ۱۹۹۴ اينترنت قابليتهاي تجاري خود را علاوه بر جنبه هاي علمي و تحقيقاتي به نمايش گذاشت ، موسسات تجاري و بانكها در كشورهاي پيشرفته اولين نهادهايي بودند كه تلاش جدي خود را براي استفاده هر چه بيشتر از اين جريان بكار انداختند .
محصول تلاش آنها نيز همان بانكداري الكترونيك امروز است . سپس به سرعت مشخص شد كه اينترنت بستر بسيار مناسبي براي انواع فعاليتهاي بانكداري و اقتصادي بشمار مي رود .
بانكداري و تجارت الكترونيك هم اكنون در جهان به عنوان يك بحث بسيار تخصصي و در عين حال ، بسيار پيچيده تبديل شده است و تطبيق آن با سياستهاي تجاري و اقتصادي كشورهاي مختلف نياز به تحقيق و برنامه ريزي دقيق دارد .
در بررسي تاريخچه تجارت الكترونيك در مي يابيم كه بورسهاي اوراق بهادار نيز موسسات ديگري بودند كه به سرعت فعاليت خود را با روند پيشرفت اينترنت هماهنگ كردند و موفق شدند كه در عرض مدت كوتاهي ، با توجه به برتريهاي اينترنت در مقايسه با روشهاي قديمي ، به دليل سرعت و دقت بالا ، به موفقيتهاي بي نظيري دست يابند .
تجارت الكترونيك ، علي رغم جوان بودن در جهان شناخته شده و در سالهاي اخير رشد فزاينده و غير قابل پيش بيني داشته است . اين رشد تصاعدي حاصل استفاده از يك ابزار ، يعني اينترنت مي باشد . البته تجارت الكترونيك فقط در شاخصه ها يا كشورهاي خاصي جا افتاده و استفاده مي شود . براي مثال ، در سال ۱۹۹۷ صنعت جهانگردي و توريسم مسوول ۲۰ تا ۳۰ درصد از فروشهاي مجازي بوده .
۲-۱ بسترهاي لازم براي تجارت الكترونيك :
۱) يك سيستم بانكي روان و دقيق
۲) قوانين گمركي ، مالياتي و بانكداري الكترونيكي
۳) كد تجاري محصول و ايجاد امنيت اطلاعات

۴) تهيه و تدوين نظام مالي اطلاعات و نظام حقوقي اطلاع رساني ( كپي رايت )
۵) محرمانه بودن اطلاعات شخصي
۶) تطبيق مقررات ملي با مقررات متحدالشكل بين المللي
۷) همكاري دانشگاهها ، مراكز تحقيقاتي و سازمانهاي مختلف
۸) پذيرش اسناد الكترونيكي توسط قوه قضاييه
۹) تامين ، صدور و بكارگيري كارت هوشمند

۱۰) تامين خطوط ارتباطي پر سرعت و مطمئن و ايجاد بستر مخابراتي به شكل بي سيم .
۳-۱مدلهاي تجارت الكترونيك
تجارت الكترونيك داراي مدلهاي زير است :
۱) تجارت B2 Business to Business-B
2) تجارت C2Business to Consumer-B

۳) تجارت C2Consumer to Consumer-C
4) تجارت A2Business to Administration-B
5) تجارت A2Consumer to Administration-C
6) تجارت G2Government to Government-G
7) تجارت B2Government to Business-G

