روند تحولات جمعيت بندرتركمن طي سالهاي ۷۵-۱۳۳۵ وافق آينده آن

چكيده:
شناخت وآگاهي ازتغييروتحولات جمعيتي جوامع، لازمه هرگونه برنامه ريزي براي آنهاست،چون تمامي جنبه هاي اقتصادي ،اجتماعي وفرهنگي آن جوامع با عددجمعيت وويژگيهاي ساختاري آن پيوندخورده است.اين مقاله با هدف بررسي تحولات جمعيتي بندرتركمن به عنوان يكي از شهرهاي كوچك اندام كشور صورت گرفته تا ضمن تحليل رونداين تحولات

وبازشناسي علل وعوامل مؤثردرآن،ازوضع موجودشناخت بهتري حاصل آيدوبستري مناسب براي برنامه ريزي هاي آتي فراهم گردد.براي دستيابي به اين هدف ،ابتداداده هاي آماري مربوط به شهردركل دوره هاي سرشماري ،استخراج وضمن تهيه جداول ،نمودارهاي مربوطه به كمك نرم افزارExcel تهيه گرديدسپس به كمك فرمولهاي متعدد جمعيتي به تجزيه وتحليل آنها پرداخته شد.نتايج حاصله نشان ميدهد كه سياستهاي ملي وگاه بين المللي بيشترين تأثير مثبت يا منفي رادررشدوتحول ساختارجمعيتي اين شهربرجاي گذاشته اند.به عبار

ت ديگر هنوز اين شهر به نقش يابي وبلوغ كافي خودنرسيده وتحولات آن همواره درسايه توجهات دولت مركزي يااثرات غيرمستقيم سياستهاي ملي بوده است.هماهنگي رشدجمعيت شهرباسايرنقاط شهري كشور،جواني جمعيت ،روندصعودي نسبت باسوادان ،بيكاران وشاغلان بخش خدمات وسيرنزولي نسبت جنسي، نسبت شاغلان بويژه دربخش صنعت ازنتايج ديگر تحقيق بوده است.
كلمات كليدي: شهرنشيني شتابان،تجددگرايي،ساختارجمعيت ،نظام سلسله مراتبي شهرها

مقدمه:
جهان درحال حاضرداراي دوويژگي عمده جمعيتي است:الف- افزايش شديدجمعيت ب- روندشتابان شهرنشيني وشهرگرايي(زنجاني،۱۳۷۱،ص۶)،بطوري كه شهرنشيني روند غالب درسازمان فضايي جمعيت جهان است(Carter,1981.p.24) واين ويژگي درميان كشورهاي درحال توسعه نمودبارزتري نسبت به جهان توسعه يافته نشان ميدهد.
ازطرفي ازنظرتاريخي ،روندشهرنشيني وشهرگرايي درميان اين كشورها امري غيرعادي محسوب مي شود،بطوري كه امروزه همه مسائل كشورهاي درحال توسعه را تحت

تأثيرقرارداده است(شكويي،۱۳۷۷،ص۸۱). كشورمانيزازاين قاعده مستثني نبوده ودرهردوموردازرشدشتابان وبدون برنامه اي بويژه دردهه هاي اخيربرخورداربوده است كه به نوبه خود مسائل ومشكلات خاصي راپديد آورده اند.
مطالعه درچگونگي اين تحولات وروندتغييرات جمعيت بويژه جمعيت شهرنشين مي تواند زمينه اي درجهت رفع نيازهاي جامعه شهري وبرآورد تجهيزات موردنيازآن باشد.چراكه هيچگونه برنامه ريزي آگاهانه،فارغ ازشناخت كمي وكيفي جمعيت نه تنها درمحدوده شهر ،حتي دربعدمحله اي نيز نمي تواند انجام گيرد(فريد،۱۳۷۱،ص۳۵).
اين تحقيق نيزدرراستاي شناخت مسائل شهري كشورمان ،به روش تحقيق موردي بااستفاده ازروشهاي تحليل جمعيتي وپيش بيني آنهادرشهربندرتركمن(استان گلستان) صورت گرفته تابتواند ضمن بررسي روندتغييرات پديده هاي جمعيتي اين شهرطي دهه هاي(۷۵-۱۳۳۵) به تحليل وضع موجودپرداخته وروندآتي جمعيت شهري والزامات توسعه‌ آن رادرسالهاي آينده ارزيابي نمايد.

