کارآموزی برق صنعتی شرکت آریارعدجهان

آشنایی با مکان کارآموزی:
شرح وظایف شرکت فنی مهندسی برق آریا رعد جهان : شرکت فنی و مهندسی آریا رعد جهان دارای کادری مجرب و ماهر که ساختمان اداری ان در بازار رضا گرگان واقع در ۱۰۰ متری میدان شهرداری و جنب اداره برق می باشد که این شرکت یک کارگاه در کمربندی شهرک فردوسی جنب میدان نیز دارا می باشد .
فعالیتهای شرکت آریا رعد جهان : از فعالیتهای مهم این شرکت می توان مشاوره ، طراحی و اجرای تابلوهای برق ( فشار قوی ، متوسط و ضعیف ) ، تأسیسات برق کارخانجات و چاههای عمیق کشاورزی ،پروژهای اصلاح ضریب قدرت کارخانجات مجتمع های مسکونی و اداری ، اتوماسیون صنعتی (PLCو ابزار دقیق) و … را نام برد .

فعالیتهای انجام شده در مدت زمان کارآموزی : فعالیتهایی که در زمان کارآموزی انجام شده را می توان به اختصار به چند مورد آن اشاره کرد .
۱- مونتاژ تابلو های برق کارگاه چوب بری واقع در شهرک صنعتی هزار جریبی
۲- کابل کشی و نصب تأسیسات برقی کارگاه چوب بری

۳- مونتاژتابلو برق شرکت سبدسازی واقع در قائمشهر
۴- کابل کشی و نصب تأسیسات برقی شرکت نیو بلوک واقع در گرگان
۵- عیب یابی تأسیسات برقی شرکت پخش البرز و …
مونتاژ تابلوهای برق کارگاه چوب بری :

کارگاه چوب بری دارای دو تابلوی کوچک وبزرگ(اصلی و فرعی)که اصلی از یک فرم به ابعاد ۸۰ cm در یک متر و فرعی از یک فرم به ابعاد۴۰×۶۰ cm ساخته شده بود در

تابلواصلی تجهیزاتی مانند : یک کلید اتوماتیک سه فاز ۳۲ آمپر و یک کلید اتوماتیک سه فاز ۲۵ آمپر ، ۶ مقره به رنگهای سیاه ، آبی و زرد وسه شمش به طول نیم متر و سه شمش به طول ۲۰ cm و در حدود ۱۰ فیوز تک فاز و داکت ها که هدایتگر مسیر سیم ها و در حدود ۳۰ عدد ترمینال صنعتی نیز می توان نام برد .
در تابلو فرعی (کوچکتر) تجهیزاتی مانند یک فیوز سه فاز و در حدود ۱۵ فیوز تک فاز و داکت و ترمینال را نیز اشاره کرد .برق شبکه از طریق یک کابل به طول ۲۰ متر به تابلو اصلی وارد کلید سه فاز ۳۲ آمپر اصلی شبکه می شود واز طریق ۳شمش نیم متری به مقره ها متصل واز طریق شمش های ۲۰ cm به کلید

اتوماتیک فرعی و کوچکتر ۲۵ آمپر وارد می شود شمش های نیم متری را در هر ۳ cm سوراخ و فیوز های سه فاز را به انها متصل می کردیم وتوسط داکتها سیم ها را به سمت ترمینال ها هدایت می کردیم .و ترمینال ها که در انتهای تابلوی اصلی بود را به سیم ها اتصال می دادیم و سر دیگر ترمینال را به کابل های داخل کارگاه متصل می کردیم و تابلو کوچکتر را توسط یک کابل۵/۲ × ۴ از تابلو اصلی به فیوز ۲۵ آمپر سه فاز متصل می کردیم . کابل کشی و نصب تأسیسات برقی