۸) تجارت E- Government to Employee2G
9) تجارت P2Peer to Peer-P
1-3-1تجارت فروشنده با فروشنده
B2B اولين روش خريد و فروش معاملات الكترونيكي است و بيشترين عايدي را دارد . در اين مدل ، همه افراد و خدمات مرتبط با تجارت بين المللي از قبيل : تامين كنندگان ، خريداران ، فرستندگان دريايي كالا ، پشتيباني ، خدمات ( سرويسها ) بازرسي ، اخبار بازاريابي و كاربريهاي نرم افزار كه موجب سهولت در امور توليد و خريد و فروش مي شوند ، در يك محل گرد هم مي آيند . B2B در جايي استفاده مي شود كه بخواهيم خريد و فروش عمده را به كمك تجارت الكترونيكي انجام دهيم و خارج از حيطه خرده فروشان عمل نماييم ، چرا كه خرده فروشي در اينترنت با خطرات بسيار همراه است ، زيرا مشتريان تمايل ندارند تا همه چيز را از روي اينترنت خريداري كنند . شركت سيسكو سيستمز يكي از اولين شركتهاي بزرگي بود كه در جولاي ۱۹۹۶ سايت تجارت الكترونيكي خود را راه اندازي كرد . يك ماه بعد شركتهاي كامپيوتري مانند مايكروسافت و IBM نرم افزارهاي تجاري خود را كه امكان انجام فروش از طريق اينترنت را فراهم مي كرد ، به بازار عرضه كردند . به صورت طبيعي ، در B2B فروش مستقيم منبع اصلي درآمد به حساب مي آيد ، مانند وقتي كه يك فروشنده محصول خود را به يك فروشنده ديگر مستقيما مي فروشد . با وجود اين ، وب مي تواند روي فروش مستقيم تاثير بگذارد و اين قاعده را بر هم بزند .
در اين نظام جديد ، مشكلاتي نيز وجود دارد ، از جمله اينكه رو در رو نبودن مشتري و فروشنده باعث مي شود كه معامله به صورت مجازي صورت گيرد . اين مشتريان براي دريافت اطلاعات بيشتر بايد با تلفن به مركز اصلي وصل شوند ، اما هيچ تضميني براي اينكه كس

ي در آن سوي خط باشد ، وجود ندارد .
۲-۳-۱تجارت فروشنده و مصرف كننده :
بيشترين سهم در انجام تجارت الكترونيكي از نوع C2B است كه به معناي خرده فروشي مي باشد . اين نوع تجارت ، با گسترش وب به سرعت افزايش پيدا كرد و اكنون به راحتي مي توان انواع و اقسام كالاها را از شبكه خريداري كرد . C2B با راه اندازي سايتهايي چون AMAZON و CDNOW آغاز شد . در تجارت الكترونيكي C2B در يك طرف معامله ، توليد كننده ( فروشنده ) محصول و در

طرف ديگر ، خريدار ( مصرف كننده نهايي ) قرار دارد . اما مشكلات امنيتي شبكه تاثير منفي بر روي حجم معاملات گذاشته است و بسياري از مشتريان نسبت به دزديده شدن اطلاعات شخصي شان توسط هكرها ترسيده اند . در عين حال هنوز معاملات بسياري در اين مدل صورت مي گيرد در ايران نيز اين روش رونق دارد براي مثال مي توان شركت شهروند را مثال زد .

 

۳-۳-۱تجارت مصرف كننده با مصرف كننده :
در اين مدل تجارت الكترونيكي ، مزايده ها و مناقصه هاي كالا از طريق اينترنت انجام
مي گيرد . مدل C2C شبيه يك سمساري است . ايده اصلي اين مدل اين است كه مصرف كنندگان با يكديگر بدون واسطه به خريد و فروش بپردازند . EBAY ، بزگ ترين نمونه اوليه مدل C2C مي باشد . EBAY خود چيزي نمي فروشد و به عنوان واسطي بين خريداران و فروشندگان عمل مي كند . به عنوان مثال ، EBAY اجازه مي دهد كه فروشنده قيمت اوليه خود را در حراجي قرار دهد و سپس شركت كنندگان در حراج قبل از اتمام مدت بايد روي كالاي به حراج گذاشته شده اظهار نظر كنند . سايتهاي اينترنتي ديگر مانند AUTOBYTEL و CARSMART نمونه هايي از مدل C2C مي باشند . به دليل ناچيز بودن هزينه تبليغات در اينترنت ، استفاده از مدل C2C براي فروش كالاها مورد توجه قرار گرفته است .
۴-۳-۱تجارت مصرف كننده با فروشنده :
در حاليكه بازار مصرف روي خط روز به روز در حال گسترش است ، بسياري از خريداران دريافته اند كه شيوه انتخاب محصول بسيار متنوع است ، چون وقتي كه مصرف كنندگان ، سايتهايي را در ارتباط با فروش محصول مورد نظر خود مي يابند ، يافتن خود محصول در آن وب گاه و به دست آوردن قيمت محصول اغلب كاري دشوار است . بنابراين ، براي راحت تر كردن امر خريد ، نياز به روشهاي جديد خريد و فروش اينترنتي است كه در آن شركتهايي مانند واسطه هايي بين مصرف كننده ها و فروشنده ها تلاش مي كنند تا خريداران را به بهترين وجهي در خريدشان كمك كنند . اساس كار آنها هم مبتني بر مدل B2C مي باشد .