فرضيه ها وروش مطالعه: درجهت شناخت تحولات جمعيتي شهر موردمطالعه ،بررسي خودرادرپرتو گزاره هاي زيرپيش برده ايم:الف- روندتحولات جمعيتي اين شهرهمسوباتحولات جمعيت شهري كشوراست،ب- سياستهاي ملي وگاه بين المللي درروندتحولات جمعيتي شهر بيشترين تأثيرراازنظركمي وكيفي داشته اند.دراين تحقيق كه ازنوع پژوهشهاي موردي است ابتدا نتايج كليه سرشماريهاي عمومي مربوط به شهراستخراج ودسته بندي گرديدسپس برحسب نيازآنهارابه صورت جداول،نمودارهاواشكال متعددنمايش داده ودرنهايت به تجزيه وتحليل آنهاپرداخته شد.براي رسم نمودارهاازنرم افزار E xcel استفاده شد.براي تحليل روندها ازروش ساختاري وتحليل جمعيت وبراي پيش بيني آنهااز“روش رياضي” استفاده شده وازقانون “رتبه – اندازه ”(Rank- Size Rule)براي بررسي جايگاه شهردرسلسله مراتب شهري استان گلستان وبرآوردحدمطلوب جمعيت آن بهره گرفته شد.

فقدان آمارهاي لازم درخصوص شهرهاي كشور بويژه درسرشماري عمومي سال۱۳۳۵ وتفكيك نشدن داده هاي مربوط به شهردرسرشماريهاي عمومي سالهاي۶۵و۷۵ وبه هنگام نبودن آمارها ازجمله مهمترين مشكلات تحقيق بوده اند.ضمن اين كه معيارها وملاكهاي موردسرشماري درهمه دوره ها يكسان نبوده و مشكلاتي رابه همراه آورده است.
آشنايي اجمالي با شهربندرتركمن: بندرتركمن درساحل جنوب شرقي درياي خزر ودرجلگه پست وهموارگرگان ودرحدود۴۰ كيلومتري شمال غربي گرگان(مركزاستان گلستان) واقع شده وداراي مختصات ۵۴ درجه و۴دقيقه و۱۵ ثانيه طول شرقي و۳۶درجه و۵۳دقيقه و۳۰ ثانيه عرض شمالي است (جعفري،۱۳۶۸،ص۱۱۴)وارتفاع آن ازسطح درياهاي آزاد۲۰- است.
باتوجه به تقسيم بندي آب وهوايي كوپن(Koppen) داراي آب وهواي نيمه صحرايي (BSK) بامتوسط درجه حرارت سالانه كمتراز۱۸ درجه سانتيگرادمي باشد.براساس روش دومارتن نيزدررديف آب

وهواي نيمه خشك۱ قرارمي گيرد.
بارش= p
درجه حرارت t =
ازنظرتقسيمات كشوري تاقبل ازانقلاب اسلامي،بعنوان مركزبخش بندرشاه درقلمروشهرستان گرگان قرارداشت وبعدازانقلاب به مركزشهرستاني بنام شهرستان تركمن ارتقاء يافت وامروزه باداشتن ۴۵۰۰۰ نفرجمعيت ،چهارمين شهراستان گلستان مي باشد.(نقشه شماره۱ موقعيت شهربندرتركمن).
اين شهرازجمله شهرهاي نوبنياددرشمال كشوراست كه باآغازدوره رضاشاه،بعنوان پايانه شمالي خط آهن سراسري درنظرگرفته شدكه مكمل آن بندرامام خميني(شاهپور) درساحل خليج فارس بود.براي انتخاب محل بندركه درآن فقط چندين كومه(كلبه هاي محقر) صيادي ماهيگيران تركمن استقراريافته بود،بازرسيهاي فني زيادي بعمل آمدوبدليل عمق زيادآن نسبت به نواحي پيرامون ومصونيت ازامواج سهمگين ترجيح داده شد(رزم آرا،۱۳۲۵،ص۳۱).