کارگاه چوب بری : کارگاه چوب بری واقع در شهرک صنعتی هزارجریبی در ۲۰ کیلومتری شهرستان گرگان واقع شده است این کارگاه در یک محوطه در حدود ۱۲۰۰ متر مربع ساخته شده است که دارای یک ساختمان نگهبانی ویک ساختمان اداری و اتاق رختکن و سرویس های بهداشتی ویک کارگاه به ابعاد ۱۰ ×۳۰ متر و یک سالن رنگ به ابعاد ۵ × ۱۰ متر نیز وجود دارد تجهیزاتی که در داخل این کارگاه نصب شد نظیر : دوفن بزرگ صنعتی در داخل سالن

کارگاه ودو فن بزرگ صنعتی در داخل سالن رنگ ، نصب ۲۰پریز تک فاز ، ۶ پریز سه فاز صنعتی در داخل سالن کارگاه و ۴ پریز تک فاز در ۲ پریز صنعتی در داخل سالن رنگ نصب شد .نصب ساپورد ها وسینی کابل ها برای هدایت کابلها در داخل سالن ها در حدود ۵۰ عدد ساپورد و در حدود ۸۰ متر سینی کابل در داخل سالن ها نصب شده و در حدود ۱۲۰۰ متر کابل های ۵/۲ ×۲ ، ۵/۱ ×۳، ۵/۲ ×۴ و۴ ×۴ و ۱۵ عدد روشنایی صنعتی در داخل سالن مورداستفاده قرارگرفت در شروع کار ابتدا ساپورد ها در ارتفاع چهار متری از کف زده و به فاصله د و متری از یکدیگر زده

 

شده وسینی کابل ها روی آنها سوارشده برای سالن رنگ از یک کابل ۴ × ۴ به طول ۴۰ متر مورد استفاده قرار گرفت و برای فن ها ازکابل ۵/۱ ×۳ به طول ۴۰متر که برای هر دوفن مورد استفاه قرار شد وبرای پریز های سه فاز هر دوپریز از یک کابل ۵/۲ × ۴ ساپورد می شد که در مجموع در حدود ۲۰۰ متر کابل مورد استفاده قرار گرفت وبرای هرسه پریزتک فاز یک کابل ۵/۲ × ۴ به طول در حدود ۳۰۰ متر مورداستفاده قرار گرفت و برای هر دو روشنایی یک کابل ۵/۲ × ۲ به طول ۳۰۰ متر

کابل مصرف شد که در داخل سالن رنگ هم نیز مانند بالا به اندازه مورد نیاز کابل مصرف شد وبعد از کابل کشی و نصب تأسیسات برقی شرکت ساختمانی اداری و نگهبانی واتاق رختکن وسرویس های بهداشتی برق کشی شد ودر این ساختمانها نیز چراغها و فن و مهتابی و تلفن و … نیز نصب شد مدت زمانی که این پروژه طول کشید در حدود ۱۵ روز بود تعداد افرادی که در این پروزه مشغول بودند ۳ نفربود که یک نفر از کارکنان شرکت و ۲ نفر از کارآموزان شرکت انجام شد .
مونتاژ تابلو برق کارگاه سبد سازی واقع در قائمشهر:

این تابلو از فرمی به ابعاد ۲۰/۱ × ۱ متر بود ودارای تجهیزاتی نظیر یک کلید اتوماتیک سه فاز ۳۲ امپر و سه کلید اتوماتیک سه فاز ۲۵ آمپر و دارای سه شمش به ابعاد نیم متر و در حدود ۹ شمش به طول ۲۰ cm و فیوزهای ۲۵ آمپر سه فاز وتک فاز و داکت ها و ترمینال ها نیز اشاره کرد .

برق شبکه به کلید اصلی ( اتوماتیک ۳۲ آمپر سه فاز ) وارد می شوند و توسط شمش های نیم متری به صورت طبقاتی به مقره ها متصل می شود وکلید های ۲۵ آمپر سه فاز اتوماتیک نیز توسط شمش های ۲۰cm به شمش های اصلی نصب می شود وفیوز های سه فازو تک فاز هم به همین ترتیب به شمش های اصلی نصب می شود وسیم ها در داخل داکت ها به سمت ترمینال ها هدایت وبه انها متصل می شوند .