۵-۳-۱تجارت نقطه به نقطه :
مدل تجارت الكترونيكي P2P براي تسويه حساب كردن شركت كنندگان در حراج با فروشنده است كه مشهورترين آنها سرويسي است به نام PAYPAL كه در قسمت كارت هوشمند بيشتر به آن مي پردازيم . تجارت P2P در چهارچوبي كار مي كند كه افراد بتوانند مستقيما با هم پول رد و بدل كنند ودر حاليكه سهم اصلي داد و ستد پولي را نقل و انتقالات رو در رو بر عهده دارد ، فن

آوري تلفن هاي همراه تعداد افراد بيشتري را در داد و ستد غير حضوري سهيم مي كند . با استفاده از سخت افزار MONDEX كه زير مجموعه MASTERCARD مي باشد ، كاربران قادرند تا نقل و انتقالات الكترونيكي پولي خود را انجام دهند و پول خود را از يك كارت اعتباري ، به كارت اهتباري ديگر انتقال نمايند . نحوه استفاده از تلفن همراه بدين صورت است كه به جاي فن آوري GSM كه استاندارد معمول ارتباطي تلفن همراه در بسياري از كشورها ، به ويژه در اروپاست ، فن آوري ديگري تحت عنوان پروتكل بكار گيري نرم افزار كاربردي از طريق تجهيزات بي سيم كه به اختصار WAP ناميده مي شود ، جايگزين مي گردد . در اين شيوه جديد ، هر تلفن همراه ازطريق مركز تلفن با يك كامپيوتر سرويسگر مرتبط مي شود و مي تواند نرم افزار مورد نياز كاربر خود را از طريق كامپيوتر سرويسگر كه خود از طريق اينترنت و يا شبكه هاي ارزش افزوده (VAN ) به مراكز تجاري و خدماتي متصل است ، ارسال و يا دريافت نمايد .
۶-۳-۱تجارت فروشنده با اداره :
اين نوع تجارت الكترونيكي ، شامل تمامي مبادلات تجاري – مالي بين شركتها و سازمانهاي دولتي است . تامين نيازهاي دولت توسط شركتها و پرداخت عوارض مالياتها از جمله مواردي است كه مي توان در اين گروه گنجاند . تجارت A2B در حال حاضر روشي تازه قلمداد مي شود ، ولي در آينده اي نزديك ، زماني كه دولتها به ارتقاي سطح ارتباطات خود تمايل و توجه نشان دهند ، به سرعت