همزماني احداث اسكله وتأسيسات بندري باعمليات احداث راه آهن سراسري باعث مهاجرت اقشارمختلف مردم ازنواحي پيرامون بويژه گميشان وگنبدكاوس ونيز نواحي دوردست مانندآذربايجان شرقي وگيلان گرديدكه درتركيب جمعيتي وجدايي گزيني اكولوژيكي آن نقش مؤثري داشته است،بطوري كه امروزه بعدازتركمنها كه اكثريت ساكنان شهرراتشكيل مي دهندتركها ،فارسهاوقزاق ها درتركيب قومي اين شهرجايگاه قابل توجهي داشته وحتي محلاتي رابه خوداختصاص داده اندازآن جمله است:ترك محله وقزاق محله.
ازآن جاكه بنيادوبرپايي اين شهربدستوررضاشاه صورت گرفته بودتازمان انقلاب اسلامي ،بندرشاه ناميده مي شدوبعدازآن طي تصويب نامه شماره ۵۵۲۷۴ مورخ ۲/۶/۱۳۵۸ دفترتقسيمات كشوري وزارت كشور به بندرتركمن تغييرنام يافت(بديعي،۱۳۶۲،ص۲۴۷).امروزه با تحولات سياسي ايجادشده درسطح منطقه وفروپاشي شوروي سابق وپيدايش جمهوريهاي جديد،اين شهر مي رودتابعنوان نزديكترين بندر ايران به جمهوريهاي آسياي مركزي اهميت گذشته خودرابازيابد.

تحولات جمعيتي بندرتركمن : دربسياري ازمطالعات جمعيتي واغلب برنامه ريزي هاي اجتماعي كه به نوعي به جمعيت مربوط مي شود،تعداد جمعيت ازاهميت ويژه اي برخوردار است .ازآنجا كه شناخت تغييروتحول عددي جمعيت هادرطول زمان بهترصورت مي گيردوهرچه اين زمان طولاني ترشـــــــــود
تفاوت هاي تغييروتحول عددي جمعيت ها ارزش و اهميت بيشتري مي يابد(زنجاني،۱۳۷۸،ص۱۵). دراين تحقيق بامراجعه به نتايج ۵ دوره سرشماري عمومي دركشور (۷۵-۶۵-۵۵-۴۵-۱۳۳۵)سعي شده است تحولات جمعيتي اين شهرموردبررسي قرارگيرد .ازآنجا كه آمارجمعيتي سالهاي اوليه پيدايش بندرتركمن قابل دسترس نبوده، جمعيت اين شهر با كمك فرمول
(مطيعي لنگرودي،۱۳۶۷،ص۵۲) كه به منظوربرآورد جمعيت درسالهاي گذشته كه فاقدآمار هستندكاربرد دارد۲برآوردگرديده است كه براساس آن اين شهردرسال ۱۳۱۰ حدود ۲۷۲۳ نفر،درسال ۱۳۱۵ برابر ۳۴۰۴ نفرودرسال ۱۳۲۵ حدود ۵۳۱۰ نفرجمعيت داشته است.اين برآوردها با نرخ ۶/۴ درصد (برابرنرخ رشد دهه ۴۵-۱۳۳۵) صورت گرفته است .

درشكل گيري وافزايش جمعيت شهردرطول اين دوره ها عوامل متعددي دخالت داشته اند كه مهمترين آنهاعبارتند از: مهاجرت مردم بومي منطقه ونواحي دوردست براي كاردرطرحهاي احداث تأسيسات راه آهن سراسري واسكله بندردرسالهاي اوليه شكل گيري،سياست اسكان اجباري عشايرتوسط رضاشاه، استقرارقزاق هادراين شهركه قبلاً درروستاهاي منطقه پراكنده بودند، استقرارروس هادرشهرو استفاده ازخطوط آهن،شوسه وآبي اين شهرولزوم استفاده ازنيروي انساني فراوان به منظور بارگيري وتخليه بارها، آذوقه ومهمات متفقين و…
جمعيت شهردر اولين سرشماري عمومي ورسمي كشور (۱۳۳۵) برابر ۸۲۸۴ نفر بوده است كه بعداز شهرهاي گرگان،گنبدوكردكوي چهارمين شهرمنطقه اي بوده است كه امروزه

استان گلستان ناميده مي شود. در فاصله ده ساله بعدي با نرخ رشد ۶/۴ درصد جمعيتي معادل۱۳۰۸۱ نفر در سال۱۳۴۵ مي رسد. يكي از دلايل رشد نسبتاً بالاي جمعيت دراين دهه (۶/۴ درصد ) مي تواند مهاجرت روستائيان براثراصلاحات ارضي باشد كه دراين منطقه بدليل حساسيت مسئله زمين كشمكش ها وتضاد هاي طبقاتي حادتر بوده است بطوري كه بعنوان مثال عده كثيري از ساكنين روستايي بنام كملر۳ براثراختلافات وبرخوردها در خصوص مسئله زمين به بندرمهاجرت نموده ودرحاشيه شرقي آن محله كملر را بوجود مي آورند .
ايجاد برخي صنايع تبديلي مانند كارخانجات آردوپنبه پاك كني دردهه سي سبب جذب نيروي كاربه شهرگرديد.بااين حال به عقيده گزاويه دوپلانول جغرافيدان فرانسوي،بعدازآن كه