 

مقدمه
رشته تابلوسازی رشته ای ترکيبی می باشد. تابلوی برق در حقيقت يک محفظه می باشد که تجهيزات الکتريکی را در بر می گيرد و البته تابلو ها می توانند در بر گيرنده تجهيزات پنيوماتيک نيز باشند مانند شير های برقی ، کمپرسور و …. به طور کلی لازم به ذکر است که جهت فراگيری فنون مربوط به تابلوهای برق نياز به فراگيری چندين آيتم اصلی می باشد که در ذيل به اختصار عنوان می کنم : ۱- اصول کلی و استانداردهای مربوط به تابلو های برق و محفظه های الکتريکی مانند درجه حفاظتی IP و درجه بندی جداسازی محفظه ها Segregation و مقابله با عوامل جوی و … ۲- اصول تخصصی در مورد تابلو های برق ، مقادير نامی مانند ولتاژ و جريان نامی و..

۳- آشنايی با تجهيزات الکتريکی و عملکرد آنها و نحوه انتخاب صحيح آنها
۴- آشنايی با تاسيسات الکتريکی وآُشنا با محاسبات مربوطه
۵-آشنايی با دروسی مانند رله و حفاظت سيستم ها–طرح پست الکتريکی و …
۶- آشنايی با طراحی مدارات فرمان و کنترل و لاجيک

جهت فراگيری هر يک از فنون ياد شده لازم است به صورت جداگانه اقدام به فراگيری نمود. البته وقتی تنها در مورد تابلو های برق صحبت به ميان می آيد آيتم های يک و دو فوق الذکر بسيار پررنگ تر می باشند. البته در حرفه تابلو سازی علوم مهم ديگری نيز نقش دارد که از نام بردن کليه آنها صرف نظر می کنم مانند علم ارگونومی و ….. به صورت کلی در مورد تابلو های برق اصول کلی و استاندارد و همچنين تعاريف کلی وجود دارد و بسيار حائز اهميت است مثلا نوع تابلو از نظر ساختمان آنها به عنوان مثال تابلوهای ايستاده – ديواری – ميزی – رک و … و هر يک از آنها ساختمان منحصر به فردی دارند و کاربرد آنها نيز متفاوت است.

همين جا لازم است به اين نکته اشاره کنم که تشريح کليه مسائل مربوط به تابلو های برق در اين وبلاگ غير عملی است ولی با توجه به تقاضای بسيار دوستانم در پست های بعدی مطالبی را به اختصار بيان خواهم کرد و دوستان علاقه مند با توجه به راهنمايی های من می توانند در اين زمينه تحقيق کنند واطلاعات لازم را بدست آورند و البته می توانند سوالات تخصصی خود را در کامنت ها عنوان کنند و من نيز در صورت امکان راهنمايی خواهم کرد. در اين راستا قصد دارم نرم افزار ها و جزوات و لينک های مربوطه را نيز معرفی نمايم.

تعاریف اولیه تابلو
تابلوهای برق
انواع تابلوها :تابلوی ايستاده قابل دسترسی از جلو- سلولی-تمام بسته ديواری كه خود اين تابلو ها می توانند اصلی- نيمه اصلی و فرعی باشند.
تابلوی اصلی: در پست برق و بطرف فشار ضعيف ترانس متصل است.

تابلوی نيمه اصلی : اين گونه تابلو ها ی برق بلوك ساختمانی يا قسمت مستقلی از مجموعه را توزيع و ازتابلوی اصلی تغذيه می شود .
تابلوی فرعی: برای توزيع و كنترل سيستم برق خاصی مانند موتور خانه- روشنايی و غيره به كار می رود و از تابلوی اصلی تغذيه می شود.