رشد خواهد كرد .
۷-۳-۱تجارت مصرف كننده با اداره :
مدل تجارت الكترونيكي A2C هنوز پديدار نشده است ، ولي به دنبال رشد انواع C2B وA2B ، دولتها احتمالا مبادلات الكترونيكي را به حيطه هايي همچون جمع آوري كمكهاي مردمي ، پرداخت ما داد.
۴-۱تجارت الكترونيك در ايران :
ايران مانند ديگر كشورها ، داراي شركتهای بسياري است كه براي توسعه بازار خود به اينترنت وابسته اند . هدف بيشتر اين شركتها از پايگاههايي كه در اينترنت ايجاد مي كنند ، همانا توسعه صادرات است .
متاسفانه فروش در شبكه اينترنت مخارج زيادي دارد و براي بسياري مقرون به صرفه نمي باشد . شركتهاي بزرگ دنيا با سرمايه هاي كلان و پرسنل كافي ، پايگاههاي تخصصي ر ا براي مواردي چون صادرات و فروش تجاري ايجاد كرده اند . شركتهاي متعددي نيز در ايران دست به ايجاد چنين امكاناتي زده اند ، اما از آنجايي كه هنوز هيچ متولي و مركزيتي براي اين پديده وجود ندارد ، اين سازمانها به صورت جزيره اي و خود محور اقداماتي را انجام ميدهند كه هنوزپروسه ی كامل تجارت را فرا نگرفته و به صورتي مقطعي انجام مي شود . هيچ آمار دقيقي هم از كاربران اينترنت و استفاده كنندگان از كامپيوتر شخصي در دست نيست و هنوز به صورت يك طرح ملي به آن نگاه نشده است . بنابراين ، در مرحله كودكي و نوپايي است و نياز به مراقبت و حمايت زيادي از طرف دولت دارد . دولت بايد با ارايه يك طرح ملي ، فرهنگ خريد جامعه امروزي ايران را تغيير دهد . بايد توجه داشت كه سرمايه گذاري مالي و زماني بر روي زمينه اي كه در آينده حرف اول را خواهد زد ، مطمئنا باعث پويايي اقتصاد كشور خواهد شد .
خوشبختانه ، كشور ما از پشتوانه خوبي از نظر نيروي جوان برخوردار است و در نتيجه ، وظيف

ه ارگانهاي دولتي و غير دولتي ، وارد كردن اين تكنولوژي به كشور و تشكيل دادن گروههاي كاري ، براي كار سازمان يافته بر روي اين تكنولوژي جديد است .
از سال ۱۳۸۱ پروژه موفقي بصورت آزمايشي با نام ” پرداخت ” (www.pardakht.com ) در ايران شروع گرديد كه با وجود همه مشكلات فوق الذكر راه حل مناسبي در تجارت الكترونيك ايران پديد آورده است . در اين سيستم ابتدا خريدار وارد سايت اينترنتي فروشنده مي شود و محصول يا محصولاتي را انتخاب و در سبد خريد خود قرار مي دهد و پس از وارد نمودن اطلاعات ارسال

كالا در سايت پرداخت ، خريد خود را نهايي مي كند . اين اطلاعات جهت بررسي و تصميم گيري در سايت اينترنتي به اطلاع فروشنده مي رسد . فروشنده در صورت تمايل به ارسال ، سفارش رسيده را آماده كرده و پس از اعلام در سيستم اينترنتي ، پست آنرا از فروشنده دريافت مي كندو بدست خريدار مي رساند و هزينه ئكالا به همراه هزينه ی ارسال را از خريدار دريافت مي نمايد . واحد مالي پرداخت در دوره هاي زماني مشخص با فروشندگان تسويه حساب مي كند . كليه مراحل عملياتي سيستم از طريق اينترنت به اطلاع خريدار ، فروشنده ، شعبه پستي و مدريت سيستم مي رسد . لازم به ذكر است اين سيستم به گونه اي طرح ريزي شده كه امكان اتصال به سيستمهاي الكترونيكي بانكها و موسسات مالي و اعتباري را داشته باشد و در كنار سيستم پرداخت هنگام تحويل قابليتهاي پرداخت الكترونيكي نيز در آن پيش بيني شده است .
پرداخت زير ساخت مناسب تجارت الكترونيك و تجارت در ايران است زيرا بستر تعامل فروشگاه اينترنتي و فروشگاه الكترونيكي با خريداران در راستاي فروش اينترنتي و خريد اينترنتي به همراه امكانات مناسب پرداخت اينترنتي با كمك اينترنت ميباشد اين سيستم، خريد الكترونيكي و فروش الكترونيكي را تسهيل كرده است و حتي بدون نياز به كارت اعتباري روشهاي نوين پرداخت الكترونيكي را نيز تدوين مي كند سرويس دهي تجارت الكترونيك در همه زمينه ها از سياستهاي كلي سيستم پرداخت مي باشد كه با هدف فرهنگ سازي خريد اينترنتي و فروش اينترنتي در ايران صورت ميپذيرد . مشابه اين سيستم در ساير كشورها نيز ايجاد شده كه از آن ميان مي توان به چين و كره جنوبي اشاره كرد كه هر كدام متناسب با شرايط اجتماعي و اقتصادي خود فعاليت مي نمايند .