درسال۱۹۶۱ (۱۳۴۰) خط آهن به گرگان امتدادپيدا كردتاحدودي ازاهميت اين شهركاسته شد.(Planhol,1989,p.688 ) عقب نشيني تدريجي درياي خزروعدم لايروبي كانال كشتيراني بندرتركمن موجب ركود فعاليت هاي بندري آن گرديد.
درطول دهه بعدي (۵۵- ۱۳۴۵) ميزان رشدجمعيت شهرتاحدود ۲ برابركاهش نشان داده و به ۸/۲ درصدوجمعيت آن به ۱۷۳۳۹ نفر(مركزآمارايران،۱۳۷۹) مي رسد يعني سالانه فقط ۴۲۵ نفر به جمعيت شهر افزوده شده است. به جدول ۱ رجوع شود.
(جدول شماره ۱- ساختار جمعيتي بندرتركمن )
عناصر
سال ۱۳۳۵ ۱۳۴۵ ۱۳۵۵ ۱۳۶۵ ۱۳۷۵ ۷۵-۱۳۳۵
جمعيت شهر ۸۲۸۴ ۱۳۰۸۱ ۱۷۳۳۹ ۲۸۳۸۷ ۳۸۵۸۲ –
درصدرشد جمعيت شهر – ۶/۴ ۸/۲ ۵ ۱/۳ ۹/۳
تعداد خانوار ۱۴۷۹ ۲۳۱۰ ۳۱۲۰ ۴۷۳۹ ۷۰۶۴ –

درصد رشد خانوار – ۵/۴ ۳ ۲/۴ ۴ ۹/۳
افراد كمتر از ۱۵ سال ۳۷۴۴ ۶۳۸۳ ۸۱۳۱ ۱۳۲۴۳ ۱۶۲۳۱ –
درصد رشد جمعيت جوان – ۴/۵ ۴/۲ ۹/۴ ۲ ۶/۳
ميان سالان(۶۴-۱۵) ۴۳۵۷ ۶۲۶۵ ۸۵۶۵ ۱۴۴۳۴ ۲۱۱۰۴ –
درصد رشد ميان سالان – ۶/۳ ۱/۳ ۳/۵ ۸/۳ ۹/۳

جمعيت سالخورده(۶۵+) ۱۸۲ ۴۳۱ ۶۴۱ ۹۲۰ ۱۳۱۱ –
درصد رشد سالخوردگان – ۹ ۴ ۸/۷ ۶/۳ ۱/۶
نسبت جنسي ۲/۱۰۸ ۸/۱۰۸ ۶/۱۰۶ ۲/۱۰۶ ۴/۹۹ ۸/۱۰۵
مأخذ: نتايج سرشماريهاي عمومي در سالهاي ۱۳۳۵،۱۳۴۵،۱۳۵۵،۱۳۶۵و۱۳۷۵ بخش بندرشاه وشهرستان بندرتركمن،انتشارات مركزآمارايران

علل كاهش ميزان رشددراين دهه رابايددرركودفعاليت هاي اقتصادي وعدم توجه به امور اجتماعي وعمراني شهردرسالهاي دهه ۵۰ جستجوكردبطوري كه درسالهاي پاياني حكومت شاه ،اين شهردرحالت ركودومحروميت مطلق بسرمي برد. اجراي سياست تنظيم خانواده كه دركشورمان از سال۱۳۴۶ بطوررسمي آغاز شد(زنجاني،۱۳۷۰،ص۳۱)وتاسقوط رژيم گذشته ادامه داشت نيز مي توانددراين رشدضعيف جمعيت شهرمؤثر باشد.اين شهردراين دوره كمترين رشدرا درطول دوره هاي مورد مطالعه داشته است .
دهه ۶۵-۱۳۵۵ را مي توان متحول ترين دهه براي اين شهردانست. وقوع انقلاب اسلامي دراين دهه ، تحولات عديده اي را به همراه داشت كه اثرات وپيامدهاي گوناگون اقتصادي، اجتماعي آن را درشهرمورد مطالعه مي توان اين گونه مطرح كرد:

– متوقف شدن سياست تنظيم خانواده كه منجر به افزايش سريع جمعيت كشور ( با رشد ۹/۳ درصد ) كه بدون شك باعث افزايش رشد طبيعي شهرها وبالطبع بندرتركمن گرديده است .
– تبديل اين شهربه مركزيت شهرستاني به بنام شهرستان تركمن كه بدنبال آن ۲۸ مركز اداري وخدماتي دراين شهر تأسيس وراه اندازي مي شودكه به نوبه خوددرجذب مهاجرين بويژه درقالب كارمندان ورؤساي ادارات جديدالتأسيس به اين شهر مؤثرمي افتد.
– افزايش چشمگيروقابل توجه مهاجرين روستائي به اين شهركه بدليل تحولات اجتماعي بعد ازانقلاب وتغييرنگرش وافكارروستائيان صورت گرفت وبه اميددستيابي به زندگي بهترراهي شهرها شدند.
– استقرارمهاجرين افغان دراين شهركه ورود گسترده آنان به كشورمقارن باانقلاب سال ۱۳۵۷ بوده است هر چند امروزه تعداد آنها دراين شهركاهش يافته وتنها ۳۱ خانواده هستند.دراين دوره رشد جمعيت شهربا ۰۴/۵ درصداز بالاترين ميزان رشدبرخوردار بوده وجمعيت شهردرسال ۶۵ به ۲۸۳۵۸ نفرمي رسد.
– دردهه بعدي (۷۵-۱۳۶۵)ميزان رشد جمعيت شهركاهش يافته وبويژه درنيمه دوم آن (۷۵-۷۰)به ۲۹/۲ درصد مي رسد وجمعيت شهردرسال ۷۵ به ۳۸۵۸۲ نفر مي رسد(مركزآمارايران،۱۳۷۵). دلايل اين كاهش رشدرا مي توان درموارد ذيل جستجو كرد :

– اجراي مجدد سياست تنظيم خانواده از سوي دولت كه دراين شهر با استقبال خوبي روبرو شد بطوري كه امروزه ۹/۶۰ درصد جمعيت شهرتحت پوشش كل تنظيم خانواده هستند .
– فروكش كردن موج مهاجرت هاي روستايي بدليل ركودفعاليت هاي اقتصادي وبي توجهي به بخشهاي توليدي – صنعتي شهروتوجه بيشتر به روستاها وخدمات رساني به آنها(شكل۱).
شكل ۱ – روندرشدجمعيت بندرتركمن – (۷۵-۱۳۱۵)

طبق سرشماري انجام شده توسط مركز بهداشت بندرتركمن ، اين شهردر پايان سال ۱۳۸۰ تعــداد ۴۴۰۹۰ نفر جمعيت داشته است . با توجه به موارد گفته شده فوق، جمعيت اين شهر با توجه به فرمــــول
ساده در هر ۲۰ الي ۲۵ سال دو برابر شده است .
بنابراين اين سؤال مطرح است كه آيادرظرف هر ۲۰ يا ۲۵سال ، امكانات وتسهيلات رفا هي، بهداشتي، ورزشي، فرهنگي وفرصت هاي شغلي ومسكن اين جامعه نيزدوبرابر شده است ياخير؟ حتي اگر چنين عملي رخ داده باشد فقط وضعيت فعلي حفظ شده و پيشرفتي حاصل نمي شود.

بانگاهي به تحولات جمعيتي شهردرطول ۵ دوره سرشماري (۴۰سال) درمي يابيم كه بجزدوره ۵۵-۴۵ كه رشدجمعيت بندرتركمن نسبت به رشدجمعيت شهري كشور افت بيشتري نشان مي دهددربقيه دوره هاهماهنگي بيشتري بارشدجمعيت شهري كشورداشته است.بدين معني كه نرخ رشد دراين شهر به ترتيب ۶/۴،۸/۲،۵و۱/۳ درصد ونرخ رشد جمعيت شهري كشورنيزبه ترتيب ۱/۵،۹/۴،۴/۵و۱/۳ بوده است.بنابراين طبق مطالب فوق الذكرفرض اول تحقيق حاضر كه “ روندتحولات جمعيتي اين شهر همسوباتحولات جمعيت شهري كشوراست” موردتأييدقرارمي گيرد.