معمولاً تابلو های موتور خانه از نوع ايستاده و بقيه تابلوها از نوع توكار تمام بسته می باشد (در اين ساختمان تماماً به اين شكل می باشد)در اين ساختمان ليستی تهيه شده كه شامل قطعات مكانيكی و الكتريكی داخلی تابلو می باشد. اين ليست شامل ضخامت ورق – فريم تابلو – روبند- نوع رنگ كاری – جانقشه ای- يرق آلات- نوع تابلو(يك درب- دو درب – نرمال – اضطراری) اسم شركت سازنده تابلو – اسم تابلو – چراغ سيگنال (رنگ- تعداد- وات – نوع لامپ – فيوز)

مشخصات فيوزهای داخل تابلو به علاوه پايه فيوز – كليد مينياتوری (تكفاز – سه فاز- ولتاژ قابل تحمل )رله- كنتاكتور –كليد گردان (با مشخصات كامل ) مشخصات ترمينال – مشخصات شين فاز – نول- مقره های پشت شين – نوع سيم كشی داخلی تابلو- نوع سيم كشی خط به تابلو – طريقه انتقال سيم در

تابلو(ترانكينگ-استفاده از كمربند) استفاده از سيم يك تكه در تابلو – شماره گذاری خطوط روی ترمينال –استفاده از كابلشو . تمام اين عناوين با مشخصات كامل می باشد .وجود اين مشخصات باعث عمر بيشتر تابلو- خطر كمتر و تعويض آسانتر می شود.
* وجود سيم ارت در تابلوی برق ضروری و با رنگ سبز می باشد .

* خطوط R -S – T به تر تيب با رنگ زرد- قرمز- آبی – سيم نول با رنگ سياه می باشد.
* در بعضی از تابلو ها روی درب تابلو ها يك سری كليد وجود دارد START- STOP يا يك كليد گردان كه برای روشن و خاموش كردن روشنايی و يا موتور به كار می رود.
* برای تابلو ها دو نوع نقشه می كشند :
۱ – رايزر دياگرام كه مكان تابلو در آن قيد شده است .

۲- نقشه داخل تابلو (كه خطوط – فيوز و كليدها در آن كشيده شده است)
نكات مربوط به رعايت مسائل ايمنی بر اساس نشريه سازمان برنامه و بودجه و يا ۱۱۰می باشد.
* شين ها با رنگ نسوز رنگ آميزی می شود.

* كليد ورودی بايد خودكار باشد. در مواردي كه از كليد و فيوز جداگانه استفاده شود كليد بايد قبل از فيوز نصب شود . بطوريكه با خاموش كردن كليد , فيوز نيز قطع شود. كليد اصلی حتی الامكان گردان باشد و از فيوز فشنگی استفاده شود.

* سيم كشی داخلی تابلو با سيم مسی تك لا با عايق حداقل ۱۰۰۰ولت با مقطع مناسب انجام شود.
* ارتفاع بالاترين دسته كليد تابلو۱۷۵ سانتيمتر بيشتر نباشد و همچنين قسمت ميانی از سطح زمين ۱۶۰ سانتيمتر باشد.
* استفاده از سيم ۵/۱ برای روشنايی با كليد مينياتوری۱۰ آمپر و سيم ۵/ ۲ برای پريزبا كليد مينياتوری ۱۶ آمپر می باشد.
* محاسبه كابل از طريق سطع مقطع انجام می گيرد.

بقيه تابلوها از نوع توكار تمام بسته می باشد.

در قسمت زیر ليستی تهيه شده كه شامل قطعات مكانيكی و الكتريكی داخلی تابلو می باشد.اين ليست شامل:
ضخامت ورق – فريم تابلو – روبند- نوع رنگ كاری – جانقشه ای- يرق آلات- نوع تابلو(يك درب- دو درب – نرمال – اضطراری) اسم شركت سازنده تابلو – اسم تابلو – چراغ سيگنال (رنگ – تعداد- وات – نوع لامپ – فيوز ) مشخصات فيوزهای داخل تابلو بعلاوه پايه فيوز – كليد مينياتوری (تكفاز – سه فاز- ولتاژ قابل تحمل )رله- كنتاكتور –كليد گردان (با مشخصات كامل ) مشخصات ترمينال – مشخصات شين فاز – نول- مقره های پشت شين – نوع سيم كشی داخلی تابلو- نوع سيم كشی خط به تابلو – طريقه انتقال سيم در تابلو(ترانكينگ-استفاده از كمربند) استفاده از سيم يك تكه در تابلو – شماره گذاری خطوط روی ترمينال –استفاده از كابلشومی باشد. تمام اين عناوين كامل می باشد .وجود اين مشخصات باعث عمر بيشتر تابلو، خطر كمتر و تعويض آسانترآن می شود.
انواع تابلوها :