۵-۱تجارت الكترونيك :
پيشرفت روز افزون فناوري اطلاعات و ارتباطات و همگرايي بين اين فناوري با فرايند توسعه اطلاعات ، تحول و حركتي تحت عنوان انقلاب ارتباطات را در جوامع بشري باعث شد . پديده هاي مختلف الكترونيكي نظير دولت الكترونيكي ، اقتصاد الكترونيكي ، تجارت الكترونيكي ، آموزش الكترونيكي، بهداشت الكترونيكي و…پيرو به كار گيري دستاوردهاي اين انقلاب در ساير حوزه هاي فعاليت بشري ظهور پيدا كرده است . در بياني ساده ، ارتباطات يا ارتباط به معناي « فرايند انتقال اطلاعات » تعريف شده است . به عبارت ديگر ، براي تحقق پديده ارتباط دو شرط اساسي وجود د

ارد . يكي وجود اطلاعات و ديگري انتقال اطلاعات بنا براين ، اين پديده را مي توان به سكه اي تشبيه كرد كه داراي دو وجه كلي است : اطلاعات و انتقال اطلاعات .
در دهه هاي گذشته و در زماني كه فرايند ارتباطات از ماهيتي سنتي برخوردار بود و زماني كه فناوري نوين ارتباطي بيشتر عبارت بودند از: تلويزيون ، راديو ، فكس ، تلفن و ابزارهايي از اي

ن قبيل بخش عظيمي از اطلاعات ايجاد شده ، در محل ايجاد خود محبوس مي شد چرا كه فناوري ارتباطي از ظرفيت لازم براي انتقال بخش اعظمي از اين اطلاعات به ساير مكانهاي جغرافيايي برخوردار نبود ، و صرفا ً حجم كوچكي از اطلاعات ايجاد شده به ساير جوامع بشري منتقل مي شد . كه بشر ماهيتي غير بهنگام و از دور خارج شده برخوردار بود . در دهه هاي اخير ، روند توسعه تدريجي فناوري ارتباطات ، به جايي رسيد كه فناوري هاي مورد استفاده براي انتقال اطلاعات به عنوان يك شاهراه گسترده ، ظرفيت لازم براي انتقال بهنگام كليه اطلاعات ايجاد شده را پيدا

كرد.اينترنت كه پديده اي مركب از سخت افزار (مانند شبكه هاي رايانه اي) و نرم افزار (مانند وب جهان شمول) است ، داراي يك سري ويژگيهاي خاص است كه به حسب اين ويژگي ها ، امكان ايجاد همگرايي بين دو روند توسعه اطلاعات و توسعه فناوري ارتباطات را ايجاد كرده است . اين ويژگي ها عبارتند از :
۱) جهان شمول بودن (فراگير بودن )
۲) دوطرفه بودن
۳) ۲۴ ساعته بودن و برخورداري از سرعت بالاي انتقال اطلاعات
۴)چند رسانه اي بودن

۱-۵-۱جهان شمول بودن :
دستيابي به اطلاعات موجود در اينترنت هيچگونه مرز فيزيكي نمي شناسد . تحت تاثير اين ويژگي، نقشه ی ذهني ما در مورد اين كه چه چيزي نزديک وچه چيزي دور است ، به طور چشمگيري تغيير مي كند . به دليل عدم رعايت مرزهاي جغرافيايي در توزيع اطلاعات ، فناوري هاي جديد اطلاعاتي ، امكان برقراري ارتباط بين واحد هاي پراكنده سازماني را به نحو اثر بخش و كارا فراهم كرده است .
۲-۵-۱دو طرفه (تعاملي ) بودن :
تعاملي يا دوطرفه بودن يكي از چالش هاي ارتباطات الكترونيكي است .بدين معني كه مجازي شدن ارتباطات تجاري (برقراري ارتباطات از طريق راديو ، تلويزيون يا فكس ) باعث عدم امكان پاسخگويي سريع به واكنش ها شد . اما فناوري هاي جديد ارتباطي اين فرصت را ايجاد مي كند كه بتوان به نحو چشمگيري تعاملات دو طرفه با مشتريان را از طريق ابزارهاي الكترونيكي (سايت هاي اينترنتي هوشمند ) برقرار نمود .
۳-۵-۱ ۲۴ ساعته بودن و سرعت بالاي انتقال اطلاعات:

اين واژه گاهي قابليت دسترسي ناميده مي شود محدوديتهاي زماني براي فعاليتهاي تجاري معمول مانند محدوديت هاي شبانه روز و روزهاي تعطيل ، عملاً در خدمات رساني تجاري به صورت بهنگام و ۲۴ ساعته وجود ندارد . اين امر منجر به استقلال فعاليتهاي تجاري از زمان انجام آنها خواهد شد . قابليت دسترسي باعث مي شود كه ارائه خدمات مشتريان بدون حضور شخص عرضه و ساده باشد . در حالي كه فناوري هاي جديد مانند (آژانس هاي هوشمند ) به منظور پاسخگويي به درخواستهاي پيچيده و غير استاندارد مشتري طراحي شده است . حضور در وب را مي توان با تماس هاي تلفني و پست الكترونيكي تركيب نمود و امكان پاسخگويي به هنگام و انعطاف پذير به درخواست مشتري را فراهم كرد .
۴-۵-۱چند رسانه اي بودن :
يكي از مهمترين ابعاد مرتبط با فرآيند ديجيتالي شدن ، بعد چند رسانه اي مي باشد . اين مفهوم ، به توانايي فناوري جديد براي تحويل اطلاعات از مسيرهاي مختلف (متن ، تصوير ، صدا و فيلم متحرك و …) دارد . اينترنت در حال حاضر روش هاي مختلف انتقال اطلاعات را به طور كامل پشتيباني مي كند . در حال حاضر پيش بيني مي شود كه پيشرفت هاي فناوري ، امكان انتقال تصاوير سه بعدي را با هزينه بسيار پايين امكان پذير سازد . به گونه اي كه انتقال انبوه آن به بازار كاري بسيار ساده ، براي همه شركتها متوسط و كوچك باشد.

شركتهاي تجاري در راستاي ارضاي خواسته هاي گروه هاي مختلف ذينفع در سازمان و خارج از آن ، اهداف گوناگوني را دنبال مي كنند . سود آوري و كسب سود بيشتر از جمله مهمترين اهداف ، اين گونه سازمانهاست ، كه ارضاي خواسته هاي كليه گروههاي ذينفع به نوعي با آن مرتبط است . لذا سعي در افزايش ميزان سود آوري مهمترين زمينه هاي پژوهشي هاي سازماني و تحولات مطرح در تئوري سازمان و مديريت است . به طور كلي مي توان نتيجه گرفت كه روند توسعه اطلاعات و روند توسعه ارتباطات ، پس از همگرايي با يكديگر منجر به انقلابي تحت عنوان انقلاب

ارتباطات شد . از طرف ديگر تحولات در آمد محور و هزينه محور در تئوري سازمان و مديريت ، باعث ايجاد تضاد در ارتباطات در اين حوزه گرديد . در اين راستا ، حل تضاد مذكور با استفاده از انتقال ارتباطات ، منجر به شكل گيري شيوه جديدي براي روابط درون سازماني و برون سازماني شد . اين شيوه جديد ارتباطات ، تحت عنوان كسب و كار الكترونيكي و تجارت الكترونيكي نام گرفت .

۶-۱تعريف تجارت الكترونيكي :
با توسعه ارتباطات ماهواره اي و شبكه هاي كامپيوتري و كاهش هزينه هاي حمل و نقل ، فرايند جهاني شدن ساده تر و تجارت الكترونيكي با كمك بانكداري الكترونيكي جايگزين تجارت سنتي شده است . رشد سريع و روز افزون تجارت الكترونيكي در كشورهاي پيشرفته و مزيت هاي رقابتي حاصل از آن ، به مفهوم آن است كه كشورهاي در حال توسعه بايد سريعاً در استراتژي ها و سايت هاي تجاري و بازرگاني خود تجديد نظر اساسي به عمل آورند .
خدمات متنوع و مزاياي مطلق فناوري اطلاعات باعث شده است تا توجه به بخش