ساختار جنسي جمعيت شهر : بررسي هاي مختلف درمورد نسبت جنسي به هنگام تولد نشان دهنده فزوني تعدادمواليدپسرنسبت به مواليددختر است، تشابه اين پديده دركشورهاي ديگرموجب شده است كه درجمعيت شناسي رقم ثابتي رابه عنوان نسبت جنسي به هنگام تولد تعيين نمايند كه برابر با ۱۰۵ نوزاد پسردرمقابل ۱۰۰ نوزاد دختر است(زنجاني،۱۳۷۰،ص۴۳).
دربندرتركمن نسبت جمعيت مردان به زنان در سال ۱۳۳۵ برابر۲/۱۰۸ بوده است(جدول۱)كه درمقايسه با نسبت جنسي نقاط شهري كشور (۱۰۶) افزايش نشان مي دهد كه علت اين امر مي تواند پائين بودن سطح بهداشت وطول عمروبالا بودن ميزان باروري زنان كه باعث مرگ وميرشديد دوران زايمان و در نتيجه كا هش تعداد زنان مي شده است. همچنين مهاجرت مردان روستايي به اين شهركه دراين ميزان مؤثر بوده است. درسال ۴۵ اين نسبت افزايش مختصري نشان مي دهد (۸/۱۰۸)با اين تفاوت كه نسبت جنسي در نقاط شهري كشور از ۱۰۶ به ۱۰۹ افزايش پيدا كرده است كه علت آنرا بايد درمحاسبه خانوارهاي دسته جمعي مانند زندانها،پادگانها وغيره دراين سرشماري دانست. ضمن اين كه گسترش برخي صنايع و فعاليت هاي ساختماني واصلاحات ارضي باعث مهاجرت روستائيان بــه شهرها دراين دوره گرديده است.

در سال ۱۳۵۵ كاهش نسبت جنسي رادر بندرتركمن شاهد هستيم وبه رقم۶ / ۱۰۶ مي رسد .بهبود شرايط بهداشتي ،كاهش باروري زنان به دنبال اجراي سياست تنظيم خانواده وركورد فعاليتهاي توليدي -صنعتي اين شهرازمهمترين علل اين كاهش مي باشد.
در سال ۱۳۶۵ عليرغم كاهش نسبت جنسي كشور از ۱۰۹به ۱۰۵ تغيير چنداني رادر اين شهر ملاحظه نمي كنيم ولي در سال ۷۵ كاهش چشمگيري رادر نسبت مردان به زنان شاهد هستيم و نسبت جنسي به

۴/۹۹ افت پيدا مي كند كه علل آن گذشته از بهبود شرايط بهداشتي ،مهاجرت مردان جوان اين شهر به شهرهاي بزرگترمانند تهران و به سايركشورها از جمله تركيه وتركمنستان مي تواند باشد(جدول۱،ص۵).

ساختار سني جمعيت شهر :
بندرتركمن در سال ۱۳۷۵ ،از نظر ساختار سني داراي ۴۲درصد جمعيت جوان زير ۱۵سال ،۷/۵۴ درصد ميان سال (۶۴-۱۵)و۴/۳درصد سالخورده بالاي ۶۵ ساله بوده است .با توجه به شاخــــص هاي ورنه(Vernet) به چند روش مي توان جوان بودن جمعيت يك جامعه را تشخيص داد (جوان،۱۳۶۷،ص۵۶)كه با ذكر اين روش هاوضعيت جمعيت بندرتركمن را بر اساس آنها تعيين مي كنيم :

– روش اول ،چنانچه جمعيت زير بيست سال بيش از ۳۵درصد كل جمعيت را تشكيل دهد جمعيت جوان است كه برابر آمار سال ۸۰ اين ميزان در بندرتركمن ۴۵درصد است.
– روش دوم ،اگر افراد ۴۰ساله وكمتر از آن حدود ۶۵درصد كل جمعيت باشدجمعيت جوان است كه در بندرتركمن اين مقدار برابر ۸/۷۷درصد است ونشانه جواني جمعيت شهر مي باشد.
– روش سوم،اگر نسبت افراد بيشتراز ۶۰ساله به كل جمعيت از ۱۲درصد تجاوز نكند جمعيت جوان است ودر اين شهر اين نسبت برابر ۴/۵ درصد است وبيانگر جواني جمعيت است .
– آخرين روش اين كه اگر نسبت افراد بالاتر از ۶۰ساله به افراد كمتر از ۲۰ساله كمتر از ۴/۰ باشدجواني جمعيت را نشان مي دهد كه اين نسبت در بندرتركمن ۱/۰ است وگوياي جواني جمعيت است .