تقسیم بندی نوع اول :
الف) تابلوی ايستاده قابل دسترسی از جلو
ب) سلولی
پ) تمام بسته ديواری كه خود اين تابلو ها می توانند اصلی- نيمه اصلی و فرعی باشند.
تقسیم بندی نوع دوم :
تابلوی اصلی: در پست برق و بطرف فشار ضعيف ترانس متصل است.
تابلوی نيمه اصلی: اينگونه تابلو ها ی برق بلوك ساختمانی يا قسمت مستقلی از مجموعه را توزيع و ازتابلوی اصلی تغذيه می شود.
تابلوی فرعی: برای توزيع و كنترل سيستم برق خاصی مانند موتور خانه- روشنايی و غيره به كار می رود و از تابلوی اصلی تغذيه می شود.
معمولاً تابلو های موتور خانه از نوع ايستاده و ….

خصوصیات تابلوها
۱٫ رنج ولتاژ تابلوها :
۳۸۰و۴۰۰و۶۶۰و۱۰۰۰و۲۵۰۰و۳۳۰۰و۳۶۰۰۰و۷۵۰۰و۱۲۰۰۰و۱۷۵۰۰۰و۲۴۰۰۰و۵۲۰۰۰و۷۲۰۰۰و۱۰۰۰۰۰و۱۳۲۰۰۰و۱۴۵۰۰۰و۴۲۰۰۰۰و۷۶۵۰۰۰ ولت می باشد .
۲- ولتاژ سطح عایقی UL :
الف: ولتاژ قابل تحمل ضربه ای برای صاعقه
ب: ولتاژ قابل تحمل به مدت یک دقیقه
۳- فرکانس نامی
۴- جریان نامی :
جریان موثری که از آن وسیله میتواند در دما و فشار معین عبور کند بطودائمی و صدمه ای به آن نرسد و مقادیر استاندارد جریان نامی عبارتند از:
۱۶-۲۵-۳۲-۴۰-۵۰-۶۳-۸۰-۱۰۰-۱۲۵-۱۶۰-۲۰۰-۲۵۰-۳۵۰-۴۰۰-۵۰۰-۶۳۰-۸۰۰-۱۰۰۰-۱۲۵۰-۱۶۰۰-۲۰۰-۲۵۰۰-۳۱۵۰-۴۰۰۰-۵۰۰۰ ۶۳۰۰
۵- افزایش درجه حرارت :
دمای محیط نباید از ۴۰ درجه بالاتر رود
۶-جریان قابل تحمل کوتاه مدت ICW) )

جریانی که از یک کلید عبور کند برای مدت معین بدون اینکه آن دستگاه و کلید صدمه ای ببیند.
۷- جریان نامی قطع اتصال کوتاه ( Icu )
8- جریان نامی وصل اتصال کوتاه :

معمولاً ۵/۲ برابر جریان نامی می باشد .
۹-ولتاژ تغذیه نامی کنتاکتها و مدارات کمکی:
۲۴و۴۸و۶۰و۱۱۰و۱۲۵ و۲۲۰و۲۵۰