هاي مختلف آن از جمله تجارت الكترونيك به طور پيوسته در حال افزايش باشد . كليه كشورهاي پيشرفته و صنعتي ، در حال رقابت براي كسب سهم بيشتري از اين بازار بزرگ و بكر مي باشند . در اين بين تلاش براي ورود به آن و كسب سهم قابل قبولي از بازار تجارت الكترونيكي امري غير قابل انكار مي باشد .
نحوه توزيع حجم مبادلات انجام شده در دنياي مجازي از يك سو توجه به نقش كليدي ايالات متحده در راه اندازي شبكه اينترنت و بسترهاي تجارت الكترونيك نشان دهنده انحصار كامل امريكا در بازار تجارت الكترونيك ، در سالهاي اوليه بوده است ،اما با گذشت زمان در ورود ديگر كشورها به اين عرصه ، معادلات حاكم تا حدودي تغيير كرده است . هنوز هم حجم بسيار زيادي از بازار در اختيار امريكا مي باشد . در اين بين ، قبل از ايجاد شكاف عميق بين كشور ها و ديگر كشورهاي دنيا ، بايد در فكر ورود به اين عرصه و كسب درصد قابل قبولي از بازار كل باشيم .

تجارت الكترونيكي ، يكي از مهمترين زير مجموعه هاي فناوري اطلاعات ، شامل سيستم هاي مختلف و متنوعي است كه به طور كلي شامل كليه فناوري ها و سيستم هايي مي شود كه به نحوي امكان خريد و فروش در اينترنت و به روش مكانيزه را فراهم مي آورند. وب ، پرداخت الكترونيكي ، سيستم مكانيزه فروشگاهي ، كاتالوگ نمايش كالاها و موارد مشابه از بخش هاي اصلي اين سيستم ها مي باشند .
عموما ً محققين براي تجارت الكترونيكي مفهومي محدود تر از كسب و كار الكترونيكي قائلند : خريد و فروش كالاها ، خدمات و اطلاعات از طريق شبكه هاي رايانه اي نظير اينترنت . همان طور كه مشاهده مي شود پراكندگي زيادي بين تعاريف فوق براي تجارت
الكترونيكي وجود دارد ، لذا لازم است تا تحليلي واقعي از مفهوم تجارت الكترونيكي و كسب و كار الكترونيكي و تفاوت آنها با يكديگر ارائه گردد . در بيان تفاوت هاي تجارت الكترونيكي و كسب و كار و الكترونيكي لازم است از مفاهيم سنتي واژه ها بهره كافي جست .
به عبارت ديگر در اينجا سعي بر آن است تا با تكيه بر مفهوم مبادله ، تجارت و كسب و كار ، مفاهيم الكترونيكي آنها نيز استخراج شود و مورد مطالعه قرار گيرد . آكسفورد مبادله را بخشي از فعاليت هاي كسب و كار تعريف كرده است . اين فرهنگ لغت واژه Exchange‌ را به معناي بده و بستان به كار برده است . در حالي كه مبادله را بده و بستان مي دانند كه در آن پول با كالا و خدمات تعويض مي شود . اين فرهنگ لغت ، واژه تجارت را معناي خريد و فروش كالا و خدمات

تعريف كرده است كه تقريبا ً با مفهوم مبادله برابري مي كند .در حالي كه فرهنگ لغت موسسات كوچك ، تعريف متفاوتي از واژه مبادله براي تجارت مطرح كرده است . تجارت عبارت است از خريد و فروش كالا و خدمات به خصوص وقتي كه در حجم بالا انجام مي گيرد . در اين رابطه تجارت در حوزه سازمانهاي تجاري شامل فعاليتهاي واحدي است كه مسئوليت پشتيباني خريد و فروش در مقياس بالا را به عهده دارد . از آن جمله مي توان به فعاليتهايي نظير مناقصه ، استعلام بها ، مذاكره ، قرارداد ، سفارش ، تحويل ، پرداخت پول ،مبادله و … اشاره كرد . هر كدام از اين فعاليتها يك فعاليت تجاري به حساب مي آيد .