۱۰- درجه حرارت مکانیکی Ip
عدد اول حفاظت در مقابل اجسام و عدد دوم حفاظت در مقابل مایعات.
*+*+*+*+*+*+*+*+*+*
۱٫ برای ساخت تابلو ابتدا باید قسمت های فیزیکی تابلو را آماده کرد و سپس به مراحل بعدی نظیر مدارات فرمان پرداخت:
ابتدا قاب تابلو را درست کرد که در کارگاه های کوچک قاب را به صورت آماده تهیه کرده در کارگاه الکتروصنعت قاب تابلو توسط خود تکنسین های کارگاه ساخته می شود. عموماً برای تابلوهای دیماند در ابعاد ۸۰/۱ تا ۲ متر طول و عرض متغیر بین ۵۰ سانتیمتر و بالاتر بر حسب شرایط متغیر می شود.

بعد از تهیه قاب عملیات رنگ زدن توسط پمپ سیستوله انجام می شود. در تابلوی دیماند برق بر روی ۲ شین نسبتاً حجیم می آید و از آن شین ها انشعاب می گیریم. باید توجه شود که شین ها توسط ۲ مقره از سطح بدنه فلزی تابلو جدا ی باشد و سپس ۳ انشعاب RوTوS می گیریم.

پس انتقال برق به وسیله شین های R و S عملاً قطع و وصل برق به وسیله کلیدهای اتوماتیک انجام می گیرد. ۳ خازن در زیر تابلو جاسازی شده است و عمدتاً ۲ دلیل یکی به دلیل بهبود ضریب قدرت و دیگر به دلیل کاهش سطح بار – ولتاژ برای هر خازن فیوزی جداگانه در نظر می گیریم علت این کار به این دلیل است که خازن در نقطه اول اتصال کوتاه است همین سبب می شود در بار زیادی از شبکه گرفته شود پس با فیوز جلوی این کار را می گیریم و در قسمت خارجی تابلو نمایش دهنده های بار خازن و نیاز ولتاژ قرار دارد و نیز کلید اتوماتیک که با توجه به اطلاعاتی که از CT دریافت می کند خازن ها را وارد مدار و یا از مدار خارج می کند. نکته ای که باید توجه شود در این مرحله عدم تماس شین اصلی به تابلو و لحاظ نکات ایمنی از دید عایقی در برابر برق نیز در مرحله به کاربر بهره بردار از تماس اشیاء و یا به جا گذاشتن وسایل نظیر آچار و یا پیچ گوشتی در داخل تابلو جلوگیری شود.

۲٫ ساخت تابلو توزیع برق برای کكارخانجات
اصولاً ادوات نصب شده بر روی تابلو توزیع برق بر اساس سفارش مشتری صورت می گیرد. نکته قابل توجه برای یک تابلو ساز این است که همیشه برای توسعه تابلو جای لازم در نظر بگیرد ، مثلاً برای ترمینال های خروجی برق و یا نصب مدارات جدید عمدتاً این کار بیشتر برای صرفه جویی و اغلب در کارخانجات کوچک که قسمتی از عمده سال خاموش می باشد است.

حفاظت الكتریكی تابلو
اصولاً حفاظت تابلوها توسط ۲ رله انجام می گیرد. رله کنترل فاز که قبل از کنتاکتورِ تابلو نصب می شود و دارای مشخصات زیر است :
رله بی متال که اصولاً بر روی خود کنتاکتور نصب می شود و وظیفه آن قطع مدار در صورت مصرف زیاد بار است.
تجربیات کاری نشان می دهد که بی متال را با توجه به قدرت نامی موتور استفاده شود و از نوع های نامرغوب نیاید استفاده شود. زیرا در مواقع غیر ضرور به دلیل عدم کفایت الکتریکی مدار قطع می شود و اصولاً اثر حفاظتی خود را از دست داده و مدار توزیع برق را نامطمئن می کند.
تابلو تشکیل شده است از :

۱٫ فیوز و پایه فیوز ۲٫ کلید مرکزی برای قطع و وصل مدار ۳٫ رله کنترل فاز ۴٫ کنتاکتور ۵٫ تایمر – در صورت استفاده از مدار ستاره-مثلث
۶٫ بی متال – ترمینال های خروجی که جریان خروجی از مدار قدرت به این ترمینال ها نصب می شود.
طریقه ساخت

ابتدا قاب تابلو آماده می شود که البته متناسب با فضای نصب و تجهیزات نصب شده بر روی مدار است. در ابتدا کلید مرکزی بر روی تابلو نصب می شود. رنج کلید بر حسب آمپر و حتماً باید بر اساس مشخصات نامی موتورهای برقی تعیین شود. کابل اصلی به ترمینال ورودی برق کلید وارد می شود و از بیرون خارج می شود. سپس پایه فیوزها نصب و پس از آن بر روی پایه فیوز ، فیوزها نصب می شوند. هر فیوز برای یک کنتاکتور است. بعد از فیوز یک رله کنترل فاز نصب می شود که از فیوز برق دار به کنترل فاز وصل می شود سپس کنتاکتورها نصب می شوند. در صورت پیچیده بودن مدار از کنتاکت های کمکی نیز استفاده می شود. در صورت استفاده از مدار ستاره مثلث ، تایمر حتماً باید روی کنتاکتور نصب شود تا زمان تأخیر مدار از مثلث به ستاره داده شود. اصولاً یک تابلو ساز باید برای راه اندازی موتورها با گشتاور راه اندازی زیاد از مدار ستاره مثلث استفاده کند. به دو دلیل اول این که موتور در موقع نیاز و به وقت وارد مدار شود و به حد گشتاور نامی خود در آید. دوم این که از یطغان زدن موتور جلوگیری شود.

سیم های به کار رفته شده در مدار فرمان آبی رنگ – نول با سیاه و R و S و T مدار قدرت به ترتیب با رنگ های قرمز – سبز – زرد علامت گذاری شده باشد.
جهت جلوگیری از بد نمایی تابلوهای اتصال سیم های صاف و بدون اعوجاج در نظر گرفته شود. شستی های STOP – START بر روی درب تابلو نصب می شوند و با رنگ های قرمز و سبز مشخص می شوند.

نقشه كشي تابلوها
تابلوهاي توزيع را براي سهولت كار در شماي فني رسم مي نمايند كه با علائم و ارقامي كه در كنار هر عنصر مدار نوشته مي شود اطلاعات نقشه را تكميل مي نمايند. در يك تابلو ، يك يا چند خط به عنوان رزرو هميشه بايد در نظر گرفته شود تا در هنگام خرابي يكي از خطوط يا نياز به مصرف كننده جديد از آن استفاده كرد.

سيم اتصال زمين با مقطع زياد براي حفاظت در تابلوها نبايد فراموش شود كه اين ارتباط توسط سيم بافته شده نرم بين قسمت هاي متحرك و ثابت تابلو بر قرار مي شود. نمونه زیر ، شمای یک تابلو است :

ساخت تابلوها
در يك تابلوي توزيع قبل از آنكه وسايل الكتريكي در آن نصب شوند بايد اسكلت فلزي يا پلاستيكي يا كائوچوبي آن منتاژ شود و با نصب ريل ها و سوراخ هايي مناسب آماده گردد. وسايل الكتريكي داخل آن منتاژ شود.
پس از نصب وسايل الكتريكي ( مانند كليد و فيوزها ) ترمينال هاي تابلو را سيم كشي مي كنند اين سيم كشي بايد با سيم هاي تك لا و با فرم خاصي صورت گيرد.
نكته : مي توان سيم كشي داخل تابلو را با سيم هاي افشان كه در داخل كانال هاي پلاستيكي قرار مي گيرند را انجام داد.

انواع مدارات فرمان
در جدول زیر حروف مشخص کننده اجزای مدار را می بینیم :
اجزاء مدار حروف مشخصه مثال
کلید اصلی a جدا کننده-کلید بار-کلید مغناطیسی موتور-کلید قدرت
شستی (کلید کمکی) b قسمتی-کلید فرمان-کلید انتخاب کننده-کلید فشاری
کلید مغناطیسی(کنتاکتور) c کلید مغناطیسی

کلید مغناطیسی کمکی d کنتاکتور کمکی-رله زمانی-رله کمکی از راه دور
حفاظت به طور کلی e فیوز-بیمتال-رله محافظ
مبدل اندازه گیری f مبدل اندازه گیری-مقاومت پیشوند و موازی
وسائل اندازه گیری g ولتمتر-آمپر متر-واتمتر-کسین.س فی متر

خبر کننده h صوتی-روشنایی-زنگ اخبار-بوق-لاامپ خبر-عقربه خطر
خازن و بوبین k همه نوع خازن و بوبین در مدار
ماشین های الکتریکی M ژنراتور-موتور-ترانسفورماتور

یک سو کننده و باطری n همه نوع یکسو کننده و باطری (اکولاموتور)
لامپ های تقویت کننده P لامپ خلاء-لامپ گازی-لامپ های تقویتی

مقاومت و تنظیم کننده سریع r مقاومت سری-مقاومت های محافظ-مقاومت ترمز-بار تحریک
وسایل مکانیکی متفرقه s مغناطیسی-موتوری-شیر مغناطیسی (الکتریکی)
چند عضو با هم n مخلوط کردن عضوهای مدار از a تا s

حفاظت تجهيزات و نفرات در تأسيسات الكتريكي تابلو
مقدمه
افراد ، دستگاه ها ، مصرف كننده ها ، مواد ها ، سيم ها و كابل ها در سيستم ها و تأسيسات الكتريكي بايد در برابر خطرات ناشي از جريان برق محافظت شوند. به عنوان مثال سيم ها و كابل ها بسته به اندازه و نحوه نصب آن ها و درجه حرارت محيط ، قادرند جريان مشخصي را بدون ايجاد حرارت اضافي ، از خود عبور دهند كه اين جريان همان جريان نامي آن ها مي باشد. در صورتي كه جرياني بيشتر از جريان نامي و به مدت قابل ملاحضه اي از آن ها عبور كند ، حرارت اضافي توليد شده ، درجه حرارت سيم يا كابل را از حد مجاز بالاتر برده امكان خرابي عايق ، اتصال كوتاه و ايجاد حريق را افزايش مي دهد.
عمده ترين خطراتي كه سيم ها ، كابل ها و دستگاه هاي الكتريكي با آن ها مواجه مي شوند عبارتند از :
۱٫ اتصال بدنه كه عبارت است از اتصال يكي از سيم هاي جريان برق به بدنه دستگاه.

۲٫ اتصال كوتاه بين فازها (اتصال كوتاه سه فاز و دو فاز) و اتصال كوتاه فاز به زمين كه باعث افزايش جريان تا چند برابر مقدار نامي مي شود.
۳٫ اضافه بار كه عبارت است از افزايش جريان از مقدار نامي.
با توجه به موارد فوق وجود تجهيزاتي به منظور حفاظت از سيم ها ، كابل ها و دستگاه هاي الكتريكي در مدارات الزامي مي باشد.
فيوزها

ساده ترين و متداول ترين وسايل حفاظتي مدارات در برابر اضافه جريان هاي پيش آمده ، فيوزها مي باشند. جريان اضافي كم و كوتاه مدت كه اضافه بار نام دارد معمولاً صدمه اي به مدار و وسايل تشكيل دهنده آن وارد نمي كند و لزومي به قطع مدار توسط فيوز نمي باشد ، اما در موارد اتصال كوتاه ، فيوز بايد به سرعت عمل كرده و مدار را قطع كند. فيوزهاي معمولي ، دو سر مدار را به وسيله سيمي كه در درون آن ها قرار دارد به هم وسل مي كنند. اين سيم جريان نامي مدار را به راحتي تحمل مي كند. هنگامي كه جريان مدار از حدي بالاتر رود ، حرارت ايجاد شده ، سيم فيوز را پس از مدتي ذوب كرده مدار قطع خواهد شد.